query: Жас сүйек түзетін жасушаларды қалай атайсыз?

text: Сүйек ұлпасын құрайтын жасушалар остеобласт (osteon - сүйек, blastos - өскін, ұрық деген грек сөздерінен шыққан) деп аталады. Ол жасушаларда коллаген фибриллаларын синтездеп бөліп шығарады. Бөлініп шығарылған заттар жасушааралық кеңістікке жиналады да, жасушадан тыс ағзалық матрикс түзеді. Остеобластар бір-бірімен жасушалық өсінділер арқылы өзара байланысып жалғасады. Матриксте негізінен фосфор қышқыл кальций тұздары Са3 (РО4) 2 қабат-қабат (қалыңдығы 3-5 мкм) болып жиналады. Бұдан өзге оған көмірқышқыл тұздары, фторлы тұздар, аздаған кальций гидроксидтері қатысады. Ақуыздар, күрделі қанттар басқа да ағзалық заттар осы тұздардың бəрін біріктіріп цементтейді. Сөйтіп сүйек ұлпасы пайда болады. Омыртқалылардың сүйек кристалдарының құрамы мынадай гидроксиапатитке жатады: Са10 (РО4)6 (ОН)2.

title: Сүйек

text: Сүйек — тірі ағзаның тірек-қимыл мүшелерінің ішіндегі жұмсақ тіндердің тірегі және бұлшықеттердің қозуы кезінде рычаг қызметін атқаратын маңызды құрылым. Адамның денесіндегі 200-ден астам тақ және жұп сүйек-тер адамның қаңқасын немесе скелетін құрайды. Сүйек коллагені мен аз мөлшерде суда ерімейтін кальций тұздарымен толыққан майдан тұрады. Сүйек сыртқы қатты қабаттан және ішкі кеуекті қабаттан тұрады.

title: Сүйек

text: Мықты тығыз сүйек массасы бойынша 20% немесе көлемі бойынша 40% коллагеннен құралады. Ал оның қалған бөлігі минералды заттардың үлесіне тиеді.

title: Сүйек


query: Картадағы Ұлы Қытай қорғаны қайдан басталады және аяқталады?

text:
Қытай Қорғанының шығысы Ляудұңның Жолбарыс тауынан басталып, батысы Гансудағы Жяйүйгуанға дейін барады, жалпы ұзындығы 6700 км артық. VII ғ-дан ХVII ғ-ға дейінгі 1000 жылда, шамамен 10 патшалық әулеті құрылыс салып, осы қорғанды жасаған.
Қытай қорғаны Қытайдағы ежелгі қорғаныс құрылысы. Қытай қорғанының құрылысы Қытай тарихындағы Чуньцю («Көктем және күз» б.з.б. 770 – 476 жылы) және Чжаньго («Жауласқан патшалықтар» б.з.б. 475 – 221 жылы) заманында салына бастаған. Ол кезде Хуанхэ алқабында жеті шағын патшалық жеке-дара өмір сүрді. Олар өздерінің солтүстігіндегі ғұн және дунху сияқты көшпелі тайпалардан қорғану үшін өз шекараларына қорғаныс қамалдарын тұрғыза бастады.

title: Қытай қорғаны

text: Қытай қорғаны (, мағынасы "ұзын қала қорғаны") () — Қытайдың Миң әулеті (1368—1644) тұсында салынған қорғаныстық ұзын құрылыс.

title: Қытай қорғаны

text: Б.з.б. 221 жылы тұңғыш император Цинь Шихуанди өзге алты патшалықтың басын біріктіріп, біртұтас Қытай империясын құрды. Ол әр патшалық тұрғызған үзік-үзік қорғаныс қамалдарын бір-біріне жалғастырып салдырды. Оның ұзындығы 5000 километрге жетті.

title: Қытай қорғаны


query: Өсімдік жасушасындағы митохондриялардың қызметі қандай?

text:
Митохондриялар (μίτος — жіп және χόνδρος — түйіршік) — жіпше және түйіршік тәрізді органоид. Ол автотрофты және гетеротрофты организмдердің цитоплазмасында кездеседі.
Митохондрияларды ең бірінші 1850 жылы P. А. Келликер жәндіктердің Бұлшық еттерінен байкады, оған «сарқосома» деген термин берді (Бұлшық еттегі митохондрияларды осы кезге дейін осылай атап жүр). Альтман (1890 жылы) арнаулы бояулар арқылы митохондриялардың анық көрінетінін дәлелдеп, оларды «биобластылар» деп атады. Бенде 1898 жылы бұл органоидка митохондриялар деген ат берді. Михаэлис тірі жасушалардың митохондрияларын жасыл янус бояуымен бояп, олардың жасушадағы тотығу процестерімен байланысы бар екенін атап көрсетті. Митохондрия энергетикалық және тыныс алу центрі болып табылады. Сонымен қатар, тыныс алу барысындағы энергияның бөлінуіне жауапты. Митохондрия рибосома сынды өзінің органоидтарын синтездейді.

title: Митохондрия

text: Митохондриялардың көлемі тұрақты емес, сондықтан да олардың сыртқы пішіні әркез өзгермелі келеді. Көп жасушаларда олардың калыңдығы тұрақты (0,5 мкм), ал ұзындығы тұрақсыз (жіпше тәрізді митохондриялар) "7—10 мкм-ге" дейін жетеді. Митохондриялардың шын көлемін жарық микроскопымен анықтау қиын. Электронды микроскоппен митохондриялардың жұқа "(400—500 А°") кесінділерін тексеру арқылы да оның көлемін дэлелдеу оңайға түспейді. Сондықтан да мүмкіндігінше митохондриядан алынған көптеген жұқа кесінділердің реконструкциясын (кеңістіктегі көлемі) жасап, оның нақты көлемін анықтауға болады.

title: Митохондрия

text: Митохондрияның саны жасушаның түріне қарай өзгермелі болады. Кейбір балдырлардың жасушаларында және қарапайымдарда бір ғана митохондрия, әр түрлі жануарлардың аталық жыныс жасушаларында (спермотозоид) олардың саны "20 — 70-ке" дейін, сүтқоректілердің дене жасушаларында "500 — 1000-на" дейін, ал алып амебада ("Сһао8 сһаоз") 500000 дейін жетеді. Жануарлар жасушаларына қарағанда жасыл өсімдіктерде митохондриялар аз кездеседі, өйткені митохондриялардың кейбір қызметтерін хлоропласттар атқарады.

title: Митохондрия


query: Пұтқа табынушылардың елшісі ретінде кім белгілі?

text: Апостол Павел (Савл, Саул, שאול (Шауль), שאול התרסי "Šaʾul HaTarsi"; Σαούλ ("Saul"), Σαῦλος ("Saulos") және Παῦλος ("Paulos"); Paulus ; жлбамен. 5/10 ж.ш., Тарс — 64/67 ж.ш., Рим) — пұтқа табынушылардың апостолы. Христиан дініндегі 12 апостолдардың ішіне кірмейді. Жас кезінде Христиан дінінің жолын қуушыларды қудалаған.

title: Апостол Павел

text: Иса пайғамбарымен кездескеннен кейін христиан дініне бұрылып, апостол борышын атқаруға кіріскен. Апостол Павел Кіші Азияда және Балкан түбегінде көптеген христиандық діни қауымдарының пайда болуының себепкері болған. Апостол Павелдің Христиан қауымына жолдаулары Библияның бір бөлігі - Жаңа өсиеттің едәуір бөлігін құрайды және христиан дін оқуының мәтіндерінің негізі болып келеді.

title: Апостол Павел


query: АҚШ-тың Бостандық мүсінін қай ел сыйға тартты?

text: Бостандық ескерткіші (Statue of Liberty) — Солтүстік Америкадағы ағылшын иелігіндегі жерлердің азаттық күресіндегі Франциямен болған одақтастыққа ескерткіші ретінде Францияның АҚШ-қа тартқан сыйлығы.

title: Бостандық ескерткіші

text: Алып мүсінді жасау туралы ойды француз мүсіншісі Ф.А. Бартольди ұсынған. 1871 жылы Нью-Йоркке сапарында Бартольди кеме қалаға жақындаған кезде Белдоу аралындағы жұлдыз сипатты бекіністі көріп, болашақ мүсін ескі бекініс үстінде алау көтерген әйел бейнесі болады және ол «Әлемді сәулелендірген Азаттық» деп аталуға тиіс деген ойға келген.

title: Бостандық ескерткіші


query: The wall street Journal қашан шығады?

text: «The Wall Street Journal» (АҚШ басылымы) – ағылшын тілінде күнделікті шығып отыратын америкалық іскерлік газет. 1889 жылдан бері Нью-Йорк қаласында жарық көретін газетті «Dow Jones & Company» компаниясы басып шығарады. «Уолл-стрит джорнал» – америка басылымдары арасындағы ең ірі және ықпалды газеттердің бірі. 2010 жылы басылымның күнделікті таралымы 2,1 млн данаға жетсе, оның ғаламтордағы ақылы түрде тіркелушілерінің саны 400 мыңға жетіп артылды. Газеттің еуропалық және азиялық нұсқалары бар. Газетте саясат, экономика, қаржы, мәдениет жаңалықтары мен сараптама мақалалар басылып тұрады.

title: The Wall Street Journal


query: 2018 жылғы әлем чемпионатында хет-трик жасаған алғашқы ойыншы?

text: Бір кездесуде төрт немесе бес гол соққандарды қоса есептегенде, 1930-2018 жылдар аралығында әлем чемпионаттарында 50-ден аса хет-трик жасалды. Алғашқы хет-триктің авторы — америкалық Берт Пэтнауд. Ол 1930 жылы Парагвайдың қақпасын бір ойында үш рет көздеді. Ал, әзірше соңғы хет-трик англиялық Харри Кейннің еншісінде, 2018 жылы Панаманың қақпасына соқты.

title: Футболдан әлем біріншілігінің хет-триктері

text:
* Ойынға тыңнан қосылып хет-трик жасаған жалғыз футболшы — мажарстандық Ласло Кишш. 1982 жылы Сальвадордың қақпасына ойын барысында алаңға шығап, 69-77 минуттар арасында үш гол соқты. Сондай-ақ бұл сегіз минут ішінде соғылған ең жылдам хет-трик.
* Ерте соғылған хет-триктің авторы — аустриялық Эрих Пробст. 1954 жылы Швейцариямен ойында 24-минутқа дейін-ақ ішінде үш гол соғып үлгерді.
* Мирослав Клозе (Германия) мен Томаш Скугравы (Чехословакия) хет-триктерін баспен соқты.
* Аргентиналық Гильермо Стабиле мен швециялық Харри Андерссон өздерінің құрамадағы дебют матчтарында-ақ хет-трик жасаған.

text: Бір матчта 4 рет көзге түскен футболшылар саны алтау ғана: Эрнест Вилимовски (1938), Адемир (1950), Шандор Кочиш (1954), Жюст Фонтен (1958), Эйсебио (1966) және Эмилио Бутрагеньо (1986). Ал, бес гол соққан футболшы біреу: ресейлік Олег Саленко (1994 жылы Камерунның қақпасына енгізді).


query: Жабайы табиғатта алтын балықты қайдан табасыз?

text: Алтын балық (Carassius auratus auratus) - Корея, Қытай, Жапония су қоймаларында кездесетін күміс түсті табан балықтан (Carassius auratus) қолдан сұрыптау нәтижесінде шығарылған балық тұқымы. Бұлар қызыл, жасыл, қызғылт, сары т.б. болғандықтан Алтын балық деп аталады.

title: Алтын балық

text: Уылдырығын сәуір-мамырда шашады, шабақтары екі жылда ересек балыққа айналады. Алтын балыққа жауын құртын, маса личинкаларын, уақтап туралған жас ет, сулы, сөк ботқасын және ақ нан беріге болады.

title: Алтын балық


query: 2018 жылы Қысқы Олимпиада ойындары қайда өтеді?

text: Пхенчхан Олимпиадалық Ойындар 2018 (ағылш. "2018 Winter Olympics", фр. "Jeux Olympiques d’hiver de 2018") — 2018 жылы 9-25 ақпан күндері Корея Республикасының Пхенчхан қаласында өтті. 92 елден 2922 спортшы қатысты.

title: 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары

text:
* Анси, Франция, 7 дауыс
* Мюнхен, Германия, 25 дауыс
* Пхенчхан, Корея Республикасы, 63 дауыс

title: 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары

text: Қазақстаннан Олимпиадаға 4 спорт түрінен 44 спортшы аттанып, Юлия Галышева фристаилдан қола жүлде иеленді.

title: 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары


query: Қазіргі макроэкономикалық теорияның негізі болып табылатын кітап?

text: # экономикалық теорияның экономиканы тұтастай зерделейтін бөлімі. Макроэкономика экономикалық циклдік кезеңдер мен экономикалық өрлеу, жұмыспен қамтылу, инфляция мәселелерін, жалпы экономика ауқымындағы басқа да мәселелерді, сондай-ақ ұлттық экономикалардың қарым-қатынасын зерттейді. Экономистер, әдетте, экономикадағы үдерістердің бәрін — жиынтық өндірісті, бағаның жалпы деңгейін, экономикалық саясаттың мақсаттары мен міндеттерін, сыртқы сауданы, жұмыссыздықты, мемлекеттік сектордың жұмыс істеуін, т.б. зерделеуді “макроэкономикалық теория” деп атайды. Қазіргі заманғы экономикалық теорияны ерекше зерделеу ісі 20 ғасырдың 1-жартысында басталды және ол америкалық экономист Дж. М. Кейнстің (1883 — 1946) есімімен, оның “Жұмыспен қамтудың, пайыздың және ақшаның жалпы теориясы” (1936) деген кітабымен байланысты болды. Нарықтық экономикаға көзқарастың жаңа жүйесі баяндалған бұл еңбек 20 ғасырдағы экономика ғылымының бетбұрысты кезеңімен тұспа-тұс келді және макроталдаудың дамуына қуатты серпін берді. Макроэкономика одан әрі Кейнстік идеяларды тереңдету бағытында да, оларды нарықтық экономика туралы классикалық түсініктер негізінде қайта қарау жолымен де өрбіді.

title: Макроэкономика

text:
Макроэкономика өндірушілер мен тұтынушылардың іс-әрекеттерінің мотивациясын зерттейді, сонымен қатар, ол бәсекеліктің
әр түрлі болған жағдайындағы солардың (өндірушілер мен тұтынушылардың) тауар нарығындағы жоне өндіріс факторлары нарығындағы өзара әсер ету механизмін зерттейді. Макроэкономика экономиканың тұтас болып қызмет етуін зерттейтін, экономикалық теорияның бөлшегі, тармағы болып табылады.

title: Макроэкономика

text:
==== Макроэкономикалық дәрежеде зерттелетін негізгі мәселелер: ====
* ұлттық өнім және ұлттық табыстың мөлшері мен құрылымын анықтау;
* ұлттық экономика масштабында жұмыспен қамтуды реттейтін факторларды айқындау;
* инфляцияның табиғатын талдау;
* экономикалық өсудің механизмі мен факторларын зерттеу;
• экономикадағы циклдық ауытқулар мен конъюнктуралық өзгерістердің себептерін зерттеу;
• ұлттық экономикалардың сыртқы экономикалармен өзара әсерлерін зерттеу;
• мемлекеттің макроэкономикалық саясатының мақсаттарын, мазмұны мен формаларын теория жүзінде дәлелдеу.

title: Макроэкономика


query: Acdc тобы өз атауын қайдан алды?

text:
=== Топтың көпшілікке танымал болуы ===
Негізі топ құрылған кезде топтың аты белгісіз болды. Топтың атын «AC/DC» деп қою Маргарет Янгтың идеясы еді. (Бір күні Маргарет Янг тігін машинасынан AC/DC сөзін көріп қалып,топтың атын осылай қоюды көздеді)

title: AC/DC

text: AC/DC тобын құрған ағайындылар Ангус Янг, Малькольм Янг, Джордж Янг Шотландиядағы Глазго қаласында дүниеге келеді, бірақ 1963 жылы отбасы мүшелерімен бірге Сиднейге қоныс аударады. Ең алғаш гитараны үйренген Джордж болатын. Ол өзі The Easybets тобын құрады. Кейін Малькольм мен Ангус ,Джордждан гитара үйреніп алады. Ангус пен Малькольм Джорджбен бірге гастрольдік сапарларда жүріп, Джордж секілді топ құрғысы келеді. Сөйтіп 1973 жылы Сиднейде əнші Дэйв Эванс, басс гитарист Ларри ван Кридт жəне барабаншы Конин Берджестпен бірге топ құрады.Алғашқы кезде топ құрамы сан рет өзгеріске ұшырайды. 1974 жылы Дэйв Эванстың орнына əнші Бон Скотты топ құрамына қосады. Бон Скотт негізі The Spectors тобында тəжіребиелі əнші еді. Бон Скотт топқа кірмей тұрып AC/DC-дың көлік жүргізушісі еді, кейін Бон Скоттқа топ құрамына кіргізуге ұсыныс жасалды.

