query: Киелі кітаптың алғашқы бес кітабы қалай аталды?

text:
*Тәуратты, мәтіннің өзін де, баспа немесе қолжазба көшірмелерін де (бұрама қағаз) Мұсаның Бес кітабы (πεντάτευχος) немесе Мұса кітабы деп атайды.
*Бес кітаптың өзінде «Тәурат» көбінесе Құдайдың жеке өсиеті, бөлек уағыздары немесе белгілі бір тақырыпқа қатысты заңдар жиынтығы деп аталады, мысалы, «өртелетін құрбандық туралы заң (Тәурат)» (Левит. 6: 9), «құрбанның борышы туралы заң (Тәурат)». (Левит. 7: 1) және т.б.
*«Тора» сөзі оқыту немесе ата-ана тәрбиесі мағынасында да кездеседі (Нақ. 1: 8 және т.б.).
*Мағынаның одан әрі кеңеюі Жазбаша Заңның (Тора ше-би-хтав) және Ауызша Заңның (Тора ше-бе-‘ал пе) арасындағы айырмашылықпен байланысты болды: Бес кітапта кездесетін тороттың көпшілігі дәстүрлі түрде Синай тауында Мұсаға берілген деп саналатын осы екеуі аясына жататын Құдайдың уаһилері деп түсіндірілді.
*Кең мағынада, Тәурат - бұл еврейлердің дәстүрлі заңдарының бүкіл жиынтығы және Жазбаша Тәурат (Мұсаның Бес кітабы, Хумаш) және Ауызша Тәурат (қазіргі уақытта Мишна мен Талмудта жазылған) деп бөлінеді.

title: Тәурат

text: Тәурат (תּוֹרָה — тора́, әріптік. «заң, оқыту») Аллаһ Тағала тарапынан Мұса пайғамбарға жіберілген кітап, Исламдағы қасиетті төрт кітаптың бірі, қазіргі уақытта Еврейлік Інжіл - Танахтың алғашқы бес кітабы.

title: Тәурат

text: Дәстүр бойынша, Тәурат сөздері иврит тілінде бұрама қағазда жазылған. Тәураттың бір бөлігін үш күнде бір рет жиналыстарда көпшілік алдында оқылады. Тәуратты көпшілік алдында оқу - еврей қауымдастығы негіздерінің бірі.

title: Тәурат


query: Хиросима мен Нагасакиді бомбалау кезінде қанша адам қаза тапты?

text: Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау — Екінші дүниежүзілік соғыс барысында АҚШ-тың Жапонияға қарсы атом қаруын қолдануы. 1945 жылы 26 шілдеде Ұлыбритания, АҚШ және Қытай үкіметі басшыларының атынан Жапонияға тізе бүгу талабы қойылған Подстам декларациясы жарияланды. Осыдан кейін АҚШ авиациясы 1945 жылы 6 тамызда Жапонияның Хиросима қаласына бірінші атом бомбасын тастады. Қаланың елеулі бөлігі қирап, 140 мыңнан аса бейбіт тұрғын қаза тапты, жарымжан болды. 1945 жылы 9 тамызда Нагасаки қаласына екінші атом бомбасы тасталды. Оның жарылысынан қаланың бөлігі қирап, 75 мыңдай адам қаза тапты, жараланды. Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау соғыс талаптарынан, мұқтаждығынан туған әрекет емес еді. Бұны адамзатқа қарсы жасалған ауыр қылмыстардың қатарына жатқызуға болады және басқа халықтар мен мемлекеттерді қорқыту мақсатын көздеген әрекет саналады.

title: Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тасталуы

text:
=== Оқиғаға дейін ===
Осы жәйттен дәл бір жыл алдын АҚШ-тың 32-ші перзиденті Франклин Рудзвельт пен Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилдің ұйғаруымен Жапонияға атом бомбасын тастау үшін келісім бекітілді. Оған АҚШ пен Жапонияның арасындаға үш жарым жылға созылған соғыста 200 мыңдай АҚШ азаматтарының қаза табуы желеу болды. Бірақ Жапония тарапынан да құрбан болғандар саны 100 мыңнан асып жығылды. АҚШ үкіметінің «соғыста тізе бүгу» жайлы талабына жапондар жағы мойынсұнбады. Сол талапты қалайда орындату мақсатында америкалықтар және оның одақтастары ядролық қаруды қолдануды жоспарлады.

text: 1945 жылы 16-шілдеде Жаңа Мексика штатында күші 21 килотонналық бомба сәтті сынақтан өтті. 24-шілде күні АҚШ-тың жаңа 33-ші президенті Гарри Трумен Сталинге алапат күші бар қарудың жасап шығарылғанын баяндайды. Сталин оған аса қызығушылық танытпаған, бет-жүзінен қандай әсер алғанын да сездірмеген, тек қуанышты екенін, америкалықтар ол қаруды Жапонияға қарсы тиімді пайдаланатынына сенім білдірген де қойған. Бірақ соның артынша Сталин Шет мемлекеттер ісімен айналысушы комиссариаттың бас хатшысы Молотовпен болған әңгімеден соң, Курчатовпен тез арада әңгімелесу керектігін, біздің «жұмысымызды» тездету қажеттігін нақтылаған.


query: Вьетнам қақтығысы қашан басталып, аяқталды?

text:
# Оңтүстік Вьетнамдағы азаматтық соғыс (1957—1964 жылдар).
# АҚШ-тың толық араласуы (1965—1973 жылдар).
# Соғыстың ақырғы кезеңі (1973—1975 жылдар).

title: Вьетнам соғысы

text: Вьетнам соғысы (Chiến tranh Việt Nam, Vietnam War) — Вьетнам, АҚШ және Кеңес Одағының тарихы мен мәдениетінде елеулі із қалдырған XX ғасырдың екінші бөлігінің ең ірі соғыстарының бірі.

title: Вьетнам соғысы


query: Пептидтік байланыстармен байланысқан аминқышқылдарының ұзын тізбегі?

text: Полипептидтер — көптеген амин қышқылдары қалдықтарынан тұратын полимерлер. М. с. 6000 — төмен полимерлер — Полипептидтерге, ал м. с. одан жоғарылары — белоктарға жатады. Белоктардың рибосомадағы түзілуі Полипептидтер тізбегі түрінде жасалады. Белок бірнеше Полипептидтер тізбегінен тұруы мүмкін, олардың әрқайсысы өз алдына түзіледі де, содан соң ғана қосылады. Казір химиялық жолмен көптеген жасанды Полипептидтер алынған.

title: Полипептидтер


query: Гарри Поттер фильмдерінде Снейпті кім ойнайды?

text: «Алтын глобус», «Эмми» және BAFTA сыйлықтарының лауреаты. Алғашқы рөлін театр сахнасында «Опасные связи» қойылымында сомдаған. 1985-1987 жылдары Англияда көрсетіліп жүрген спектакль кейін Бродвейге барып үлкен жетістіктерге жетеді. Ал Алан өз ойынымен бәрінің назарын аудартады. Оны бірден «Крепкий орешек» жобасына шақырады. Осыдан кейін оның актерлік мансабы жоғарылай бастайды. Алан Рикман көп көрермендерге «Хәрри Поттер» фильміндегі профессор Северус Снейптің рөлімен таныс.

title: Алан Рикман

text: Алан Сидни Патрик Рикман (Alan Sidney Patrick Rickman 21 ақпан 1946, - 14 қаңтар 2016, Хаммерсмит ауданы, Лондон, Англия) – британдық театр және киноактері.

title: Алан Рикман

text:
==Фильмдері==
«Январский человек» (1989)
«Робин Гуд, принц воров» (1991)
«В поисках Галактики» (1999)
«Суини Тодд, демон-парикмахер с Флит-стрит» (2007)
«Удар бутылкой» (2008)

title: Алан Рикман


query: АҚШ астанасы қалай аталады?

text:
=== АҚШ-тың тарихи астаналары ===
* Филадельфия, Пенсильвания: 1774 жылдың 5 қыркүйегінен 1774 жылдың 10 мамырына дейін, кейін 1775 жылдың 10 мамырынан 1776 жылдың 12 желтоқсанына дейін.
* Балтимор, Мэриленд: 1776 жылдың 20 желтоқсанынан 1777 жылдың 27 ақпанына дейін
* Филадельфия, Пенсильвания: 1777 жылдың 4 мамырынан 1777 жылдың 18 қыркүйегіне дейін
* Ланкастер, Пенсильвания: 1777 жылдың 27 қыркүйегі (бір күн)
* Йорк, Пенсильвания: 1777 жылдың 30 қыркүйегінен 1778 жылдың 27 маусымына дейін
* Филадельфия, Пенсильвания: 1778 жылдың 2 шілдесінен 1783 жылдың 21 маусымына дейін
* Принстон, Нью-Джерси: 1783 жылдың 30 маусымынан 1783 жылдың 4 қарашасына дейін
* Аннаполис, Мэриленд: 1783 жылдың 26 қарашасынан 1784 жылдың 19 тамызына дейін
* Трентон, Нью-Джерси: 1784 жылдың 1 қарашасынан 1784 жылдың 24 желтоқсанына дейін
* Нью-Йорк, Нью-Йорк: 1785 жылдың 11 қаңтарынан 1790 жылдың 12  тамызына дейін
* Филадельфия, Пенсильвания: 1790 жылдың 6 желтоқсанынан 1800 жылдың 14 мамырына дейін
* Вашингтон, Колумбия округі: 1800 жылдың 17 қарашасынан қазіргі таңға дейін.

title: АҚШ астаналарының тізімі

text: Бұл мақала АҚШ-тың қазіргі және бұрынғы ұлттық және субұлттық астаналарының тізімін, сондай-ақ бұрынғы отарлар, аймақтар, қазіргі таңда штаттарға айналған патшалықтардың тізімін қамтиды.

title: АҚШ астаналарының тізімі


query: Ол Үндістанның алғашқы әйел премьер-министрі болды ма?

text: Индира Приядаршини Ганди (इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी; 19 қараша 1917 — 31 қазан 1984) — үнді саясаткері, Үнді ұлттық конгрессінің көшбасшысы, 1966 - 1977 және 1980 - 1984 жж. Үндістанның премьер-министрі. Джавахарлал Неру мен Камала Нерудің қызы, Раджив және Санджай Гандидің анасы. Үндістан тарихындағы тұңғыш әйел премьер-министр.

title: Индира Ганди

text: Екі жасында Индира Махатма Гандимен танысады және оның кеңесі бойынша өз туған қаласында жас жеткіншектердің тігіншілікті дамыту бойынша одағын құрады. Жас кезінен бастап түрлі жиындарға қатысады. 1934 жылы Индира атақты үнді жазушысы Рабиндранат Тагор негізін салған ұлттық университетке түседі. Бірақтан, 1936 жылы анасының қайтыс болуына байланысты Еуропаға аттанады. Бір жылдан кейін жас Индира Оксфорд университетінің Сомервель колледжіне түсіп, басқару ісі, антропология және тарихты зерттейді. Екінші Дүниежүзілік соғыс басталысымен еліне оралуға бел буып, барар жолда үндістер көп мекен ететін Оңтүстік Африкаға соғады және сонда алғаш рет халық алдында сөз сөйлейді.

title: Индира Ганди


query: Адреналин денеде қайдан пайда болады?

text: Адреналин (adrenalinum; ad - маңында, қасында; ren — бүйрек) — бүйрекүсті безінің бозғылт затын құрайтын хромаффинді жасушалар тобының адреноциттері (адренонефроциттер) бөлетін гормон; бүйрек үсті бездерінің қабатында болатын ми тәрізді заттан түзілетін гормон.

title: Адреналин


query: Ватикан картада қайда орналасқан?

text: Ватикан, Ватикан қала-мемлекеті – католик шіркеуінің орталығы, Рим папасы орналасқан мекен. Рим қаласының батыс жағында орналасқан. Жер аумағы 0,44 км². Бұл жерден тыс Римнің іші мен сыртында Ватиканға қарайтын үш собор бар (жалпы ауданы 0,7 км²). Тұрғыны бір мың адам шамасында. Көпшілігі діни мекемелердің қызметкерлері. Ватикан азаматтығын тек жеті жүздей адам ғана алған. Ресми тілдері: латын және италиян. Ватикан – абсолютті теократиялық монархия. Мемлекет басшысы – Рим папасы. Оның қолында барлық билік (заң шығару, атқару, сот төрелігі) шоғырланған. Бұған қоса Рим папасы сыртқы елдермен қарым-қатынасты да жеке өзі шешеді. Папаның жанындағы кеңесші орган – Кардиналдар кеңесі. Олар аса маңызды шіркеу істерін қарайды және өз араларынан Рим папасын сайлауға қатысады. Кардиналдардың үштен бір бөлігі Рим куриінің (Ватикан үкіметі) құрамына кіреді. Үкімет Ватиканның діни, саяси, экономикалық істерінің барлығына басшылық жасайды. Ватикан тарихы 756 жылы Папа облысы құрылған кезден басталады. 1870 жылы Италия әскерлері Папа облысын басып алып, астананы Римге көшірді. 1929 жылы жасалған Лютеран келісімі (конкордат) бойынша, Италия жағы Ватикан мемлекетінің тәуелсіздігін мойындады. 1984 жылы екі арада жаңа конкордат жасалып, италиялықтарға дін ер

title: Ватикан


query: Ерте орта ғасырлар қашан басталып, аяқталды?

text: Ерте ортағасыр — Батыс Рим империясының құлдырауынан кейін басталған еуропалық тарихтың кезеңі. Шамамен 476-1000 жж. аралылығында 5 ғасырға созылған. Ерте ортағасырлар кезеңінде Халықтардың ұлы қоныс аударуы орын алған, викингтер пайда болған, Италияда остготтардың, Аквитанияда вестготтардың патшалығы құрылған, сонымен қатар гүлденген уақытында Еуропаның үлкен бөлігін алып жатқан Франк мемлекеті де бой көтерген. Солтүстік Африка мен Испания Араб халифатының құрамына кірген, Британдық аралдарда көптеген англдардың, сакстердің, кельттердің кішкентай мемлекеттері пайда болған. Скандинавияда, онымен қоса Еуропаның орталық және шығыс бөлігінде, Ұлы Моравияда да мемлекеттер құрылған.

title: Ерте ортағасыр

text:
==Римнің құлдырауы==
Б.з. 2 ғ.-дан бастап Рим империясының қуаты азая бастады - жүре-бара теңіз саудасы да қалалардың дамуы да әлсіреді, халық санының өсуі де кеміді.

title: Ерте ортағасыр

text: 150 жылы империя халқының саны шамамен 65 миллион болса, 400 жылы бұл цифра 50 миллионға дейін кеміді. Болжам бойынша бұл Еуропадағы климаттың өзгеруімен және ортажылдықтемператураның төмендеуімен байланысты, климат өзгеруінің салдарынан өнім де азайды.

title: Ерте ортағасыр


query: Ресейлік қақпашы кім үшін ойнайды?

text: Игорь Владимирович Акинфеев (8 сәуір 1986, Мәскеу облысы, РСФСР) — ресейлік футболшы, қақпашы. Төрт бірдей Еуропа чемпионатына (2004, 2008, 2012, 2016), 2014 жылы әлем чемпионатына қатысқан. 2016 жылғы Еуропа чемпионатынан кейін құрамадағы карьерасына нүкте қойды.

title: Игорь Владимирович Акинфеев

text:
* Ресей чемпионы — 2003, 2005, 2006, 2012/13, 2013/14, 2015/16
* Ресей кубогы — 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13.
* Ресей суперкубогы — 2004, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2018.
* УЕФА кубогы — 2004/05.
* УЕФА суперкубогы — 2005

title: Игорь Владимирович Акинфеев


query: Нью-Йорктегі Уолл-стрит қайда?

text: Уолл-стрит — үлкен банктер, қорлар биржасы және өнеркәсіптік монополиялардың басқармасы орналасқан Нью-Йорктегі көше.

title: Уолл-стрит


query: Тұз әлемде қайдан келеді?

