query: Гипс қай жерде жиі пайда болады (3-бөлім)?

text: Гипстің жеке кристалдары қалақша, баған, призма пішінді, ал минерал агрегаттары ұсақ түйіршік (алебастр) немесе талшық (селенит) масса түрінде кездеседі. Гипс ақ, мөлдір кейде қоспаларына байланысты түрлі түсті, шыныша жылтыр; қаттылығы 1,5, меншікті салмағы 2,3 г/см3, балқу температурасы 32 – 41°С. Құрғап келе жатқан тұзды көл мен теңіздерде шөгеді, басқа сульфаттармен бірге мұнай және күкірт кендерінде түзіледі, шөгінділер арасында ангидриттің гидратталуынан тұз кендерінің бұзылу-тозу қабаттарында суға ерімейтін үгінді түрінде шоғырланады. Гипс құрылыста, хирургияда, металлургияда, қағаз, бояу, цемент өнеркәсібінде, мүсін өнерінде, оптикада және ауыл шаруашылығында (тыңайтқыш) қолданылады. Гипстің ірі кен орындары Оңтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Жамбыл және Алматы (Үлкен Бұғыты, Кіші Бұғыты) облыстарында бар.

title: Гипс

text:
Гипс ("грекше gypsos — бор, ок")
* минерал — өз құрамына екі су молекуласын кіріктіретін кальций сульфаты;
* негізінен гипс минералынан тұратын тұнба (шөгінді) тау жынысы;
* ғаныш – сульфаттар класының минералы. Химиялық формуласы CaSO4 • H2O. Моноклиндік сингонияда кристалданады.

title: Гипс

text:
Кристалдық сырт бейнесі көбінесе таблетка формалас жұқа келеді, кейде призма түрінде болады. Гипстің «қарлығаш құйрық» деген қоспақтары жиі кездеседі. Гипстің жеке кристалы мен қоспағы . Агрегаттары қуыстар ішінде топталып өскен друзалар құрайды. Сонымен қатар оныц майда кристалды тыгыз түрлері болады (алебастр). Тастың жарықтарында шаншылып салаланып өскен
талшық ты гипстер де болады. Талшықты гипс көбінесе жібекше
құлпырған әдемі келеді.

title: Гипс


query: Инд өзені алқабының өркениеті қайда болды?

text:
Инд алабының өркениеті немесе Хараппа өркениеті - қазіргі Үндістан мен Пәкістан аумағындағы ежелгі мәдениет. Біздің заманымыздан бұрынғы 3-мыңжылдық пен біздің заманымыздан бұрынғы 16 ғасырлар аралығын қамтиды. Пәкстандағы Мултан облысы Рави өзеннің ескі арнасы маңындағы Хараппа атына байланысты Хараппа өркениеті деп аталған. Кейде оны инд мәдениеті, инд өркениеті деп те атайды.
Алғаш рет 1921 жылы бұл ескерткішті Р.Сахин тапқан. Кейіннен М.С. Ватс, М.Уилер, Дж. Ф. Дейлс қазба жұмыстарын жүргізді. Хараппа өркениетін зерттеуге 20 ғасырдың 20 — 50-жылдары Дж. Маршалл, Э.Маккей, Б.Б. Лала, Р.Банерджи, т.б. ғалымдар көп үлес қосты. Қазіргі таңда бұл өркениетке жататын 500-ден астам ескерткіш анықталып отыр. Қазба жұмыстары барысында астаналық қалалардың (Хараппа, Мохенджо-Даро, Каливанган) қирандылары, теңіз порттарының орындары, қоныстар мен қорымдар аршылған.

title: Инд алабының өркениеті

text: Хараппа қаласының цитаделін (батыс бөлікте орналасқан) қазған кезде қабырғасының қалыңд. 12,2 м-ге, ішкі алаңы 182,9 - 365,8 м болғандығы анықталған. Хараппа өркениетіндегі құрылыстар шикі кірпіштен тұрғызылды. Баспаналар бір, кейде екі қабат болып осы кірпіштерден қаланған. Іргесі таспен көтерілді. Олар 4 — 6 бөлмелі болып, баспаналар орталық аулаға шоғырланған. Аулада құдық қазылды. Цитадельдер мұнаралармен күшейтілді. Хараппа өркениетін қалдырған халық мал шарушылық және егіншілікпен айналысты. Олардың буйвол, шошқа өсіргендігі анықталған. Дәнді дақылдардан бидай, арпа, тары, бұршақ, күріш өсірген. Егіншіліктің дамығандығын күрделі ирригациялық жүйелер, сан алуан қыш ыдыстары, мыстан және қоладан жасалған еңбек құралдары (пышақ, орақ, ара, дәнүккіш) да айғақтайды. Тайпааралық қақтығыстардың болғандығы соғыс және қорғануға арналған қару-жарақ түрлерінен (жебе және найза ұштары, қысқа семсер) де байқалады. Теңіз кәсіпшілігін айғақтайтын заттар (желкенді қайық қалдығы, кемелердің суреттері) да табылған. Қазба барысында көрші елдерде жасалынған көптеген бұйымдар аршылып алынған. Бұлардың барлығы халықаралық сауда қатынастары жақсы жолға қойылғандығын көрсетеді. Ғалымдардың пайымдауынша, мұнда құрғақ және су жолдары болған.

title: Инд алабының өркениеті


query: 1994 жылы әлем кубогын кім жеңіп алды?

text: Бесінші рет Бразилия құрамасы Әлем чемпионы атанды. Сондай-ақ, ресейлік — Олег Саленко бір матчта бес гол (пента-трик) соққан тарихтағы тұңғыш футболшы болды. Ал, камерундық Роже Милла ең жасы үлкен мерген (42 жаста) боп тарихта қалды.

title: Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі

text: Футболдан әлем чемпионаты 1994 жыл (1994 жыл FIFA World Cup) — ФИФА-ның 15-ші футболдан әлем чемпионаты, финалдық кезеңі 1994 жылдың 17 маусым мен 17 шілде күндері аралығында АҚШ-та өтті. Ашылу матчы Чикагода, ал финалы Лос-Анджелесдегі Роуз Боул стадионында өтті.

title: Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі


query: Екі салада екі нобель сыйлығын алған жалғыз адам?