title: AC/DC


query: 2026 жылғы әлем кубогын кім қабылдайды?

text: Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі — Футболдан 2026 жылы Мексика, АҚШ, Канадада өтетін әлем чемпионаты. Бұл чемпионаттың финалдық турниріне 48 команда қатысады. Чемпионат ойындарын өткізу үшін 16 қалада 16 стадион дайындалуы тиіс.

title: Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі

text:
*Бірінші рет әлем чемпионаты Канадада өтеді
*Бірінші рет әлем чемпионаты үш елде ұйымдастырылады.
*Мексика әлем чемпионатын үшінші рет өткізгелі жатқан бірінші мемлекет (алдын 1970 және 1986 жылдары).

title: Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі

text:
=== Жолдамалардың құрлықтарға бөлінуі ===

Санат:Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі
Санат:2026 жылғы футбол

title: Футболдан 2026 жылғы әлем біріншілігі


query: Маржан рифін қайдан табуға болады?

text: Маржан рифтері — көбіне мекенді маржандардың ізбесті қаңқақабыршақтарынан түзілген теңіздегі құрылыстар. Маржандық құрылыстардың нёгізгі үш түрі болады: жағалық рифтер, тосқауыл рифтер және атолдар. Маржан рифтерінің қалыпты дамуына керек жагдайлар: 1) теңіз суының температурасы жоғары болуы (20°тан төмен болмауы); 2) түбі онша терең болмауы (орташа 40—50 м-ге дейін); 3) теңіз суы әдеттегідей (35‰-дей) тұзды және таза болуы; 4) теңіздің түбі жартасты болуы керек. Маржандардың өсуінің жогарғы шегі теңіздің қайтуына сәйкес келетін теңіз суының деңгейі болып саналады. Маржан рифтерінің қалыңдыгы ондаған, кейде жүздеген метрге дейін барады. Теңіз бетінен 1500 мм-ге дейін көтерілген маржан рифтері бар (Зонд архипелагы), сондай-ақ табаны 1200 м-ге дейін тереңдікте жататын маржандар құрылысы да белгілі (Маршалл аралдарының маңы). Маржан рифтерінің пайда болуын бірінші рет түсіндіруге әрекет жасаған орыстың теңіз саяхатшысы Ф. Ф. Беллинсгаузен (еру гипотезасы). Осы гипотезаны кейінірек ағылшын океаиографы Дж. Моррей ұсынды. Осылардың ішінде көбірек тарағаны тосқауыл рифтер мен атолдардың пайда болуык алғашқыда жағалык рифпен қоршалған мұхит аралдарыиың батуымен байланыстыратын Чарлз Дарвиннің теориясы.

title: Маржан жарлауыты

text: Маржанды рифтерінің қалыпты дамуы үшін "теңіз суының температурасы жоғары болуы" (20 С-тан төмен болмауы); "түбі онша терең болмауы" (40 — 50 м-ге дейін), "теңіз суы әдеттегідей тұзды" (35ү) және "таза, түбі жартасты" болуы керек. М. р. тек тропиктік белдемде кездеседі. Маржандардың өсуінің жоғарғы шегі теңіз суының деңгейі (қайтуы) болып саналады. М. р. қалыңд. ондаған кейде жүздеген м-ге жетеді. Теңіз бетінен "1500 м-ге" дейін көтерілген М. р. бар (Зонд топаралы), сондай-ақ, табаны "1200 м-ге" дейінгі тереңдікте жататын маржандар құрылымы да белгілі (Маршалл аралдарының маңы).

title: Маржан жарлауыты


query: Өсімдіктегі Фотосинтездің орны қандай?

text: Жоғары сатыдағы жасыл өсімдіктер, балдырлар (көп жасушалы жасыл, қоңыр, қызыл, сондай-ақ бір жасушалы эвглена, динофлагеллят, диатом балдырлар) фотосинтезінде сутек доноры және шығарылатын оттек көзі су, ал сутек атомның негізгі акцепторы және көміртек көзі – көмірқышқыл газ. Фотосинтезге тек СО2 мен Н2О пайдаланылса көмірсу түзіледі. Фотосинтез процесіне өсімдік көмірсу түзумен қатар құрамында азоты және күкірті бар аминқышқылдарын, белок, молекуласы құрамында азот болатын хлорофилл де түзеді. Бұл жағдайда көмірқышқыл газбен қатар сутек атомының акцепторы және азот, күкірт көзі нитрат және сульфат болады. Фотосинтездеуші бактериялар молекула оттекті пайдаланбайды, оны бөліп шығармайды (бұлардың көбі анаэробтар). Бұл бактериялар су орнына донор ретінде электрондарды не органикалық емес қосылыстарды (күкіртті сутек, тиосульфат, газ тәрізді сутекті) немесе органикалық заттарды (сүт қышқылы, изопропил спиртін) пайдаланады.

title: Фотосинтез

text: Фотосинтезді алғаш зерттеушілер Швейцария ғалымдары Ж.Сенебье, Н.Соссюр және неміс химигі Ю.Майер болды. 19 ғасырдың 2-жартысында К.А.Тимирязев күн сәулесі энергиясы фотосинтез процесінде хлорофилл арқылы сіңірілетінін анықтады. 20 ғасырдың басында фотосинтездің физиологиясы мен экологиясына арналған маңызды зерттеулер жүргізіледі (В.В.Сапожников, С.П.Костычев, В.Н.Любименко, А.А.Ничипорович т.б.). 20 ғасырдың орта кезінен бастап фотосинтезді зерттеуде жаңа әдістер (газ анализі, радиоизотопты әдіс спектроскопмя. Электрондық микроскоп т.б.) дамыды.

title: Фотосинтез


query: Ресей Алясканы АҚШ-қа қай жылы сатты?

text: Алясканың саудасы (Сюардтың ақымақтығы немесе Сюардтың мұздатқышы деген аттармен де белгілі) — АҚШ мемлекеттік хатшысы Уиллиам Сюардтың ұсынысымен Америка Құрама Штаттарының Аляска аймағын 1867 жылы Ресей империясынан сатып алу оқиғасы. Сатып алынған аймақтың ауданы 1 518 800 км² тең болып, қазіргі Аляска штатының жерін құрайды.

title: Аляска саудасы


query: Тауарлар мен қызметтердің ақшалай құнының термині қандай?

text: Құн — тауар өндіруге жұмсалған және осы тауар түрінде затқа айналған қоғамдық еңбекті көрсететін саяси экономия санаты; бір заттың ақшалай құндылығы немесе оған жұмсалған шығынның мөлшері. Құнның ақшалай көрінісі (баға) және құн санатының анықтамасы — экономикалық теория мен тәжірибенің негізгі мәселелерінің бірі. Экономика ғылымында бұл мәселеге екі түрлі көзқарас қалыптасқан. Классикалық және маркстік теорияда құн жеке адамға қатысы жоқ санат ретінде қаралып, ұсталған не жұмсалған шығын бірінші орынға қойылды. Еңбек құны теориясы тұрғысынан ол тауар түріндегі затқа айналған сапа жағынан бір текті абстрактілі қоғамдық еңбек болып табылады. Құн тек айырбас үдерісінде ғана жұртшылыққа танылған жеке еңбек өнімдеріне, яғни қоғамдық тұтыну құны бар тауарларға тән. Тауар құнының мөлшері рынокта еркін белгіленеді және қоғамдық қажетті жұмыс уақытымен айқындалады. Құн ақшаға айналдырылып бағаланатындықтан, нарықтық экономикада жетекші рөл атқарады. Құн заңы — нарықтық шаруашылықтың реттеушісі, ол тауар өндірісінің, нақты және заттанған еңбек бөлінісінің барлық үйлесімін баға арқылы айқындайды.

title: Құн

text: Жаңа классикалық мектеп құнды пайдалы нәтиже деңгейімен айқындалатын және белгілі бір уақытта мұқтаждыққа айналып отырған пайдалы, қажет нәрсенің сирек кездесетіндігіне тәуелді субъективті санат деп есептейді. Құнды тек жұмсалған шығынға ғана жатқызуға болмайды деп есептейтін экономикалық теорияның бұл бағытын экономистердің көбісі қолдайды. Құн мәселесін шешуге принципті жаңа көзқарасты — шекті пайдалылықты талдау көзқарасын таратушылар: ағылшын У.Джевонс (1835 — 82) пен А.Маршалл (1842 — 1924), австриялық К.Менгер (1740 — 1821), Ф. фон Визер (1851 — 1921), Э. фон Бм-Баверк (1851 — 1914), швейцариялық Л.Вальрас (1834 — 1910), америкалық Дж.Б. Кларк (1847 — 1938), швед К.Виксель (1851 — 1926). Мұндай көзқарас құндылық белгілі бір затқа тән нәрсе емес, ол тек заттың пайдалылығы туралы және оның біздің мұқтажымызға қаншалықты сай келетіні туралы түсінігімізді көрсетеді деген пайымдауға негізделді. Құн теориясындағы басты жаңалық — игіліктің жиынтық пайдалылығы мен шекті пайдалылығының ара жігін ажырату. Белгілі бір игілік бірлігінің әр түрлі құндылығы болуы мүмкін емес. Сондықтан құн игіліктің шекті мөлшерімен айқындалады. Құн теориясындағы бұл төңкеріс маржиналдық (фр. margіnal — шекті) деп аталады.

title: Құн


query: Скотт Джоплин қандай музыканың композиторы ретінде танымал?

text: Скотт Джоплин (Scott Joplin; 24 қараша 1868 жылы, Солтүстік Техас — 1 наурыз 1917 жылы, Нью-Йорк) — афроамерикалық композитор және пианист, 44 регтаймның авторы, "The Entertainer" солардың ішінде ең танымалы. Атақты регтаймдардың авторы болып саналады, бірақта қайтыс болғаннан кейін ғана оның еңбектер мойындалды. Оның өмірінде өлеңдері афроамерикалық жинақ ретінде саналды "тым ақ" ал ақ түстер болса керісінше "тым қара" болып саналды. олар классикалық канондарға жауап бермеді. Джоплиннің өнерге деген қызығушылығы тек 1970 жылдары ашылды. 1977 жылы ол туралы Скотт Джоплин атты бифографиялық фильм түсірілген болатын, ол жерде басты рөлді Билли Ди Уильямс сомдады.

title: Скотт Джоплин

text:
Санат:24 қарашада туғандар
Санат:1867 жылы туғандар
Санат:1868 жылы туғандар
Санат:Техаста туғандар
Санат:1917 жылы қайтыс болғандар
Санат:Нью-Йоркте қайтыс болғандар

title: Скотт Джоплин


query: Канада туының түстері нені білдіреді?

text:
=== Мағынасы ===
Канада мемлекеттік туының түстерінің ресми түсіндірмесі жоқ. Кеңінен таралған түсіндірмелердің біріне сәйкес, бүйірлеріндегі қызыл жолақтар екі мұхитты білдіреді — Тынық және Атлант, олар Канаданың екі жағында орналасқан. Үйеңкі жапырағы ұлттың бірлігін көрсетеді.
* қызыл — Әулие Георгий Крестінің түсі, Ұлыбританияны бейнелейді (бұрынғы метрополияны);
* ақ түс Францияны бейнелейлі (Квебектің бұрынғы метрополиясы)

title: Канада туы

text: Канада туының алдыңғы және артқы жағы бірдей. Туда екі жақты симметрия бар. Ортаңғы жолақ тудың ұзындығының ½ бөлігін құрайды. Бүйір жолақтары бірдей, және әрқайсысының ені тудың ұзындығының ¼ бөлігін құрайды. Тудың мұндай конфигурациясы «Канадалық баған» деген атау алды. Тудың ортасында XVIII ғасырдан бері Канаданың символына айналған қызыл үйеңкі жапырағы орналасқан. Қырлар саны — 11, ешқандай символдық мағынаға ие емес. Жапырақтың ұштарының саны мен орналасу тәртібі аэродинамикалық құбырда өткізілген сынақтан кейін таңдалды. Бұл сынақ қатты жел кезінде он бір қырлы жапырақтың суреті басқалардан қарағанда аз бұрмалатынын көрсетті. Ақыр соңында бұл нұсқаны мемлекеттік туға орналастыру шешілді.

title: Канада туы


query: Жаңа 'Жұлдызды соғыстар' фильмдері қашан шықты?

text: «Жұлдызды соғыстар» (Star Wars, ) — культті, эпикалық, фантастилық сага. Негізгі киножелі бойынша көрсетілген 7 кинофильмнен тұрады. "Жұлдызды Соғыстар: Соңғы Джедайлар" деп аталатын VIII-бөлімі 2017 жылдың желтоқсан айында көрермендерге жөнелтіледі. 2016 жылы "Жұлдызды Соғыстар: Күрескер-Бір" атты спин-офф жарык көрді. Аталмыш киножелілермен қатар, анимациялық сериалдар, мультфильмдер, телефильмдер, кітаптар, комикстер, видеоойындар - барлығы біріккен сюжет «Жұлдызды соғыс» Әлемінде тоғысқан. Бұл Әлемді америкалық режиссёр Джордж Лукас 1970 ж.ж. соңына қарай ойлап тапқан.

title: Жұлдызды соғыстар


query: Кариб теңізінің қарақшыларының соңғы фильмі қалай аталады?

text:
«Кариб теңізінің қарақшылары» (Pirates of the Caribbean) (фильмдер сериясы) – Кариб теңізіндегі теңіз қарақшылары жайлы шытырман оқиғалы фильмдер сериясы. .
Режиссерлері: Гор Вербински (1-3 бөлімі) және Роб Маршалл (4 бөлімі). Барлық фильмнің сценарийін Терри Россио және Тед Эллиотт жазған. Бұл фильм, Walt Disney Pictures кинокомпаниясының қолдауымен, Диснейлэндтегі ашылған бірқатар аттракциондардан кейін түсірілген.
Төрт бөлімнен тұрады: «Пираты Карибского моря: Проклятие «Чёрной жемчужины» 2003 жылы шыққан; «Пираты Карибского моря: Сундук мертвеца» 2006 жылы шығып, әлемдік кино прокатта кассалық фильмдер ішіндегі «Аватар» фильмінен кейін төртінші орында болған; «Пираты Карибского моря: На краю Света» 2007 жылы шыққан; «Пираты Карибского моря: На странных берегах» 2011 жылы шыққан.

title: Кариб теңізінің қарақшылары


query: Аргентина астанасы қалай аталады?

text: Аргентина — Оңтүстік Американың (Латын Америкасының) оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан мемлекет, федеративтік республика. Аумағы 2,77 млн. км². Халқы – 45 494 502 млн. адам, мемлекеттік тілі – испан тілі. Астанасы – Буэнос-Айрес. Аргентина 22 провинция, 1 ұлттық аумақ және 1 федералды астаналық округке бөлінеді.

title: Аргентина

text: Аргентина (Argentina), толық атауы Аргентина Республикасы (República Argentina ) — Оңтүстік Америкада орналасқан мемлекет.

title: Аргентина

text: Аргентинаның солтүстік-шығысында Гран-Чако, Ла-Плата жазықтары, батысында Анд тауы (ең биік тұсы Аконкагуа шыңы, 6960 м) жалғасып жатқан Атакама шөлі бар. Оңтүстік-батысын Патагония үстірті (2000 м) алып жатыр. Кен байлықтарынан мұнай және табиғи газ, тас көмір, қорғасын, мыс, темір, вольфрам, уран кентастары өндіріледі. Аргентина тропиктік, субтропиктік және шөлейтті климаттық белдеуде орналасқан. Қаңтардың орташа температурасы 9 – 20 С, шілдеде 23 – 30 С, жылдық жауын-шашын мөлшері 250 – 900 мм. Суы мол Парана, Парагвай, Уругвай өзендерінде кеме жүзеді. Көлдердің көбі осы өзендердің алабында және Патагонияда орналасқан. Жерінің бестен бірі тропиктік орман.