text: Ас тұзы, натрий хлориді, NaCІ — түссіз кристалды зат. Балқу 8010С, қайнау 14130С, тығызд. 2,161 г/см3 (200С). Суда, сұйық аммиакта, спирттерде, этиленгликолда, құмырсқа қышқылында ериді, ал тұз қышқылында ерімейді. Судағы қаныққан ерітіндісі (28,41г NaCІ) 108,70С темп-рада қайнайды.А. т. табиғатта галит минералы (тас тұзы) түрінде, мұхиттар мен теңіз, сондай-ақ көл және жер асты суларының құрамында кездеседі (қ. Ас тұзы кендері). Тех. мақсаттар үшін тас тұзы мен тұндырылған тұз, тағамдық мақсаттар үшін буландырылған және таза тұндырылған А. т. қолданылады. А.т-ның иодталған, брикеттелген т.б. арнаулы түрлері де өңдіріледі. А.т. тамаққа қосуға (ас тұзы деп аталуы осыдан), тағам өнімдерінде пайдаланылады; хим. өнеркәсіпте сода, хлор т.б. өнімдерді алу үшін шикізат ретінде, ал медицинада физиологиялық ерітінді түрінде қолданылады. Әдеб.: Беремжанов Б.А., Химия природных солей, А.-А., 1987.

title: Ас тұзы

text:
* Тұзды мөлшерінен артық пайдаланса кейбір ауруларға әкеледі: қан қысымының көтерілуіне, бүйрек ауруларына шалдықтыралы.
* Жас нәрестелер тұзды анасының сүтінен алады.
* Тұзды сумен тамақты шайқау — тамаққа, тіске пайдалы.
* Мұрын қабынуы және гаймориттерге 0.9% тұзды сумен шайса өте пайдалы.

title: Ас тұзы


query: Америка Құрама Штаттарының 26-шы президенті кім болды?

text: Теодор «Тедди» Рузвельт (Theodore Roosevelt, ; 27 қазан 1858 — 6 қаңтар 1919) — америкалық саясаткер, АҚШ-тың 25-ші Президенті, 1901-1909 жылдар арлығындағы АҚШ-тың 26-шы Президенті, Республикалық партияның өкілі, 1906 жылы әлемдік Нобель сыйлығының иегері.

title: Теодор Рузвельт

text:
Теодор Рузвельт 1858 жылы 27 қазанда саудагер және нидерландық тектен тараған филантроптың жанқұясында дүниеге келген. Теодор жнұяда екінші бала болатын, оның бір үлкен әпкесі мен бір кіші қарындасы, сол сияқты, бар еді.
Болашақ Президент балалық шағынан бастап денсаушылығы мығым болмады, астма сырқатымен ауыратын. 1860 жылдар аяғы мен 1870 жылдардың басында рузвельттер жанұясы Еуропаға, Африкаға, және Таяу Шығысқа саяхат жасады. Алғашқы білім көзін денсаулығының болмауы себебінен, Теодор от басынан алды, мектепке бармады.

title: Теодор Рузвельт

text: 1876 жылы Теодор рузвельт Гарвард университетіне оқуға түсті, ал 1880 жылы аяқтады. Сол уақытта өзінің бірінші эссесін жарыққа шығарды және саясатпен айналыса бастады, Республикалық партияға түсті.

title: Теодор Рузвельт


query: Чехияда қанша Дүниежүзілік мұра бар?

text: ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Чехияның 12 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың бәрі тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Чехия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 18 нысан үміткер ретінде тіркелген.

title: Чехиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

text: Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан

title: Қытайдағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі


query: Айда болған бірінші адам кім?

text:
Нил Олден Армстронг , Neil Alden Armstrong (Тамыздың 5, 1930 – Тамыздың 25, 2012)— АҚШ ғарышкері (астронавты). Айға ең бірінші аяқ басқан адам.

Нил Армстронгтың айға ұшуы Джон Кеннедидің одан алты жыл бұрынғы берген уәдесі еді. КСРО-ның ғарышты зерттеуі, ғарышқа адамды ұшыруы оған себебін тигізді.
Жас кезінде авиамоделдеу спортымен айналысқан. 1949 жылы әскери-теңіз училищесін (Флорида штаты), 1955 жылы Пердью атындағы университетті (Индиана штаты) бітірген. 1955 — 1962 жылдары Эдуардс авиация базасы (Калифорния штаты) мен АҚШ Аэронавтика және ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі басқармасында (НАСА) сынаушы ұшқыш болды. 1962 жылы НАСА орталығындағы астронавтар құрамына қабылданды. 1966 жылы астронавт Д. Скоттпен бірге “Джемини-8” ғарыш кемесінің командирі болып Жер төңірегінде ұшты. 1969 жылы 16-24 шілдеде “Аполло-11” ғарыш кемесінің командирі ретінде адамзат тарихындағы тұңғыш Айға ұшу сапарына (астронавтар Э. Олдрин және М. Коллинзбен бірге) қатысты. Э. Олдрин екеуі Ай бетінде 21 сағат 36 минут болып, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Астронавтардың Айға сапары 8 тәулік 3 сағае 18 минутқа созылды.
Ғарышқа Нил Армстронгпен бірге Эдуин Олдрин және Майкл Коллинз ұшты.

title: Нил Олден Армстронг

text:
==Ерте өмір==
Армстронг 1930 жылы 5 тамызда Вапаконета, Огайо штатында дүниеге келді, Виола Луиза мен Стивен Кениг Армстронгтың ұлы. Ол неміс, шотланд-ирланд және шотланд тектес болған. Оның әкесі Огайо штатының ревизоры болған және отбасы штат бойынша бірнеше рет көшіп, келесі 14 жыл ішінде 16 қалада тұрды. Армстронгтың ұшуға деген сүйіспеншілігі осы уақытта екі жасында, әкесі оны Кливленд әуе жарысына апарған кезде басталды. Ол бес-алты жасында әкесі екеуі Форд Тримоторға мініп, Огайо штатындағы Варрэн өзінің алғашқы ұшақ рейсін басынан өткерді.
Отбасының соңғы қадамы 1944 жылы болды және олар Вапаконетаға оралды, ол орта мектепте оқыды және Вапаконета аэродромында ұшу сабақтарын алды.
1947 жылы 17 жасында Армстронг Индиана штатындағы Вест-Лафайеттегі Пурду университетінде аэронавигациялық инженерия бойынша оқи бастады.
Оның колледждегі ақысы Холлоуэй жоспары бойынша төленді. Сәтті үміткерлер екі жылдық оқуды, содан кейін екі жылдық ұшу дайындығын және АҚШ әскери-теңіз флотында авиатор ретінде бір жыл қызмет етуді, содан кейін бакалавриаттың соңғы екі жылын аяқтауды міндеттеді. Армстронг теңіз ғылымы курстарына қатысқан жоқ және Әскери-теңіз резервіндегі офицерлерді даярлау корпусына кірген жоқ.

title: Нил Олден Армстронг


query: Жер атмосферасының негізгі компоненттері?

text:
Атмосфера (ἀτμός — бу және σφαῖρα — шар) - Жерді қоршаған газ қабықшасы. Атмосфера 78% азоттан, 21% оттегіден және болымсыз мөлшердегі басқа газдардан тұрады.
Атмосфераның төменгі қабаты тропосфера деп аталады, ол 10-12 км биіктікке дейін (орта ендіктерде) созылып жатады. Одан биіктеген сайын температура төмендейді. Онан жоғары стратосферада температура тұрақты дерлік болып қалады (-40С маңында). Ал шамамен 25 км-дей биіктіктен бастап бұл қабат Күннің ультракүлгін сәулелерін жұтатындығынан температура баяу артып отырады.
Жер атмосферасының жоғарғы қабаттарында күн сәулелері күшті иондану туғызады. Атмосфераның ионданған қабаты ионосфера деп аталады. Атмосфера ғарыш кеңістігінен Жерге келетін сәулелерден басым бөлігін шағылдырады немесе жұтады. Мысалы, ол Күннің рентген сәулелерін жібермей, ұстап қалады. Атмосфера бізді микрометеориттердің үздіксіз атқылауынан және ғарыш сәулелерінің – жедел қозғалатын бөлшектердің ағынының бүлдіру әрекетінен де сақтайды.

title: Жер атмосферасы


query: Бүкіл Еуропадағы ең биік таулар қай тау жотасында?

text: Альпі, Альпі тау жүйесі (Alpes, Alpen, Alpi, Alpe) — Батыс Еуропадағы ең биік таулар. Ол – Жерорта теңізінің солтүстігінде Легури теңізі жағалауынан Орта Дунай жазығына дейін оңтүстік-шығысқа қарай доғаша иіліп жатыр; доғасының сыртымен есептегенде ұзындығы 1200 км-ге жуық, іш жағы 750 км, ені 50 – 60 км-ден 240 – 260 км-ге жетеді. Ең биік нүктесі – Монблан шыңы (4810 м). Альпі (кельтше – alp биік тау, ежелгі түркі тілінде – алып-заңғар, биік дегенді білдіреді) ірі жоталар мен тау сілемдерінен тұрады.

title: Альпі

text: Тау жүйесі альпілік қатпарлану кезінде түзілген. Қатпарлану жүйесінің негізі кембрийге дейінгі кристалды жыныстардан (гнейс, слюдалы тақтатас) және жоғары протерозой мен төменгі палеозойдың кварц-бриллитті тақтатастарынан тұрады. Жер бедерінің қалыптасуында антропоген дәуірінің су және мұздық эрозиясы үлкен рөл атқарған. Кен байлықтары: темір, мыс кентастары, қоңыр көмір, тұзындығы Солтүстік Батыс бөлігіндегі жоталарда жылына 1500 – 3000 мм жауын-шашын түседі. Ауа райы көбіне бұлтты, тұманды болып тұрады. Ішкі жоталарда, қазаншұңқырлар мен аңғарларда жауын-шашын 1000 мм-ден аз. Альпі – Батыс Еруопаның аса үлкен су торабы. Өзендер өте көп. Олар қар, мұз, жаңбыр суымен толығады. Аса ірі өзендері: Рона, Рейн, По. Көлдері: Боден, Цюрих, Комо, т.б. Топырақ жамылғысында негізінен орманның қоңыр түсті топырағы, күлгін және таудың сұр топырағы басым.

title: Альпі


query: АҚШ атом бомбасын кімге тастады?

text: Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау — Екінші дүниежүзілік соғыс барысында АҚШ-тың Жапонияға қарсы атом қаруын қолдануы. 1945 жылы 26 шілдеде Ұлыбритания, АҚШ және Қытай үкіметі басшыларының атынан Жапонияға тізе бүгу талабы қойылған Подстам декларациясы жарияланды. Осыдан кейін АҚШ авиациясы 1945 жылы 6 тамызда Жапонияның Хиросима қаласына бірінші атом бомбасын тастады. Қаланың елеулі бөлігі қирап, 140 мыңнан аса бейбіт тұрғын қаза тапты, жарымжан болды. 1945 жылы 9 тамызда Нагасаки қаласына екінші атом бомбасы тасталды. Оның жарылысынан қаланың бөлігі қирап, 75 мыңдай адам қаза тапты, жараланды. Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау соғыс талаптарынан, мұқтаждығынан туған әрекет емес еді. Бұны адамзатқа қарсы жасалған ауыр қылмыстардың қатарына жатқызуға болады және басқа халықтар мен мемлекеттерді қорқыту мақсатын көздеген әрекет саналады.

text:
=== Оқиғаға дейін ===
Осы жәйттен дәл бір жыл алдын АҚШ-тың 32-ші перзиденті Франклин Рудзвельт пен Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилдің ұйғаруымен Жапонияға атом бомбасын тастау үшін келісім бекітілді. Оған АҚШ пен Жапонияның арасындаға үш жарым жылға созылған соғыста 200 мыңдай АҚШ азаматтарының қаза табуы желеу болды. Бірақ Жапония тарапынан да құрбан болғандар саны 100 мыңнан асып жығылды. АҚШ үкіметінің «соғыста тізе бүгу» жайлы талабына жапондар жағы мойынсұнбады. Сол талапты қалайда орындату мақсатында америкалықтар және оның одақтастары ядролық қаруды қолдануды жоспарлады.

text: 1945 жылы 16-шілдеде Жаңа Мексика штатында күші 21 килотонналық бомба сәтті сынақтан өтті. 24-шілде күні АҚШ-тың жаңа 33-ші президенті Гарри Трумен Сталинге алапат күші бар қарудың жасап шығарылғанын баяндайды. Сталин оған аса қызығушылық танытпаған, бет-жүзінен қандай әсер алғанын да сездірмеген, тек қуанышты екенін, америкалықтар ол қаруды Жапонияға қарсы тиімді пайдаланатынына сенім білдірген де қойған. Бірақ соның артынша Сталин Шет мемлекеттер ісімен айналысушы комиссариаттың бас хатшысы Молотовпен болған әңгімеден соң, Курчатовпен тез арада әңгімелесу керектігін, біздің «жұмысымызды» тездету қажеттігін нақтылаған.


query: Америка туында қандай түстер бар?

text: Тікбұрышты горизонтальды үлендігі бірдей бірінен кейін бірі орналасқан жеті қызыл және алты ақ түсті жолағы бар мата бөлігі. Қара көк түсті 50 бес ұшы бар ақ жұлдыз орналасқан. 13 жолақ тәуелсіз мемлекетті құрған 13 британдық колонияларды білдіреді (Делавэр, Пенсильвания, Нью-Джерси, Джорджия, Коннектикут, Массачусетс, Мэриленд, Оңтүстік Каролина, Нью-Гэмпшир, Виргиния, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Род-Айленд). Көк түсті крыж одақты білдіреді. Көк крыждағы жұлдыздар саны штаттардың санына сәйкес (қазір олардың саны 50). Қызыл түс шыдамдылық пен батырлықты білдіреді; қара көк түс — зейінділікті, әділеттілікті, сақтықты; ақ түс — пәктік пен тазалықты білдіреді. Тудың ені мен ұзындығының қатынасы 10:19.

title: Америка Құрама Штаттары туы

text: АҚШ мемлекеттік туы, сонымен қатар Жұлдызды-жолақты ту (Stars and Stripes) деген атаумен белгілі — Америка Құрама Штаттарының ресми түрде АҚШ-тың Үлкені мөрі мен Мемлекеттік әнұранымен қатарлас мемлекеттік туы болып саналады.

title: Америка Құрама Штаттары туы

text: Ту уақыт өте келе Одақты құраған штаттардың санына байланысты өзгеріп тұрды. Жаңа жұлдыз туға 4 шілде күні одақ құрамына жаңа штат енгеннен кейін қосылады. Жолақтар саны өзгермейді, тек 1795—1818 жж. қабылданған туға екі жұлдызбен қоса 2 жолақ қосылды да, артынан алынып тасталды.

title: Америка Құрама Штаттары туы


query: Әлем чемпионатының финалында хет-трик жасаған алғашқы ойыншы?

text: Бір кездесуде төрт немесе бес гол соққандарды қоса есептегенде, 1930-2018 жылдар аралығында әлем чемпионаттарында 50-ден аса хет-трик жасалды. Алғашқы хет-триктің авторы — америкалық Берт Пэтнауд. Ол 1930 жылы Парагвайдың қақпасын бір ойында үш рет көздеді. Ал, әзірше соңғы хет-трик англиялық Харри Кейннің еншісінде, 2018 жылы Панаманың қақпасына соқты.

title: Футболдан әлем біріншілігінің хет-триктері

text:
* Ойынға тыңнан қосылып хет-трик жасаған жалғыз футболшы — мажарстандық Ласло Кишш. 1982 жылы Сальвадордың қақпасына ойын барысында алаңға шығап, 69-77 минуттар арасында үш гол соқты. Сондай-ақ бұл сегіз минут ішінде соғылған ең жылдам хет-трик.
* Ерте соғылған хет-триктің авторы — аустриялық Эрих Пробст. 1954 жылы Швейцариямен ойында 24-минутқа дейін-ақ ішінде үш гол соғып үлгерді.
* Мирослав Клозе (Германия) мен Томаш Скугравы (Чехословакия) хет-триктерін баспен соқты.
* Аргентиналық Гильермо Стабиле мен швециялық Харри Андерссон өздерінің құрамадағы дебют матчтарында-ақ хет-трик жасаған.

text: Бір матчта 4 рет көзге түскен футболшылар саны алтау ғана: Эрнест Вилимовски (1938), Адемир (1950), Шандор Кочиш (1954), Жюст Фонтен (1958), Эйсебио (1966) және Эмилио Бутрагеньо (1986). Ал, бес гол соққан футболшы біреу: ресейлік Олег Саленко (1994 жылы Камерунның қақпасына енгізді).


query: Денеде қанша эритроциттер бар?