text: Мария Саломеа Склодовская-Кюри (Marie Curie, Maria Salomea Skłodowska-Curie: 7.11.1867, Варшава — 4.7.1934, Франция, Жоғары Савойя департаменті, Сансельмо) — физик және химик, физика ғылымдарының докторы (1903), профессор, КСРО ғылым академиясының құрметті мүшесі (1926). 1895 ж. Париж университетін бітірген соң француз физигі П.Кюримен тұрмыс құрды. Склодовская-Кюри күйеуінің лабораториясында алғашқы жұмыстарын жүргізіп, 1906 ж. ол қайтыс болған соң кафедрасын басқарды. Склодовская-Кюри Париж университетінде профессор болып сайланған алғашқы әйел адам. 1914 — 23 ж. Париждегі Радий университетінде физика-химия бөлімін басқарды. 1923 жылдан Варшавадағы өзі ұйымдастырған Радий институтының құрметті директоры болды. Склодовская-Кюри радиоактивтілік құбылыс жөнінде жазылған негізгі ғылыми еңбектердің авторы. “Радиоактивті заттарды зерттеу” тақырыбына докторлық диссертация қорғады (1903). Склодовская-Кюридің радиоактивті заттарды зерттеу жөніндегі еңбектері (1897) физика мен химияның жаңа саласының негізіне алынды. 1898 ж. ерлі-зайыпты Кюрилер жаңа химия элемент полоний мен радий элементін ашты. Олар радийдің сәуле шығару сипатының күрделі екендігін анықтап, оның затқа тигізетін әсерлерін зерттеді.

title: Мария Кюри

text: Мария Кюри 1934 ж. 4 маусымында лейкемия ауруынан қайтыс болады.

title: Мария Кюри


query: Компания қашан шағын бизнес болып саналады?

text: Шағын кәсіпкерлік – есеп беру жылы жұмыскерлердің (қосымша істеушілерсіз) тізімдік орташа саны 50 адамнан аспайтын, өз қызметтерін коммерциялық негізде жүзеге асыратын, әділет органдарында тіркелген және статистикалық тіркеуге енгізілгензаңды тұлғалар.

title: Шағын кәсіпкерлік

text: «Шағын бизнес» кәсіпорындары – мына критерилерге жауап беретін кәсіпорындар (заңды тұлғалар):

title: Шағын кәсіпкерлік


query: Жұлдызды жолақты баннерге мәтіндер қашан жазылды?

text: Мәтін 1814 жылы 14 қыркүйекте Фрэнсис Скотт Кей жазған «Форт Макгенри қорғанысы» поэмасынан алынған. Автор, 35 жастағы заңгер әрі әуесқой ақын бұл мәтінді Англо-американ соғысы кезіндегі британдық кемелер Балтимордағы атқылау куәгері болған соң жазған. Алғашқы қойылым Балтиморда 1814 жылы 29 қазанда Август фон Коцебудің «Граф Бенёвский» пьесаның америкалық премьерасынан кейін өтті.

title: Америка Құрама Штаттары әнұраны

text: The Star-Spangled Banner (Жұлдыздармен жарқыраған туымыз) — Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік әнұраны. Ән төрт тармақтан тұрады, бірақ бүгінде оның біріншісі ғана кеңінен танымал.

title: Америка Құрама Штаттары әнұраны

text:
<poem>
"O say, can you see, by the dawn’s early light,"
"What so proudly we hailed at the twilight's last gleaming,"
"Whose broad stripes and bright stars, through the perilous fight,"
"O’er the ramparts we watched, were so gallantly streaming?"
"And the rockets’ red glare, the bombs bursting in air,"
"Gave proof through the night that our flag was still there."
"O say, does that star spangled banner yet wave"
"O’er the land of the free, and the home of the brave?"

title: Америка Құрама Штаттары әнұраны


query: Нигерия астанасы Лагостан Абуджаға қашан көшті?

text: Абуджа (Abuja) — Нигерияның астанасы, халық саны 107 069 адам (1991). Лагостың солтүстік-шығысында, шамамен 480 км-ге жуық қашықтықта орналасқан қаланың құрылысы 1976 жылы сәулетші Танге Кензоның жетекшілігімен басталған. Астана орны оның орталықта орналасқандығына және климатының қолайлығына байланысты таңдалған. 1991 жылы астана Лагостан Абуджаға ресми түрде ауыстырылды.

title: Абуджа


query: Жер суының қай бөлігі тұщы екендігі туралы?

text: Жер бетіндегі судың көлемі 1400 млн текше шақырым. Оның 2,5 пайызы, яғни 35 миллион текше шақырымы ғана ішуге жарамды тұщы су. Егер де адам саны (қазірдің өзінде 7 миллиард) жылдан-жылға өсе берсе, алдағы 30-40 жылда бір жұтым су табудың өзі жер шарының кейбір аймақтарында қиямет-қайымға айналмақ. БҰҰ зерттеуінде алысқа бармай-ақ 2030 жылдары 5 миллиард халық тұщы судың зардабын тарта бастамақ. Бұл - әлемдегі халықтың 67 пайызы ауызсуға қаталайды деген сөз. Дамушы елдердегі аурулардың 80 пайызы сапасыз суды пайдаланғаннан болуда. Содан жыл сайын 3 миллион адам шейіт болады екен. Шөлді, шөлейтті, жартылай шөлейтті болып келетін Қазақстанда суға қаталап жатқан ел. Бүгінгі күні Қазақстанда жер үстіндегі сулардың көлемі 42 млрд т. м. құрайды. Ал жерасты суларының қоры 19 млрд т. м. 2012 жылы қаңтар соңында Ресей ғалымдары Антарктида мұзын 30 жыл бұрғылап, 4000 метр тереңдіктен әлемдегі аса ірі тұщы көлді тапты. Ол көл жалғыз емес екен. Мәңгілік мұзды аймақта ірілі-уақты 80 көл бар болып шықты. Егер де ол суларға қолжетімді болса, жер бетіндегі халықты 150 жыл ауызсумен қамтамасыз етуге болады екен. Бірақ тұщы су мұз астында, тым тереңде жатыр

title: Тұщы су

text: Тұщы су — минералдану дәрежесі 1 г/л-ден аспайтын табиғи су атауы, минералдануы 1%-дан кем су.

title: Тұщы су


query: Ең күшті ерте микроскопты жасаған кім?

text: Микроскоп бактериялар, органикалық жасушалар, майда кристалдар, қорытпалардың құрылымы, т.б. өлшемдері көздің көру мүмкіндігінен аз (ажыратқыш шамасы 0,1 мм-ге тең) нысандарды зерттеуге арналған. Микронысандардың пішінін, өлшемін, құрылымын, т.б. сипаттамаларын анықтауға, элементтерінің ара қашықтығы 0,2 мкм-ге дейінгі құрылымдарды ажыратып көруге мүмкіндік береді. Линзаның немесе екі линзадан тұратын жүйенің заттардың үлкейтілген кескінін беретін қасиеттері 16 ғасырдың өзінде белгілі болған. Микроскопты алғаш рет ғылыми - зерттеу жұмыстарына қолдану ісі жануарлар тіні мен өсімдік ұлпаларының клеткалық құрылысын анықтаған (1665) ағылшын ғалымы Р.Гук және Микроскоптың жәрдемімен микроорганизмдерді ашқан (1673 – 77) голланд ғалымы А.Левенгук есімдерімен байланысты. 1872 – 73 жылы неміс ғалымы Э.Аббе жасаған Микроскопта өздігінен сәуле шығармайтын нысандар кескінінің түзілу теориясы әр түрлі микроскопты зерттеу әдістерінің дамуына зор ықпал етті.