title: Аргентина


query: Галактика сақшысы қашан шықты?

text: «Галактика сақшылары» (ағыл. "Guardians of the Galaxy") — режиссёр Джеймс Ганн түсірген, аттас комикстерге негізделген фантастикалық атыс-шабыс фильм; Marvel кинемотография әлеміндегі "Темір адам", "Ғажайып Халк", "Темір адам 2", "Тор (кино)", "Капитан Америка", "Кекшілдер", "Темір адам 3", "Тор: Түнек әлемі" және "Капитан Америка: Қысқы жауынгер" фильмдерінен кейінгі оныншы фильм болып табылады. Басты рөлдерді Крис Прэтт, Зои Салдана, Дэйв Батиста, сондай-ақ Вин Дизель және Брэдли Купер сомдап, дыбыстаған. "Галактика сақшылары" фильмінің Қазақстан Республикасындагі тұсаукесер күні — 31 шілде 2014 жыл, 3D және IMAX 3D форматтарында өтті.

title: Галактика сақшылары (фильм)

text: Саяхатшы Питер Квил жұмбақ жәдігерге ие болады. Бұл зат Ғаламды жаулап алуды көздеген Ронан есімді зұлымға тиесілі екен. Питерге бүкіл ғарыш көлемінде іздеу жарияланады. Аман қалудың жалғыз жолы — Роккет есімді жанатпен, адамға ұқсас ағаш хуманоид Грутпен, аса қауіпті Гаморамен және кек жолында жүрген Дракс Қиратқышпен достасу. Олар Галактика сақшылары деген топты құрып, Ронанға қарсы тұрады. Енді бүкіл Галактиканың тағдыра осы кейіпкерлердің қолында.

title: Галактика сақшылары (фильм)

text:
*Крис Прэтт — Питер Квилл / Жұлдызды Лорд
*Дэйв Батиста — Дракс Қиратқыш
*Зои Салдана — Гамора
*Вин Дизель — Грут
*Брэдли Купер — Роккет Жанат

title: Галактика сақшылары (фильм)


query: Египеттің ұлы пирамидасы қайда?

text: Хеопс пирамидасы — дүние жүзіндегі аса ірі пирамидалардың бірі . Бұл пирамиданы перғауын Хеопс (Хуфу) көзі тірісінде өзіне арнап б.з.б. 3 - мыңжылдықтың 1 - жартысында Гиза қаласы маңындағы Ливия шөлінде салғызған . Кезінде ежелгі мысырлықтар осынау алып кесене-пирамиданы “Хуфу көкжиегі” деп атаған . Хеопс пирамидасының табаны төрт бұрышты болып басталады да , жоғары қарай басқыш тәрізді көтеріліп , көп сатылы құрылыс түрінде тұрғызылған . Ұшар басы сүйірленіп бітетін Хеопс пирамидасының архитектуралық құрылысына сәулетші Хемиун басшылық жасаған.

title: Хеопс

text: Алғашында пирамида биіктігі 146,6 м болған еді. Алайда, қазіргі кезде оның биіктігі 138,8 метр болып тұр. Ежелгі грек тарихшысы Геродоттың жазбасында пирамиданы 100 мың адам 20 жыл бойы салғандығы айтылады. Пирамидалардың салынуы, құрылысы жөнінде айтылған пікірлер сан алуан. Дегенмен аптапты Египет аспаны астында мыңдаған құл тас қарумен дәу тастарды бөліп алып, оны құрылыс орнына арқанмен сүйретіп жеткізген, пирамида биіктеген сайын тас блоктарды қолмен жоғары көтерген деген пікірлер басым. Хеопс пирамидасы салынғалы бергі 4 мың жыл бойы осы сұрақтар кімді де болсын мазалауын қояр емес. Ол туралы аңыз да көп. Осыншалық алып пирамиданы адамның салуы мүмкін емес, деп күмәнданғандар да бар. Біреулері жындар салған болуы ықтимал десе, енді бірі Жер бетінде болған басқа өркениеттің белгісі дейді. Ал бәзбіреулер мұндай кереметті өзге ғаламшардан келгендер салған деген болжамдарын ұсынуда. Өйткені бүгінге дейін және технология дамыған қазіргі заманда да дәл осындай теңдессіз құрылысты адамдар әлі де салған жоқ. Мысалы, 1989 жылы Париж қаласындағыЛувр мұражайының жанына салынған суретші Пейдің шыны пирамидасының биіктігі 22 метрден аспайды.1972 жылы АҚШ-тың Сан-Франциско қаласында пирамидаға еліктеп салынған халықаралық штаб-пәтердің алып құрыл

title: Хеопс

text: ысы бар.

title: Хеопс

text: 48 қабаттан тұратын ғимараттың биіктігі 260 метр болғанымен, көлемі Хеопс пирамидасының жартысына да жетпейді. Сондықтан да, Хеопс пирамидасы адамзат тарихындағы жеті кереметтің бірі. Үлкен пирамида мен жердің центрі арасындағы қашықтық, Солтүстік полюс арасындағы қашықтықпен бірдей. Биіктігін миллиардқа көбейткенде күнге дейінгі ара-қашықтықты береді. Яғни ол кездегі адамдар астрономияны, жағрафияны жақсы білген. Сәулет өнерінде де маман болған, пирамиданың биіктігі 210 қабат. Тарихшы Гередоттың айтуы бойынша, құрылыс материалдарын жоғарыға шығару үшін 925 метр ұзындықта ені 19 метр болатын бір кран тәріздес сырық жасалған. Бұл сырықтың да соғылуы ең аз дегенде 10 жылға созылады. Хеопс пирамидасы ауырлықтары 60 тонна мен 3 тонна арасында болатын 2 300 000 дана блок тастан жасалған. Ені 227 метрболатын шаршы негізінде құрылған. Ал оның алып жатқан алаңы 55 мың м2.Пирамиданың ортасында, жоғарыдан шамамен 100 метр төменде перғауын бөлмесі бар және тек төрт қабырға ғана. Хеопс пирамидасының тастары 3 метр биіктігіндегі бір қабырға халіне келтірілсе, бұл қабырғамен бүкіл Францияны қоршауға болады екен. (Наполеон есептетуге бұйрық берген екен).Құрылысқа пайдаланған тас «асуаннан» 2,5 т текше тас түрінде дайындалған.

title: Хеопс

text: Хеопс пирамидасына осындай текше тастың 2 млн 2300- і қолданылған екен.

title: Хеопс

text: Пирамиданың 20 жылда біткені айтылуда. Ол үшін, Нілдің суы көтерілген маусымда, күніне 4000 блок тасылуы керек. 60 миллион тонна тастың тасымалдануы үшін 1000 қайық қажет. Қолмен тегістеліп, жылтыратылған 460 000 таспен қапталған. Бұлар ұқыпты орналастырылғаны соншалық, тіпті араларына қағаз да симайды екен. Пирамидаларға біреулер әуе жолдары үшін бір белгі деп, біреулер геологиялық тербелістермен резонансқа кіре алатын бір энергия орталығы деп, ал ендігі біреулер тарихқа бағыт беретін бір архив деп сенеді.

title: Хеопс


query: Вашингтондағы ескерткіш қалай аталады?

text: Монумент мәрмәр, гранит, кварцит сынды материалдардан жасалған. Бұл монумент Вашингтонда және әлемде қабатты, биік құрылыс болып саналады. Жобасын 1840-шы жылдары Роберт Миллс жасады. Құрылысы 1848 жылы басталып, 1884 жылы аяқталды. Құрылыстың ұзаққа созылған және арасында кідіру болған себебі, ықпалды партиялардың кедергі келтіруі, қаражаттың аздығы және АҚШ азаматтық соғысы. Монументтің ең алғашқы элементі 4 шілде 1848 жылы АҚШ-тың тәуелсіздік күнінде қойылды, ең соңғы элементі 6 желтоқсан 1884 жылы қойылды, ал толыққанды құрылысы 21 ақпан 1885 жылы аяқталды. Монумент 9 қазан 1888 жылы ресми түрде ашылды. Вашингтон монументі Эйфель мұнарасы салынғанға дейін бес жыл бойы әлемдегі ең биік құрылыс болып саналды. Монументтің басына 896 баспалдақ арқылы немесе лифт арқылы көтерілуге болады. Монументтің шығыс жағында «Laus Deo» («Құдайға мадақ») деген латынның екі сөзі бар.

title: Вашингтон Монументі

text: Вашингтон Монументі (Washington Monument) — Вашингтон қаласындағы Ұлттық Алаңда орналасқан, АҚШ-тың алғашқы президенті Джордж Уошингтон құрметіне салынған биіктігі 169 метр, салмағы 91 мың тонна болатын монумент.

title: Вашингтон Монументі

text: Монумент жобасын құру жұмыстары 1932 жылы басталды. Бұл жылы Джордж Вашингтонның туылғанына 100 жыл болды. Осы мерейтойға орай тұрғындар қайырымдылық жинай бастады. 1835 жылға қарай тұрғындар 28 мың доллар жинады (2010 жылғы бағам бойынша 709 мың доллар) және мемориалдың ең жақсы жобасына байқау басталғаны туралы хабарлады.

title: Вашингтон Монументі


query: Тақтар ойынындағы айдаһарлардың анасы кім?

text: Отбасындағы үшінші бала болып келеді; ағаларының аттары Рейгар мен Визерис, алайда әкесі де, Рейгар да Дейенерис туылмай қайтыс болп кеткен, Дени Роберт Баратеонның көтерілісі кезінде өмірге келді. Өмір бойы ол «Бос Тауларда» турады. Кітапта пайда болған кезінде Дейенерис 13 жаста болған. Дейенерис Таргариен басты кейіпкерлердін бірі. Ол Шығыс елдерінде саяхаттап озіне одақтас іздейді, олар оған Жеті Хандықты қайтару үшін керек. Бірінші кітаптың соныңда ол үш айдаһардың қожайыны - «анасы» болады, олардын аттарын Дрого, Рейгаль, Визирион деп қояды.

title: Дейенерис Таргариен

text: Дейенерис өмірге келмей жатып Роберт Баратеон басқа лордтармен көтеріліс ұйымдастырып Эйрис ханды тақтан құлатады. Өзінің отбасын құтқарып Эйрис аяғы ауыр Рэйла Таргариен әйелін және Визерис баларын Айдаһар Тасына жібереді. Көтерілістін соңында Дени өмірге келеді. Оның анасы босану кезінде қайтыс болады. Айдаһар Тасы Станис Баратеонға берілгісі келеді, сол үшін Таргариен әүлетінің соңғы өкілін оған бергісі келеді,алайда сир Виллем Дерри төрт көмекшірермен балаларды алып Браавосқа қашады.

title: Дейенерис Таргариен


query: Лотереядан ақша қайдан келеді?

text: Лотерея (lotere; lotteria) — лотерея билеттерін сату, ақылы байқаулар, болжамдар, жүлделі ойындар ұйымдастыру арқылы халықтың ақшалай қаражатын ерікті түрде тарту нысаны. Пайдалар мен шығындарды бөлу әдетте лотерея билетінде көрсетілген белгілі бір нөмірді (немесе аталған лотты) кездейсоқ таңдауға байланысты. Ойыншылар салған қаражаттың бір бөлігі лотереяны ұйымдастырушыларға түседі, бір бөлігі мемлекетке салық түрінде төленеді.

title: Лотерея


query: Тынық мұхитындағы ең терең нүктені атаңыз?

text: Мариана шұңғымасы — Тынық мұхиттың батысында Мариана аралдарын бойлай "1340 км-ге" созылып жатқан тар депрессия. Көлденең қимасы V тәрізді, беткейі тік (7 — 9Ә). Табаны тегіс, ені "1 — 5 км". Орташа тереңд. "8 — 11 км". Ең терең жері — оңт. бөлігінде "11022 м." Бұл дүниежүз. мұхит бойынша ең терең жер. Оны 1958 ж. кеңес ғалымдары «Витязь» кемесінде ғыл.-зерт. жұмыстарын жүргізгенде анықтаған.

title: Мариана шұңғымасы


query: Вена кавасының қызметі қандай?

text:
Қуыс веналар (полые вены); (venae cava, vena —
көктамыр, cava — қуыс) - организмнен (жүрекген бас-
қа) барлық вена қанын жинайтын ірі қан тамырлары.
Дененің бас, мойын, көкірек керегесі аумақтарынан және алдыңғы аяқтан вена қаны алдыңғы қуыс венаға, ал
дененің қалған бөліктерінен артқы қуыс венаға жиналып, осы екі қуыс веналар арқьшы жүректің оң жүрекшесіне құйылады. Бұл веналар адамда жоғарғы және
төменгі қуыс веналар деп аталады.

title: Қуыс веналар


query: Бір литий-иондық элементтің кернеуі қандай?

text:
Литий-ионды аккумуляторлардың сипаттамалары химиялық құрамын құрайтын компоненттері мен əр мынадай шектерге тәуелді:
* жеке элементтің кернеу:
** номиналды: 3,6-3,7 В (у-аккумуляторларды ең жоғары кернеуі 4,35 В номиналды кернеуі 3,8 В тең);
** максималды: 4,23 " немесе 4,4 " (4,35 " аккумуляторлар);
** ең аз: 2,5-2,75-3,0 Осыған байланысты, ыдыстар және максималды кернеу);
* меншікті энергия сыйымдылығы: 110 ... 243 Вт сағ/кг;
* ішкі кедергісі: 5 ... 15 мОм/А сағ;
* заряд циклдарының саны /80 % разряд толғанға дейін сыйымдылығы: 600;
* жылдам зарядтау уақыты: 15 мин ... 1 сағат;
* бөлме температурасында өздігінен разрядталу: 3% ай;
* ток жүктемесінің салыстырмалы түрде С сыйымдылығының, ұсынылған Ас:
** тұрақты: 65С;
** импульстік 500 С-ге дейін;
** оңтайлы: 1С;
* жұмыс температурасы диапазоны: -20 °C-ден +60 °C (ең оңтайлы +20 °C);

title: Литий-ионды батарея

text: Литий-ионды батарея (Li-ion) — электр батареясының түрі, ол қазіргі заманғы тұрмыстық және электрондық техникада кеңінен таралған және энергия көзі ретінде энергетикалық жүйелердегі электромобильдер мен жинағыштар энергиясында қолданыс табады. Бұлар ұялы телефондар, ноутбуктер, цифрлық фотоаппараттар, бейнекамералар мен электромобильдер сияқты құрылғыларда аккумуляторлар ретінде ең танымал түрі. Бірінші литий-ионды аккумуляторды Sony корпорациясы 1991 жылы шығарды.

title: Литий-ионды батарея

text:
* Жоғары энергетикалық тығыздығы (сыйымдылығы).
* Төмен өздігінен разрядталу.
* Қызмет көрсетуді талап етпейді.

title: Литий-ионды батарея


query: Саясаттану қашан академиялық пәнге айналды?

text:
Саясаттану - "[грек, politike - мемлекетті басқару өнері, logos - сөз, түсінік, ілім]" - саясат, саяси үрдіс, саяси билік туралы ғылым. XX г. 50 жж. саясаттану дербес ғылым саласы және оқу пәні ретінде қалыптасты. 1948 ж. ЮНЕСКО бастауымен Саяси ғылымның халықаралық бірлестігі құрылды. Саяси ғылымның зерттеу объектілері:
# саяси теория;
# саяси институттар;
# саяси партиялар, топтар, қоғамдық пікір;
# халықаралық қатынастар.

title: Саясаттану

text:
Саясаттану пән ретінде оқушыларға саяси мәселелер бойынша нақты білім жүйесін береді, нақты саяси шындықтың мәні мен болашақта дамуын, негізгі саяси институттар, ұйымдар, қозғалыстар мен үрдістер, саяси қатынастар жүйесіндегі жеке тұлғаның құқықтық жағдайы мен оның саяси өмірге қатысу жолдарын жан-жақты ашып көрсетеді. Саясаттану пән ретінде посткеңестік кеңістікте XX ғ. 90 ж. бастап оқу бағдарламаларына енгізілді. Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында саясаттану міндетті пән ретінде оқытылады.
[[Николло Макиавелли]], әлемдегі әйгілі саясаттанушылардың бірі

title: Саясаттану

text: Саясаттану екі сипатта қарастырылады: ғылым және оқу пәні ретінде. Саясаттану ғылым ретінде қоғамның саяси саласын, саяси ойдың пайда болуы мен дамуын, саяси жүйе, саяси қатынастар мен үрдістер, саяси сана мен саяси мәдениет, халықаралық саяси үрдісті зерттейді.

