Por desgraza, non foi o noso caso. Pola man do ministro Freitas do Amaral, e sen ningunha necesidade, Portugal foi esmagado, cuberto de vergüenza e de covardia, por un dos máis tristes textos políticos que alguén escribiu.
Granada non enfrentou aos Reis Católicos por razóns de fe ou de relixión. Ao contrario, na corte de Boabdil convivían musulmáns, cristiáns e xudeus, e desta convivencia converteuse no que era entón, quizais, a civilización máis brillante do seu tempo, no dominio da arquitectura, da física, da medicina, das matemáticas, da astroloxía. Pero Granada foi sitiada e conquistada por iso mesmo e tamén polo territorio e a beleza demasiado humana da Alhambra.