title: Микроскоп

text: Сондықтан Микроскоптың жалпы үлкейтуі 44-тен 1500-ге дейінгі аралықта жатады. Иристік далалық және апертуралық диафрагмалар жарық шоғын шектеу және оның шашырауын кеміту қызметін атқарады. Микроскоптың негізгі сипаттамасы оның ажыратқыштық шамасы (қабілеттілігі). Микроскоптың ажыратқыштық шамасы шектеулі болады, ол жарық дифракциясымен түсіндіріледі. Микроскопты алғаш рет ғылыми-зерттеу жұмыстарына қолданғандар жануарлар тіні мен өсімдік ұлпаларының клеткалық құрылысын анықтаған (1665) ағылшын ғалымы Роберт Гук және микроскоптың жәрдемімен микроорганизмдерді ашқан (1673 – 77) голланд ғалымы Антони ван Левенгук болды.

title: Микроскоп

text: Микроскоп (mіkros – ұсақ және skopeo – көремін) – жай көзге көрінбейтін нысандардың (немесе олардың құрылымдық бөліктерінің) бірнеше есе үлкейтілген кескінін алатын оптикалық прибор.

title: Микроскоп


query: Экваторлық Гвинея картада қайда орналасқан?

text: Экваторлық Гвинея Республикасы (República de Guinea Ecuatorial , République de Guinée équatoriale) — Орталық Африкадағы мемлекет. Негізінен Атлант мұхитының батысындағы Гвинея жағалауында орналасқан. Материктік бөліктен (жалпы атауы – Мбини) және аралдардан (Кориско, Биоко, Аннобан, Үлкен және Кіші Элобей, т.б.) тұрады. Жер аумағы 28 мың км2. Халқы 486 мың адам (2001). Астанасы – Малобо қаласы (Биоко аралында). Халқы негізінен фанг, буби, бенга, комбу, ленге, бухеба, дуала, фернандино, т.б. этникалық топтардан тұрады. Ресми тілі – испан және француз тілдері. Тұрғындарының басым бөлігі христиан дінінің католик және протестант тармақтарын, сонымен қатар ислам дінін, дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады. Мемлекет және үкімет басшысы – президент. Жоғары заң шығарушы органы – халық өкілдері палатасы. Әкімшілік-аумақтық жағынан 7 провинцияға бөлінеді. Ұлттық мерекесі – 12 қазан, Тәуелсіздік жарияланған күн (1968). БҰҰ-ның (1968), Африка Бірлік Ұйымының (ОАЕ) мүшесі (1968). Ақша бірлігі – Африка ақша қауымдастығының франкі.

title: Экваторлық Гвинея

text: Экваторлық Гвинея – экономикасы дамымаған аграрлық ел. Шаруашылығы негізінен – егіншілік және ағаш дайындаудан тұрады. Соңғы жылдары елде мұнай өндірісіне байланысты кірістің мөлшері күрт өсті. Соған қарамастан жергілікті халықтың хал-ахуалы нашар күйінде қалып отыр. Биоко аралында плантация шаруашылық дамыған. Аумағының 65%-ы орман. Шағын ағаш өңдеу, ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеу, май зауыты (майлы пальмадан), керамикалық бұйымдар шығару, жиїаз жасау жақсы дамыған. Ішкі қажетті өтеу мақсатында маниок, күріш, арахис, ямс, қант қамысы, көкөніс өсіріледі. Мал шаруашылығыны нашар дамыған. Мүйізді ірі қара, қой, ешкі, шошқа өсіріледі. Су айдындарынан балық ауланады. Өзендерінің гидроэнергетикалық потенциалы мол. Басты теңіз порттары – Бата, Малабо қалалары. Экспортқа какао, бағалы ағаш түрлерін, кофе, майлы және кокос пальмасын, банан, темекі шығарады. Импортқа мұнай өнімдерін, өндіріс жабдықтарын, құрал-жабдықтар, кемелер, қайықтар, электроника, азық-түлік әкеледі. Ұлттық табыстың жан басына шаққандағы мөлшері шамамен 3600 АҚШ долларына тең. Негізгі сауда серіктестері: АҚШ, Испания, Франция, Италия, Нидерланд, Камерун, Либерия, Нигерия.

title: Экваторлық Гвинея


query: Оз сиқыршысы әңгімесін кім жазды?

text:
* «Оз әлемінің сиқыршысы» – 1900 жылы жазылған, балалар әдебиетінің озық
туындыларының бірі саналатын кітап. Авторы- Лаймен Фрэнк Лаум.
Төлнұсқасы – «The Wizard of Oz». Александр Волков орыс тіліне
«Волшебник Изумрудного города» атпен аударып шығарды. 1982 жылы «Оз
әлемінің сиқыршысы» атты кітап экран бетіне жарық көрді.
* Қысқаша мазмұны
Бұл кітапта Дороти атты қыздың басынан өткен оқиғалары баяндалады.
Дороти жетім қыз, бірақ Генри көкесі мен Эм тәтесімен және оның сүйікті
күшігі Тото да бірге тұрып жүрді. Бір күні Дороти тұрып жатқан үйді құйын
көтеріп Манчкиндер еліне әкеледі. Құлап келе жатып үй жауыз жауыз
мыстанның үстіне келіп құлайды да, манчкиндер елін жауыздықтан
құтқарды. Бұл іске риза болған солтүстіктің мейірімді мыстаны Доротиге
сиқырлы етік береді және бұл сиқырлы етік арқылы кез келген жерге баруға
болады. Билеуші Доротидің Манчкиндер елінде қалғанын қаласа да, Дороти
өз еліне қайтқысы келді . Мейірімді мыстан Доротиге тек Оз әлемінің
сиқыршысы ғана көмектесе алатындығын айтады және Оз әлемінің
сиқыршысына тек сары кірпіштер көмегімен бара аласың деп жол ңұсқап
жібереді. Жолда Дороти ағашқа асылып тұрған тұлыбты көреді. Тұлыб өзінде
ми болғандығын қалайды. Дороти тұлыбқа өзімен жүруді өтінеді, себебі, Оз

title: Оз әлемінің таңғажайып сиқыршысы


query: Гүлді өсімдіктің тұқымы қайда?