title: Саясаттану


query: Сальвадор әлем картасында қайда орналасқан?

text:
Сальвадор, ресми атауы — Эль-Сальвадор Республикасы (El Salvador) — Орталық Америкада орналасқан мемлекет.
* Жер аумағы — 21 041 км²
* Астанасы — Сан-Сальвадор қаласы.
* Халқы 303,1 млн. Оның ішінде — 109%-ын — метистер, 10%-ын үндістер, 1%-ын еуропалықтар құрайды.
* Ресми тілі — испан тілі, жергілікті тілдерден нахуатль тілі кең қолданылады.
* Діні — 75% — католиктер, қалғандары протестанттар мен жергілікті наным-сенімдерді ұстанады.
* Мемлекет және үкімет басшысы — президент. Жоғ. заң шығарушы органы — Конституциялық ассамблея (бір палаталы парламент).
* Ұлттық мейрамы — Тәуелсіздік күні — 15 қыркүйек (1821). Әкімш. жағынан 14 департаментке бөлінеді. Ақша бірлігі — колон. С. БҰҰ-ның (1945), Америка мемлекеттері Ұйымының (1948) мүшесі.

title: Сальвадор

text: Елдің көпшілік бөлігін вулканды таулы қырат (биікт. 600 — 700 м) алып жатыр. Сөнбеген вулкандары — Санта-Ана (елдің ең биік жері, 2381 м), Сан-Висенте (2181 м), Сан-Мигель (2129 м), Исалько (1885 м). Жер сілкіністері мен жанартау атқылауы жиі болады. Ел аумағын шығыстан батысқа дейін созылып, екі вулканды тау тізбегінің арасында орналасқан орт. үстірт алып жатыр. Ірі өзені — Лемпа. Климаты тропиктік пассаттық. Жыл бойғы орташа температура 22 — 24°С (Сан-Сальвадорда), 2 — 3°С (ойпатты бөлігінде). Жылдық жауын-шашын мөлш. 1500 — 1800 мм (солт-нде 2500 мм-ге дейін), тектон. ойыстарда 600 — 700 мм. Қысқа, бірақ ағыны қатты, қуаң маусымда деңгейі төмендейтін өзендер мен вулканды көлдер көп. Жері негізінен қоңыр қызыл топырақты келеді. Тропиктік орман және бұталы алқаптан құралатын табиғи өсімдік жамылғысы шамалы сақталған. Таудың биік жағында еменді-қарағайлы орман өседі. Лемпа өз. аңғарының баурайын шөп басқан саванна мен бұталы өсімдік алып жатыр.

title: Сальвадор

text: Сүтқоректі жануарлардан маймыл, койот, ягуар, пума, оцелотты жиі кездестіруге болады. Бауырымен жорғалаушылар ішінен — игуана мен болконстриктор бар.

title: Сальвадор


query: Том мен Джерри мультфильмі алғаш рет қашан шықты?

text: «Том мен Джерри» (Tom and Jerry) — мысық Томның және тышқан Джерридің таусылмайтын бақталастық туралы қысқа және толық метражды сериалдар, сонымен қатар, мультсериалдар топтамасы. Американдық мультипликатор Уильям Ханна және Джозеф Барберамен жасалынған ең алғаш шығарылымы «Puss Gets the Boot» "Мысық тепкі алады" деп аталынып, экрандарда 1940 жылдың 20 ақпанында көрсетілген.

title: Том мен Джерри

text: Мультфильмдер сериялары голливудтық MGM студиясымен, мультипликациялық студиясының 1958 жылы жабылуына дейін 1940 жылдан бастап жасалынған. 1961 жылы MGM мультфилм шағаруға өз құқықтарын, басшылығында Джин Дейч тұрған прагалық Рембрандт Филмс студиясына (Rembrandt Films) сатып жіберді. Рембрандт Филмс 13 серияны шығарып, оны сыншылар мультфильм тарихында ең жаман деп атаған. Кейiпкерлердiң жоғары жылдамдықта істелінген жұлқынып сөйлеуi көрермендерге ауыр дақтар түрінде көрінген. Саундтректер ғарыштық эффекттерi бар, оғаш музыка ретінде елестеткен. Диалогтар мiңгiрлеп айтылған. 1963-шы жылы мультфильм шығарылуы Голливудтағы Чак Джонстың «Сиб-Тауэр 12 Продакшнс» (Chuck Jones' Sib-Tower 12 Productions) қайта оралды және сериалдар түсірілімі 1967 жылға дейін созылды. Кейінірек Ханна-Барберамен (1975—1977; 1990—1993) және Фильмэйшен Студиоспен (Filmation Studios) (1990—1992) жасалынған Том және Джерри тағы да мультфильмде көрсетілді. 2005 жылы Warner Bros. "The KarateGuard" аты жаңа серияны шағарды.

title: Том мен Джерри


query: Ерлер теннисінен Дэвис Кубогының халықаралық жарысын кім өткізеді?

text: Дэвис кубогы (Davis Cup) - Халықаралық Теннис Федерациясы жыл сайын өткізетін ең ірі ерлер арасындағы командалық жарыс. Жүз жылдан асатын тарихы бар Дэвис кубогы ұлттық құрамалардың бейресми чемпионаты аталады. Мұнда командалар дәрежесіне қарай, үш топқа бөлінеді. Бірінші топ – әлемдік элита. Яғни әлемнің мықты құрамалары өзара жеңімпаздарды анықтайды. Екіншісі – аймақтық топтар (Америка, Еуропа/Африка, Азия/Мұхит аралдары). Үшіншісі – аутсайдерлер тобы. Осы жерде айта кетейік, төменгі топтың үздігі жоғарғы топқа өтсе, керісінше, жоғарғы топта аутсайдер атанған команда төменгі топқа түседі. Ал Қазақстан Дэвис кубогында Азия және Мұхит аралдары аймағында өнер көрсетеді. Ескерте кетер тағы бір жайт, Дэвис кубогында теннисшілер жекелей де, жұптасып та өнер көрсетеді.

title: Дэвис кубогы

text: Алғашқы турнир Бруклинде 1900 жылы өтіп, онда АҚШ және Ұлыбритания қатысады.

title: Дэвис кубогы

text: ===Жеңімпаз елдер===

title: Дэвис кубогы


query: Жарайды, Google, Америка Құрама Штаттарының екінші президенті кім болды?

text: Джон Адамс (John Adams; 30 қазан 1735 — 4 шілде 1826) — АҚШ тәуелсіздігі үшін соғысының көрнекті қайраткері, бірінші вице-президент және АҚШ-тың екінші президенті (1797-1801).

title: Джон Адамс

text: Жұбайы Абигель Адамспен бірге саясаткерлер әулетінің негізін салды. Оның ұлы Джон Куинси Адамс 1825 жылы АҚШ-тың алтыншы президенті болды.

title: Джон Адамс

text: 1755 жылы Гардвард колледжін аяқтады, мектепте мұғалімдік қызмет атқарды. Әулиеәке мансабынан бас тартып, құқықты меңгере бестады.

title: Джон Адамс


query: Жер туралы ғылымның негізгі бағыттары қандай?

text:
Жер туралы ғылымдар немесе геоғылымдар - Жер ғаламшарын, оның литосферасын, гидросферасын, атмосферасын және Жер маңындағы ғарышты зерттейтін ғылымдар.

Барлық ғеоғылымдар физика, математика және биология ғылымдарының заңдылықтарын және әдіс-тәсілдерін жиі пайдаланады. Бұл байланыстардың нәтижесінде геофизика және геохимия ғылымдары қалыптасты. Сол сияқты, астрономиямен, физикалық географиямен, геодезиямен, тау-кен ісімен, металлургиямен тығыз байланысты.

title: Жер туралы ғылымдар

text:
Геоғылымдардың негізгі бағыттары болып келесі ғылымдар саналады:
* Геодезия, картография және геоинформатика;
* География;
* Геофизика, гляциология және метеорология;
* Геология, палеонтология, минералогия және петрография;
* Гидрология және океанография.

title: Жер туралы ғылымдар

text:
* Топырақтану
* Дистанциялық зондылау және фотограмметрия (көбіне геодезияның бір бөлігі деп есептеледі)
* Кристаллография
* Минералогия
* Петрография
* Петрология
* Литология
* Геохимия

title: Жер туралы ғылымдар


query: Гавайидегі үлкен аралдың атауы?

text:
Оңтүстік-шығыс (негізгі) аралдар:
* Гавайи, немесе Үлкен арал
* Кауаи
* Кахоолаве
* Ланаи
* Мауи
* Молокаи
* Ниихау
* Оаху

title: Гавай аралдары

text: Гавай аралдарын 1778 жылы 18 қаңтарда әйгілі ағылышн теңіз саяхатшысы Джеймс Кук өзінің 3-ші әлемдік саяхаты барысында (ол осында 1779 жылы 14 ақпанда Тынық мұхитының солтүстігін бір жыл бойы аралап екінші рет келгенде қаза табады) ашқан. Кук Сэндвич аралдары деп (дегенмен бұл ат XVIII және XIX ғасыр басына дейін қолданыста болған) Джона Монтегю, 4-ші граф Сэндвич құрметіне атаған, ол адамзат тарихында өз есімін бәрібір қалдырған: Джон Монтегю сэндвичті ойлап тапқан — екі нан телімі арасына басқа тағам қосылған бутерброд.

title: Гавай аралдары


query: Қазіргі уақытта Сиам елі қалай аталады?

text: Тайланд (ประเทศไทย), Тайланд Патшалығы (ราชอาณาจักรไทย ), 1939 ж. және 1945—1948 жж. дейін Сиам — Оңтүстік-Шығыс Азиядағы мемлекет. Тайланд оңтүстігінде Малайзиямен, шығысында Камбоджа және Лаоспен, батысында Мьянмамен шекараласқан.

title: Тайланд

text: Бұл мемлекеттің тұрғындарының ақ көңілділік білдіруі, ғибадатханаларының әсемделген сәулеті, ұшы-қиырсыз жағалаулары, шуақты күндердің басым көп болуы, ауа температурасының бір жыл көлемінде тұрақты болуы, Тайландты шайып өтетін теңіздердің жылы сулары және экваторға жақын орналасқан бұл мемлекеттің ыстық тропикалық климаты негізгі ерекшелігі болып саналады. Бұл мемлекетте әсемдігі шексіз биік таулар, таза өзендер, арасында жүре алмайтын джунглилер, экзотикалық жануарлар мен өсімдіктер бар. Күні жыл сайын алтын жағалаулармен жиектелген Сиам шығанағын аймалайтын, шіркеулерінің көркем өрнектелген төбелері түпсіз терең аспанмен ұштасатын, орхидеялар мен жарқырап тұрған сапфирлер елі.

title: Тайланд


query: Ақ үйдің құрылысы қашан басталды?

text:
==Тарихы==
Америка президентінің резиденциясы болған федералды ғимараттың алғаш іргетасы 1792 жылы 13 қазанда қаланған. Оның үлгісін архитекторлар арасындағы жобаны ұтып алған тегі ирландық Джеймс Хобан ұсынған. Алғашқы уақытта Президент үйі, Президент жекежайы, Президент сарайы болып аталып келген. 1812 жылы сұр тастан салынған ғимаратты британиялық әскерлер басып, өртеп жіберген. Кейінірек, 1817 жылы Хобанның басшылығымен бастапқы қалпына қайта келтірілді. Қабырғалардағы өрттің қалдырған таңбаларын кетіру мақсатында ақ түспен сырлап шықты. Содан кейін 1902 жылы Теодор Рузвельт бұл ғимратқа "Ақ үй" деген атау берген.

title: Ақ Үй


query: Ұлттар Лигасының мақсаттары қандай болды?

text:
Ұлттар Лигасы (League of Nations, Société des Nations, Sociedad de las Naciones) —
халықтар арасында әріптестікті дамытып, олардың бейбітшілігі мен қауіпсіздігінің кепілі болуды мақсат тұтатын халықаралық ұйым. 1920 жылы Версаль бейбіт келісімі конференциясында құрылған "Ұлттар Лигасының Жарғысы" бастапқыда 44 мемлекетпен, оның ішінде соғыста Антанта жағында болған 31 мемлекетпен және соғыста бейтараптық ұстанған 13 мемлекетпен бекітілді. АҚШ Ұлттар Лигасының Жарғысын бекітпей, оның құрамына кірмей қалды.

title: Ұлттар Лигасы

text: Ұлттар Лигасының негізгі органдары Ұлттар Лигасының Ассамблея және Кеңесі болды. Ұлттар Лигасында дербес ұйымдар дәрежесінде халықаралық әділ соттың Тұрақты палатасы, Халықаралық еңбек ұйымы және тағы басқаны құрылды. Ұлттар Лигасының негізгі органдары Женевада (Швейцария) орналасты.

title: Ұлттар Лигасы

text: Мұндай ауқымдағы халықаралық ұйымның құрылуының негізгі алғышарттары Бүкіләлемдік пошта одағы (1874 жылы негізі қаланған), Қызыл Крест, Гаага конференциялары және Тұрақты арбитражды сот (Гаагалық трибунал) сияқты ұйымдар болды. Ұлттар Лигасы I дүниежүзілік соғыстың аяқ шенінде Ян Шмутц, лорд Роберт Сесил, Леон Буржуа сынды көрнекті саясаткерлер, қоғам қайраткерлерінің идеяларының іс жүзіне асуымен болды.

title: Ұлттар Лигасы


query: Қара өлім деп аталатын оба қайдан пайда болды?

text: Оба індеті немесе Қара індет немесе Қара өлім (The Black Death, atra mors)— адамзат тарихыныӊ еӊ сұмдық пандемияларыныӊ бірі. Тарихшылардыӊ жобалап есептеуі бойынша 1346-53 жылдары Еуропада оба індеттіӊ кесірінен 75 тен 200 миллионға дейін адам қайтыс болған<ref name="ABC/Reuters"></ref>. Қазіргі заманныӊ ғылымдары обадаӊ қайтыс болған адамдардыӊ ДНҚ–сын зерттеген кезде аурудыӊ қоздырғышы — "Yersinia Pestis" бактериясы болып табылды.

title: Оба індеті

text: Ғалымдардыӊ болжамы бойынша, қара індет Орта Азияныӊ шөлейт жерлерінде басталып, Ұлы Жібек жолымен Қырымға 1343 жылы жеткен. Қырымнан Еуропаға сауда кемелердіӊ «тұрақты тұрғыны» кеме егеуқұйрықтармен бірге, дәлірек айтсақ егеуқұйрықтыӊ үстіндегі шығыс бүргелерімен бірге Еуропаныӊ жағалауларында тараған.

title: Оба індеті

text: Пандеминыӊ салдарынан Еуропаныӊ тарихына зор әсер еткен көптеген діни, әлеуметтік және экономикалық күйзелістер туған. Бұл оқиғадан оӊалу үшін Еуропа халықтарына 150 жылдай қажет болды.

title: Оба індеті


query: Si жүйесіндегі қысымды өлшеу бірлігі паскаль болып табылады, ол?

text: Паскаль (Француз ғалымы Pascal құрметіне қойылған) — бірліктердің Халықаралық жүйесіндегі қысымның, механикалық кернеудің бірлігі. Белгіленуі - Па. 1 Па = 1 Н/м2

title: Паскаль (өлшем бірлік)


query: Франция әлем картасында қайда орналасқан?

text: Франция (France, ), ресми атауы Француз Республикасы (République française, ) — Батыс Еуропадағы ең ірі мемлекет, жерінің ауданы жағынан ол Ұлыбританиядан екі есе үлкен. Францияның құрамына Корсика аралы, Жерорта теңізі мен Бискай шығанағындағы ұсақ аралдар енеді. Француз одағы деп аталатын бірлестікке бес шалғай департамент (Кариб теңізі алабындағы Гваделупа, Мартиника, Оңтүстік Америкадағы Гвиана, Үнді мұхитындағы Реюньон, Атлант мұхитындағы Сен – Пьер мен Микелон) және т.б. жатады. Халық саны 65,8 млн адам. Француздар өз елін «гексагон» (алтыбұрыш) деп атайды. Еуропаның батысында орналасқан елдің негізгі аумағының құрылықтағы шекаралары солтүстікте Бельгия мен Люксембург, шығыста Германия мен Швейцария, ал оңтүстік – шығыста Италия және Монакомен, оңтүстік – батыста Испания және Андоррамен шектеседі.