text:
Эритроциттер (грек. erythros – қызыл және kytos – ыдыс) – адам мен жануарлар қанындағы қызыл түйіршіктер. Эритроциттер омыртқасыз жануарлардың (тікентерілердің) қанында да болады. Адам Э-інің пішіні екі жағынан ойыс диск тәрізді, диам. 7 – 8 мкм. Дені сау ер адамдардың 1 мм3 қанында 4 – 5 млн., әйелдерде – 3,9 – 4,7 млн. Эритроциттер болады. Сүтқоректі жануарларда (7 млн-дай не бұдан да көп), құстарда 3 млн-дай, ең аз мөлшерде балықтар мен құйрықты қосмекенділерде (150 мыңдай). Э-дің тіршілік ету ұзақ. 125 тәуліктей (әрбір секундта 2,5 млн-дай Э. түзіліп, сондай мөлшерде Эритроциттер өз тіршілігін жойып отырады). Э. өкпеден тіндерге оттек (О2), ал тіндерден өкпеге көміртектің қос тотығын (СО2) тасымалдайды, бұдан басқа ағзадағы қышқылды-сілтілі тепе-теңдікті реттейді, қан плазмасынан аминқышқылдары мен липидтерді адсорбциялап, оларды тіндерге жеткізеді. Адам мен жануарлардың Эритроциттерның құрамында ядро болмайды. Құстар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және балықтардың Эритроциттерінде ядро болады. Эритроциттердің құрамындағы қызыл түсті гемоглобин ағзада маңызды рөл атқарады.
Ж. Ахметов

title: Эритроциттер

text: Эритроцит (erythrocyti, грек, erythros — қызыл, kytos — жасуша) — сүтқоректі жануарлар филогенезінде газ алмасу процесіне байланысты мамандану нәтижесінде ядросы мен органеллаларынан айырылған ядросыз қанның кызыл жасушасы. Эритроцит пішіні дөңгелек, екі жағы ойыс келген жасуша. Тек түйе мен ламада оның пішіні сопақ болып келеді. Балықтарда, қосмекенділерде, бауырымен жорғалушыларда, құстарда эритроциттің ядросы сақталған, пішіні сопақ болып келеді. Эритроцит құрамының 60% су, 40% құрғақ заттар. Құрғақ заттардың 95% ағзадағы газ алмасу процесін жүргізуге маманданған, қызыл түсті күрделі протеин — гемоглобин кұрайды. Гемоглобинді глобин протеині мен құрамында екі валентті темір болатын қызыл түске бояғыш зат — гем құрайды. Гемоглобин өкпеде оттегімен тотығып, оксигемоглобин түзеді. Организм ұлпаларында ол тотықсызданып (оттегті бөліп, көмірқышқыл газымен байланысады, карбоксигемоглобинге айналып, өкпеде көмірдің қостотығын ауаға шығарып, оттегімен тотығып, қайтадан оксигемоглобинге айналады да, жануарлар ағзасындағы газ алмасу процесін іс жүзіне асырады. Газ алмасу процесімен қатар, эритроцит плазмолеммасына амин қышқылдарын, қарсы денелерді, уларды, дәрі-дәрмектерді сорып алып, тасымалдау қызметін де атқарады.

title: Эритроциттер

text: Эритроциттер ядросы жоқ қызыл түсті қан жасушалары. Олар ортасы қысыңқы тегершік пішінді болады. Бұл эритроциттің бетін 1,5 есе үлкейтеді және газдар қозғалысына неғұрлым бейімдірек келеді.

title: Эритроциттер

text: Эритропоэз жамбас сүйектерінің, бас сүйектерінің, қабырғаларының және омыртқаның қызыл сүйек миында, ал балаларда — қол мен аяқтың ұзын сүйектерінің соңында сүйек миында жүреді. Эритроциттің өмір сүру ұзақтығы — 3-4 ай, бұзылуы (гемолиз) бауырда және көкбауырда жүреді. Қанға шықпас бұрын, эритроциттер қан түзудің қызыл өскіні — эритрон құрамында пролиферация мен саралаудың бірнеше сатыларынан өтеді.

title: Эритроциттер


query: Екінші дүниежүзілік соғыс қашан болды?

text: Екінші дүниежүзілік соғыс (1 қыркүйек, 1939 жыл – 2 қыркүйек, 1945 жыл) — дүние жүзіне үстемдік жасау үшін Германия, Италия, Жапония тарапынан басталған соғыс. 1933 ж. нацистік диктатура орнағаннан кейін Германия дүние жүзіне үстемдік жүргізу жоспарын жүзеге асыруға кірісті. Оны Италия және Жапония үкіметтері қолдады.

title: Екінші дүниежүзілік соғыс

text:
 Испания
 Португалия
|командир1= Иосиф Сталин
 Уинстон Черчилль
 Франклин Рузвельт † → Гарри Трумэн
 Шарль де Голль
 Чан Кайши
|командир2= Адольф Гитлер †
Бенито Муссолини †
 Хирохито
|шығындар1=Соғыс шығындары:
16 000 000-нан астам
Бейбіт тұрғындардың шығындары:
45 000 000-нан астам
Барлық қаза тапқандар:
61 000 000-нан астам
|шығындар2=Соғыс шығындары:
8 000 000-нан астам
Бейбіт тұрғындардың шығындары:
4 000 000-нан астам
Барлық қаза тапқандар:
12 000 000-нан астам
|жалпы шығындар=55 000 000 — 70 000 000 қаза тапқан
|себеп=
• 1919 жылғы Версаль бейбітшілік келісімінің Германия үшін қиын шарттары
• Адольф Гитлердің национал социалистік идеялары мен саясаты
• Басқа мемлекеттердің саясаты
• Версаль-Вашингтон жүйесінің салдары
• Әлемдік экономикалық дағдарыс (Ұлы тоқырау)
|өзгерістер=
• Нацистік Германия мен Аустрияның аумағын КСРО, АҚШ, Ұлыбритания және Франция әскерлері басып алып, 4 оккупация аймағына бөлінді.
• Германияның шығыс аумақтарының едәуір бөлігі Польша мен Кеңес Одағына берілді.
• Шығыс және оңтүстік Еуропада жаңа коммунистік мемлекеттердің құрылуы
• Бұрын отарлық империялардың қол астында болған көптеген бұрынғы отарлардың тәуелсіздігін алу

title: Екінші дүниежүзілік соғыс


query: 2016 жылы Дисней 'Моана' шығарды. бірақ олар тағы қандай фильм шығарды?

text:
Фильмнің әлемдік премьерасы 2016 жылы 23 қарашада, Қазақстанда 1 желтоқсанда болды. «Моана» басталмай тұрып кинотеатрларда жаңа қысқаметражды «Жүрекке жол» фильмі көрсетілді.
Моана анимациялық фильмі 2011 жылдан бері қазақ тіліне аударылған 16-фильм..

title: Моана (мультфильм)

text: «Моана» (Moana) — Walt Disney Animation Studios кинокомпаниясының 56-толықметражды мультфильмі. Фильмнің бастапқы сюжеті «2000 жыл бұрын Тынық мұхитындағы аралдардың оңтүстігінде болған мифтік оқиғаны баяндайды» деп жоспарланған.

title: Моана (мультфильм)

text: Фильмің режиссёрлығын Джон Маскер мен Рон Клементс қолға алды. Композитор қызметін — Марк Манчина атқарды. Басты кейіпкерлердің бірі жартылай құдай Мауиді америкалық киноактёр және рестлер Дуэйн Джонсон дыбыстады.

title: Моана (мультфильм)


query: Ниагара сарқырамасына түсетін су қайдан келеді?

text: Ниагара су құламасы — Солтүстік Америкадағы АҚШ пен Канаданың шекарасымен ағып өтетін Ниагара өзенінің орта ағысында. Эри мен Онтарио көлдерінің қысқа аралығында Ниагара өзені 100 метрге жуық биіктіктен төмен қарай құлап ағады. Су құламасының астындағы тау жыныстары доломитті әктастар мен сазды тақтатастардан тұрады. Әктастардан тұратын кемері үнемі шайылудың әсерінен Эри көліне қарай жылына 7 – 10 см жылжуда.

title: Ниагара сарқырамасы

text: Ниагара су құламасы Козий аралымен 2 бөлікке бөлінген: канадалық (“таға” – тоғыз жүз метрлік доға) бөлігінің биіктігі 48 м, ені 800 м және америкалық бөлігінің биіктігі 51 м, ені 300 м. Судың гүрілі 25 км жерге дейін жетеді. Туризм дамыған.

title: Ниагара сарқырамасы


query: Мұхаммед Әли қай салмақ дәрежесінде шайқасты?

text: Мұхаммед Әли (туған аты-жөні Кассиюс Марсселус Клэй; 17 қаңтар 1942, Луисвилл, Кентукки, АҚШ – 3 маусым 2016, Скотсдейл, Аризона, АҚШ) — ауыр салмақ дәрежесінде өнер көрсеткен американдық кәсіби боксшы, филантроп және қоғам қайраткері. "Жыл боксшысы" атағына 5 рет ие болған бүгінге дейінгі жалғыз спортшы болып табылады. Бүкіл әлем мойындаған спорт иконына айналған, спорт тарихындағы ең танымал тұлға, ең ұлы боксшы. Жарқын қызыл тілді, оның көптеген цитаталары тарихта қалған.

title: Мұхаммед Әли

text:
{{Медальдар
| ені = 270px
| суреті =
| медальдар =
{{ОО-спорт|Бокс}}
{{турнир|Олимпиада ойындары}}
{{медаль|Алтын|Рим 1960|81 кг дейін}}
{{турнир|Мемлекеттік марапаттары}}
 {{!}}{{Президенттік бостандық медалі}}
}}

title: Мұхаммед Әли

text: АҚШ үкіметі Әлиді мансабының шарықтау кезінде әскерге шақырғанда АҚШ-тан алыс жатқан бізге тиіспеген Вьетнамға қарсы соғысқа бармаймын, армиядан бас тартамын деп мәлімдеген. Осыдан АҚШ үкіметі оны барлық атақ даңқтарынан айырып үш жылдан астам уақытқа бокстан аластайды. Спортқа қайта оралғанан кейін тарихшылар атап кеткен «бокстың алтын дәуірінің» барлық мықты боксшыларын жеңіп өзіне барлық атақ даңқтарын қайтарып алады.

title: Мұхаммед Әли


query: Адам ағзасында дыбыс қай жерде пайда болады?

text: Дауыс — адамның және өкпемен дем алатын жануарлардың дыбыстау мүшелері арқылы шығаратын үні, дыбысы. Адам дауыс арқылы ой-пікірін сезімін, көңіл-күйін әрқалай (сөйлеу, тілдесу, өлең айту, күлу, айқайлау, т.б.) білдіреді. Дыбыс тербелістерінің жиілігі дыбыс сіңірінің жуан-жіңішкелігіне, керілуіне, көмей еттерінің қозғалуына, орталық жүйке жүйесінен келетін импульстарға, ішкі секреция қызметіне байланысты. Дауыс күші дауыс желбезегінің дірілімен анықталады. Толқын жиі болған сайын дауыс та күшті болады. Адам дауыс күшін өз еркінше өзғерте алады. Музыкада - дауыс төмен (жуан), жоғары (жіңішке) және "қойылған", "қалыпқа түскен" (арнайы маманданған кәсіпқой әншінің дауысы, сахна сөзі), сондай-ақ "қалыпқа түспеген" (арнаулы білім алмаған әуесқой әншінің дауысы, тұрмыстағы әдеткі сөйлеу, тілдесу) болып бөлінеді. Ал таза кәсіби тұрғыдан дауыс негізгі алты түрге бөлінеді:

title: Дауыс

text:
1. әйел дауысы -
*сопрано (ең жоғарғысы),
*меццо-сопрано (орташасы),
*контральто (ең төменгісі),

title: Дауыс

text:
2. ерлер дауысы -
*тенор (ең жоғарғысы),
*баритон (орташасы),
*бас (ең төменгісі).Сондай-ақ баланың дауысы альт, дискант болып бөлініп, ол балиғатқа (12 - 14 жасқа) дейін октавағаөседі. Әрбір дауыс түрінің жарқын сазды, биік, толғай айтылатындарына лирика, ал қою үнмен, жігерлі де қоңыржай шығатындарына драма деген атаулар да қосарлат қосылады.

title: Дауыс


query: Жерорта теңізіндегі ең терең нүкте қандай?

text: Жерорта теңізі — Атлант мұхитының Еуразия мен Африка құрлықтары арасындағы теңізі. Гибралтар бұғазы арқылы Атлант мұхитымен, Босфор бұғазы арқылы Қара теңізбен, Суэц каналы арқылы Қызыл теңізбен жалғасады. Ауданы 2505 мың км², орташа тереңдігі 1498 м, ең терең жері 5121 м. Жерорта теңізінің еуразиялық жағалауы қатты тілімденген. Онда түбектер және аралдармен бөлінген шағын Альборан, Балеар, Лигурий, Тиррен, Адрия, Ион, Эгей және Кипр теңіздері орналасқан.

title: Жерорта теңізі

text: Теңіз алабына Қара, Азов, Мәрмәр теңіздері де кіреді. Ірі шығанақтары: Валенсия, Лион, Генуя, Таранто, Сидра (Үлкен Сирт), Габес (Кіші Сирт). Ірі аралдары: Балеар, Корсика, Сардиния, Сицилия, Крит және Кипр. Теңізге ірі Ніл, По, Рона, Эбро өзендері құяды. Жас альпілік геосинклинальдік аймақта орналасуынан, түпкі бедері күрделі. Ең ірі қазаншұңқырлары: Алжир-Прованс, Орталық қазаншұңқыр және Геллен шұңғымасы. Тиррен теңізінің қазаншұңқырының төңірегінде сөнген және әрекетті жанартаулар да бар.

title: Жерорта теңізі

text: Бүкіл Жерорта теңізі аймағына субтропиктік климаттың “жерортатеңіздік” деп аталатын ерекше типі тән: қысы ылғалды әрі жылы, жазы құрғақ және ыстық. Судың беткі қабатының температурасы ақпанда теңіздің солтүстігінде 12° С-тан оңтүстікте 18° С-қа дейін, тамызда батысында 20 — 25° С-тан оңтүстік-шығысында 28 — 30° С-қа дейін көтеріледі. Су көп буланады, сондықтан тұздылығы жоғары. Батысында 36ү-ден, шығысында 39,5ү-ге дейін құбылады. Толысу толқынының биікт. 0,1 — 0,5 м, Тунистің шығысында 1,7 м-ге жетеді. Негізгі ағыс Гибралтардан Ливанның жағасына дейін Африканы бойлап өтеді. Оқшау теңіздерде су циклондық айналым жасайды. Теңізде балықтың 550-дей түрі бар. Сардина, тунец, макрель, скумбрия, т.б. ауланады. Жерорта теңізінің Адрия және Эгей теңіздерінің қайраңдарында мұнай, газ өндіріледі.

title: Жерорта теңізі


query: Жерорта теңізі әлем картасында қай жерде орналасқан?

title: Жерорта теңізі

title: Жерорта теңізі

title: Жерорта теңізі


query: Сидней қай өзеннің жағасында орналасқан?

text: Қала Тынық мұхитының жағалауындағы алапты орналасқан. Шығыс жағынан қала Тынық мұхитының толқындарымен шайқалады, батыс жағында Көкшіл таулар орналасқан, солтүстік жағында—Хоксбери өзені, ал оңтүстік жағында - Корольдік ұлттық паркі орналасқан. Тынық мұхиты жағынан жағалауы көптеген көптеген мүйістер мен шығанақтармен кесілген. Порт Джексон шығанағы - әлемдегі ең ірі табиғи мүйіс болып есептеледі.

title: Сидней

text: Сидней (Sydney) — Аустралияның ең үлкен қаласы, аумағы 12144,6 км² , халқы 2012 жылы шамамен 4,8 миллион адамды құрады. Сидней Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының әкімшілік орталығы болып табылады.

title: Сидней

text: Сидней Аустралия құрлығындағы алғашқы еуропалықтар келгелі бері пайда болған алғашқы қала. Қала 1788 жылы құрылған. Англияның сол кездегі Ұлыбританияның колония министрі "лорд Сиднейдің" құрметіне осы қала "Сидней" болып атанып кеткен.

title: Сидней


query: Америкадағы Азаматтық соғыс қашан басталып, аяқталды?

text: АҚШ азамат соғысы ("Солтүстік пен Оңтүстіктің соғысы", ағылш: "American Civil War") — 1861–1865 жылдары АҚШ-тың солтүстігіндегі құлдыққа қарсы Америка Құрама Штаттары (құл иеленуші емес 20 штат және солтүстікпен шекаралас құл иеленуші 4 штат) және оңтүстіктегі құл иеленуші Америка Конфедеративті Штаттары 11 штаттың (Конфедерация) арасындағы соғыс.