text: Бұлapдың aшық тұқымдылapдaн aйыpмaшылығы – тұқым бүpшiгi жaтын iшiнде жетiледi. Гүлдi өсiмдiктеp бapлық құpлықтa өседi, судa кездесетiн түpлеpi де бap. Биiкте бipнеше мм-ден (бaлық oты) 150 м-ге (эвкaлипт) дейiн, шыpмaуықтap 200 м-ден aсaды. Oлapдың жaлпы мopфoлoгиялық, aнaтoмиялық, эмбpиoлиялық белгiлеpi ұқсaс бoлғaнымен, өсiмдiктеpдiң тipшiлiк opтaсының жaғдaйлapынa бейiмделуiне бaйлaнысты кейбip мүшелеpiнiң өзгеpiп не тiптi жoйылып кеткендеpi бap. Пaлеoбoтaникaлық деpектеp бoйыншa aлғaшқы Гүлдi өсiмдiктеp мәңгi жaсыл жaпыpaқтapы, қoс жынысты гүлдеpi бap, aғaш тәpiздi өсiмдiктеp бoлғaн. Гүлдi өсiмдiктеpдiң ең көп тapaғaн уaқыты – бop кезеңiнiң aяғы. Гүлдi өсiмдiктеpдiң Жеp шapынa кең тapaлуынa oлapдың құpғaқшылыққa төзiмдi вегетaтивтi opгaндapының бoлуы, қoлaйсыз климaттық жaғдaйдa өсуге бейiмдiлiгi, негiзiнен, жәндiктеp apқылы тoзaңдaнуы, тұқымдapы мен жемiстеpiнiң жaнуapлap apқылы тapaлуы себеп бoлғaн. Қaзip Гүлдi өсiмдiктеpдi дapa жapнaқтылap және қoс жapнaқтылap деп 2 клaсқa бөледi. Oлapдың 450 тұқымдaсқa бipiгетiн 12,5 мың туысы және 250 мыңнaн aстaм түpлеpi белгiлi. Қaзaқстaндa 125-тей тұқымдaсы, 1000-нaн aстaм туысы, 6000-дaй түpi кездеседi.

title: Гүлді өсімдіктер

text: Гүлді өсімдіктер немесе Жабық тұқымды өсімдіктер (Magnoliophyta, немесе "Angiospermae" ἀγγεῖον — ыдыс, σπέρμα — ұрық) — Жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің бөлімі, басты ерекшелігі – гүлінің, жемісінің болуы, гүлінде аналықтың болуы.

title: Гүлді өсімдіктер


query: Трахеяда тұрақты жасанды тесік жасайтын Процедура?

text: Трахеостомия(син.: кеңірдек аузын ашу) — хирургиялық операция: кеңірдек аузының пайда болуы үшін кеңірдектің кесілгеп жеріне терісін жапсырып, кеңірдек саңылауын жабу.

title: Трахеостомия


query: Гуантанамо шығанағындағы әйгілі түрме қайда?

text: Гуантанамодағы концентрациялық лагерь (Guantanamo Bay detention camp, Centro de detención de Guantánamo) — АҚШ билігі тарапынан түрлі қылмыстар, терроризм бойынша айыпталған тұлғалардың бостандығын шектейтін, АҚШ тарапынан Кубадан мерзімсіз уақытқа жалға алған лагерь. Гуантанамо қаласынан 30 км. қашықтықта орналасқан.

title: Гуантанамо түрмесі

text: Концлагерь 2002 жылдың қаңтар айында ашылды, ол жерге алғаш рет Ауғанстаннан 20 тұтқын жеткізілді. Олар Ауғанстанда исламшыл экстремисттер "тәлібтер" жағында соғысты деп айыпталған азаматтар еді.  2002-2006 жылдар арасында Ауғанстан мен Иракта қолға түскен 750-ге жуық шетелдік тұтқын осы түрмеге түсіп шыққан. Олардың барлығы АҚШ әскерилерінің айтуынша «Әл-Қағида» ұйымының және Талибан ұйымының содырлары. Олардың іішінде 250 адам мерзімінен бұрын босатылды (еліне қайтарылғандардың іішінде 8 Ресей азаматы бар). 2006 жылдың сәуір айына дейін басқаларының есімі құпия сақталып жарияланбады. Сәуір айында Пентагон 558 бұрынғы және сол кездегі тұтқындардың тізімін жариялады. 2006 жылы түрмеде 490 кісінің бас бостандығы шектелген, олардың тек он шақтысына ресми айып тағылған. Көбісі Сауд Арабиясы (132 кісі), Ауғанстан (125 кісі) және Йемен (107 кісі) азаматтары.

title: Гуантанамо түрмесі


query: Адам ағзасындағы сілекей бездері қайда орналасқан?

text:
Сілекей безі (слюнная железа) (glandula salivalis, лат. glandula — без, saliva — сілекей) — ауыз қуысына сілекей бөледі.

Орналасу орнына сәйкес сілекей безі — қабырғалық және қабырғадан тыс жатқан бездер болып екіге бөлінеді. Қабырғалық сілекей безі ауыз қуысы мүшелерінің кілегейлі қабығында (ерін, ұрт, таңдай, тіл бездері) орналасады. Қабырғадан тыс жатқан сілекей безі ауыз қуысымен өздерінің өзектері арқылы жалғасады. Бұларға шықшыт, тіласты (бұғақ) және төменгіжақ (ал- қым) бездері жатады. Сілекей безінің сөлі ауыз қуысына түскен азықты дымқылдандырып жібітеді. Сілекейдің құрамында көмірсуларды ыдыратуға қатысатын ферменттер болады.

title: Сілекей безі


query: Том Хэнкс 'апатқа ұшыраған' аралда қанша уақыт болды?

text: Америкалық тасымалдау қызметкері Чак Ноланд ұшақпен сапарға аттанған кезінде, ұшағы апатқа ұшырайды. Экипаж мүшелері түгел қаза болып, Чак қана тірі қалады. Ол Тынық мұхитындағы аралда 4 жыл жалғыз өмір сүреді. Ол әртүрлі дене жарақаттарын, психологиялық жарақаттар алады. Чак қолдан қайық жасап алып, ашық мұхитпен өзін тауып алғанша, жүзе береді.

title: Жалғыздың күні (фильм, 2000)

text: «Жалғыздың күні» (Cast Away) — драма, режиссёр Роберт Земекистің фильмі. Басты рөлді Том Хэнкс сомдады.

title: Жалғыздың күні (фильм, 2000)

text:
==Рөлдерде==
* Том Хэнкс - Чак Ноланд
* Хелен Хант - Келли Фрерс
* Ник Сирси - Стэн
* Дженифер Льюис as Бекка Туиг
* Крис Нот - Джерри Ловет
* Лари Уайт - Беттина Петерсон
* Винс Мартин - Альберт Миллер
* Джофри Блейк - Мейнард Брахам
* Майкл Форест - Джек
* Джей Аковон - Петров

title: Жалғыздың күні (фильм, 2000)


query: Ескі фунт монета қашан айналымға түсті?