title: Франция

text: Францияда француздардан бөлек бретандықтар, фламандықтар, баскілер, корсикалықтар тұрады. Еуропадағы халқы ең тығыз қоныстанған ел - осы Франция. 1945 - 1960 жылдар арасында халық саны жылдам өсті. Қазіргі кезде елде 63 "млн"-нан (2012) аса халық тұрады. Табиғатында француздар өте мейрімді, көңілді, ақжарқын халық. Олар ойларын тікелей айтатын, бірбеткей мінезге ие.

title: Франция


query: Көпжылдық мәңгі жасыл және ағаш өсімдіктерінің мысалдары?

text: Көп жылдық өсімдіктер – екі жылдан астам тіршілік ететін өсімдіктер. Көп жылдық өсімдіктер қоңыржай аймақта көбіне шөптесін, ал тропиктік аймақтарда, көбінесе, ағаш, бұта түрінде өседі. Бұлардың сабағында не тамырында қор жиналатын арнайы органдары (тамыр, тамыр сабақ, түйнек, жуашық) болғандықтан ауа райына, жыл маусымына қарай сабағы қурап қалғанмен тіршілік қабілетін сақтап, келесі жылы қайта өседі. Мәңгі жасыл түрлері де бар. Мыс., пальма, лавр, талгүл (олеандр), т.б. Көп жылдық өсімдіктердің бірнеше ондаған, жүздеген тіпті мыңдаған жыл тіршілік ететін түрлері белгілі. Мыс., Қазақстанда кәдімгі емен 500 – 1000, кейде 2000 жыл, шырша 250 – 300, қарағай, самырсын қарағай 350 – 500 (кейде 600), қайың, көк терек 100 – 150 жыл, ал Солт. Америкада (Калифорнияда) өсетін алып секвойядендрон ағашы 4000 – 6000 жыл тіршілік етеді. Бұта, шала бұталардың да көп жылдықтары аз емес. Мыс., аршаның кейбір түрінің тіршілігі 500, жусан 100, теріскен 250 – 300 жылға жетеді. Көп жылдық өсімдіктер деген ұғымды екі жылдан астам өсіруге болатын әсемдік көп жылдық өсімдіктермен шатастырмау керек.

title: Көп жылдық өсімдіктер

text:
ar:نبات معمر
bg:Многогодишно растение
ca:Perenne
cs:Trvalka
da:Staude
de:Ausdauernde Pflanze
en:Perennial plant
eo:Staŭdo
es:Planta perenne
et:Püsikud
fi:Monivuotinen kasvi
fr:Plante vivace
ga:Ilbhliantóg
gl:Perenne
he:בוטניקה - מונחים#צורות חיים של צמחים
hi:बहुवर्षीय पौधा
hsb:Trajne zelo
ht:Plant vivas
hu:Évelő növény
id:Tumbuhan tahunan
is:Fjölær jurt
it:Pianta perenne
ja:多年生植物
ka:მრავალწლოვანი მცენარეები
ko:여러해살이
mk:Повеќегодишно растение
ml:ചിരസ്ഥായി
ms:Tumbuhan saka
nl:Vaste plant
nn:Staude
no:Staude
pl:Roślina wieloletnia
pt:Planta perene
ru:Многолетние растения
simple:Perennial
sk:Perena
sl:Trajnica
sq:Bimët shumëvjeçare
sv:Perenner
ta:பல்லாண்டுத் தாவரம்
uk:Багаторічні рослини
wa:Ridjetante plante
zh:多年生植物

title: Көп жылдық өсімдіктер


query: Атом бомбасы Хиросима мен Нагасакиге қашан құлады?

text: Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау — Екінші дүниежүзілік соғыс барысында АҚШ-тың Жапонияға қарсы атом қаруын қолдануы. 1945 жылы 26 шілдеде Ұлыбритания, АҚШ және Қытай үкіметі басшыларының атынан Жапонияға тізе бүгу талабы қойылған Подстам декларациясы жарияланды. Осыдан кейін АҚШ авиациясы 1945 жылы 6 тамызда Жапонияның Хиросима қаласына бірінші атом бомбасын тастады. Қаланың елеулі бөлігі қирап, 140 мыңнан аса бейбіт тұрғын қаза тапты, жарымжан болды. 1945 жылы 9 тамызда Нагасаки қаласына екінші атом бомбасы тасталды. Оның жарылысынан қаланың бөлігі қирап, 75 мыңдай адам қаза тапты, жараланды. Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау соғыс талаптарынан, мұқтаждығынан туған әрекет емес еді. Бұны адамзатқа қарсы жасалған ауыр қылмыстардың қатарына жатқызуға болады және басқа халықтар мен мемлекеттерді қорқыту мақсатын көздеген әрекет саналады.

title: Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тасталуы

text:
=== Оқиғаға дейін ===
Осы жәйттен дәл бір жыл алдын АҚШ-тың 32-ші перзиденті Франклин Рудзвельт пен Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилдің ұйғаруымен Жапонияға атом бомбасын тастау үшін келісім бекітілді. Оған АҚШ пен Жапонияның арасындаға үш жарым жылға созылған соғыста 200 мыңдай АҚШ азаматтарының қаза табуы желеу болды. Бірақ Жапония тарапынан да құрбан болғандар саны 100 мыңнан асып жығылды. АҚШ үкіметінің «соғыста тізе бүгу» жайлы талабына жапондар жағы мойынсұнбады. Сол талапты қалайда орындату мақсатында америкалықтар және оның одақтастары ядролық қаруды қолдануды жоспарлады.

text: 1945 жылы 16-шілдеде Жаңа Мексика штатында күші 21 килотонналық бомба сәтті сынақтан өтті. 24-шілде күні АҚШ-тың жаңа 33-ші президенті Гарри Трумен Сталинге алапат күші бар қарудың жасап шығарылғанын баяндайды. Сталин оған аса қызығушылық танытпаған, бет-жүзінен қандай әсер алғанын да сездірмеген, тек қуанышты екенін, америкалықтар ол қаруды Жапонияға қарсы тиімді пайдаланатынына сенім білдірген де қойған. Бірақ соның артынша Сталин Шет мемлекеттер ісімен айналысушы комиссариаттың бас хатшысы Молотовпен болған әңгімеден соң, Курчатовпен тез арада әңгімелесу керектігін, біздің «жұмысымызды» тездету қажеттігін нақтылаған.


query: 1 ғасырға қанша жыл тең?

text:
Ғасыр — 100 жылға тең уақыт бірлігі. Григориан күнтізбесіне сәйкес алғашқы ғасыр 1 жылдың қаңтардың 1 басталып желтосанның 31-де аяқталған.
* стратиграфияда, яғни тарихи геологияда: жікқабат деп аталаты тау жынысы қабаттары жиынтығының түзілу мерзіміне сәйкес келетін уақыт өлшемі. Бірнеше ғасыр қосылып заман құрайды. Геологиялық ғасыр мөлшерлік тұрғыдан өзгермелі болатындығын, яғни әрбір жік қабатгың түзілу мерзімі әр түрлі екендігін Ғасырлық тербелістер ауытқулар теңіз деңгейінің, құрлықтың (эпейрогендік қозғалыстар нәтижесінде), климаттың, көл бетінің, мұздықтар шетінің кезеңдік жоне ұзақ кезендік ауытқулары.

title: Ғасыр


query: АҚШ Алясканы қай елден сатып алды?

text: Алясканың саудасы (Сюардтың ақымақтығы немесе Сюардтың мұздатқышы деген аттармен де белгілі) — АҚШ мемлекеттік хатшысы Уиллиам Сюардтың ұсынысымен Америка Құрама Штаттарының Аляска аймағын 1867 жылы Ресей империясынан сатып алу оқиғасы. Сатып алынған аймақтың ауданы 1 518 800 км² тең болып, қазіргі Аляска штатының жерін құрайды.

title: Аляска саудасы

text:
Ресей сол кезде қаржы жағынан қиын жағдайда болатын, оның үстіне осы шалғайда орналасқан, қорғауы қиын Аляска аймағын болашақта жоғалтып алудан қауіптенді. Мысалға, оны сол кездері Ресеймен қарым-қатынастары өте жаман болған Құрама Патшалық Канада жақтан шабуылдап оп-оңай қолға түсіре алатын. Сол себепті Ресей императоры ІІ-ші Александр аймақты Құрама Штаттарға сатуды шешіп, 1867 жылдың наурыз айының басында Ресейдің АҚШ-тағы министрі Эдуард де Стекльге осы туралы Сюардпен келіссөз бастауды тапсырды. Келіссөздер түні бойы созылған кездесумен аяқталып, наурыздың 30-да таңғы сағат 4-те келісімге қол қойылумен аяқталды. Аймақты сатып алу бағасы 7,2 миллион доллар етіп белгіленді. Америкалық қоғамдық пікір жалпы алғанда оны оң көзқараспен қарсы алды. Кейбір журналистер мен редакторлар оған теріс көзқарас танытты.
<blockquote>

title: Аляска саудасы


query: Кіші Азия әлемнің қай бөлігінде орналасқан?

text: Кіші Азия (Anadolu — Анадолы, Анатолия) — Азияның батыс бөлігіндегі түбек, қазіргі Түркия территориясының ортаңғы бөлігі. Батыстан шығысқа қарай ұзындығы 1000 км-ден астам, ені 400 км-ден 600 км-ге дейін. Аумағы шамамен 506 мың км².

title: Кіші Азия

text: Грек тілінде Анатолия атауы (ἀνατολή) "күн шығыс, шығыс" мағынасын білдіреді.

title: Кіші Азия

text: Анатолия деп көбінесе Түркияның азиялық иеліктерін атайды (еуропалық иеліктері — Румелия).

title: Кіші Азия


query: Белгілер мен белгілерге дерматит деменция диарея жатады?

text:
====Аурудың белгісі:====
*дерматит (теріде, әсіресе бет және мойын терісінің бөртуі),
*диарея (ауыз қуысы мен ішектің шырышты қабаттарында, асқазанда сөл бөліну мен ас қорыту процесінің бұзылуынан іштің тоқтамауы)
*деменция (психиканың бұзылуы, полиневрит ауруына шалдығу) түрінде байқалады.

title: Пеллагра

text:
==Дереккөздер</span>==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том

title: Плацента

text: Емі: никотин қышқылы мол тағамдарды ішу; әсіресе құрамында В витаминіне бай тағамдар (малдың бауыры,ашытқы,жұмыртқа, бұршақ) мен триптофаны мол сүтті тағамдарды күнделікті рационда көбірек пайдалану.

title: Пеллагра


query: Тынық мұхитында және оның айналасында орналасқан жанартаулардың құрылымын сипаттаңыз?

text: Отты шеңбер (Ring of Fire) — жанартаулар жиі атқылайтын және жиі жер сілкінетін қауіпті аймақ. Бұл сақина Тынық мұхиты алабын қоршап тұрғандықтан, оны "Тынық мұхитының Отты шеңбері" немесе "Тынық мұхиттық белдеу" деп те атайды. Сақина Жаңа Зеландиядан басталып, Азияны жағалап Аляскаға жетіп, сосын Америка құрлығының оңтүстігіне дейін созылып барады. Отты шеңбердің тұрқы жүзікке, тағаға ұқсайды және 40 мың шақырымға дейін созылып жатыр. Бұл мұхит ойпатының, аралдар доғасы мен жанартаулы тау жоталарының және плиталардың үздіксіз тізбегімен байланысты.

title: Отты шеңбер

text:
==Отты шеңбердің сыры==

Ғалымдар Отты шеңберді зерттеу арқылы жер бетіндегі тектоникалық тақталар қозғалысын анықтайды. 1912 жылы Неміс ғалымы Альфред Вегенер ең алғаш Жер қозғлысы теорияын ұсынды. Вегенердің айтуынша, құрлықтар ауыр материалдардың үстіндегі жеңіл жартастардан құралған. Ол суда жүзген алып заттар секілді материктер тұрақты қатып қалған емес, ақырын қозғалады деген болжам жасады. Кейін ғалымдар Вегенердің көптеген идеялары дәл осы Отты шеңберге сай келетінін анықтады. Сөйтіп олар тақталар тектоникасы деп аталатын теорияны жасады. Тақталар тектоникасы бойынша, жер беті қалыңдығы сексен шақырым болатын көптеген үлкен тақталардан немесе жартастардан тұрады. Тақталар жүзіп, жыл сайын бірден он сантиметрге дейінгі жылдамдықпен баяу қозғалады. Бұл адам тырнағының өсу жылдамдығымен бірдей деген сөз.

title: Отты шеңбер

text: Отты шеңберде жер тақталары үшін жаңа материал үнемі жасалып отырады, өйткені магма деп аталатын ыстық сұйықтық Жердің ортасынан мұхит түбіне дейін ағады. Жер бетіндегі барлық тақталар жаңа материалға орын қалдыру үшін аздап қозғалуға тиіс болады. Тақталар бір-бірінен алыстауы, немесе бір-біріне қарай қозғалып, бірінің ішіне бірі енуі мүмкін. Олар бір-біріне тиіскенде, бір тақта екіншісінің астына кіреді. Бұл процесс субдукция деп аталады. Субдукция жер сілкіністерін жиі тудырады. Сондай-ақ, астынғы тақта аса жоғары температура салдарынан еруі мүмкін. Осы процесс себебінен Отты шеңберде байқалатындай, пайда болған магма Жер бетіне көтеріліп, Жанартау болып атқылауы мүмкін.

title: Отты шеңбер

text: Тынық мұхитының айналасындағы жанартаулық белсенділік белдеуінің бар екені алғаш ХІХғ ортасында байқалды. "Олар (Жапон аралдары) Терра-дель-Фуегодан (Tierra del Fuego) Молуккаға (Moluccas) дейінгі Тынық мұхиты жағалауларын қоршап жатқан белсенді жанартаулар аймағына тән."

title: Отты шеңбер


query: Нефронда қан алдымен қай жерде сүзіледі?

text: Нефрон (nephronum, грек, nephros — бүйрек) — бүйректің құрылымдық және қызметтік бірлігі. Бүйректі миллиондаған нефрондар (бүйрек өзекшелері) құрайды. Нефрон — бүйрек денешігінен, проқсимальды және дистальды бөлімнен (түзу, ирек өзекшелер) тұрады. Бүйрек денешігі тамырлы және несепті бөліктерден құралған. Тамырлы бөлікті әкелгіш артериола, қылтамырлар (капиллярлар) торы және әкеткіш артериола кұрайды. Бұл бөлікке тазаланудан өтетін артерия қаны ағып келеді. Несепті бөлікті капиллярлар торы шумағын сыртынан қаптап тұратын бүйрек денешігінің қапшығы құрайды. Бүйрек денешігінің қапшығы екі қабат болып жатқан бірқабатты жалпақ эпителийден құралған. Қапшық қуысы проксимальды бөлім өзекшесі қуысымен мойын арқылы жалғасады. Бүйрек денешігінде капиллярлар шумағындағы қаннан, жоғарғы қан қысымының арқасында қан сұйығы қылтамырлар қабырғасы арқылы сүзіліп, бүйрек денешігі қуысына шығып, алғашқы несепке айналады. Алғашқы несеп құрамы жағынан қан плазмасынан айырмашылығы жоқ. Тек, оның құрамында қалыпты жағдайда протеиңдер болмайды.

title: Нефрон

text:
=== Нефрон түрлері===
Қыртысты бүйректің қыртысты затында орналасқан.
Юксамедуллярлы бүйрек денешіктері қыртысты және милы зат шекарасында жатады. Генле ілмешегі ұзын сондықтан милы затты тереңдеп, бойлап жатады.

title: Нефрон


query: Гүлді өсімдіктерде тозаңдану қайда жүреді?

text: Дара жынысты гүлдерде аталық гүлден тозаң екінші гүлдің аналық аузына түседі. Одан кейін ол тұқым бүршігіне еніп, спермамен қосылады. Сонда Аналықтың жатыны жеміске айналып, тұқым бүршігі тұқымға айналады. Қос жынысты гүлде барлығы дәл осылай, бірақ аталық та, аналық та бір гүлде болады.

title: Тозаңдану

text:
Тозаңданудың екі тәсілі бар:
# өздігінен тозаңдану (автогамия грекше «авто» — өзім) және
# айқас тозаңдану (аллогамия грекше «аллос» — бөтен, басқа).