title: Америкадағы азамат соғысы

text: XIX ғасырдың бірінші жартысында АҚШ территориясында бір біріне ұқсамайтын екі экономикалық аудан қалыптасты: аграрлы Оңтүстік пен өнеркәсіптік Солтүстік. Сол кезеңде қалыптасқан экономикадағы, әлеуметтік құрылымдағы, дәстүр мен саяси құндылықтардағы айырмашылықтар американдық секционализм ретінде белгілі.

title: Америкадағы азамат соғысы


query: Австралия ашық чемпионатындағы жағдай қандай?

text:
Теннистен Аустралия ашық біріншілігі - жыл сайын Аустралия елінің, Мельбурн қаласында өтетін, Үлкен дулыға турнирлері қатарына жататын, қаңтар айының орталарында өтетін өте ірі әрі теннис әлеміне өте ықпалды турнир. Уақыты жағынан "Australian open" мэйджорлардың ішінде бірінші басталады, яғни, жылдың басы - қаңтардың ортасында өтеді. Ерлер арасындағы және әйелдер арасындағы жекелей және жұптық сын, микст бәсекесі, жасөспірімдер, мүгедектер арасындағы үлкен теннистен жарыстар өткізіледі. 1988 жылға дейін жарыс корты шөптен жасалған кортта ойналып жүрді. Осы жылдан бастап хард кортта ойналатын болды (2007 жылға дейін жасыл түсті хард корт болса, 2008 жылдан бастап көк түсті кортта). Барлық жарыстар Мельбурн паркте өтеді.
Теннистен Аустралияның ашық біріншілігі өте көп жанкүйер жинайтынымен танымал. Бұл жағынан тек Теннистен АҚШ-тың ашық біріншілігіне ғана есе жібереді. Сонымен қатар, бұл жарыста ауа-райының кез-келген мезетінде теннис жүре береді. Себебі ойын алаңдары жартылай немесе толықтай шатырмен жабылу мүмкіндігіне ие. Мысалға: Rod Laver Arena, Hisense Arena және жақында ғана жөндеуден өткен Margaret Court Arena.

title: Теннистен Аустралияның ашық біріншілігі

text: Турнир ең алғаш рет 1905 жылы өткен және Аyстралазия чемпионаты () деп аталған. Оған тек он жеті спортшы қатысқан, ал финалдық кездесуге бес мыңнан астам көрермен жиналған. 1927 жылы турнир есімі «Аустралия Чемпионаты» () деп өзгертілді. Ал 1969 жылдан бастап, турнир ашық чемпионатқа айналды, яғни, тек Аустралиялық спортшылар емес әлемнің барлық кәсіпқой теннисшілері қатыса алатындай дәрежеге жетіп, турнир қазіргі атауын иемденді.

title: Теннистен Аустралияның ашық біріншілігі

text:
1905 жылдан бастап, чемпионат Аустралияный 6 қаласында өтетін болып бекітілді.
* Мельбурн (54 рет),
* Сидней (17 рет),
* Аделаида (14 рет),
* Брисбен (7 рет),
* Перт (3 рет),
* Жаңа Зеландия (2 рет, 1906 жылы және 1912).
1972 жылы турнир тек бір қалада әрі жыл сайын сол қалада өтетін болып бекітілді. Таңдау Мельбурн қаласына түсті. Ал жарыстың жыл сайынғы өту орны Куйонг теннис клубының () шөпті кортында (грасс корт) болатын болды. Уақыт өте келе турнирдің беделі өсіп, ауқымы кеңейгеннен кейін, Куйонг клубы турнирді қамтамасыз ете алмады, таршылық етті. 1988жылы Мельбурн Парк (, бұрынғы Флиндерс Парк, ) атты жаңа алаң дайын болып, турнирдің өту орны осы Мельбурн Паркқа ауыстырылды. Бұл қадам өте сәтті болды деп айтуға болады — тұп-тура ауыстырылған жылы турнирдің көрермендері 90 %-ға артты. Аталмыш жылдағы көрермендер саны —  266 436. Ал былтырғы жылы Куйонгтағы көрермендер саны 140 000 адам.

title: Теннистен Аустралияның ашық біріншілігі


query: Қанша Джоуль бір калорияға тең?

text:
Калория ( calor – жылу) жылу мөлшерін есептейтін бірлік. Бір кг қатты, сұйық отын немесе бір текше метр жанғыш газдың толық жанғанында бөлінетін, калориямен өлшенетін жылу мөлтуынды бу бөлінеді. Камерадан арнаулы сорғы арқылы туынды бу шығарылады. Пайда болған карамель массасы вакуум камераның екінші төменгі бөлігіне түседі де, оқтын-оқтын камерадан сыртқа шығарылады. Оның температурасы — 110-120° С. Халықаралық 1 кал =
4,1868 Дж, термохимиялық 1 кал = 4,1840 Дж. Шетелдерде
зерттеулердің нәтижелері көбінесе 15 градустық калория (4,1855 Дж)
арқылы көрсетіледі.

title: Калория

text: Тағамның калориялық мөлшері немесе энергетикалық құндылығы, ол толық сіңген кезде дене алатын энергия мөлшерін білдіреді. Тағамның жалпы энергетикалық құндылығын анықтау үшін оны калориметрде жағып, қоршаған су моншасына бөлінетін жылуды өлшейді. Адамның энергия тұтынуы дәл осылай өлшенеді: калориметрдің жабық камерасында адам шығаратын жылу өлшенеді және «жанған» калорияға айналады - осылайша тағамның физиологиялық энергетикалық құндылығын білуге болады. Сол сияқты кез келген адамның өмірі мен белсенділігін қамтамасыз ету үшін қажетті энергияны анықтауға болады. Кесте осы сынақтардың эмпирикалық нәтижелерін көрсетеді, олардан олардың пакеттеріндегі өнімдердің құны есептеледі. Жасанды майлар (маргариндер) және теңіз майлары 4-8,5 ккал/г тиімділігіне ие, сондықтан олардың майдың жалпы көлеміндегі үлесін шамамен білуге болады.

title: Калория


query: Audi r8 v10-да қандай қозғалтқыш орнатылған?

text: Audi R8 (Typ 42) — германиялық Audi Sport кәсіпорыны жасап шығарған орта қозғалтқышты, 2-орынды, quattro толық жетекті дөңгелектермен жабдықталған спорттық автокөлігі. Көлік өндірісі 2006 жылы басталды.

title: Audi R8

text: 2005 жылы Audi компаниясы Ауди R8 жарыс көлігі атауы сәтті жаңа жол автокөлік үшін пайдаланылатын болатынын 2007 жылы жариялады, Ауди R8 Audi Le Mans quattro концепт-карына (Франк Лемберти және Джулиан Хениг әзірлеген) негізделген, 2003 жылы халықаралық Женева автосалонында, және 2003 жылға арналған Франкфуртском халықаралық автосалонында пайда болған. R8 бағдарламасын әзірлеу 2004 жылы басталды, Лемберти конструкциясы бекітілді және өндіру үшін қатырылған. Шанақтар өндірісі прототиптерін далалық сынау 2006 жылдың қаңтар айында басталды. R8 жарыс автокөлігі ресми түрде Париж автосалонда 30 қыркүйек 2006 жылы ұсынылды. Бар кейбір атымен байланысты шатасу болған, автокөлік 24 сағат Ле-Мананы ұтып алған, R8 Ле-мане прототипімен (ЛМП) шатастырылды. 6- 24 сағат Ле-Мана жеңімпазы Жаки Икс R8-ді "бүгінгі күнгі ең үздік жол автокөлігі" сипаттаған.

title: Audi R8


query: Келесі Әлем чемпионаты қашан өтеді?

text: Футболдан әлем чемпионаты 2022 (كأس العالم لكرة القدم, FIFA World Cup 2022) — ФИФА-ның 22-ші футболдан әлем чемпионаты, финалдық кезеңі 2022 жылы Катарда өтті. Бұл 2002 жылдан бері Азияда, сондай-ақ Таяу Шығыста, Араб елінде және жалпы мұсылман әлемінде тұңғыш рет өткен алғашқы футбол біріншілігі. Сонымен қатар Катардағы чемпионат 32 құрама қатысқан соңғы турнир. Келесі 2026 жылғы әлем біріншілігінен бастап қатысушы құрамалар саны 48-ге дейін көбеймек. Бұл сайыстың тағы бір ерекшелігі — оның әдеттегідей жазда емес, қыста өткізілуі.

title: Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі

text: 2022 жылдың 19 мамырында ФИФА турнирге қатысатын 36 төреші мен 69 төреші көмекшісі мен 24 бейне көмекшісінің тізімін жариялады. 36 төрешінің ішінен ФИФА құрамына екі Аргентина, Бразилия, Англия және Франциядан кірді. Алғаш рет әйел төрешілер ірі ерлер турниріндегі ойындарға төрелік етеді.

title: Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі

text: Француздық Стефани Фраппарт, руандалық Салима Мукансанга және жапондық Йошими Ямашита ерлер арасындағы әлем чемпионатына тағайындалған алғашқы әйел төрешілер болды. Оларға үш әйел көмекші төреші қосылады, сонымен қатар бірінші. Фраппарт 2019 жылғы FIFA әйелдер арасындағы әлем чемпионатының финалын қадағалады.

title: Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі


query: Эндоплазмалық тор өсімдіктерде немесе жануарларда кездеседі ме?

text: Эндоплазмалық торды 1945 жылы К. Портер электронды микроскоптың көмегімен тауық балапандарының фибробластарынан тапты. Фибробластарды бекітіп және бояп барып жарық микроскопымен қарағанда оның цитоплазмасындағы эндоплазма аумағы эктоплазма аумағына қарағанда бояуды жақсы қабылдайтыны анықталды. Ал эндоплазма аумағының қуыстар мен каналдардан тұратынын және олар бір-бірімен байланысып барып, күрделі тор түзетіні байқалды, 1950 жылдары өте жұқа кесіндіні жасау әдісі жетілгеннен кейін эндоплазманың құрылысы толық анықталды. Эндоплазмалық тор негізінде барлық эукариотты клеткаларда жақсы жетілген.

title: Эндоплазмалық тор

text:
Эндоплазмалық тор (reticulum — тор, endoplasmaticum — эндоплазмалық) — ұзынша келген қуысты түтікшелер мен өзекшелерден тұратын, қабырғасы биологиялық жарғақтармен шектелген жасуша цитоплазмасының органелласы.
Эндоплазмалық тор (цитоплазмалық тор): дәншелі (гранулалы) және дәншесіз (агранулалы) эндоплазмалық тор болып екіге бөлінеді. Гранулалы эндоплазмалық тор жарғақтарының қабырғаларында рибосомалар орналасады, ал агранулалы эндоплазмалық тор қабырғаларында рибосомалар болмайды. Эндоплазмалық тор жасуша цитоплазмасында жеке не топтаса орналасады. Бауыр гепатоциттерінде және кейбір нейроциттерде агранулалы эндоплазмалық тор жеке аймақтарға жинақталып жатады. Гранулалы эндоплазмалық торда ас қорыту ферменттері, жарғақтық интегральды протеиндер түзіледі. Агранулалы эндоплазмалық торда полисахаридтер (гликогеннің түзілуі мен ыдырауы), жасуша жарғағы құрамына кіретін липидтер мен стероидты гормондардың түзілу процестері жүреді. Бұнымен қатар, органелла әртүрлі иондар мен қоректік заттарды тасымалдайды, зиянды заттарды бейтараптандырып, сыртқа шығарады (гепатоциттерде), ядро қабықшасы — кариолемманы плазмолеммамен байланыстырады.

title: Эндоплазмалық тор


query: Бір нәрсе шағылысқан жарық пайызының термині қандай?

text: Альбедо (лат. аіЬесіо — аппақтық) — қандай да бір дененің немесе беттің шағылдыру қабілетін сипаттайтын шама. Беттің немесе дененің шағылған радиациялық ағынының түсетін радиация ағынына қатынасымен анықталады;

title: Альбедо

text: Альбедо (көне лат. albedo — ақ) — дене бетінің өзіне түскен электр магниттік сәуле не бөлшектер ағынын шағылыстыру қасиетін сипаттайтын шама. Ол дене бетінен шағылған ағынның оның бетіне түскен ағынға қатынасы арқылы анықталады. Альбедо — Күн жүйесіндегі планеталардың т.б. денелердің маңызды сипаттамасын білдіретін шама.

title: Альбедо

text: Альбедоның мәні: ылғал топырақ — 5—10%, орман — 5—20%, шөп жамылгысы — 20—25%, жаңа жауған қар - 70—90%. Альбедометрмен өлшенеді.

title: Альбедо


query: Менің кішкентай пониім фильмі қашан шығады?

text: «Кішкентай пони» (My Little Pony: The Movie) — 2017 жылы жарық көрген режиссер Джейсон Тиссеннің анимациалық 2D-да шыққан мультфильмі. «DHX Media» студиясымен жасалып, «Lionsgate» кинокомпаниясымен шықты.

title: Кішкентай пони

text:
* Тара Стронг — Ымырт Жарқырауы (Twilight Sparkle)
* Эшли Болл — Радуга Сызығы (Rainbow Dash) және Эпплджек
* Андреа Либман — Пинки Пие және Флуттерский
* Табита Сент-Жермен — Рарити
* Кэти Веселак — Спайк
* Майкл Пенья — Груббер
* Тэй Диггс — Капер

title: Кішкентай пони


query: Нигерия астанасы Лагостан Абуджаға қашан көшірілді?

text: Абуджа (Abuja) — Нигерияның астанасы, халық саны 107 069 адам (1991). Лагостың солтүстік-шығысында, шамамен 480 км-ге жуық қашықтықта орналасқан қаланың құрылысы 1976 жылы сәулетші Танге Кензоның жетекшілігімен басталған. Астана орны оның орталықта орналасқандығына және климатының қолайлығына байланысты таңдалған. 1991 жылы астана Лагостан Абуджаға ресми түрде ауыстырылды.

title: Абуджа


query: The New York Times алғаш рет қашан жарық көрді?

text: «The New York Times» (немесе NYT, Нью-Йорк таймс – "Нью-Йорк шақтары") — күнделікті АҚШ басылымы. Танымалдығы жөнінен Америкада үшінші орында тұр («The Wall Street Journal» мен «USA Today-ден» кейінгі). Нью-Йорк қаласында 1851 жылдың 18 қыркүйегінде негізі қаланып, сол уақыттан бері үзіліссіз басылып келеді. 112 рет Пулецеровский премиясын ұтып алды.

title: The New York Times

text: Оның вебсайты Америкадағы ең таңымал сайттардың бірі, ал ұлттық газеттердің арасында бірінші орынды алып отыр - ай сайынғы келермендер саны 30 миллионнан асады.

title: The New York Times


query: Корея соғысына қатысқан негізгі елдер кім болды?

text:
төменгі жақтан қараңыз

Корей соғысы (한국 전쟁) — 1950 жылдың 25 маусымынан 1953 жылдың 27 шілдесіне дейін (дегенмен соғыстың ресми түрде тоқтағаны туралы жарияланған жоқ) созылған Солтүстік Корея мен Оңтүстік Корея арасындағы қақтығыс. Негізінен бұл соғысты қырғи қабақ соғыс кезеңіндегі АҚШ-пен ҚХР және КСРО одақтас елдері арасындағы жанама соғыс деп те атайды.