text: Бір фунт стерлинг - Ұлыбританиядағы заңды монеталық төлем түрі. Ол 1983 жылдың 21 сәуірден бастап қолданыста. Оның диаметрі 22,5 мм және биіктігі 3,15 мм және салмағы 9,5 грамм. Ол жезді-никельді материалдан жасалады.

title: Бір фунт стерлинг

text: Монетаның дизайнында Ұлыбританияның негізін құраушы бөліктері - Уэльс, Шотландия, Солтүстік Ирландия және Англия бейнеленген.

title: Бір фунт стерлинг


query: Каспий теңізі көл ме, әлде жай теңіз бе?

text:
Каспий теңізі (Каспийское море, Xəzər dənizi, دریای خزر — "Daryâ-ye Xazar", Hazar deňzi) — Еуропа мен Азия аралығында орналасқан жер шарындағы ең үлкен тұйық көл. Үлкендігіне қарап, оны теңіз деп атайды. Аты XVI ғасырдың аяғында осы теңіз жағасында қоныстанған Каспи тайпаларына байланысты қалыптасқан. Грузияда Каспи қаласы қазір де бар. Сонымен бірге Гиркан (I ғасыр), Хазар (ІІ-Х ғасыр), Хвалын (Х-ХІІІ ғасыр) және т.б. тарихи атаулары бар. Олар соңғы үш мың жылдағы өмір сүрген халықтардың қойған аттары.
220px|left|thumb|Каспий жағалауындағы мемлекеттер

title: Каспий теңізі

text: Каспий теңізі неоген дәуірінің аяғында жер қыртысының көтерілуінен Қара теңізден бөлінді. Бұл кезді Каспий теңізінің пайда болған уақыты деп есептеуге болады. Каспий теңізінің жалпы ауданы 376 мың км2. Оның беті теңіз деңгейінен 28 м төмен жатыр. Теңіз солтүстіктен оңтүстікке қарай 1200 км-ге созыла орналасқан. Теңіздің ендірек жері - 435 км, ал енсіз жері - 193 км. Каспий теңізінің жағалау сызығының ұзындығы - 7000 км. Оның суы 5 мемлекеттің жағалауын шайып жатыр. Жағалау сызығының Қазақстан үлесіне - 29% (2340 км), Ресейге - 9%, Әзірбайжанға - 20%, Түрікменстанға - 21%, Иран Ислам Республикасы - 14% тиеді.

title: Каспий теңізі


query: Мен Ақ Рождествоны армандаймынәнін кім айтты?

text: «White Christmas» (Ақ Рождество) — 1941 жылы Бинг Кросби алғаш орындаған, Ирвинг Берлиннің америкалық эстрадалық əні. Рождество мерекесі жайлы жазылған бұл əн XX ғасырдың ең атақты əндерінің бірі болды: Гиннесс рекордтар кітабындағы мəліметке сəйкес, бүкіл əлемде осы əн жазылған 50 миллион сингл сатылған екен.

title: White Christmas

text: Алғашқы рет «White Christmas» əні Эн-би-си радиоарнасындағы «The Kraft Music Hall» бағдарламасында 1941 жылдың Рождество таңында орындалған болатын. Құжаттар бойынша əннің алғашқы студиялық жазбасы 1942 ж. 29 мамырында Джон Скотт Троттердің оркестрі мен "Ken Darby Singers" ансамблімен бірге жазылған. Əн жазылған пластинка 30 шілдеде "Decca Records" лейблінде «Холидей Инн» фильмінің саудтерегінің бір бөлігі ретінде шықты. 1942 жылдың қазан аяғының соңында бұл əн «Your Hit Parade»-тың басында орын алды; «Биллборд» журналының хит-парадында əн 11 апта бірінші орында тұрды. 1942 жылы əн «Үздік қайталанбас əн» категориясы бойынша «Оскар» сыйлығын алды. 1945 жыл мен 1946 жылдардағы Рождестволық кезеңде əн хит-парадтардың басына қайта шықты. Бастапқы жазбаның матрицалық зақымдануына байланысты, Кросби əннің бастапқы түрде қалғанын қалап, 1947 ж. 18 наурызында дəл сол оркестр мен ансамбльмен бірге əнді қайта жазды. 1949 жылы Кросби ұзақ ойнайтын «Merry Christmas» атты альбомын шығарып, оған «White Christmas»-ты да енгізді. 1954 жылы Кросби «Белое Рождество» атты фильмге түсіп, оның аты осы əнмен қатар айтылатын болды.

title: White Christmas

text: «White Christmas» Рождестволық кезеңнің музыкалық репертуарына бөлінбестей болып енді. Бүгінгі күні əнді көптеген оркестрлер, ансамбльдер мен жалғыз дауыспен айтатын əншілер əрқилы жанрлар мен тілдерде орындаған: Фрэнк Синатра (1944), Перри Комо (1947), Элвис Пресли (1957), Энди Уильямс (1963), "The Supremes" (1965), Боб Марли (1965), Дин Мартин (1966), "The Beach Boys" (1964), Барбара Стрейзанд (1967), Мирей Матьё (1977), "New Kids on the Block" (1989), Майкл Болтон (1992), Гарт Брукс (1992), "Chicago" (1998), Линда Ронстадт (2000), Il Divo (2005), Тейлор Свифт (2007), Бой Джордж (2009), "Coldplay" (2011) жəне т.б.

title: White Christmas


query: Футбол алаңында қанша ойыншы бар?

text: Америкалық футбол немесе Америка футболы — ойыншылар допты қарсылас команданың қақпасына қарай беруге, жіберуге және бағыттауға тырысатын шапшаң және агрессивті сайыс. Әр команда үш құрамдастардан: шабуылшы, қоғаушы және арнайы командалардан тұрады. Америкалық футбол АҚШ-та, Канадада, Америка құрлығының басқа да мемлекеттерінде кең тараған, ойын тәртібі регбидің ережесіне ұқсас ойын. XIX ғасырдың екінші жартысында Гарвард университетінде пайда болып, 1871 жылы алғашқы жарыс өткізілген. Біраз уақытқа дейін "Бостон ойыны" деп аталып келген. Гарвардтан басқа студенттер арасында да кең тараған. 1906 жылы бұрынғы ойын тәртібі қайта қаралып, осы күнгі жаңа тәртіп жасалған, қауымдастығы 1920 жылы құрылған. 1967 жылдан бері АҚШ-та суперкубок үшін жыл сайын жарыс өткізіліп келеді. Америкалық футболда әр команданың құрамында ойын кезінің кез келген уақытында алмастыруға болатын 11 ойыншы бар. Матч әрқайсысы «айқас сызығынан» басталатын жеке эпизодтардан тұрады. Айқас кезінде әр командадан кем дегенде жеті адам бір-бірімен иықтасып қарсыласымен тіресе қалады. Шабуылдаушы жақтың орталық шабуыл-шысы допты аяғымен артта тұрған қорғаушыға тастайды. Қорғаушы өз кезегінде допты бүйірдегі ойыншыға тебеді.