title: Тозаңдану


query: Адам ағзасындағы өкпенің қызметі қандай?

text: Өкпе ("pulmones", pulmo – өкпе) — адам мен жануарлардың тыныс алу мүшесі. Пішіні жартылай конус тәрізді, оның төменгі жағы немесе негізі ойыстау біткен, кеуде қуысын іш қуысынан бөліп тұратын көк етке кіріп жатады. Жоғарғы жағы сүйір, бұғана сүйегінен 2 – 3 см-дей шығып, мойынның төменгі бөлігіне еніп жатады. Сыртында сірлі қабық – өкпеқап (плевра) болады. Өкпеге ауатамырлары (бронх), өкпе артериясы келеді де, одан екі өкпе венасы шығады. Сол жақ өкпе екі бөліктен (жоғарғы, төменгі), ал оң жақ өкпе үш бөліктен (жоғарғы, ортаңғы және төменгі) тұрады. Өкпеішілік ауатамырлар жүйесі тармақты ауатамыр түзеді, бөліктік ауатамырлардың ұшындағы тармақтары ауатамыршаларға (бронхиолаларға) бөлінеді әрі тыныс алу бөлігіне өтеді. Ауатамыршалары көпіршікті жолдар түзеді онымен қоса оның ішінде өте көп майда көпіршіктер (альвеолдар) болады. Ересек адамның екі өкпесіне 700 млн-нан астам көпіршіктер сияды. Жан-жағын қантамырлар капиллярлары қоршаған көпіршектерде газ алмасу жүреді. Өкпеде жұтқан ауа қанға өтеді, көмір қышқыл газы қаннан ауаға шығады. Адамның жалпы орташа өкпе сыйымдылығы – 2680'120. Өкпе дене температурасының тұрақтылығын сақтауға, қан ұюы, ақуыз, май және көміртек алмасу процестеріне қатысады.

title: Өкпе

text:
==Өкпедегі газ алмасу==
Адам құрамында 21% оттек, 79% азот, 0.03% көмірқышқыл газы бар атмосфералық ауамен тыныс алады. Дем шығарғандағы ауада 16% оттек, 4.0% көмірқышқыл газы және 79% азот болады. Дем алғандағы және дем шығарғандағы ауа құрамындағы оттек пен көмірқышқыл газының айырмашылығы - өкпедегі газ алмасу нәтижесі болып табылады. Өкпеде газ алмасу диффузия жолымен жүреді. Өкпе капиллярына түскен вена қанында оттек аз, көмірқышқыл газы көп. Сондықтан альвеола ауасындағы оттек қанға араласады, ал көмірқышқыл газы қаннан өкпе альвеоласына түседі. Өкпедегі газ алмасуды сыртқы тыныс алу дейді. Қандағы оттек эритроциттерге өтеді де, гемоглобинмен берік емес байланысып, оксигемоглобин түзеді. Вена қаны артерия қанына айналады да, өкпе венасы арқылы жүрекке, одан қанайналымның үлкен шеңберінің тамырларына түседі. Көмірқышқыл газы альвеоладан ауа тасымалдайтын жол арқылы сыртқа шығарылады.

title: Өкпе


query: Оңтүстік полюстің климаты қандай?

text: Оңтүстік полюстағы мұз қалыңдығы — 2840 метр. Ауаның жылдық орта температурасы −48,9 °C, ең жылы күні −12,3 °C болады, ең суық күні −82,8 °C.

title: Оңтүстік полюс

text: Жердің Оңтүстік полюсы  — Жердің айналу осінің Оңтүстік жарты шарда Жердің бетімен қиылысатын нүктесі, Оңтүстік жарты шардағы Антарктиданың Полярлық платосында орналасқан географиялық нүкте. Оңтүстік полюсты Оңтүстік магнитті полюспен шатастырмау керек..

title: Оңтүстік полюс


query: Ортағасырлық кезең қашан басталып, аяқталды?

text: Ортағасыр ұғымдын XV – XVI ғасырларда Қайта өркендеу дәуірінің итальян тарихшы-гуманистері (Ф.Бьондо, т. б.) енгізіп, ғылымда XVIII ғасырда бекіді. Ортағасыр – Батыс Еуропада феодалдықтың өмірге келіп, үстемдік құруы және ыдырай бастау дәуірі. КСРО кезіндегі тарих ғылымында Орта ғасырға құл иеленуші Рим империясының күйреуі (шартты түрде 476 жылы) мен XVII ғасырдағы ағылшын революциясына дейінгі кезең жатқызылды. Бұл Еуропада он екі ғасырға тең уақыт, ал Шығыс елдері кейіндеу дамығандықтан, бұл заңдылық сақталмайды. Ортағасыр ұғымы тарих ғылымында Еуропа тарихи деректемелеріне сай пайда болып, жете зерттелген. Дегенмен, бұл ұғым дүние жүзінің басқа аймақтарында да қолданылады. Соңғы кезде тарих ғылымында Ортағасырдың басталуы арабтардың Еуропаға шабуылы басталған кез (VIII ғасырдың басы), ал аяқталуы – Константинопольдің құлауы (1453 ж.), Американың ашылуы (1492 ж.), Германияда реформация мен шаруалар соғысы (1525 ж.) деген әр түрлі көзқарастар орын алып отыр. Ортағасыр тарихын зерттейтін ғылым медиевистика деп аталады.

title: Ортағасыр

text:
Шаруалардың қоғамда атқаратын рөлі ортағасырларда қалыптасқан үш қауымдық топ теориясы бойыншы анықталды. Ол теория қоғамды адам ағзасымен салыстыруға негізделді. Адамның өміріне жан қандай қажет болса, құдайға құлшылық етуші дінбасылар да қоғамға сондай қажет делінді. Зиялы мырзалар мен ел басқарып жүрген атқамінерлер адамның қолына теңестіріліп, «соғысушылар» рөліне ие болды. Ал шаруалар адамның аяғына теңестіріліп, жұмыс істеушілер деп танылды.
Бұл теория бойынша адамның жаны, аяғы, қолы бір-біріне қандай қажет болса, дінбасылары да,зиялы мырзалар мен шаруалар да бір-біріне сондай қажет, олар бір-бірінсіз өмір сүре алмайды делінеді. Сондықтан да олар әрқашан бір-бірімен тығыз байланыста ешқандай талас-тартыссыз, ынтымақта өмір сүруі керек. Себебі адамның аяғы қолына, қолы жанына қарсы қастандық жасамайды.
Сөйтіп ортағасырда шаруалар қоғамның ең қажетті мүшесі саналды. Шаруаларға, олардың дене еңбегіне деген осындай озық көзқарас олардың қоғамдық өндіріске ынтасын арттырып, шарушылықтың өркендей түсуіне елеулі үлес қосты.

title: Ортағасыр


query: Майкл Джордан ұлттық чемпионатты қашан жеңіп алды?

text: Өз еңбек жолын 1982-1984 жылдары Солтүстік Каролина Университетінің баскетбол командасында ойнаумен бастаған Джордан 1982 жылы NCAA біріншілігінде жеңіске жетті. 1984 жылы Джордан «Чикаго Буллз» командасының құрамында өнер көрсете бастады. Биікке керемет секіру қабілетінің арқасында ол «Air Jordan» лақап атқа ие болды. Ол сонымен қатар баскетбол тарихындағы ең үздік қорғаушы болып табылады. 1991 жылы «Буллз» құрамында ол өзінің тұңғыш ҰБЛ чемпионатын жеңіп алды. 1992 жылы және 1993 жылы ол өз жетістігін қайталады. Әкесінің қазасынан кейін баскетболдан кетпек болған Джордан бейсболда бағын сынап көрмек болды. Алайда 1995 жылы баскетбол аланына кері оралып, «Буллз» командасына тағы үш атақты жеңіп беріп, ҰБЛ-ның бір маусымда жеңіске жеткен матчтар саны бойынша рекордын жаңартты. 1995-96 жылғы маусымда 72 мәрте жеңіске жеткен. 1999 жылы Джордан тағы да баскетболмен қоштаспақ болды, алайда 2001 жылы тағы екі ойын маусымында «Вашингтон Уизардс» жейдесін киіп, сол құрама сапында өнер көрсетті.

title: Майкл Джордан

text: Майкл 1962 жылы Бруклинде өмірге келеді. Әкесі Джеймс Джордан АҚШ Әскери Әуе Қызметінде жұмыс жасаған, ал анасы Делорис Пиплс банк қызметкері. Майкл отбасындағы бес баланың төртіншісі болатын. Оның екі ағасы : Ларри, Джеймс, әпкесі Делорис және қарындасы Розлин. Бірақ көп ұзамай оның отбасы Солтүстік Каролина штатына қарасты шағын қала Уилмингтонға қоныс аударады. Басқа бауырларына қарағанда еріншектігімен, бірақ, доп ойнауға деген құштарлығымен жастайынан ерекшеленген Майкл балалық шағы туралы былай деп ой тербейді: Бес жасында алғаш рет баскетбол ойынына куә болып, ҰБЛ-дағы (НБА) кәсіпқойлар сияқты допты шығыршыққа үстінен салуға қатты құмарта бастайды. Сегізінші сыныпта оқып жүргенінде (ол кезде бойының ұзындығы небәрі 173 см. бола тын) тұңғыш рет допты шығыршыққа төбесінен енгізген. Бұған дейінгі жаттығулардың бірде-біреуінде дәл бұлайша биікке секіріп көрмеген. Ал сол жолғы ойында ол тура қанат біткендей тым биікке көтеріліп, допты шығыршыққа атып ұрды. Майкл Джордан тек өзінің қиялындағы емес, сон дай-ақ баскетбол добын қолына алған сан мыңдаған спортшы армандаған ұлы баскетболшыға айналды. Миллиондаған жанкүйердің жүрегін жаулаған ол тек Американың емес, күллі әлем бас кетболының шоқ жұлдызы ретінде танылды.

title: Майкл Джордан

text:
Майклдың анасы да ұлының балалық шағынан-ақ даңқты баскетболшы болуға тал пын ғанын растайды. Майкл шамамен 11-12 жасында өзінің қайткенде де Олимпиадаға қатысатындығын айтып, анасына уәде берді. Арманы 1984 жылы орындалды, 22 жасар Майкл ұлттық құрама сапында өнер көрсетті.
Даңқты ұлын әкесі Джеймсте мақтан тұтқан. Майкл өзінің туған ағасы Ларримен үнемі бірге баскетбол ойнап, бастапқысында өзінен төрт жас кіші інісін Ларри ұтып кететін. Бірақ жыл өткен сайын Майкл есеп айырмасын айтарлықтай қысқартып отырды. Ал он беске толған шағында ол өзінің ағасын ұта бастады.
Майклдың ата-анасы туралы сөз қозғағанда, оның анасына тартқандығын айта кеткен абзал. Өйткені Джордандар тұқымында бойшаң адамдар әсте болған емес. Олардың ең ұзын дегенінің өзі 183 сантиметрден аспаған көрінеді. Сондай-ақ Майклдың өзі де бойының ұзын болуы үшін аянбай тер төгіп, осы мақсатқа арналған жаттығуларды үзбей жасап отырған. Кім біледі, соның арқасы болар 18-ден 19-ға қараған жылы оның бойы 12,5 сантиметрге бір-ақ секіріп, 198-ге жетеді.

title: Майкл Джордан

text: Оның Эмсли Лэйни мектебінің қабырғасындағы жаттықтырушысы Фред Линч болатын. Майкл 9-сыныпта оқып жүргенінде бойының ұзындығы 183 см. Болған. Сол кездің өзінде ол алаңға мектептің негізгі құрамында шыққысы келетін. Бірақ ол сол тұста жоғары сынып оқушылары әкелетіндей нәтижеге қол жеткізе алмайтын-ды. Әйтсе де Майкл өзінің табандылығының арқасында бір жылға жетер-жетпес уақыттың ішінде негізгі құрамнан команданың белді ойыншысы ретінде орын алды. Ал 11-12- сыныптарда оқып жүрген шағында ол тек мектебіміздің емес, сондай-ақ бүкіл Солтүстік Каролина штатының үздік ойыншысы болып табылды. Ал кейінірек АҚШ оқушылары арасындағы үздік он баскетболшының қатарында Майклдың да есімі аталды. Майкл баскетбол және басқа да жеңіл атлетикалық жарыстарға деген құштарлығының кесірінен сабаққа мүлдем көңіл бөлмеген. Тек жоғары сыныптарға жеткенде ол өзінің қателігін түсініп, орташа баллын жоғарлатуға ұмтыла бастады. Ол әсіресе математиканы жақсы меңгеріп шыққан.

title: Майкл Джордан

text:
Мектепті бітірісімен Майкл баскетбол бағдарламасына жете көңіл бөлінген Солтүстік Каролина университетінде оқуға ше шім қабылдайды. Оның мықты баскетболшы ретінде қа лыптасып, үлкен же тіс тіктерге жетуіне осы білім ор дасының көп көмегі тиді деуге толық негіз бар. Бұл жерде де Майкл үшін оқудан гөрі өзінің сүйікті ойыны баскетбол маңыздырақ болғаны жасырын емес. Дегенмен ол университеттің негізгі құрамына бірден алына қоймады.Мұндағы бапкерлер назарын өзіне аударту үшін тағы да біраз тер төгуіне тура келді. Ақыры 1982 жылы жоғары оқу орындары арасындағы турнирде ол көпшілікті мойындатты. Джорджтаун университетімен финалдық кездесуде бәсекеге түскен Солтүстік Каролина университеті жиырма жасар, бірінші курстың студенті Майкл Джордан салған шешуші голдың көмегімен жеңіске жетті. Осы оқу ордасының қабырғасында-ақ Майкл ұшатын, әуе Джорданы деген лақап аттарға ие болды. Солтүстік Каролина университетінің баскетболы Майкл Джордан мен Сэм Перкенсонның арқасында АҚШ ЖОО-лары-ның арасында үш жыл бойы үлкен нәтижелерге иек артты.
Майкл Джордан өмірінің жарқын беттері әйгілі «Чикаго буллз» командасымен тікелей байланысты екені даусыз. Осы команданың капитаны бола жүріп ол үлкен биіктерді бағын дырды, талайды тамсандырды.

title: Майкл Джордан


query: Әлем чемпионаты тарихында кім көп гол соқты?

text: Әлем чемпионаттарында ең көп гол соққан футболшы германиялық Мирослав Клозе. Оның еншісінде 16 гол бар. Екінші орындағы бразилиялық Роналдо 15 гол соқты.

title: Футболдан әлем чемпионатының сұрмергендері


query: Америка Құрама Штаттары кімнен тәуелсіздік жариялады?

text: Тәуелсіздік Декларациясы (АҚШ), Солтүстік Америкадағы тәуелсіздік үшін Соғыс кезінде 1776 жылы 4 шілдеде Филадельфияда өткен 2-інші Құрлықтық конгрессте қабылданған. Тәуелсіздік декларациясының негізіне республикалық және демократиялық рухта жасалған Томас Джефферсонның жобасы алынды. Онда 13 британ отарының метрополиядан бөлініп, дербес, тәуелсіздік мемлекет – Америка Құрама Штаттарының құрылғанын жарияланды. Тәуелсіздік Декларациясы адамдардың заң алдындағы теңдігін, олардың өмір сүруге деген табиғи құқығын, бостандығы мен бақытқа ұмтылуын жариялады. Алайда құл иеленушілердің қысымымен декларация мәтінінен құлдықты айыптаған жолдар алынып тасталды. Кейіннен Тәуелсіздік Декларациясының қабылданған күні америка халқының ұлттық мейрамына айналды.

title: Тәуелсіздік Декларациясы


query: Америка Туындағы көк шаршы нені білдіреді?

text: Тікбұрышты горизонтальды үлендігі бірдей бірінен кейін бірі орналасқан жеті қызыл және алты ақ түсті жолағы бар мата бөлігі. Қара көк түсті 50 бес ұшы бар ақ жұлдыз орналасқан. 13 жолақ тәуелсіз мемлекетті құрған 13 британдық колонияларды білдіреді (Делавэр, Пенсильвания, Нью-Джерси, Джорджия, Коннектикут, Массачусетс, Мэриленд, Оңтүстік Каролина, Нью-Гэмпшир, Виргиния, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Род-Айленд). Көк түсті крыж одақты білдіреді. Көк крыждағы жұлдыздар саны штаттардың санына сәйкес (қазір олардың саны 50). Қызыл түс шыдамдылық пен батырлықты білдіреді; қара көк түс — зейінділікті, әділеттілікті, сақтықты; ақ түс — пәктік пен тазалықты білдіреді. Тудың ені мен ұзындығының қатынасы 10:19.