title: Корей соғысы

text:
{{Қарулы қақтығыс
|қақтығыс = Корей соғысы{{lang-ko|한국 전쟁}}
|бөлім = Қырғи Қабақ Соғыс
|сурет = Koreanwarmontage.jpg
|себеп = Ким Ир Сеннің Кореяны өз билігінің астына біріктіру әрекеті
|сурет атауы = "Сағат тілі бойымен": АҚШ теңіз әскерлері қытай сарбаздарын тұтқынға алуды; B-26 бомбалау үстінде; Оңтүстік корейлік қашқындар; Инчхонға АҚШ күштерінің түсірілуі; БҰҰ күштері Пхеньяннан ашып, 38-ші параллельді қиып өтуде
|дата = 25 маусым 1950 — 27 шілде 1953
|орын = Корей түбегі
|өзгерістер = Корея арасындағы шекараның өзгеруі
|нәтиже = Кореяның Оңтүстік және Солтүстік болып екіге бөлінуі. Татуласу.
|қарсылас1 = Антикоммунисттік күштер:
* {{Flag|South Korea|name=Оңтүстік Корея}}
* {{Мемлекет туы|БҰҰ}}:
* {{Flag|Belgium|name=Бельгия}}
* Грекия
* {{Flag|Colombia|name=Колумбия}}
* {{Flag|Luxembourg|name=Люксембург}}
* {{Flag|Netherlands|name=Нидерланд}}
* {{Flag|АҚШ|1912}}
* {{Flag|Thailand|name=Тайланд}}
* {{Flag|Turkey|name=Түркия}}
* {{Flag|Philippines|1919|name=Филиппиндер}}
* {{Flag|France|name=Төртінші француз республикасы}}
* Эфиопия
* {{Flagicon|United Kingdom}} Британ империясы:
** {{Flag|United Kingdom|name=Ұлыбритания}}
** {{Flag|Australia|name=Аустралия}}
** {{Flag|New Zealand|name=Жаңа Зеландия}}
** {{байрақ|Канада}}

title: Корей соғысы

text:
** ОАО
|қарсылас2 ={{flagicon image|Hammer and sickle.svg}} Коммунисттік күштер:
* {{Flag|North Korea|name=КХДР}}
* {{Flag|China|name=ҚХР}}
* ҚХАӘ
* ҚХЕ
* {{Байрақ|КСРО}}
* 64-ші иак
|күштер1 = төменгі жақтан қараңыз
|күштер2 = төменгі жақтан қараңыз
|командир1 = {{Flagicon|South Korea}} Ли Сын Ман{{Flagicon|БҰҰ}} Дуглас Макартур{{Flagicon|БҰҰ}} Мэтью Риджуэй{{Flagicon|БҰҰ}} Марк Кларк
|командир2 = {{Flagicon|North Korea}} Ким Ир Сен{{Flagicon|North Korea}} Пак Хон Ён{{Flagicon|China}} Мау Зыдоң{{Flagicon|China}} Чэнь Гэн{{Flagicon|China}} Пэн Дэхуай
|шығындар1 = {{байрақ|БҰҰ}}
өлгендер саны: 40 670
жараланғандар саны: 104 280
тұтқынға түскендер және із-түссіз жоғалғандар саны: 9931
{{Flagicon|South Korea}}
өлгендер саны: 137 899
жараланғандар саны: 450 742
тұтқынға түскендер және із-түссіз жоғалғандар саны: 32 838
төменгі жақтан қараңыз
|шығындар2 = {{Flagicon|North Korea}}"(АҚШ бағалаулары)":
өлгендер саны: 112 мың
жараланғандар саны: 303 мың
тұтқынға түскендер және із-түссіз жоғалғандар саны: 120 мың
{{Flagicon|PRC}}"(ҚХР бағалаулары)":
өлгендер саны: 60 мың
жараланғандар саны: 383,5 мың
ауруханаға жатқызылғандар саны: 450 мың
із-түссіз жоғалғандар саны: 4 мың
тұтқынға түскендер саны: 21 мың
"(АҚШ бағалаулары)":

title: Корей соғысы

text:
өлгендер саны: 400 мыңнан астам
жараланғандар саны: 486 мың
тұтқынға түскендер саны: 21 мың
{{Flagicon|USSR|1923|name=Кеңес Одағы}}
өлгендер саны: 282
Барлығы: 1 545 822—1 648 582

title: Корей соғысы


query: Англиядағы азаматтық соғыстан кейін Кім патша болды?

text:
1653 жылы Кромвель протектораты - жаңашыл дворяндар мен буржуазияның әскери диктатурасы орнады. Кромвель Ирландия мен Шотландиянығы көтерілістерді талқандап, Голландиямен, Франциямен, Испаниямен болған соғыстарда шешуші жеңіске жетті де, Англияның теңіздегі үстемдігін нығайтты. Ол қайтыс болғаннан кейін шаруа-плебейлер қозғалысына қарсы күресуші реакция күшейе түсті, сөйтіп конституциялық монархия негізінде Сюарттар әулеті қайтадан өкімет басына келді. Оның реакциялық саясатына вигтер қарсы шықты.
1688-1689 жылдары мемлекеттік төңкеріс болып, оның нәтижесінде Вильлгелм III Оранский таққа отырды. Бұл төңкеріс Ағылшын буржуазиялық революциясында жеңіске жеткен буржуазия мен жаңашыл дворяндар және ірі жер иелері - ақсүйектердің бір бөлегі арасында өз ара келісім болғанын бейнелейді. 1689 жылы қабылданған құқық туралы Билль корольдық пұрсаттарына бірқатар конституциялық тежеулер тағайындады. Ағылшын буржуазиялық революция Англияда капитализмнің онан әрі дамуына жол ашты, жаңа заман тарихының бастамасы болды.

title: Ағылшын революциясы


query: Дэниел Крейгтің Джеймс Бонд туралы екінші фильмі қандай болды?

text: Дэниел Рафтон Крэйг (Daniel Wroughton Craig; , Честер, Англия) - ағылшын актері. «Казино „Рояль“» (2006), «Квант милосердия» (2008) және «007: Координаты „Скайфолл“» (2012) фильмдерінде Джеймс Бондтың рөлін ойнап, дүние жүзіне танымал болады. «Девушка с татуировкой дракона» триллерінде Микаэль Блумквисттің рөлімен де әйгілігі арта түседі.

title: Дэниел Крэйг

text: 1992 жылы Дэниел Фиона Лаудонға үйленіп, бір жыл өткен соң, Элла атты қызы дүниеге келеді. Бірақ, 1994 жылы олар ажырасады. Оған қарамастан, екеуі дос болып калды және қыздарын бірге өсіруден тайынбады. 1996-2004 жылдар аралығында Дэниел Хайке Макатч атты неміс актрисамен кездесті. 2011 жылдың 22 маусымында Дэниел ешкімге айтпай, Рэйчел Вайс деген актрисамен Нью-Йорк қаласында некеге тұрды. Олар «Дом грёз» атты триллерде бір отбасы болып ойнағаннан кейін, 2010 жылдың желтоқсан айынан кездесе бастайды. Олардың тойында тек 4 қонақ болды.

title: Дэниел Крэйг


query: Тұтылу көлеңкесі қалай аталады?

text: Ғарыш кемелерінің көмегімен Жердің Күн мен ғарыш кемесі арасына орналасуына байланысты пайда болатын Күннің тұтылуын байқауға мүмкіндік туды. Ай кеңістікке Күн мен Айдың сыртқы жанамасы арқылы түзілетін конустық көлеңке түсіреді, оның төбесі Ай ортасынан 368 – 380 мың км қашықтықта болады. Сондықтан конустық көлеңке Айдан 363 – 406 км қашықтықтағы Жерге дейін жетеді. Ай көлеңкесінің Жерге түсетін диаметр 270 км. Бұл – Күн толық тұтылатын ең үлкен аймақ. Осы аймақта Ай Күнді түгелдей тасалайды. Конус төбесінің арғы жағындағы аймақта бақыланған Айдың бұрыштық диаметрі Күн диаметрінен кіші болады да Ай Күн дискісінің ортасын тасалап, оның шетінен жарық сақина қалады. Мұны Күннің сақина тәрізді тұтылуы дейді. Айдың орбита бойымен қозғалуы және Жердің өз осінен айналуы салдарынан Ай көлеңкесі Жер бетімен батыстан шығысқа қарай шамамен 1 км/с жылдамдықпен жылжып отырады. Күн мен Айға жүргізілген ішкі жанама шала көлеңке конусын шамамен 3500 км радиуспен шектейді. Осыдан Күннің шала тұтылуы байқалады. Күн шала тұтылған кезде Күн дискісі толық тасаланбайды. Күннің шала тұтылуы 2 сағатқа дейін созылады. Толық Күн тұтылуды бақылаудың ғылыми маңызы зор.

title: Тұтылу


query: Қызыл және сары сүйек кемігін қайдан табасыз?

text: Сүйектің кемік қуыстарында орналасқан. Иммундық жауапқа, эритроциттердің ыдырауына, темір қалдықтарын қайта іске асыруға, гемоглобин түзуге қатынасады және қосалқы липидтер жинайтын жер. Сүйек майы қызыл және сары болып бөлінеді. Кызылы (миелоидты) қан құрайды. Онда эритроциттер, гранулоциттер, лимфоциттер, моноциттер, тромбоциттер құралады. Сарысы май торшаларынан тұрады. Ол ешқандай қызмет атқармайды.

title: Сүйек майы

text: Сүйек майы тканінде көптеген қан тамырлары және синусоидты капиллярлар бар. Ол мононуклеарлы фагоциттерге бай. Қызыл және сары cүйек майы ара қатынасы адам мен малдың жасына және түрлі факторлардың әсеріне байланысты әртүрлі болады. Сүйек майы салмағы: жаңа туған балада 40 г. (дене салмағының 1,4%), үлкен адамда 2600—3000 г. (дене салмағының 4,6%).

title: Сүйек майы


query: Экваторлық аймақтардағы жел жүйесі белгілі?

text: Конвергенцияның тропикаралық зонасы - екі Жарты шардың паcсаттарының арасындағы немесе пассат пен муссон арасындағы не екі Жарты шардьщ циркуляциялық жүйелерінің арасындағы өтпелі зона. Ол ауа ағысының конвергенциясымен, яғни желдің бәсеңдеуімен және ағыс сызықтарының қосылуымен сипатталады.

title: Конвергенцияның тропикаралық зонасы


query: Эволюция теориясының негізін қалаушы кім болып саналады?

text: Дарвинизм — ағылшын натуралисті Чарлз Дарвин және басқа да ғалымдардың жеке түрдің бәсекелестікке, тіршілік етуге және көбеюге қабілеттілігін арттыратын шағын, мұраланған вариацияның табиғи сұрыпталуы арқылы барлық тірі организмдердің түрлері пайда болады және дамиды деген ойларына негізделген биологиялық эволюция теориясы. Бұл теорияның заманауи формасы — эволюцияның синтездік теориясы болып табылады.

title: Дарвинизм


query: Қара Оба қашан басталып, аяқталды?

text: Оба індеті немесе Қара індет немесе Қара өлім (The Black Death, atra mors)— адамзат тарихыныӊ еӊ сұмдық пандемияларыныӊ бірі. Тарихшылардыӊ жобалап есептеуі бойынша 1346-53 жылдары Еуропада оба індеттіӊ кесірінен 75 тен 200 миллионға дейін адам қайтыс болған<ref name="ABC/Reuters"></ref>. Қазіргі заманныӊ ғылымдары обадаӊ қайтыс болған адамдардыӊ ДНҚ–сын зерттеген кезде аурудыӊ қоздырғышы — "Yersinia Pestis" бактериясы болып табылды.

title: Оба індеті

text: Ғалымдардыӊ болжамы бойынша, қара індет Орта Азияныӊ шөлейт жерлерінде басталып, Ұлы Жібек жолымен Қырымға 1343 жылы жеткен. Қырымнан Еуропаға сауда кемелердіӊ «тұрақты тұрғыны» кеме егеуқұйрықтармен бірге, дәлірек айтсақ егеуқұйрықтыӊ үстіндегі шығыс бүргелерімен бірге Еуропаныӊ жағалауларында тараған.

title: Оба індеті

text: Пандеминыӊ салдарынан Еуропаныӊ тарихына зор әсер еткен көптеген діни, әлеуметтік және экономикалық күйзелістер туған. Бұл оқиғадан оӊалу үшін Еуропа халықтарына 150 жылдай қажет болды.

title: Оба індеті


query: Алғашқы практикалық электр шамын кім ойлап тапты?

text: Томас Алва Эдисон (ағылш. "Thomas Alva Edison"; 11 ақпан 1847 жыл – 18 қазан 1931 жыл) — американдық өнертапқыш және бизнесмен. Ол электр энергиясын өндіру, жаппай байланыс, дыбыс жазу және кино сияқты салаларда көптеген құрылғыларды ойлап тапты. Фонографты, кинокамераны және электр шамының алғашқы нұсқаларын қамтитын бұл өнертабыстар қазіргі индустриалды әлемге кең әсер етті. Ол көптеген зерттеушілер мен қызметкерлермен жұмыс жасай отырып, өнертабыс процесіне ұйымдасқан ғылым мен командалық жұмыс принциптерін қолданған алғашқы өнертапқыштардың бірі болды. Ол алғашқы өнеркәсіптік зерттеу зертханасын құрды.

title: Томас Алва Эдисон

text: Мансабының басында ол телеграфшы болып жұмыс істеді, бұл оны алғашқы өнертабыстарына шабыттандырды. 1876 жылы ол өзінің алғашқы зертханасын Менло паркте (Нью-Джерси) құрды, онда оның көптеген алғашқы өнертабыстары жасалды.

title: Томас Алва Эдисон

text: Кейін ол Флорида штатының Форт Майерс қаласында бизнесмендер Генри Форд пен Харви Файрстоунмен бірлесе отырып ботаникалық зертхана, сондай-ақ әлемдегі алғашқы "Қара Мария" ("The Black Maria") киностудиясы жұмыс істеген Нью-Джерси штатының Вест-Ориндж қаласында зертхана құрды. Эдисон екі рет үйленді және алты баланың әкесі болды. Ол 1931 жылы қант диабетінің асқынуынан қайтыс болды.

title: Томас Алва Эдисон


query: Англо-саксондар Ұлыбританияға қашан келді?

text: Англ-сакс басқыншылығы V-VI ғасырларда Европадағы солтүстік герман тайпаларының (англдардың, сакстардың, фриз және юттардың) Британия аралдарын жаулап, сол жерде англ-сакс мемлекеттерін құрастырып алуы.

title: Англ-сакс басқыншылығы

text: Англия V-VI ғасырларға дейін 400 жыл рим провинциясы болып саналып, тұрғындары - бриттар, сол себепті Британия деп аталған. V ғасырдың басында рим легиондары Британиядан кеткеннен кейін, жергілікті халыққа солтүстіктен "пикттар" мен "скоттар" шабуыл жасай бастада. 449 ж. бриттар көмекке "юттарды" шақырды (Хенгиста мен Хорстың басшалағымен). Юттардың жеңістері басқа тайпаларды қызықтырып, сакстар, англдар және юттар Британияны жанжақтан иттей талап, алғашқы кельт халығымен шетелден келген басқыншылармен жүзжылдық күрес басталды.

title: Англ-сакс басқыншылығы


query: Сабыр сақтадеген сөз қайдан шыққан?

text: Keep Calm and Carry On (Сабырлықты сақтаңыз және сол бағытта жалғастыра беріңіз) — Екінші дүниежүзілік соғыстың басында 1939 жылы Ұлыбританияда шығарылған үгіт плакаты.

title: Keep Calm and Carry On

text: Алғашында екінші дүниежүзілік соғыстың басында 1939 жылы британдық Ақпарат Министірлігімен (Ministry of Information) шығарылған. Екі жарым миллион көшірме басылған, бірақ плакат кең таралым алған жоқ.

title: Keep Calm and Carry On

text: Осы топтамадан шыққан бұл плакаттың тағы екі нұсқасы бар — "Freedom Is In Peril. Defend It With All Your Might" (Бостандық қауып-қатерде. Оны өзінің барлық күшімен қорға.; 400 000 көшірме) және "Your Courage, Your Cheerfulness, Your Resolution Will Bring Us Victory" (Сіздің батырлығыңыз, Сіздің сергектігіңіз, Сіздің батылдығыңыз бізге жеңіс әкеледі; 800 000 көшірме).

title: Keep Calm and Carry On


query: Еуропада қара өлім қашан аяқталды?

title: Оба індеті

title: Оба індеті

title: Оба індеті


query: Хорватия әлем чемпионатында қашан 3 - орынға ие болды?

text: Алғашқы ірі турнирге 1996 жылы қатысып, ширек финалда Германиядан ұтылып қалды. Бірақ 1998 жылғы ӘЧ-да немістерден есе қайырып, оларды ширек финалда 3:0 есебімен ойсыратты. Жартылай финалда француздарға есе жіберген хорваттар үшінші орын үшін болған матчта Нидерланд құрамасын ұтып, қола жүлдені иеленді. Тағы бір жетістік — шабуылшы Давор Шуке 6 гол соғып, чемпионат сұрмергені атанды.

title: Хорватия Ұлттық футбол құрамасы

text: Хорватия Ұлттық футбол құрама командасы — Халықаралық футбол жарыстарында Хорватия мемлекетінің атынан сынға түсетін ұлттық футбол құрама командасы. Құрама 1990 жылы құрылды, 1992 жылдан бастап ФИФА және УЕФА мүшесі. Оған дейін Хорватияның қазіргі территориясында туған футболшылар Югославияның атынан сынға түсіп келді. 1998 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері.

title: Хорватия Ұлттық футбол құрамасы

text: Жалпы алғанда, Хорватияда футбол ХХ ғасырдың басында-ақ пайда болған. Югославия сапында да жарқыраған хорваттық футболшылар көп, мәселен, 1962 жылғы әлем чемпионатында үздік мерген атанған бірнеше футболшының бірі Дражан Йеркович хорват болатын. Ал, Тәуелсіздік алар тұста танымал футболшыға айналған Роберт Просинечки ӘЧ-да екі түрлі құрамада (1990 — Югославия сапында,1998 — Хорватия сапында) ойнап гол соққан тарихтағы жалғыз футболшы.

title: Хорватия Ұлттық футбол құрамасы


query: Малайзиядағы егіз мұнаралар қайда орналасқан?

text:
Петро́нас (Menara Petronas) — 88-қабаттық мұнара ғимарат. Биіктігі — 451,9 метр. Малайзия астанасы Куала-Лумпурде орналасқан. Жобалауында сол кездегі Малайзия премьер-министрі Махатхир Мохамад қатысып ғимаратты «исламдық» стилде салдырған. Сондықтан ғимаратты үстінен қарағанда екі сегіз төбелі жұлдыздан тұрады, ал сәулетші жартылай домалақ дөңесті ғимарат беріктігі үшін енгізген.