title: Америкалық футбол

text: Америка футболының шабуылшы командасы квотербектерден (quarterback), шабуылшы лаймендерден (offensive linemen) және бэктерден (running back - «артқа жүгірушілер») тұрады. Олардың мақсаты — аймақты басып алып, ұпай жинау. Оларға қорғанушы команданың алңшасының шеткі бағытында кем дегенде 9,1 метрге (10 ярд) жылжу үшін төрт рет мүмкіндік беріледі. Әр мүмкіндік даун (down) деп аталды. Егер оны жүзеге асыра алса, оларға тағы да төр дауннан тұратын топтама беріледі. Оыслайша олар доп соққанға дейін уақыт өткенге дейін, болмаса доп қарсыласқа өткенге дейін жалғаса береді.

title: Америкалық футбол

text: Ойын алаңның ортасында 35 ярдтық белгіден допты ойынға қосудан басталады. Содан соң командалардың кез келген ойыншысы қолына доп тиісімен қарсыласының гол соғылатын сызығынан өтуге тырысады. Допты қолға ұстап жүгіруге, әріптесіне жалғастыруға, аяғымен тебуге рұқсат етіледі. Шабуылдайтын жаққа 10-ярдтық сызыққа жету үшін төрт рет кезек беріледі (кезек доп «ойыннан тысқары» қалғанша созылады). Егер осы төрт кезекте команда бел-гілі межеге жетсе оған қосымша тағы 4 кезек беріледі. Ал сол төрт кезекте межеге жете алмаса доп қарсыласының қолына көшеді.Әдетте шабуылдаушы жақтың ойыншысы үш кезектен кейін допты аяғымен тебу арқылы қарсыласының алаңы-ның түп жағына қарай жібереді немесе гол соғуға тырысады.

title: Америкалық футбол


query: Грецияның солтүстік шекарасында қазіргі үш ел қандай?

text: Грекия немесе Юнанстан (Ελλάδα , ежелде — Ελλάς ), ресми — Грек Республикасы немесе Юнан Республикасы (Ελληνική Δημοκρατία ) — Еуропа оңтүстігінде, Балқан түбегінде орналасқан мемлекет. Солтүстігінде Албаниямен, бұрынғы югославиялық Солтүстік Македониямен және Болгариямен, солтүстік-шығысында — Түркиямен шектеседі. Шығысы мен оңтүстігін Эгей теңізі, батысын — Ион теңізі шайып жатыр. Осы елді мекендейтін юнандар (гректер) атымен аталған.

title: Грекия

text:
Грекия, Грек Республикасы — Еуропаның оңтүстік-шығысында, Балқан түбегінің оңтүстігі мен соған шектесіп жатқан Ион, Жерорта және Эгей теңіздеріндегі ұсақ аралдарда орналасқан мемлекет. Жер аумағы — 132,0 мың км². Халқы — 10,3 млн. Астанасы — Афина қаласы (3,5 млн.). Тұрғындарының 95%-дан астамы гректер, қалғандары: түрік, албан, т.б. Ресми тілі — грек тілі. Халқының көпшілігі христиан дінінің православие тармағын ұстанады. Ел аумағы әкімшілік-аумақтық жағынан 51 номға бөлінеді. Үлкен қалалары: Салоники, Патрай, Ираклион, Волос. Ақша бірлігі — драхма. Мемлекет басшысы — президент. Заң шығарушы органы — бір палаталы парламент. 1975 ж. 11 маусымда қабылданған ел конституциясы бойынша, Грекия президент басқаратын парламенттік республика болып табылады (президентті парламент сайлайды). Ұлттық мерекесі — Тәуелсіздік күні (1821, 25 наурыз).
Грекия жерінің басым бөлігі таулы-қыратты. Климаты жерортатеңіздік субэкваторлық. Қыс айларындағы орташа температура 4 — 11ӘС, ал жаз айларында 24 — 28ӘС. Өзендері шағын, суы аз. Жерінің 15%-ын орман алып жатыр. Жауын-шашын мөлшері 350 — 1500 мм аралығында.

title: Грекия

text: Алғашқы грек мемлекеттері біздің заманымыздан бұрынғы 3-мыңжылдықта пайда болды. 395 жылдан ежелгі Грекия жері Византия империясына бағынды. 15 ғасырдан бастап Осман сұлтандығына қосылды. 1821 — 29 жылдардағы ұлт-азаттық қозғалысынан және 1828 — 29 жылдардағы орыс-түрік соғысынан кейін Грекия 1830 ж. тәуелсіздікке қол жеткізді. 1-дүниежүзілік соғыс кезінде Антанта жағында болды. 1941 ж. елді Германия мен Италия әскерлері басып алды. 2-дүниежүзілік соғыс аяқталысымен елде азамат соғысы басталды (1946 — 49). Ол аяқталған соң, 1952 ж. Грекия НАТО-ға мүше болды. 1967 ж. үкімет билігі әскери хунтаның қолына көшті. 1974 ж. болған жалпыхалықтық ереуілден кейін, әскерилер биліктен кетіп, демократиялық институттар қалпына келтірілді, жаңа конституция қабылданды. 1992 ж. қараша айында Грекия Еуропалық одаққа толық мүше болып қабылданды.

title: Грекия

text: Грекия — орташа дамыған индустриальды-аграрлы мемлекет. Жан басына шаққанда жылдық орташа табыс мөлшері — 7100 доллар Ұсақ жекеменшік кәсіпорындар да көп. Экономикасының жетекші салалары: тамақ, химия, тау-кен, металлургия өнеркәсіптері және цемент шығару. Кейінгі жылдары электроника мен кейбір машина түрін жасау тез дамып келеді. Ауыл шаруашылығында, негізінен, жүзім, жеміс-жидек, зығыр, дәнді дақылдар өсіріледі. Бұған қоса сауда флоты мен туризм жақсы дамыған. Грекия — сауда флоты жағынан дүние жүзіндегі жетекші елдердің бірі. Елге жыл сайын 10 млн-нан аса туристер келіп, қазынаға 4 млрд. доллардан аса кіріс кіргізеді. Негізгі сауда серіктестері: Германия, Италия, АҚШ, Франция, Сауд Арабиясы. 1992 ж. 1 қазанда Қазақстанмен дипломатиялық қатынастар орнатты.