title: Америка Құрама Штаттары туы

text: АҚШ мемлекеттік туы, сонымен қатар Жұлдызды-жолақты ту (Stars and Stripes) деген атаумен белгілі — Америка Құрама Штаттарының ресми түрде АҚШ-тың Үлкені мөрі мен Мемлекеттік әнұранымен қатарлас мемлекеттік туы болып саналады.

title: Америка Құрама Штаттары туы

text: Ту уақыт өте келе Одақты құраған штаттардың санына байланысты өзгеріп тұрды. Жаңа жұлдыз туға 4 шілде күні одақ құрамына жаңа штат енгеннен кейін қосылады. Жолақтар саны өзгермейді, тек 1795—1818 жж. қабылданған туға екі жұлдызбен қоса 2 жолақ қосылды да, артынан алынып тасталды.

title: Америка Құрама Штаттары туы


query: Виекес Пуэрто Рико жағалауындағы Арал орын болды?

text: Вьекес (Isla de Vieques) — Пуэрто-Рикодағы ауданы бойынша екінші (135 км²) орындағы арал.

title: Вьекес

text: Климаты — тропикалық, орташа айлық температурасы 28-31 °С. Жылына 1100-1400 мм мөлшерде жауын-шашын жауады.

title: Вьекес


query: Тоскана, Италия картада қайда орналасқан?

text:
=== Географиялық жағдайы ===
Солтүстік-батысында Тоскана Лигуриямен, солтүстігінде Эмилия-Романьямен, шығысында Маркемен және Умбриямен, оңтүстігінде Лациомен шектеседі. Батысында 320 км жағалауын Тиррен теңізі алып жатыр. Территориясының үштен екісі дөңді және бір ширегі таулы. Тек 8,4 % территориясы жазық дала, Арно өзенінің тұсында.

title: Тоскана

text: Тоска́на (Toscana, T(h)uscia, Hetruria) — Италияның облысы (ауданы). Облыс астанасы — Флоренция. Территориясы — 22,990 км², Халқы — 3 516 296 адам.

title: Тоскана


query: АҚШ Хиросимаға атом бомбасын қашан тастады?

text: Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау — Екінші дүниежүзілік соғыс барысында АҚШ-тың Жапонияға қарсы атом қаруын қолдануы. 1945 жылы 26 шілдеде Ұлыбритания, АҚШ және Қытай үкіметі басшыларының атынан Жапонияға тізе бүгу талабы қойылған Подстам декларациясы жарияланды. Осыдан кейін АҚШ авиациясы 1945 жылы 6 тамызда Жапонияның Хиросима қаласына бірінші атом бомбасын тастады. Қаланың елеулі бөлігі қирап, 140 мыңнан аса бейбіт тұрғын қаза тапты, жарымжан болды. 1945 жылы 9 тамызда Нагасаки қаласына екінші атом бомбасы тасталды. Оның жарылысынан қаланың бөлігі қирап, 75 мыңдай адам қаза тапты, жараланды. Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын тастау соғыс талаптарынан, мұқтаждығынан туған әрекет емес еді. Бұны адамзатқа қарсы жасалған ауыр қылмыстардың қатарына жатқызуға болады және басқа халықтар мен мемлекеттерді қорқыту мақсатын көздеген әрекет саналады.

text:
=== Оқиғаға дейін ===
Осы жәйттен дәл бір жыл алдын АҚШ-тың 32-ші перзиденті Франклин Рудзвельт пен Ұлыбританияның премьер-министрі Уинстон Черчилдің ұйғаруымен Жапонияға атом бомбасын тастау үшін келісім бекітілді. Оған АҚШ пен Жапонияның арасындаға үш жарым жылға созылған соғыста 200 мыңдай АҚШ азаматтарының қаза табуы желеу болды. Бірақ Жапония тарапынан да құрбан болғандар саны 100 мыңнан асып жығылды. АҚШ үкіметінің «соғыста тізе бүгу» жайлы талабына жапондар жағы мойынсұнбады. Сол талапты қалайда орындату мақсатында америкалықтар және оның одақтастары ядролық қаруды қолдануды жоспарлады.

text: 1945 жылы 16-шілдеде Жаңа Мексика штатында күші 21 килотонналық бомба сәтті сынақтан өтті. 24-шілде күні АҚШ-тың жаңа 33-ші президенті Гарри Трумен Сталинге алапат күші бар қарудың жасап шығарылғанын баяндайды. Сталин оған аса қызығушылық танытпаған, бет-жүзінен қандай әсер алғанын да сездірмеген, тек қуанышты екенін, америкалықтар ол қаруды Жапонияға қарсы тиімді пайдаланатынына сенім білдірген де қойған. Бірақ соның артынша Сталин Шет мемлекеттер ісімен айналысушы комиссариаттың бас хатшысы Молотовпен болған әңгімеден соң, Курчатовпен тез арада әңгімелесу керектігін, біздің «жұмысымызды» тездету қажеттігін нақтылаған.


query: Голландиялық шығыс Үндістан компаниясы қашан аяқталды?

text: Голландық Ост-Үнді компаниясы немесе Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (Verenigde Oostindische Compagnie, VOC, «Біріккен Ост-Үндістан компаниясы») — нидерландтық сауда компаниясы. 1602 жылы негізі қаланған ол 1798 жылға дейін өмір сүрді. Жапония, Қытай, Цейлон, Индонезиямен сауданы жүзеге асырды (соның ішінде шай, мыс, күміс, мата, мақта, жібек, керамика, дәмдеуіштер және апиын); Тынық және Үнді мұхиттарының осы елдерімен сауданы монополиялады.

title: Голландық Ост-Үнді компаниясы

text:
==Компания тарихы==
1594 жылы нидерландтық көпестер тобы Шығыс елдерімен делдалсыз сауда жасау үшін «Ван Верре» компаниясын құрды. Осыдан кейін басқа ұқсас голландтық сауда компаниялары құрылды. Олардың арасындағы өзара бәсекелестікті және португал, испан және ағылшын саудасының бірлескен қарама-қайшылығын болдырмау үшін Нидерландының Біріккен провинцияларының генералдық штаттарының шешімімен бұл сауда компаниялары 1602 жылы біртұтас Шығыс Үндістан компаниясына біріктірілді. Компанияның бастапқы капиталы шамамен 6,5 миллион флоринді құрады.

title: Голландық Ост-Үнді компаниясы

text: Ост-Үнді компаниясы сауда факторияларының тұтас желісін құрды (соның ішінде Қайырлы үміт мүйісі, Персия, Бенгалия, Малакка (қазіргі Малайзияның бөлігі), Қытай, Сиам (қазіргі Таиланд), Формоза (қазіргі Тайвань). Шығыс Үндістан компаниясының қызметімен қамтылған акватория батыста Қайырлы үміт мүйісінен шығыста Магеллан бұғазына дейін созылды.

title: Голландық Ост-Үнді компаниясы


query: Үйеңкі ағаштарының неше түрі бар?

text: Ерте көктемде гүлдейді. Канада, Америка, Еуропа, солтүстік Африка, Азия аймақтарында таралған. Қазақстанда негізінен “Татар үйеңкісі” деп аталатын түрі көбірек өседі. Үйеңкінің жалпы 150-ге жуық түрі бар. Биіктігі 20-55 метр аралығында болады. Жапырақтарының пішіні әр түрлі: шеті тілімденген саусақ салалы, жиегі иректелген және шілтерлі болып келеді. Түстері түрлеріне қарай жасыл, сары және қызыл болады. Үйеңкіні әдемі жапырақтары үшін көгалдандыруда кеңінен қолданады. Жазда жасыл қанатты жемістерін береді. Күзде қанаттары қоңырқай тартқанда, жемісі пісіп жетіледі.

title: Үйеңкі

text: Үйеңкі ("Acer") — өзі аттас тұқымдасқа жататын жапырақ тастайтын ағаш не бұта. Солтүстік жарты шардың қоңыржай, субтропиктік және тропиктік жылы аймақтарына тараған 150-ден аса түрі белгілі. Қазақстанда таулы жерлерде, өзен бойларында, сай-салаларда, орманды жерлер мен бұталар арасында жабайы өсетін 2 түрі: "қара үйеңкі" (А. "tatarіcum)" және "Семенов үйеңкісі" (А. "semenovіі") бар. Бұдан басқа 5 түрі ("дала үйеңкісі, жалғаншар үйеңкісі, өзендік үйеңкі, шағанжапырақ үйеңкі, шынартүс үйеңкі") қолдан өсіріледі. Биіктігі 5 — 40 м, қабығы жылтыр, сұр не сұрғылт тартқан. Жапырағы қарама-қарсы орналасқан, оның жиегі бүтін, кейде ойық, жыл сайын түседі. Сарғыш, жасыл түсті гүлдері ұсақ, 4 — 5 мүшелі, қос не дара жынысты, қалқанша не шашақ тәрізді гүлшоғырына топталған. Жәндіктермен немесе желмен тозаңданады. Сәуір — маусым айларында гүлдеп, тамыз — қазанда жеміс береді. Жемісі — қосқанатты, екі тұқымшасы болады. Тұқымынан, сұлама бұтағынан, шыбығынан, ал қолдан өсіргенде бөліну арқылы не қалемшесінен көбейеді. 150 — 200 жылдай жасайды. Үйеңкі ағашы бағалы үй жиһаздарын, музыка аспаптарын жасауға пайдаланылады. Күзде жапырақтары алуан түсті болғандықтан саябақтарда, көше бойларында әсемдік үшін өсіріледі. Солтүстік Америкада өсетін "қантты үйеңкі

title: Үйеңкі

text: Үйеңкі (Ácer) — әдемі жапырақты бұталы немесе ағаш тектес өсімдік.

title: Үйеңкі


query: Жұлдызды баннерді кім жазды және оны неге жазды?

text: Мәтін 1814 жылы 14 қыркүйекте Фрэнсис Скотт Кей жазған «Форт Макгенри қорғанысы» поэмасынан алынған. Автор, 35 жастағы заңгер әрі әуесқой ақын бұл мәтінді Англо-американ соғысы кезіндегі британдық кемелер Балтимордағы атқылау куәгері болған соң жазған. Алғашқы қойылым Балтиморда 1814 жылы 29 қазанда Август фон Коцебудің «Граф Бенёвский» пьесаның америкалық премьерасынан кейін өтті.

title: Америка Құрама Штаттары әнұраны

text: The Star-Spangled Banner (Жұлдыздармен жарқыраған туымыз) — Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік әнұраны. Ән төрт тармақтан тұрады, бірақ бүгінде оның біріншісі ғана кеңінен танымал.

title: Америка Құрама Штаттары әнұраны

text:
<poem>
"O say, can you see, by the dawn’s early light,"
"What so proudly we hailed at the twilight's last gleaming,"
"Whose broad stripes and bright stars, through the perilous fight,"
"O’er the ramparts we watched, were so gallantly streaming?"
"And the rockets’ red glare, the bombs bursting in air,"
"Gave proof through the night that our flag was still there."
"O say, does that star spangled banner yet wave"
"O’er the land of the free, and the home of the brave?"

title: Америка Құрама Штаттары әнұраны


query: Белиздегі көк тесік қайда?

text:
Ұлы көгілдір ойық әлде Үлкен көгілдір ойық (Great Blue Hole) — Белиз барьерлік рифының құрамына кіретін Лайтхаус-Риф атолласының ортасында орналасқан ірі көк ойық. Ойық диаметрі 305 м., тереңдігі 120 м. дөңгелек карст шұңқырлары болып саналады.
Бұл геологиялық қалыптастыру алғашында мұз дәуірінде құрылған әктас үңгірлер системасы болып табылды. Сол уақытта теңіз деңгейі қазіргі уақытқа қарағанда төмен болды, алайда теңіз деңгейі көтерілген соң үңгір күмбезі құлап, карст шұңқыры пайда болды (бедердің бұндай пішіні Белиз жағалауында көп кездеседі).

title: Үлкен Көгілдір Ойық

text: Ел аузында бұл ойық ата-бабаларымыз қазына сақтаған "ыдыс" деген әңгімелер кең тараған. Тесіктің қабырғаларының біркелкі әрі тегіс болуы бұл пікірді одан сайын алға тарта бастады.

title: Үлкен Көгілдір Ойық

text:
Десе де, француз зерттеушісі Жак-Ив Кусто бұл пікірді жоққа шығарып, қабырғалардың адам қолымен жасалмағандығын толықтай дәлелдеп берді. Ол 1972 жылы Калипсо кемесімен бірге ойықтың тереңдігін өлшеп, оның табиғи құбылыс екенін дәлелдеді
. Ойыққа бір орынды субмариналарда түсіп экспедиция қатысушылары вертикальдан 10-13 ° бұрышта орналасқан массивты сталактиттерді табады. Бұл ойық геологиялық қозғалыс пен үстірттен төмен еңкеюге ұшырағанын дәлелдеді.

title: Үлкен Көгілдір Ойық


query: Бостандық мүсіні туралы ой қашан пайда болды?

text: Алып мүсінді жасау туралы ойды француз мүсіншісі Ф.А. Бартольди ұсынған. 1871 жылы Нью-Йоркке сапарында Бартольди кеме қалаға жақындаған кезде Белдоу аралындағы жұлдыз сипатты бекіністі көріп, болашақ мүсін ескі бекініс үстінде алау көтерген әйел бейнесі болады және ол «Әлемді сәулелендірген Азаттық» деп аталуға тиіс деген ойға келген.

title: Бостандық ескерткіші

text: Бостандық ескерткіші (Statue of Liberty) — Солтүстік Америкадағы ағылшын иелігіндегі жерлердің азаттық күресіндегі Франциямен болған одақтастыққа ескерткіші ретінде Францияның АҚШ-қа тартқан сыйлығы.

title: Бостандық ескерткіші

text: Француздар мүсінді, ал америкалықтар оның тұғырын жасауға келісті. Мүсінді Бартольди жасады, металл қаңқасын Г. Эйфель құрастырды, бет-бейнесіне мүсіншінің анасы Шарлотта Бартольди үлгі болды. 1884—1886 жылдарда мүсін дайын болды. Ескерткіш 1886 жылы 28 қазанда Нью-Йорктегі Бедлоу аралында ашылды. Мүсіннің биіктігі 46.5 м, тұғыры 46.94 м, жалпы салмағы 225 т. Әйел мүсінінің басына 7 шабағы бар тәж кигізілген, оң қолына алау көтерген, сол қолында заңдар кітабы бар, ол кітапта АҚШ-тың тәуелсіздік күні жазылған. 1903 жылы мыс табақша жапсырылды, онда Э. Лазарустың дастанынан үзінді берілген. Тәждегі шабақтар 7 теңіз бен 7 құрлыққа жарқырап төгілген сәулені білдіреді. Мүсін әуелде боялмаған еді, кейін мыстың қышқылдануы нәтижесінде ол жасыл түске енді. Мүсін тұғырының ішінде АҚШ-қа иммигранттардың келу тарихы және осы ескерткіштің құрылысы туралы мәліметтер беретін мұражай бар. Мүсін азаттықтың белгісі ретінде ұлттық ескерткішке айналған.

title: Бостандық ескерткіші


query: Жыл мезгілдеріқай композитордың шедеврі?

text: Музыкант көзі тірісінде керемет атаққа бөленіп, халық тарапынан мойындалған, Еуропадағы ірі мәдени қайраткер - Кончерто гроссо, ансамбль-оркестірлік концерттің шебері, 40-тан астам опералардың авторы. Вивальдидің танымалдылығы аспаптық концерттерінің, әсіресе скрипканың арқасында келді. Оның атақты туындысы – скрипкалы 4 концерттен тұратын «Жыл мезгілдері» («Времена года») атты сериялы шығармасы.

title: Антонио Лучо Вивальди

text: Антонио Лучо Вивальди (Antonio Lucio Vivaldi; 4 наурыз, 1678 жылы, Венеция — 28 шілде, 1741, Вена) — итальяндық композитор, скрипкашы, педагог, дирижёр, католиктік діни қызметші. Вивальди XVIII ғасырдағы итальяндық скрипка өнерінің көрнекті өкілдерінің бірі болып саналады .