Құрылысқа 6 жыл берілген (1992—1998 жж.). Екі мұнараның әр қайсысын бәсекелестікпен еңбек өнімділігін арттыру мақсатында екі бөлек компаниялар салған. Геологиялық зерттеулер бойынша анықталғандай құрылыс нысаны жартысы тасты жыныста орналасса, екінші жартысы — жұмсақ әктаста орналасқан. Егер осы жерде екі мұнаралы ғимаратты салса, олардың бірі міндетті түрде отырары хақ еді. Нәтижесінде кешенді толықтай жұмсақ грунтта 60 метр ығыстырып, 100 метрлік свайлар енгізіп салу шешілді. Бүгін бұл әлемдегі ең үлкен бетонды ғимарат іргесі болып келеді.

title: Петронас мұнаралары

text: Кешен рекшелігі — орасан зор өлшемімен ғана емес, сонымен қатар күрделігінде де. Барлық ішкі бөлмелер ауданы — 213 750 м², басқа сөзбен айтқанда 48 футбол алаңымен бірдей. Ал екі мұнара қаланың 40 гектар жерін алып жатыр. Петронас мұнараларында офистер, көрме және конференц-залдар, көркем галереялар орын тепкен.

title: Петронас мұнаралары

text: «Петронас мұнараларын» осалу негізгі тапсырыс беруші — «Петронас» мемлекеттік мұнай корпорациясына — 2 млрд ринггитке (800 млн долларға) шықты. Бұлы шығынның бір бөлігін осы ғимаратта офистік орындарын үлестіріп алған малайзиялық басқа фирмалар көтерген. Атап өтетін қызығы екі мұнара өзара, өртке қарсы қауіпсіздікке арналған, жабық көпірмен қосылған.

title: Петронас мұнаралары


query: Міндетті жол белгілерінің пішіні қандай?

text: Формасы — дөңгелек, фоны — көк, сурет түсі — ақ. Жол қозғалысы қатысушыларының жүрісін анықтайды, мысалы бұрылыстарды бағыттайды.

title: Бұйыру белгілері

text: Бұйыру белгілері (кейде "міндеттеу белгілері" тағы "алдын-ала жазылатын белгілер" предписывающие знаки) — Жол белгілері және сигналдары жөніндегі Вена конвенциясы «D» бөліміне сәйкес жол белгілері.

title: Бұйыру белгілері

text: Польша бұйыру белгілері (жол белгілерінің көпшілігі басқа елдерге де қатысты):

title: Бұйыру белгілері


query: I L o толық формасы қандай?

text: Халықаралық еңбек ұйымы (ХЕҰ) (Қnternatіonal labour organіzatіon, ҚLO) — үкіметті, кәсіпкерлер мен еңбекшілерді тең құқықтар негізінде біріктірген халықаралық ұйым. ХЕҰ еңбек қатынастарының халықар. нормаларын және олардың орындалуын бақылау рәсімдерін әзірлейді. 1919 ж. Версаль шарты бойынша Ұлттар лигасының құрамдас бөлігі ретінде құрылған. 1939 — 1945 ж. 2-дүниежүз. соғыс кезеңінде штаб-пәтері Монреальда (Канада) орналасты. 1944 ж. мамырда Филадельфияда өткен Бас конференцияда ХЕҰ-ның соғыстан кейінгі кезеңге арналған мақсаттарын айқындайтын мәлімдеме қабылданды. 1946 ж. БҰҰ Бас Ассамблеясы ХЕҰ мен БҰҰ арасындағы келісімді бекітіп, ұйымды өзінің мамандандырылған мекемесі ретінде таныды. Женевада (Швейцария) орналасқан. КСРО 1934 — 1940 ж. ХЕҰ-на мүше болды, 1954 ж. қайта кірді. 1969 ж. ХЕҰ-на Нобель бейбітшілік сыйлығы берілді. ХЕҰ-ның іргелі ұстанымы: еңбек тауар емес; сөз бостандығы мен бірігу бостандығы — тұрақты ілгерілеудің қажетті шарттары; кез келген жердегі қайыршылық — жалпы әл-ауқатқа төнген қатер. ХЕҰ-ның жарғы бойынша мақсаты: әлеум. әділеттілік, яғни нәсіліне, сеніміне немесе жынысына қарамастан барлық адамдардың өзінің материалдық игілігін жүзеге асыруға және еркіндік пен қадір-қасиетті сақтау, экон.

title: Халықаралық еңбек ұйымы

text: «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том

title: Халифат


query: Үшінші әлем термині алғаш рет қашан қолданылды?

text: “Үшінші Әлем” — әлемдегі дамушы елдердің шартты атауы. Шамамен 1945 — 1990 ж. дүние жүзі мемлекеттері капит. және соц. болып 2 лагерьге бөлінді. Осы жылдар аралығында отарлық езгіден енді ғана құтылып шыққан Оңтүстік-Шығыс Азия, Африка, Латын Америкасы елдері шартты түрде “Үшінші Әлемге” жатқызылды. 1989 — 1991 ж. Оңтүстік-Шығыс және Орталығы Еуропа мен КСРО-дағы социалдық жүйе ыдырағаннан кейін екі лагерьге бөліну өз-өзінен жойылды. Оның орнына аса жоғары технол. жетістіктерге жеткен мемлекеттерде (Батыс Еуропа елдері, АҚШ, Жапония, т.б.) постиндустриалды елдер деген атау орнықты (қара Постиндустриалды қоғам). Ал дамушы елдерде “Үшінші Әлем” деген түсініктер қалып қойды. Қазіргі кезде “Үшінші Әлемге” негізінен Азияның, Африканың, Латын Америкасының артта қалған дамушы елдері жатқызылады.

title: Үшінші Әлем


query: Тим Бертон киноиндустриядағы мансабын қайдан бастады?

text:
 Тимоти (Тим) Уолтер Бёртон (Timothy Walter "Tim" Burton; 25 тамыз 1958, Бербанк, Калифорния, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, мультипликатор, жазушы және кинопродюсер. «Алтын глобус» марапатының лауреаты (2008). Көбіне готикалық стиліндегі фильмдермен танымал. Суретші Дэниэл Бертонның ағасы.
Ол мектепте жақсы оқымады және де кітап оқуды да ұнатқан жоқ. Сол үшін мектепте тапсырмалар берген кезде, ол тапсырманың орнына фильмдер жасайды. Мысалы, ол мектепте баяндаманы жазудың орнына “Худини” фильмін түсірген. Тимнің хоббилері фильмдерді көру және сурет салу болған. Ол монстр туралы Годзилла, Хаммер қасіретін фильмдерді жақсы көрген.
Актер Винсент Прайс Бертонның кумирі болған, ақыр соңында онымен «Эдвард қайшықолдар» атты фильмін жасады.

title: Тим Бёртон

text:
1976 жылы Бербанк орта мектебін бітіріп, Калифорния өнер институтына түседі (California Institute of the Arts). Бертон Дисней анимация бағдарламасы бойынша оқып, 1979 жылы Дисней анимация тобына қосылды.
Аниматор ретінде жұмыс істеген кезінде Бертон “Түлкі мен Ит ” (“The Fox And The Hound”) бейнесін түсіруіне қатысты. Бұл жұмыс оны жалықтырып, студияда тұжырымдамалық суретші ретінде жұмыс істей бастады. Алғашқы жұмысы “Қара қазандық” (“The Black Cauldron”) болды. Диснейде жұмыс істеген кезде Бертон “Алдау және емдеу” (“Trick and Treat”)Trick балалар және олардың Хэллоуиннің алдындағы хикаялары туралы фильмі құру кезінде тоқтатылды. 1982 жылы Бертон жапон Дисней телеарнасы үшін “Гензель мен Гретель” (“Hansel and Gretel”) фильмін түсіреді.
Диснейде жұмыс істегенде, Бертон Джули Хиксон және Том Уилхайтпен дос болды. Кейінірек Джон Тимге “Винсент”ті түсіруге 60,000 доллар берді. Джули Тимнің алғашқы фильмдерін түсіруге әсер етіп, “Бэтмен”нің сценарийімен көмектесті.

title: Тим Бёртон


query: Ғылымға сәйкес, жылына қанша күн?

text:
Жыл – Жердің Күнді бір айналып шығуына кететін уақыт аралығы. Астрономияда мынадай жыл есептері қабылданған:
# Жұлдыздық жыл, Күннің зодиактағы бір белгілі жұлдыздың тұсынан өтіп, осы жұлдыздың тұсына қайта келгенше кететін уақыт аралығы, 365,2564 орташа күн тәулігіне тең. Ежелгі Вавилон астрономдары Күннің 12 шоқжұлдыздың ғана тұсынан өтетіндігін байқаған. Бұл шоқжұлдыздар жүйесі “зодиак” деп аталады. Қазір жұлдыздық жыл ғыл. зерттеулерде, астрономияда ғана қолданылады. Ол жыл мезгілдеріне байланыссыз болғандықтан, шаруашылықта қолдануға қолайсыз;
# Тропиктік жыл – Күн центрінің күн мен түннің жазғытұрғы теңелу нүктесінен өтіп, сол нүктеге екінші рет келгеніне дейін өтетін уақыт аралығы (365,2422 тәулік). Күн мен түннің жазғытұрғы теңелу нүктесі тұрақсыз, ол Күннің келер жолына қарай аздап жылжып отырады, соның салдарынан тропиктік жыл жұлдыздық жылдан 20 мин (0,2422 тәул.) кем болады;
# Аномалистикалық жыл – Күн центрінің оның көрінерлік геоцентрлік орбитасының перигейі арқылы өтіп, соған қайта оралғанша кететін уақыт аралығы (365,2596 тәулік);

title: Жыл


query: Джеки Робинсон Даңқ залына қашан енгізілді?

text: Ойынға деген өзінің мәдени ықпалымен қатар Робинсон керемет бейсболдық мансап жолын жасады. ХБЛ он сезонында ол алты Әлемдік серияларда қатысты, 1955 жылы «Бруклин Доджерс» клубының құрамында солардың біреуінде жеңімпаз атанды.  1949 жылдан бастап, 1954 жылға дейін алты рет қатарынан Бейсболдан бас лиганың барлық жұлдыздары қатысатын матчқа талданды. Ең алғашқы ХБЛ «жылдың жаңа ойыншысы» атағын алды, 1949 жылы Халықтық лигадағы ең бағалы ойыншыға айналды.  Робинсон даңқты бейсболдық щалға 1962 жылы енді. 1997 жылы Бас лиганың жетекшілігімен оған барлық клубтар 42 нөмірін қыстырды, осылайша ол АҚШ спортшыларының ішіндегі ең алғашқы осындай атаққа йе болған спортшы болды. 2007 жылдан бастап ХБЛ әр жыл сайын Джеки Робинсон күнін тойлайтын болды, бұл күнде барлық ойыншылар лигаға 42 номерімен шығады.

title: Робинсон Джеки

text: Джек Ру́звельт Ро́бинсон (ағыл. Jack Roosevelt Robinson; 32 қаңтар, 1919 жылы, Кейро, Джордия, АҚШ-24 қазан 1972, Стэмфорд, Коннетикут, АҚШ  ), Дже́ки Ро́бинсон деген есіммен кеңінен танымал — америкалық бейсболист,  XX ғасырдағы бейсболдан Бас лигада ойынған ең алғашқы афро-американдық. 15 сәуір 1947 жылы  «Бруклин Доджерс» клубымен келісімшартқа отырып, Робинсон афро-американдық бейсболистер тек Негрияндық лигаларда ойнайтын уақыт периодын аяқтады. 1960-жылдарда Робинсон Азаматтық құқықтар үшін күрестерге белсенді қатысты.

title: Робинсон Джеки

text:
!Маусым
! Команда
! М
! Б
! Р
! Х
! 2Б
! 3Б
! ХР
! RBI
! КБ
! ПК
! У
! СА
! СЕР
! ПЗБ
! ПСО
! КБ
! ЖХ
! ЖФ
! ПУ
! ПМ
! ДП
! О
| 1945
| Канзас-Сити
| 47
| 163
| 36
| 63
| 14
| 4
| 5
| 23
| 13

title: Робинсон Джеки


query: Ежелгі Грециядағы Олимп тауы қайда?

text: Олимп (Όλυμπος) – Грекиядағы ең биік тау (2914 m²). Ұлттық қорық. Тау Фессалидың солтүстік-шығысында орналасқан. Ежелде Фессалия мен Македонияның шекарасы болған. Митикас (2917 м), Сколио (2912 м), Стефани (2905 м) Олимптың ең биік үш шыңы.

title: Олимп

text: Олимп тарихи және мифологиялық нышаны ғана емес, табиғат ескерткішіде бола алады. Бұл тауда Грекия флорасының 25%-ын құрайтын 1700 астам өсімдік түрлері өседі. 23 түрі эндемикалық. Фаунасына келсек 8 амфибия түрілері, 22 түрі бауырымен жорғалаушылар, 32 түрі жабайы сүтқоректілер және 136 түрі құстар.

title: Олимп


query: Олар Эмпайр стейт билдингті қашан салған?

text: Эмпайр Стейт Билдингті 410 күннің ішінде тұрғызған, құрылысқа 40 млн доллар қаражат жұмсалған. Құрылысқа кеткен жқмыс сағатының жалпы саны — 7 млн. 1970 жылы Нью-Йоркте Дүниежүзілік сауда орталығының егіз-мұнаралары салынбастан бұрын, ғимарат 1931 жылы салынған күнінен бастап әлемдегі ең танымал ғимарат болып келді. Эмпайр Стейт Билдинг әлемдегі танымал ғимарат болып қалды, оны тамашалауға жылына 2,5 млн туристтер келеді, олар 86-шы және 102-ші қабаттарда орналасқан шолу алаңына шығады. Ғимаратты кинофильмдерден көруге болады, мысалы алып горилла мұнараның төбесіне шығатын "Кинг Конг" фильмі, тағы да басқа 100 шақты фильмдерден де кездеседі. Егер Эмпайр Стейт Билдингті Александрия маягымен салыстырсақ, қазіргі көп қабатты ғимараттар Фаростан үш есе биік.

title: Эмпайр-Стейт-Билдинг


query: Матаның қай түрі терінің ең жоғарғы қабаты болып табылады?

text: Терінің сыртқы (эпидермис) қабаты эпитерлийдің үздіксіз жаңарып отыратын өлі жасушаларынан тұрады. Олардан шаш пен тырнақтар пайда болады. Оның ішкі қабатында меланин пигменті орналасқан.

title: Эпидермис

text: Эпидермис қабаты ағзаны түрлі ауру туғызушы бактериялардан, механикалық және химиялық әсерлерден қорғап, D дәруменін өндіреді. Сонымен қатар, бұл қабатта орналасқан меланин организмді ультракүлгін сәулелерден қорғап, терінің түсіне әсер етеді.

title: Эпидермис


query: Тимус безі денеде қай жерде орналасқан?