title: Грекия


query: Метан ненің ыдырауынан пайда болады?

text:
Заттардың осы көмірсутектер тобына жатуы олардың құрылысына қарай сипатталады. Алдымен өте қарапайым көмірсутек метанның құрылысын қарастырайық .
Метан СН4-түссіз және иіссіз,ауадан екі есе дерлік жеңіл газ.Ол табиғатта өсімдік және жануарлар ағзалары қалдығының ауасыз жерде ыдырауы нәтежиесінде түзіледі.Сондықтан ол батпақты суларда,тас көмір шахталарында кездеседі.Қазір отын ретінде тұрмыста және өндірісте пайдаланатын табиғи газ құрамында метан едәуір мөлшерде ковалентті сипатта болады.
Органикалық химияда молекулалардың кеңістік құрылысы жөніндегі ілімнің дамуы нәтежесінде метан молекуласының шынында біз қағаз бетінде беинелейтініміздей жалпақ емес,тетраедр пішінді екені анықталады
Метан молекуласының неге тетраедр екенін қарастырайық.Сірә,біз көміртегі атомның құрылысына сүйенуіміз керек шығар.Бірақ мұнда біз қайшылыққа кездесеміз.Көміртегі атомының төрт валенттік электроны бар,олардың екеуі жұптасқан s-электроны,олар сутегі атомдарымен химиялық байланыс түзе алмайды.Химиялық баиланыс тек жұптаспаған екі р-электрон есебінен болады.Ал ондай жағдаида метанның формуласы СН4 емес,СН2 болуы керек,ол шындыққа саи келмейді.Химиялық байланыстарды төмендегідей түсіндіру нәтижесінде мұндай қайшылықтар жойылады.

title: Метан

text: Метан (méthane, methanum) — Газ түріндегі көмірсутек "СН4", метанды немесе парафинді көмірсутектері тізбегінің алғашқы мүшесі.

title: Метан

text: Қайнау температурасы — "161,6 °С", 1 литр метанның қалыпты жағдайындағы ("Т = 0 °С, Р = 760 мм") массасы "0,7168" г. Метан биологиялық процестер нәтижесінде ("батпақ газы"), шірінділі көмірдің және органикалық заттарға тән өзге де шірінді түрлерінің метаморфтың өзгерістері жағдайында қалыптасқан көмірсутекті газдардың ең басты құрамбөлшегі.

title: Метан


query: Зенд авеста-қай діннің қасиетті кітабы?

text: Авеста - ежелгі Орталық Азияда, Иранда, Әзірбайжан, Ауғанстан жерінде таралған Заратуштра ілімінің қасиетті жазбалары жинағы.

title: Авеста


query: Пол Радд 'шұжық кешінде' кімді ойнады?

text:
Фильм өмірлеріне қауіп төнгенін сезген шұжықтар туралы, олар өмірлерін сақтап қалу мақсатында супермаркеттен қашу жолын іздезтіре бастайды.
* Кристен Уиг — "Бренда "
* Сет Роген — "Фрэнк "
* Джона Хилл — "Карл "
* Билл Хейдер — "гуакамоле / өткір ішімдік"
* Майкл Сера — "Барри "
* Джеймс Франко — " тост бөлшегі"
* Дэнни Макбрайд — "қыша"
* Крэйг Робинсон — "Гритц мырза"
* Пол Радд — "Ники да Винчи "
Фильмнің басталуы туралы ресми ақпарат 24 қыркүйек 2013 жылы шықты.

title: Шұжықтар сауық кеші

text: «Шұжықтар сауық кеші» (Sausage Party) — американдық 3D компьютерлі-анимациялық шытырманды-комедиялық, режиссерлер Грег Тирнан мен Конрад Вернондар фильмі. Мультфильм Дисней мен Pixar анимациялық фильмдеріне пародия ретінде түсірілген.

title: Шұжықтар сауық кеші


query: Тарихтағы алғашқы әлем чемпионаты қайда өтті?

text: Футболдан тұңғыш әлем чемпионаты — 1930 жылы шілденің 13-і мен 30-ы аралығында Уругвай елінде өтті. Уругвай тұңғыш әлем чемпионатын өткізуші ел ғана емес, тұңғыш чемпионы да атанды. Финалдық ойында алаң иелері Аргентина құрамасын 4:2 есебін жеңді.

title: Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі

text: Уругвай XXI 20-сыншы жылдарындағы ең үлкен футбол державаларының бірі болғандықтан әлем чемпионатын өткізу құқығы бұйырды. Уругвайлықтар 1924 және 1928-нші жылдардағы футболдан Олимпиада ойындарының жеңімпазы атанған. Уругвай өтуідің тағы бір артықшылығ 1930 жылы Уругуайдың тәуілсіздік алғанынада 100 жыл толуында.

title: Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі

text: Әлем чемпионатының барлық ойындары ел астанасы Монтевидео қаласында өтті. Чемпионат басталмас бұрын уругуайлықтар жаңадан Сентенарио атты стадион салды. Осы стадионда жәнеде финалдық кездесу өткізілді. Нөсер жауынның салдарынан стадионды салып бітіру қиынға соғып, чемпионат басталуға 5 күн қалғанда бітірді.

title: Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігі


query: Қытайда жерленген терракота жауынгерлері қайдан табылды?

text: Теракоттан (күйдірген саздан) жасалған әскер—Қытай императоры Цинь Ши Хуандидің Сианьда орналасқан кесенесіндегі 8099 шамасындағы үлкен көлемді терракоттық (күйдірген саздан жасалған) қытай жауынгерлері мен олардың сәйгүліктерінің жерлену атауы.

title: Терракоттан жасалған әскер

text: Кесененің құрылысы 700 мыңнан астам жұмысшылар мен әбзелшілердің күшін қажет етті және тұрғызылуы 38 жылға созылды. Жерлеудің сыртқы қабырғасының периметрі 6 км тең.

title: Терракоттан жасалған әскер


query: Екінші дүниежүзілік соғыста Германияның одақтасы қандай елдер болды?

text: «Ось» елдері одағы бастапқыда неміс-жапон-итальяндық-испан Коминтернге қарсы пактіге және неміс-итальяндық «болат пактіге» негізделген және толық 1940 жылы 27 қыркүйекте, Германия, Италия және Жапония ықпал ету аймақтарын «жаңа тәртіппен» бөлу және өзара әскери көмек туралы үшжақты пактісіне қол қою кезінде заңдастырылды. Кейінірек пактіге, Венгрия, Румыния, Болгария және Тайланд, сондай-ақ Германия мен Жапонияның қуыршақ мемлекеттері қосылды.