title: Антонио Лучо Вивальди

text:
=== Балалық шақ ===
Антонио Вивальди 1678 жылы 4 наурыз күні осы кезеңдегі Венециан республикасының астанасы Венецияда туған. XX ғасырға дейін Вивальдидің өмірбаянын зерттеушілерде композитордың туған жылы туралы әртүрлі деректер болды. Мәселен, бірі 1675 жылы туған десе, бірі бұдан ертерек деген болжамдар айтқан. 1963 жылы қаңтарда ағылшын ғалымы Эрик Пол ("Eric Paul") тапқан Қасиетті Иоанның Брагорға (Венеция төңірегі) келуі туралы жазбалар Вивальдидің туған жылын бекітуге мүмкіндік берді. Табылған жазбаларға сәйкес, Антонио Вивальди 1678 жылы 4 наурызда туылып, осы соборда шоқындырылады. Бала әлсіз болып туған, өлуге шақ қалған соң, оны тезарада шоқындыру қажет болды.

title: Антонио Лучо Вивальди


query: Лол, қатты күлу немесе көп сүю?

text: LOL (сондай-ақ lol немесе лол; laughing out loud — дауыстап қатты күле отыра (қарқылдай отырып); немесе laugh out loud — дауыстап қатты күлу (қарқылдап күлу); немесе lots of laughs — көп күлу) — ағылшын тілді акроним, интернет-мем. Термин әлеуметтік желілерде негізінен күлкіні білдіру мақсатында қолданылады.

title: LOL

text:
Акронимнің танымалдылыққа ие болғанына көп бола қойған жоқ. 2003 жылы студенттер тобымен әлеуметтік қауымда интернет-сленгтердің қолдану жиілігі тексерілді. Зерттеу нәтижесінде тексерілген 11 718 сөзден құралған 2185 хабарламаның ішінен небәрі 90 рет акроним қолданыған, оның ішінде 76-сы "LOL" акронимі болды (жалпы сөз ішіндегі үлесі 0,6 %). 2008 жылы жүргізілген басқа бір зерттеудің нәтижесі интернет-сленгтердің қолданылуының үлесі 2,4 % екендігін көрсетті.
2011 жылдың наурыз айында "LOL" және "OMG" акронимдері, сондай-ақ "<3" символы Оксфорд ағылшын тілі сөздігіне енегізілді.

title: LOL


query: Адамның сілекей безі қай жерде орналасқан?

text:
Сілекей безі (слюнная железа) (glandula salivalis, лат. glandula — без, saliva — сілекей) — ауыз қуысына сілекей бөледі.

Орналасу орнына сәйкес сілекей безі — қабырғалық және қабырғадан тыс жатқан бездер болып екіге бөлінеді. Қабырғалық сілекей безі ауыз қуысы мүшелерінің кілегейлі қабығында (ерін, ұрт, таңдай, тіл бездері) орналасады. Қабырғадан тыс жатқан сілекей безі ауыз қуысымен өздерінің өзектері арқылы жалғасады. Бұларға шықшыт, тіласты (бұғақ) және төменгіжақ (ал- қым) бездері жатады. Сілекей безінің сөлі ауыз қуысына түскен азықты дымқылдандырып жібітеді. Сілекейдің құрамында көмірсуларды ыдыратуға қатысатын ферменттер болады.

title: Сілекей безі


query: Айға алғаш рет кім қонды?

text: Ғарыш кемесі 16 шілдеде сағат 13:32 UTC ұшырылды. Бұл Аполлон бағдарламасының экипажы бар бесінші миссиясы болған еді. 20 шілдеде сағат 20:17 UTC ғарыш кеменің ай модулі Айдағы Сабырлық теңізіне сәтті қонған. Ал 21 шілдеде сағат 02:56 UTC миссия командирі Нил Армстронг ай модулінен түсіп, Жер серігінің бетінде серуендеген алғашқы адам болып санала бастады. 15 минуттан кейін оған Базз Олдрин қосылды. Ай бетіндегі ізденістері жалпы 2 сағат 31 минут уақытты алды, ал модульде өткізген уақытпен санағанда 21 сағат 36 минутқа созылды.

title: Аполлон 11

text: Аполлон 11 (Apollo 11) — 1969 жылы ұшырылған америкалық ғарыш кемесі, бұл миссияның нәтижесінде адамның баласы алғаш рет Айға қадам басты.

title: Аполлон 11

text: Астронавтар қонған аймақта АҚШ туын тікті, Ай бетінен 21,5 кг топырақ үлгілерін жинап, өзімен бірге алып келді.

title: Аполлон 11


query: Жұлдызды соғыстар идеясы кімге келді?

text: «Жұлдызды соғыстар» (Star Wars, ) — культті, эпикалық, фантастилық сага. Негізгі киножелі бойынша көрсетілген 7 кинофильмнен тұрады. "Жұлдызды Соғыстар: Соңғы Джедайлар" деп аталатын VIII-бөлімі 2017 жылдың желтоқсан айында көрермендерге жөнелтіледі. 2016 жылы "Жұлдызды Соғыстар: Күрескер-Бір" атты спин-офф жарык көрді. Аталмыш киножелілермен қатар, анимациялық сериалдар, мультфильмдер, телефильмдер, кітаптар, комикстер, видеоойындар - барлығы біріккен сюжет «Жұлдызды соғыс» Әлемінде тоғысқан. Бұл Әлемді америкалық режиссёр Джордж Лукас 1970 ж.ж. соңына қарай ойлап тапқан.

title: Жұлдызды соғыстар


query: Неліктен Ұлыбритания, Франция және Ресей 1907 жылы үштік Антанта құрды?

text: Антанта (франц. Entente, Entente cordіale – “келісім”) – Англия, Франция мен Ресей мемлекеттерінің әскери одағы. Бастапқыда “Үштік келісім” деп аталды. Негізі 1904 – 07 жылдары қалыптасып, бірінші дүниежүзілік соғыс жылдары Германия коалициясына қарсы 20-дан астам мемлекетті біріктірді. Антантаның құрылуы 1882 жылы Германияның басшылығымен құрылған “Үштік одаққа” қарсы жауап ретінде 1891 – 93 жылдары орыс-француз одағының жасалуынан басталды. 20 ғасырдың бас кезіндегі ағылшын-герман қайшылықтарының шиеленісуі Англияның Франция және Ресеймен қақтығысын артқа ысырды. 1904 жылы ағылшын-француз келісімі, 1907 жылы орыс-ағылшын келісіміне қол қойылды. Антанта елдері Германияға қарсы соғысқа әзірлене отырып, Италия мен Австрия-Венгрияны “Үштік одақтан” бөліп әкетуге әрекеттенді. 1-дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін-ақ Италия “Үштік одақтың” құрамында қала отырып, Антанта елдерімен байланысын нығайтты. 1915 жылы мамырда Италия Антанта жағына шықты. 1914 жылы қыркүйекте Лондонда Англия, Франция, Ресейдің арасында одақтық әскери шартқа қол қойылды. Соғыс барысында Антантаға біртіндеп жаңа мемлекеттер қосыла бастады. 1915 жылы қазанда бұл келісімге Жапония қосылды.

title: Антанта


query: Субсидияларға ақша қайдан келеді?

text: Субсидия (subsіdіum – көмек), демеу қаржы – мемлекеттік бюджет есебінен‚ ал беймемлекеттік фирмалар заңды тұлғаның‚ жеке тұлғаның таза табысынан өкімет органдарына‚ басқа мемлекеттерге беретін, көбінесе ақшалай нысандағы бір жолғы жәрдемақы.

title: Субсидия


query: Еуропада 2-ші дүниежүзілік соғыс қашан басталды?

text:
{{Қарулы қақтығыс
|қақтығыс=Екінші дүниежүзілік соғыс
|сурет=WW2 collage.jpg
|сурет атауы=Сол жақ баған (жоғарыдан төмен): Гитлер Эйфель мұнарасының аясында, 1940 жыл. маусым;
Макс Альперттің "Комбат" фотосы-кеңес офицері 1942 жылдың шілдесіндегі шабуылда жауынгерлерді көтереді;
американдық 1-ші жаяу әскер дивизиясының әскерлерін Омаха жағажайына қондыру, 1944 ж. 6 маусым;
Рейхстагтың төбесіне кеңес туын орнату, 1945 ж. Мамыр.
Оң жақ баған (жоғарыдан төмен): Перл-Харборға шабуылдан кейін батып бара жатқан американдық "Аризона" Әскери-теңіз кемесі, 1941 жылғы 7 желтоқсан;
Францияның солтүстігіндегі неміс жолбарысы, 1944 ж. наурыз; 1945 ж. 23 ақпанда Иводзиманың үстіне жалауша салу; Нагасаки үстіндегі ядролық саңырауқұлақ, 1945 ж. 9 тамыз.
|дата=1 қыркүйек 1939 – 2 қыркүйек 1945
|орын=Еуропа, Азия, Африка, Тынық мұхит, Атлант мұхиты
|нәтиже=Германия капитуляциясы туралы келісім
• Антигитлерлік коалицияның жеңісі; Германия мен оның одақтастарының жеңілісі
• Неміс аумақтарын жаулап алу және олардың жеңімпаздар арасында бөлінуі
• Біріккен Ұлттар Ұйымын Құру
• Фашизм мен нацизм идеологияларына тыйым салу және айыптау
• Ұлыбритания мен Францияның жалпы әлемдік саясаттағы рөлінің төмендеуі
• КСРО мен АҚШ жоғарғы державаларға айналуда

title: Екінші дүниежүзілік соғыс

text: Екінші дүниежүзілік соғыс (1 қыркүйек, 1939 жыл – 2 қыркүйек, 1945 жыл) — дүние жүзіне үстемдік жасау үшін Германия, Италия, Жапония тарапынан басталған соғыс. 1933 ж. нацистік диктатура орнағаннан кейін Германия дүние жүзіне үстемдік жүргізу жоспарын жүзеге асыруға кірісті. Оны Италия және Жапония үкіметтері қолдады.

title: Екінші дүниежүзілік соғыс

text:
 Испания
 Португалия
|командир1= Иосиф Сталин
 Уинстон Черчилль
 Франклин Рузвельт † → Гарри Трумэн
 Шарль де Голль
 Чан Кайши
|командир2= Адольф Гитлер †
Бенито Муссолини †
 Хирохито
|шығындар1=Соғыс шығындары:
16 000 000-нан астам
Бейбіт тұрғындардың шығындары:
45 000 000-нан астам
Барлық қаза тапқандар:
61 000 000-нан астам
|шығындар2=Соғыс шығындары:
8 000 000-нан астам
Бейбіт тұрғындардың шығындары:
4 000 000-нан астам
Барлық қаза тапқандар:
12 000 000-нан астам
|жалпы шығындар=55 000 000 — 70 000 000 қаза тапқан
|себеп=
• 1919 жылғы Версаль бейбітшілік келісімінің Германия үшін қиын шарттары
• Адольф Гитлердің национал социалистік идеялары мен саясаты
• Басқа мемлекеттердің саясаты
• Версаль-Вашингтон жүйесінің салдары
• Әлемдік экономикалық дағдарыс (Ұлы тоқырау)
|өзгерістер=
• Нацистік Германия мен Аустрияның аумағын КСРО, АҚШ, Ұлыбритания және Франция әскерлері басып алып, 4 оккупация аймағына бөлінді.
• Германияның шығыс аумақтарының едәуір бөлігі Польша мен Кеңес Одағына берілді.
• Шығыс және оңтүстік Еуропада жаңа коммунистік мемлекеттердің құрылуы
• Бұрын отарлық империялардың қол астында болған көптеген бұрынғы отарлардың тәуелсіздігін алу

title: Екінші дүниежүзілік соғыс


query: Жолақты пижамадағы бала қашан түсірілді?

text: «Жолақ пижамадағы бала» (The Boy in the Striped Pyjamas) — сценарийдің авторы мен режиссері Марк Херман болып табылатын 2008 жылғы трагедиялы, тарихи драмалы фильм. Фильм 2006 жылы жарық көрген Джон Бойнның бір аттас романына негізделген. Фильм драмасы Холокост туралы және фильмнің негізгі оқиғасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болып жатыр. Фильм нацисттік "Өлім жазасы лагерінің" барлық зұлымдықтарын 8 жасар лагерьдің нацистік комендантының ұлы Бруно (Эйса Баттерфилд) және еврейлік тұтқын Шмуэль (Джек Скэнлон) сияқты екі балалардың көзімен көрсетеді. Тұсаукесері Ұлыбританияда 12 қыркүйек 2008 жылы өтті.

title: Жолақ пижамадағы бала (фильм)

text: Фильм оқиғасы Екінші дүниежүзілік соғысының қызған шағында болып жатыр. Әкесі Ральфтің өз қызметінде көтерілгені үшін 8 жасар Бруно отбасымен бірге Берлиннен Үшінші рейхпен басып алынған Польшаның ауылдық жеріне көшуіне тура келеді. Ешқандай көршісіз, қаладан тыс, және ойнайтын достары жоқ Бруно жалғыздықтан іші пысады. Кейіннен, алыста біртүрлі адамдардың оның ойынша фермада (шын мәнінде концлагерь болып табылатын) жұмыс істеп жүргенін көргеннен кейін оған тіпті үйдің артқы ауласында да жүруге болмайды.

title: Жолақ пижамадағы бала (фильм)

text: Бруно мен оның тәтесі Гретельдің тәрбиешісі Лист мырза оларға антисемитизм мен Нацисттік пропаганданы насихаттайды. Бұл Гретельдің лейтенант Курт Котлерге деген сүйіспеншілігімен бірге оның жатын бөлмесінің қабырғасын Нацисттік плакаттар мен Адольф Гитлердің портретімен әсемдеуге дейін жеткізеді. Тек Бруно ғана ештеңені түсінбейді.

title: Жолақ пижамадағы бала (фильм)


query: Атлант және Тынық мұхиттарын байланыстыратын канал қай елде бар?

text: Дүние жүзіндегі ең ірі инженерлік құрылыстардың бірі Панама каналы 1914 жылы ашылды. Панама каналы мойнақтың неғұрлым төменгі әрі жіңішке бөлігіне салынды. Каналдың ұзындығы — 81 км, ал ең таяз жері — 12 км. Ол Панама арқылы салынып, Атлант мұхитын Тынық мұхитымен жалғастырады. Канал ашылғанға дейін бір мұхиттан екіншісіне баратын жол, Оңтүстік Американың оңтүстігін айнала 12 мың км-ге созылды. Жыл сайын канал арқылы 14 мыңнан астам кеме өтеді, каналды пайдаланғаны үшін төленетін ақы Панама табыстарының негізгі көзін құрайды. Кемелер екі бағытпен де жүзе алады. Бағыт суды 26 м-ге көтеріп, түсіре алатын алып шлюздердің үш жүйесі арқылы өтеді. Каналды 1903 жылы Панамаға Колумбиядан тәуелсіздігін жеңіп алуға көмектескен АҚШ салды. Жаңа мыңжылдықтың қарсаңында, 1999 жылдың 31 желтоқсанда, Панамада каналды біріккен "Америка — Панама" компаниясынан Панаманың толық құзырына берудің ресми салтанаты болды. Ол кезде бұл күнді бүкіл дүние жүзі күткен еді, оның үстіне Панама каналының ХХІ ғасырда жұмыс істеуіне кауіптену, оны "каралы күштердің" басқаруы, каналдың теңіздің аржағынан келген жаңа қожайындардың бақылауына түсуі жөнінде пікірлер айтылды. Алайда америкалықтар ол жерден кеткеннен кейін Панама каналын күшпен жаулап алуды ешкім де ойластырған

title: Панама каналы

text: Панама каналы — Солтүстік және Оңтүстік Американы бөліп тұратын, халықаралық маңызы зор жасанды су жолы. Құрылысы Орталық Америкадағы Панама мойнағының ойпаңдау жерінде 1904 ж. басталып, 1914 ж. аяқталды, 1920 ж. пайдалануға берілді.

title: Панама каналы

text:
* Жалпы ұзындығы 81,6 км,
* ені 150 – 300 м
* тереңдігі 12,8 – 25,9 м.
Панама каналы арқылы жылына 100 млн. т жүк тасымалданып, 14 мың жүк кемесі өтеді. Канал Кариб теңізінің (Кристобаль, Колон) мен Тынық мұхитының (Панама, Бальбоа) порттарын жалғастырады.

title: Панама каналы