text: Айырша без немесе тимус — омыртқалы жануарлар мен адам ағзаларындағы иммунды жүйенің қалыптасуы мен оның қызметінің толық атқарылуын қамтамасыз ететін без. Айырша без иммунды жүйенің орталық мүшесіне жатады. Ол көкірек қуысында орналасқан тақ көкірек бөлігінен және кеңірдектің екі қапталында жатқан жұп мойын бөлігінен тұрады. Адам мен жануарлар ағзаларындағы жасушалық және гуморальдық (сұйықтық) иммунитеттердің қалыптасуында маңызды рөл атқаратын Т-лимфоциттердің түрліше популяцияларын түзу арқылы айырша без денедегі иммуногендік қызметті реттеуге қатысады. Ол гуморальды фактор — тимозинді организмнің ішкі сұйық ортасына (қан, лимфа, ұлпа сұйығы) бөліп, шеткі лимфоидты мүшелер — лимфа түйіндері мен көкбауырдағы лимфоциттердің көбейіп жетіліп, әсерлі (эффекторлы) жасушаларға айналуын қамтамасыз етеді. Құрылысы жағынан айырша без лимфоидты-эпителиальды мүшелерге жатады.

title: Айырша без

text:
Тимус кеуде қуысында кеңірдектің жоғарғы ұшын жауып тұрады. Адамның балалық шағында ірі (30грамм) толады. Жыныстық жетілуден кейін кішірейеді (20грамм).
Бұл без тимозин гормонын бөледі және тимозин гормоны ағзада иммундық жүйенің орталық жүйесі болып саналады.т
Тимозин гормоны денеге жетіспесе, ағзаның иммундық қасиеті төмендейді.
. Ал егер бұл гормон жеткілікті мөлшерде бөлінсе, көкбауырдың мөлшері кішірейіп, қандағы лимфоцит жасушалары азайып, қарсы дене түзілмейді.

title: Айырша без


query: Америка Ұлыбританиядан қашан тәуелсіздік алды?

text: АҚШ тәуелсіздік күні (US Independence Day) — АҚШ-тың Ұлыбритания Патшалығынан тәуелсіздігін жариялайтын 1776 жылғы АҚШ тәуелсіздік декларациясының қабылдануы. Жыл сайын бұл күн Америка Құрама Штаттарында 4 шілде күні тойланады, сондай-ақ бұл күн АҚШ-тың мемлекеттік мейрамы болып есептелінеді.

title: АҚШ тәуелсіздік күні

text: Тәуелсіздік күні АҚШ-тың азат, әрі тәуелсіз ел ретіндегі туған күні болып саналады. Америкалықтардың көпшілігі бұл күнді күніне қарап атайды — «Шілденің төртісі». Бұл мейрамда отшашулар атылады, парадтар, барбекю пісіру, карнавалдар, жәрмеңкелер, пикниктар, концерттер, бейсбол ойындары, отбасылық кездесулер өткізіледі, сондай-ақ билік адамдары халыққа жолдау жоддайды, әртүрлі рәсімдер өткізіледі. Тәуелсіздік күні — бұл АҚШ-тың ұлттық мейрамы..

title: АҚШ тәуелсіздік күні


query: Франция, Ұлыбритания және Ресей арасында үштік антанта қашан құрылды?

text: Антанта (франц. Entente, Entente cordіale – “келісім”) – Англия, Франция мен Ресей мемлекеттерінің әскери одағы. Бастапқыда “Үштік келісім” деп аталды. Негізі 1904 – 07 жылдары қалыптасып, бірінші дүниежүзілік соғыс жылдары Германия коалициясына қарсы 20-дан астам мемлекетті біріктірді. Антантаның құрылуы 1882 жылы Германияның басшылығымен құрылған “Үштік одаққа” қарсы жауап ретінде 1891 – 93 жылдары орыс-француз одағының жасалуынан басталды. 20 ғасырдың бас кезіндегі ағылшын-герман қайшылықтарының шиеленісуі Англияның Франция және Ресеймен қақтығысын артқа ысырды. 1904 жылы ағылшын-француз келісімі, 1907 жылы орыс-ағылшын келісіміне қол қойылды. Антанта елдері Германияға қарсы соғысқа әзірлене отырып, Италия мен Австрия-Венгрияны “Үштік одақтан” бөліп әкетуге әрекеттенді. 1-дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін-ақ Италия “Үштік одақтың” құрамында қала отырып, Антанта елдерімен байланысын нығайтты. 1915 жылы мамырда Италия Антанта жағына шықты. 1914 жылы қыркүйекте Лондонда Англия, Франция, Ресейдің арасында одақтық әскери шартқа қол қойылды. Соғыс барысында Антантаға біртіндеп жаңа мемлекеттер қосыла бастады. 1915 жылы қазанда бұл келісімге Жапония қосылды.

title: Антанта


query: Бурдж Халифаның ескі атауы қандай?

text: Оны 2010 жылы 4 қаңтарда Дубай әмірлігінің билеушісі шейх Мұхаммед бен Рашед Әл Мақтұм салтанатты жағдайда ашты. Салтанатты рәсімді тікелей эфирден 2 миллиардтан астам телекөрермен тамашалады. Бүкіл әлемге «Дубай мұнарасы» ретінде танылып келген нысан ресми ашылғаннан кейін Біріккен Араб Әмірліктерінің Президенті шейх Халифа бен Заид Әл Нахаянның құрметіне «Бурж Халифа» деп аталатын болды.

title: Бурж Халифа

text: Бурж Халифа немесе Бурж Дубай (برج خليفة) - Дубайда орналасқан әзірге әлемдегі ең биік ғимарат.

title: Бурж Халифа

text:
Биіктігі 828 (басқа деректерде - 825) метрге жететін бұл мұнара әлемдегі ең биік және ең көпқабатты құрылыс, ең биік тұрғын үй ғимараты және әлемдегі ең биік тамашалау алаңы бар нысан (мұнараның 124-ші және 160-шы қабаттарда тамашалау алаңдары орналасқан) санаттары бойынша бірінші жүлде алып отыр.
Мұнараның төменгі қабаттарында «Армани» қонақүйі орналасатын болса, 19-шы және 108-ші қабаттардың аралығында 900 апартамент, ал одан жоғары қабаттарда корпоративтік кеңселер орналасатын болады.

title: Бурж Халифа


query: 2018 жылы футболдан әлем чемпионаты қайда өтеді?

text: Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі (Чемпионат мира по футболу 2018, 2018 FIFA World Cup) — ФИФА-ның 21-ші футболдан әлем чемпионаты, финалдық кезеңі 2018 жылы 14 маусым және 15 шілде аралығында Ресейде өтті. Финалы Мәскеудегі Лужники стадионында өткізілді. Франция 4:2 есебімен Хорватияны ұтып, екінші рет әлем чемпионы атанды. Чемпионат Ресейдің 11 қаладағы 12 стадионда ойналды. Осы чемпионатта бірінші рет арбитрге видеокөмек жүйесі қолданылды.

title: Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі

text: 2009 жылы 18 наурыз күні FIFA хабары бойынша 2018 жылғы футболдан әлем чемпионатын қабылдауға 9 мәлімдеме болған. Олар: Аустралия, Англия, Индонезия, Мексика, Ресей, АҚШ, Жапония, Португалия және Испания (бірлескен), Бельгия және Нидерланд (бірлескен).

title: Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі

text: ФИФА ротация принціпіне сәйкес Азия және Америка континенттерінен берілген мәлімдемелер жарыстан шығып қалды. Нәтижесінде тоғыздан тек қана төртеуі қалды.

title: Футболдан 2018 жылғы әлем біріншілігі


query: Америка Құрама Штаттарында кактустар қай жерде өседі?

text: Кактустердің Американың шөлді аймақтарында, Оңтүстік және Оңтүстік Американың ылғалды жерлерінде, тропиктік Африкада және Мадагаскар аралы мен Шри-Ланкада өсетін 220 туысы, 3000-дай түрі бар. Сондай-ақ, Аустралияда, Үндістанда, Жерорта теңізі жағалауындағы елдерде жерсіндірілген.

title: Кактус

text:
{{Taxobox
| fossil_range = {{fossil range|35-0}}Late Paleogene - Recent
| name = Cacti
| image = Ferocactus pilosus1.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = "Ferocactus pilosus" (Mexican Lime Cactus) growing south of Saltillo, Coahuila, northeast Mexico
| regnum = Өсімдіктер
| divisio = Magnoliophyta
| classis = Magnoliopsida
| ordo = Caryophyllales
| familia = Cactaceae
| familia_authority = Juss.
| subdivision_ranks = Subfamilies
| subdivision =
* Cactoideae
* Maihuenioideae
* Opuntioideae
* Pereskioideae

title: Кактус

text:
See also taxonomy of the Cactaceae
Кактус (Cactaceae) – қос жарнақты көп жылдық, шырын сабақты шөптесін өсімдік; әдетте, жуан, етженді, шырынды сабақтары тікенекті, түкті, қылтанақты болады. Кактустың бұта, ағаш, лиана тәріздес түрлері де кездеседі.

title: Кактус


query: Амазонка бассейні картада қайда орналасқан?

text: Амазон ойпаты - Оңтүстік Америкадағы, сондай-ақ жер шарындағы ең үлкен ойпат.

title: Амазон ойпаты

text: Климаты ыстық (айлық орта температурасы -24-28С) және ылғалды (жылдық орта жауын-шашын мөлшері 1500-3000мм). Амазон ойпаты Батыс Амазон және Шығыс Амазон ойпаты болып екіге бөлінеді.

title: Амазон ойпаты


query: Чичен ица Мексикада қай жерде орналасқан?

text: Чичен-Ица (Chichén Itzá) - Мексика мемлекетінің Юкатан түбегінде орналасқан әлемнің жаңа жеті кереметінің бірі.

title: Чичен-Ица

text: Мексикада орналасқан Юкатан жартылай аралда көне қала "Чичен-Ица" майя өркениетінің дамуында мәдение және саяси рөл атқарды. Бірақ, белгісіз себептермен "Чичен-Ица" қаласы иесіз қалды. Испан конкистадорлары құпия жермен байланысты барлық манускрипттерді жойып жіберді. Биіктігі 30 метрге жететін 9 сатылы Кукулькана пирамидасы "Чичен-Ица" қаласының басты нышаны болып табылады. Пирамида ішінде ягуар тағы бар. Мысыр елінің пирамидаларымен салыстырғанда "Кукулькана" айтарлықтай кішкентай.

title: Чичен-Ица


query: Африка пілінің ғылыми атауы-loxodonta africana. түрдің атауы қандай?

text: Екі түрден тұрады: саванна пілі () және тіказулы орман пілі (). Африка пілдеріне жасалған ақырғы ДНҚ зерттеулеріне сүйенсек, "Loxodonta" 1,9 және 7,1 миллион жыл бұрын пайда болған. Зерттеулерге шейін бұлар тіркім болып саналған ("L. africana africana" және "L. africana cyclotis").

title: Африка пілдері

text: Ақырғы зерттеулерге қарағанда жабайы далада, болжаумен 500—600 мың африка пілдері қалған.

title: Африка пілдері


query: 1812 жылғы соғыста АҚШ кіммен соғысқан?

text:
Ағылшын-американ соғысы (1812-15).
Англия Солтүстік Америкадағы бұрынғы отар елдеріде өз позициясын қалпына келтіруге ұмтылды.
Ал АҚШ Канаданы өзіне қосып алғысы келді.
Соғыста американ армиясы бірсыпыра жеңіліске ұшырады, Канадаға басып кіре алмады.
1814 ж. 24 тамызда ағылшындар АҚШ-тың астанасы Вашингтонды басып алып, қаланың көп жерін өртеп жіберді. Алайда американ армиясы мен флоты ағылшындарға бірқатар соққы бере алды.
1814 ж. 24 желтоқсанда Гентте қол қойылған бітім шартына сәйкес АҚШ соғыстан бұрынғы шекараларын сақтап қалды.
8 ақпан 1815 ж. Жаңа Орлеанға Генттегі бітім туралы хабар жетпегендіктен шайқас болып, ағылшындар 2 мыңнаң астам адамнан айрылып қашумен құтылды. Бұл соғыстың соңғы шайқасы болды.
* “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
 Санат:соғыс

title: Ағылшын-америка соғысы


query: Көзге бекітілген оптикалық нерв қайда өтеді?

text: Көру жүйкесі (nervus opticus; neivus ~ жүйке, opticum— көру) — көру талдағышының өткізгіш жолы, ми жүйкелерінің II жұбы, қызметі жағынан сезімтал жүйке. Көру жүйкесі көз алмасы торлы қабығындағы мультиполярлы ганглионды нейроциттер аксондарынан түзілген. Аталмыш жүйке ми сауытына көз шарасынан көру өзегі арқьлы еніп, қарсы жақтың аттас жүйкесімен айқасып, көру жолын түзеді де, аралық миға енеді.

title: Көру жүйкесі


query: Алғашқы практикалық жазу машинкасы мен qwerty пернетақтасын кім ойлап тапты?

text: 1867-1971 жылдары аралығында жасалған Кристофер Шоулздың алғашқы тәжірибелік жазба машиналары әліпби тәртібі бойынша орналасқан пернелердің екі қатарынан тұрған. Бұндай тәртіп иіндердің бір-бірімен жиі соғылуына әкеліп соқты. Осы мәселені шешу барысында Кристофер Шоулз пернелердің орналасуын өзгерте отырып, бірнеше рет тәжрірибе жасаған. Нәтижесінде ол Ремингтон 1-ді жарыққа шығарды. Бұл өндірістік мақсатта шығарылған алғашқы жазба машинасы еді, пернетақтада QWERTY тәртібі қолданылған. Пернетақта нарықта орнын тауып, бес жыл бойы сатылымда болды, тұтынушылар QWERTY-ге уйреніп те үлгерді.

title: QWERTY

text: QWERTY — қазіргі таңдағы ағылшын тілінде қолданылатын латын пернетақта жаймасының ең кең тараған түрі. Осының негізінде басқа да көптеген тілдерде пернетақталар жарық көрген. Бұл пернетақта жаймасының атауы оның жоғарғы сол жақ қатарындағы 6 әріптің тіркесінен пайда болған.

title: QWERTY


query: Қиылысу қашан болуы мүмкін?

text: Кроссинговер ("ағылш. crossіng-over – айқасу") – гомологтық хромосомалардың ұқсас бөліктері арасындағы ажырау және қайта бірігу нәтижесінде болатын айқасу. Кроссинговер І-ші мейоздың профазасында жүреді және әр түрлі гендердің аллельдерінің жаңа комбинацияларының түзілуіне әкеледі. Мейоз процесінде гомологты хромосомалар әр ядроға ажыраудың алдында бір-біріне қарама-қарсы орналасады. Осы уақытта екі гомологты хромосомалардың бөліктері үзіліп, олар осы хромосомалардың басқа бөліктерімен айқасып қайта жалғасады. Кроссинговер тұқым қуалайтын өзгергіштіктің бір түрі болып саналады, соның нәтижесінде ұрпақтардың генетик. әр түрлілігі артады. Кроссинговер – популяциядағы комбинативті өзгергіштікті қамтамасыз ететін және табиғи сұрыптауға материал бола алатын маңызды механизм. Сондай-ақ құрамында бір немесе бірнеше гендер орналасқан хромосоманың үлкен бөліктерінің қайта комбинациялануына немесе бір ген ішіндегі комбинацияларға әкелуі мүмкін. Гендер арасындағы кроссинговер жиілігі олардың хромосомадағы арақашықтықтарын көрсетеді. Хромосомада гендер бір-бірінен неғұрлым алшақ орналасса, олардың арасында айқасудың болу мүмкіндігі соғұрлым көбейеді. Экспериментальды (тәжірибелік) генетикада кроссинговер хромосомалардың генетик.

title: Кроссинговер


query: Жер орбитасына шыққан алғашқы орыс кім болды?

text: Гагарин Юрий Алексеевич (9 наурыз 1934 жыл, Смоленск облысы, Гжат ауданы (қазіргі Гагарин), Клушино ауылы — 27 наурыз 1968 жыл, Владимир облысы) – КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағы батыры, ғарыш кеңістігіне сапар жасаған ең бірінші адам, полковник (1963), Кеңес Одағының Батыры (1961).

title: Юрий Алексеевич Гагарин

text:
* 1961 жылы 12 сәуірде Восток ғарыш кемесімен Байқоңыр ғарыш алаңынан тарихта тұңғыш рет ғарышқа ұшты. Ол Жерді айналып ұшып, 1 сағат 48 минуттан кейін Жерге қайта қонды.
* 1951 жылы Мәскеу маңындағы Люберцы қаласыңдағы қолөнер училищесін, 1955 ж. Саратов индустрия техникумын бітірген.
* 1955 жылдан Кеңес Армиясы катарында.

title: Юрий Алексеевич Гагарин

text: * 1-Чкалов әскери-авиац. ұшқыштар училищесін бітіргеннен (1957) кейін Солтүстік флоттың жойғыш авиациялық бөлімдерінде қызмет етті.

title: Юрий Алексеевич Гагарин


query: Сиднейдегі Харбор көпірінің құрылысы қашан аяқталды?

text:
==Тарихы==
"Ілгек" деген қосымша атауы бар бұл көпір 1932 жылы салынған. Фрэнсис Гринуэй Гаванидің солтүстігінен оңтүстігіне өтуге мүмкіндік беретін көпір салу керек деген жобасын ұсынады. Жобаның қабылдануына бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі жасап, аяқталғаннан кейін ғана жоба қайта қабылданады. 1924 жылы сәулетші табылып, Сиднейде орналасқан "Харбор-Бридж" салына бастайды. 8 жыл созылған құрылысқа 6,61 млн АҚШ доллары жұмсалған екен.

title: Харбор-Бридж

text: Харбор-Бридж (Harbour Bridge) - Аустралияның Сидней қаласында орналасқан әлемдегі ең үлкен көпірлердің бірі.

title: Харбор-Бридж


query: Үндістандағы 1857 жылғы сепой революциясының нәтижесі қандай болды?

text: 11 салыстырмалы жауынгер 5 жылдан алды. Бүкіл гарнизонның көзінше жауынгерлердің погондары жұлып алынып, түрмеге отырғызылады да жауынгерлер елдің көзінше қызметтестерін, өздерін қолдамаған үшін, лағнеттейді. Ертеңгіде, жексембiде, Мирутада тәртiпсiздiктер басталды. Наразылықтардан кейiн қалада, жергiлiктi базарда, бiрнеше үйлер өртендірілді, үндi бөлiмшелерi, 3 ммен атты әскер басындап, бүлiк шығарған болды. Гарнизон Мирут 2357 сипайлардан, және 2038 британдықтар тұрды. Сол күні британдықтар, жексембi болғандықтан, көбісі кантинахқа немесе базарларда болды. Көтерілісшілер еуропалық нәсілді офицерлерге бас салды және азаматтық, 4 еркек, 8 әйел және 8 бала өлтiрдi. Топ базарда жұмыстан шығаруындағы британдық жауынгерлерге бас салды. Көтерiлiске кедергi жасауға талаптанған британдық кiшi офицерлер жайрады. Сипайлар 85 өз жора-жолдастарын босатты, және, (қарыздарларды және қылмыскерлердi ) 800 басқа тұтқындармен бiрге. Осы оқиғалардың уақытында сонымен бiрге 50 үндiстер қаза тапты. Жергiлiктi жаяу әскердiң (әсiресе 11-ші Бенгал полкi ) сипайлардың бөлiгi британдық офицерлер, әйелдер және балаларды көтерілісшілерден қорғап қоршай жүрді. Британдықтар Рампурелерде жергiлiктi Навабтан пана тауып құтқарылды.

title: 1857-1859 Үндістан ұлт-азаттық көтерілісі


query: 1919 жылы Германияда құрылған демократиялық үкімет?

text: Веймар Республикасы (Weimarer Republik, "Deutsches Reich" ) — 1919-1933 жылдардағы Германияның тарихи атауы, атау Веймарда құрылған Ұлттық Құрылтай жиналысында қабылданған және сол 1919 жылы 31 шілдеде жаңа демократиялық конституцияда бекітілген басқару федералдық республикалық жүйесі. Ресми түрде мемлекет Герман империясы күндері кезіндегідей («Рейх» (Reich) сөзінің аудармаларында «мемлекет» және «империя» деген сөздер бар) «Герман мемлекеті» деп аталуын жалғастырды (Deutsches Reich).

title: Веймар Республикасы


query: Біздің денемізде Сіздің жүрегіңіз қайда?

text: Жүрек — іші қуыс бұлшықетті мүше. Ересек адам жүрегінің салмағы 250-300 грамм. Жүрек кеуде қуысының сол жағына таман орналасқан. Оның дәнекер тканінен түзілген жүрек қабы қаптап тұрады. Жүрек қабының ішкі беті жүректі ылғалдайтын және жиырылу кезінде үйкелісті кемітетін сұйықтық бөліп шығарады.

title: Жүрек

text: Жүрек бұлшықеті (myocardiummys — бұлшықет, "kardia" — жүрек) - жүректің жүрекшелері мен қарыншаларының бұлшықет қабығы (миокард). Жүрекшенің бұлшықет қабығы беткей және терең ет қабаттарынан тұрады. Беткей ет қабатының кардиомиоциттері көлденеңінен орналасады. Ол оң және сол жүрекшелерді сыртынан қаптап, оларға ортақ қабат болып келеді. Терең ет қабаты әрбір жүрекшеде жекелей орналасады. Бұл қабаттың кардиомиоциттері ұзынынан орналасады. Жүрек қарыншаларының бұлшықет қабығында айқын байқалатын бес ет қабаты болады. Олардың сыртқы беткей және ішкі бұлшықет қабаттарын қиғаш жатқан кардиомиоциттер, ал ортаңғы үш ет қабаттарын сегіздік тәрізді иіле орналасқан жүрек ет жасушалары түзеді.

title: Жүрек

text: Жүректің құрылысы оның атқаратын қызметіне сай келеді. Ол тұтас арқылы екі — сол жақ және оң жақ бөлікке бөлінген. Ал жүректің әр бөлігі бір-бірімен жалғасқан екі бөлімнен: жоғарғы — құлақшадан және төменгі — қарыншадан тұрады. Сонымен, адамның жүрегі бүкіл сүтқоректі жануарлардікі сияқты төрт камералы: ол екі құлақшадан және екі қарыншадан тұрады.

title: Жүрек


query: Әлем картасындағы Альпі қай жерде орналасқан?

text: Альпі, Альпі тау жүйесі (Alpes, Alpen, Alpi, Alpe) — Батыс Еуропадағы ең биік таулар. Ол – Жерорта теңізінің солтүстігінде Легури теңізі жағалауынан Орта Дунай жазығына дейін оңтүстік-шығысқа қарай доғаша иіліп жатыр; доғасының сыртымен есептегенде ұзындығы 1200 км-ге жуық, іш жағы 750 км, ені 50 – 60 км-ден 240 – 260 км-ге жетеді. Ең биік нүктесі – Монблан шыңы (4810 м). Альпі (кельтше – alp биік тау, ежелгі түркі тілінде – алып-заңғар, биік дегенді білдіреді) ірі жоталар мен тау сілемдерінен тұрады.

title: Альпі

text: Түлкі, қасқыр, бұғы, тиын, жабайы мысық кездеседі. Жаз айларының орташа температурасы 10 – 15ӘС, қыста -4 – 8ӘС. Субальпілік белдеудің (2300 метрге дейін) климаты суық, желі қатты болады, қары қалың түседі. Тау беткейлері тік жарлы. Белдеуде биік таудың бұталы және шалғынды өсімдіктері өседі. Қысы қатаң, 6 – 8 айға созылады, жазы қоңыр салқын әрі қысқа. Одан жоғары биік таулы альпілік белдеудің (2500 – 3000 м) климаты қатал, біршама құрғақ. Онда қоңыраубас, қоғажай, көкнәр, т.б. өсімдіктер өседі. Одан әрі нивальдық белдеу орналасқан. Бұл белдеу тасты, мұзды болып келеді. Альпіде антропоген дәуірінде 4 рет мұз басу болды. Мұздықтың жалпы ауданы 4140 км², 1200-ге тарта аңғарлы, қарлы мұздықтар бар.

title: Альпі


query: 2018 жылы келесі Олимпиада ойындары қайда өтеді?

text: Пхенчхан Олимпиадалық Ойындар 2018 (ағылш. "2018 Winter Olympics", фр. "Jeux Olympiques d’hiver de 2018") — 2018 жылы 9-25 ақпан күндері Корея Республикасының Пхенчхан қаласында өтті. 92 елден 2922 спортшы қатысты.

title: 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары

text:
* Анси, Франция, 7 дауыс
* Мюнхен, Германия, 25 дауыс
* Пхенчхан, Корея Республикасы, 63 дауыс

title: 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары

text: Қазақстаннан Олимпиадаға 4 спорт түрінен 44 спортшы аттанып, Юлия Галышева фристаилдан қола жүлде иеленді.

title: 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары


query: Солтүстік жарты шарда қыс қашан болады?

text: Астрономиялық ұғым бойынша, қыс — қысқы күн тоқырауы сәтінен көктемгі күн мен түннің теңесуіне дейінгі (Солтүстік жарты шарда 21—22 желтоқсаннан 20—21 наурызға дейін, Оңтүстік жарты шарда 21—22 маусымнан 23 қыркүйекке дейін) уақыт аралығы. Солтүстік жарты шардың қоңыржай ендіктерінде қыс айлары деп шартты түрде желтоқсан, қаңтар, ақпан, ал Оңтүстік жарты шарда — маусым, шілде, тамыз айлары есептеледі. Қоңыржай ендіктерде (оның ішінде, Қазақстан жерінің басым көпшілігінде) қыс тұрақты қар жамылғысымен, өзендер мен көлдерде мұз қатуымен, өсімдіктің өсіп-өнуінің тоқтауымен, жануарлардың көптеген түрлерінің ұйқыға кетуімен немесе анабиозымен сипатталады. Қыстың ұзақтығы климаттық және фенологиялық маусым ретінде төменгі географиялық ендіктерден жоғары ендіктерге қарай өсіп отырады. Тропиктік ендіктерде қыс мүлдем болмайды, субтропиктерде оның ұзақтығы 1—2 айдан аспайды, қоңыржай ендіктерде — 3—4 ай, полюстік ендіктерде 6—7 айға және одан да көбірек уақытқа созылады.

title: Қыс

text: Қыс — жыл мезгілі, әр аумақтағы ауа температурасы ең төмен болатын климаттық маусым.

title: Қыс

text: Қазақстанның солтүстігінде оның оңтүстігімен салыстырғанда, қыс 1—1,5 айдай ұзағырақ болады.

title: Қыс


query: Iphone 5 C қашан шықты?

text: "iPhone 5c" - Apple корпорациясының сенсорлық экранды смартфоны, iPhone 5-тің мұрагері болып табылады. Бес түсті жасалды. IOS 7 операциялық жүйесі арқылы жұмыс істейді,процессорі Apple A6, аппараттық мүмкіндіктері жағынан әдеттегі iPhone 5-ке жақын, және бағасы қымбатырақ. IPhone 5s-ке (алюминий) қарағанда, телефон поликарбонаттан жасалған. 2013 жылы 10 қыркүйекте ұсынылды.

title: IPhone 5C

text: Компанияның мәліметі бойынша, 2013 жылғы 20-22 қыркүйек аралығындағы уақытта Apple компаниясының смартфон сату тарихында рекордтық 9 млн бірлік сатылды. IPhone 6 2014 жылдың қыркүйек айында шығарылды, ол бұл рекордты жаңартты.

title: IPhone 5C


query: Гарвард университеті қашан құрылды және ол қайда орналасқан?

text:
Гарвард университеті (Harvard University) — 1636 жылы Массачусетс штатының Кэмбридж қаласында Массачусетс заңнамасымен қаланған жекеменшік, Айви Лигасына кіретін зерттеуші жоғары оқу орны. Гарвард АҚШ-тағы
жоғары оқу орындарының ішіндегі ең көнесі және АҚШ-тағы тұңғыш корпорация (ресми президенті және басқа жұмысшылары тағайындалған).
Әлемде Гарвардты ең беделді университет ретінде таниды, себебі оның тарихы, ықпалы және жеткен жетістіктері өте жоғары.

title: Гарвард университеті

text:
Университетке алғаш ақшалай көмек көрсеткендердің бірі Джон Гарвард болғандықтан, университет осы кісінің атымен аталады. Университеттің ресми түрде ешқашан дінге (шіркеуге) байланысы болмаса да, "конгрегационалисттер" мен "унитаристтер" даярланған. 18-ғасырда Гарвардтың оқу бағдарламасы дінтану негіздеріне бағытталған, оқушылар осы жүйемен білім алған. 19-ғасырда Бостон элитасының арасында Гарвард дінтанудың мәдени орталығы болып есептелді.
 Америка Азаматтық соғысынан кейін Гарвардта қырық жыл бойы президент болған "Чарлс Уиллием Элиот" (1869-1909) Гарвардты орталықтандырылған зерттеу университетіне айналдырып, Америка Университеттері Ассоциациасының құрылтай-мүшесі болу деңгейіне жеткізді.
 Ұлы Тоқырау мен Екінші Дүниежүзілік соғысы кезінде Гарвардты басқарып, университетті реформалап, және оқуға қабылдау жүйесін әділ жасаған "Жэймс Брайт Конант" болды. 1900 жылы Гарвардтың негізгі бакалаврлар даярлайтын колледжі Рэдклиф Колледжімен бірігіп, ұлдар мен бикештерге білім беруді бірлестіруді бастады. 2007 жылы "Дрю Гилпин Фауст" Гарвардтың ең алғашқы әйел-президенті болып сайланды. Гарвард – әлемдегі ең бай қаржы қоры бар білім институты, 2011 жылдың қыркүйегінде оның қорында $32,4 миллард бар делінген.

title: Гарвард университеті

text:
Гарвардта он бір білім орталығы – он факультет және тереңдетіп оқытуға бағытталған Рэдклиф Институты - және бүкіл Бостан метрополитені бойынша орналасқан кампустары бар.
Гарвардтың негізгі кампусы Кэмбридж қаласындағы "Гарвард Ярдта", шамамен Бостанның солтүстігінде орналасқан. "Гарвард Бизнес Мектебі" және университеттің спорттық кешендері, оның ішінде "Гарвард Cтадионы" (Harvard Stadium) Чарльз Өзенінің жағасындағы Олстенде орналасқан, ал Гарвард Медицина Мектебі, Гарвард Тіс емдеу мектебі, және Гарвард Денсаулық мектебі - үшеуі "Лонгвуд Медицина және Академия" аймағында орналастырылған.

title: Гарвард университеті


query: Сена өзені қайдан басталып, аяқталады?

text: Сена (Seіne) — Францияның солтүстігіндегі өзен. Ұзындығы 776 километр, су жиналатын алабының аумағы 78,6 мың км². Лангр үстіртінен басталып, Ла-Манш бұғазының Сена қойнауына эстуарий жасап құяды. Негізгі салалары: Обь, Марна, Уаза (оң), Йонна, Эр (сол) өзендері. Негізінен жаңбыр суымен толығады; қараша — наурыз айларында деңгейі көтеріліп, тасқындар болып тұрады. Орташа жылдық су ағымы Париж қаласы маңында 250 м3/с, сағасында 400 — 500 м3/с. Теңіздік толысу өзенмен жоғары қарай 35 километрге (Руан қаласына дейін) таралады, Каналдар арқылы Сомма, Шельда, Самбр, Луара, Маас, Рейн, Сона өзендерімен жалғасқан. Сена Францияның өнеркәсіпті аудандарын Атлант мұхитымен жалғастыратын маңызды су жолы. Труа қаласынан сағасына дейін кеме жүзеді. Сена бойында Париж, Руан қалалары, сағасында Гавр порты орналасқан.

title: Сена


query: Ливерпуль Премьер-Лига титулын қанша рет жеңіп алды?

text: Ливерпуль футбол клубы (Liverpool Football Club) — Англияның Ливерпуль қаласында, Мерси өзенінің бойында орналасқан кәсіби футбол клубы. Ағылшын Премьер лигасында өнер көрсетеді. Клуб Ағылшын премьер лигасын 19 рет, Англия кубогын жеті рет және УЕФА Чемпиондар лигасын 6 рет, Еуропа лигасын 3 рет, УЕФА Супер кубогын 4 рет жеңіп алған даңқты футбол клубы.

title: Ливерпуль (футбол клубы)

text: 3 маусым 1892 жыл - Ливерпуль футбол клубы құрылды. 1888 жылы ағылшын Футбол лигасы құрылған болатын, ал Энфилд негізгі алаң болатын. Ол кезде Энфилдте негізгі топ Эвертон болатын, бірақ Сол жылдың 8 қыркүйек күні Энфилдтағы Эвертон футбол клубы Акрингтон футбол командасын (Accrington) қабылдады.

title: Ливерпуль (футбол клубы)