title: Ось елдері мен олардың одақтастары

text: Кейіннен "осі" елдері деп пактіге қол қойғанына қарамастан, Антигитлерлік коалиция елдерімен соғысқан барлық мемлекетті атайды .

title: Ось елдері мен олардың одақтастары


query: Үлкен аю көлі картада қай жерде орналасқан?

text: Үлкен Аюлы көлі ("Great Bear Lake") — Канаданың солтүстік-батысында 119 м биіктікте орналасқан көл. Ауданы 30,2 мың км², ұзындығы 280 км, тереңдігі 137 метрге дейін. Көл қазаншұңқыры мұздық-тектоникалық жолмен пайда болған. Үлкен Аюлы өзені арқылы Маккензи өзенімен жалғасқан. Суы өте мөлдір. Қазан — мамыр айлары аралығында мұз құрсанып жатады. Жағалауы биік жартасты, құзды, күшті тілімделген; қылқан жапырақты орман өседі. Кеме жүзеді. Балық ауланады. Порттары — Порт-Радий, Форт-Франклин.

title: Үлкен Аюлы көлі

text:
==Сілтемелер==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том

title: Үлкен сегіздік


query: Том мен Джерри алғаш рет қашан эфирге шықты?

text: «Том мен Джерри» (Tom and Jerry) — мысық Томның және тышқан Джерридің таусылмайтын бақталастық туралы қысқа және толық метражды сериалдар, сонымен қатар, мультсериалдар топтамасы. Американдық мультипликатор Уильям Ханна және Джозеф Барберамен жасалынған ең алғаш шығарылымы «Puss Gets the Boot» "Мысық тепкі алады" деп аталынып, экрандарда 1940 жылдың 20 ақпанында көрсетілген.

title: Том мен Джерри

text: MGM-дың алғашқы мультфильмдері (1940—1958 жж.), ең көрнектілері болып саналады және Оскар киномарапатының жеті жүлдесін ұтып алған.

title: Том мен Джерри


query: Netflix-ке 'оғаш нәрселер' қашан шықты?

text: «Оғаш дүниелер» (Stranger Things) — американдық ғылыми фантастикалық сериал, Netflix кабельді арнасына арнайы ағайынды Дафферлер түсірген. Бірінші сезонның барлық сегіз эпизоды 15 шілде 2016 жылы телеарнаның ресми сайтында жарияланды.

title: Оғаш дүниелер

text: 6 қараша 1983 жыл Индиана штатындағы ойдан шығарылған Хоукинс қаласында құпия жағдайларда 12 жасар Уилл Байерс із-түссіз жоғалып кетеді. Жоғалған баланың анасы, Джойс (Вайнона Райдер), баласын іздеп өзін қоярға жер таппайды. Ол полиция басшысы Хопперден (Дэвид Харбор) көмек сұрап, ол іздеу жұмыстарын бастайды. Іздеу жұмыстарын Уиллдың достары да бастайды, соның барысында орманда бір ерекше қабілеті бар қызды (Милли Бобби Браун) кездестіреді. Ол жоғалған достары туралы бірдеңе білетін болып шығады. Оқиға барысында Уиллдің жоғалғанына құпия ұйымының қатысы бар екені анықталды.

title: Оғаш дүниелер

text:
=== Басты құрам ===
* Вайнона Райдер — Джойс Байерс
* Дэвид Харбор — шериф Джим Хоппер
* Финн Вулфард — Майк Уиллер
* Милли Бобби Браун — Он бір (Оди)
* Гейтен Матараццо — Дастин Хендерсон
* Калеб Маклафлин — Лукас Синклер
* Наталия Дайер — Нэнси Уилер
* Чарли Хитон — Джонатан Байерс
* Кара Буоно — Карен Уилер
* Мэттью Модайн — доктор Мартин Бреннер

title: Оғаш дүниелер


query: Орталық Америка Солтүстік Америка немесе Оңтүстік Америка континентінің бөлігі ме?

text: Орталық Америка – Солтүстік Американың Теуантепек және Дарьен мойнақтары аралығындағы қиыр оңтүстік бөлігі. Тынық мұхит пен Мексика шығанағы және Кариб теңізі аралығында тропиктік ендікте орналасқан. Ені Юкатан түбегі аумағында 960 км, Панама мойнағында 48 км, ең биік жері "Тахумулько тауы (4217 м). Орталық Америкада Мексиканың оңтүстік-шығыс бөлігі, Гватемала, Сальвадор, Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика, Панама, Белиз мемлекеттері" орналасқан. Басым бөлігін Кордильера жүйесіне кіретін орта биіктікті тау белдеуі алып жатыр. Ірі жазық өңірлер "Юкатан түбегі мен Москития" жағалауында. Кен байлықтарынан "алтын және күміс (Гондурас, Никарагуа), қорғасын (Гватемала, Гондурас), сүрме (Гватемала), мұнай (Теуантепек), күкірт (Гватемала)" өндіріледі. Орталық Америка климаты ылғалды; жылдық жауын-шашын мөлшері солтүстігінде 1500 – 2000 мм, оңтүстігінде 3000 – 4000 мм (тау беткейлерінде 7000 мм). Өзендері қысқа, бірақ суы мол; әсіресе Атлант мұхиты алабына жататын өзендердің суы жыл бойына мол болады. "Тектоникалық қазаншұңқырларға" толған көптеген көлдер кездеседі; ірілері – Никарагуа және Манагуа. Топырақ және өсімдік жамылғысы алуан түрлі.

title: Орталық Америка

text: Бұл - Орталық Америкадағы көлемі жағынан ең кішкентай және халқы ең тығыз қоныстанған республика. Астанасы - Сан-Сальвадор. Халқы - 6227 491 (2011) адам. Сальвадор - көз тартар көркем жерлері көп, табиғаты тамылжыған, тамаша мекен. Саяхатшылар оны "тропиктік жер жаннаты" деп бағалайды. Сондай-ақ бқл ел - табиғи ресурсқа бай, тартымды өлке.

title: Орталық Америка

text: Никарагуа Республикасы - Орталық Америкадағы ең ірі мемлекет. Ол олтүстігінде Гондураспен, ал оңтүстігінде Коста-Рикамен шектеседі. Астанасы - Манагуа. Халқы - 5 815 524 (2010) адам. Никарагуа мемлекетінің экономикасы ауылшаруашылық өнімдерін экспорттауға арналған.

title: Орталық Америка


query: Симфониядағы бөліктердің саны әдетте тең?

text: Симфония ішекті аспаптар, үрмелі аспаптар, оркестрлер, т.б. үшін жазылады. Әдетте 4 бөлімнен тұрады: бірінші - сонаталық аллегро, екінші баяу лирикалық, үшінші - менуэт немесе скерцо, төртінші - көбіне рондоға ұқсас финал. Симфония эпикалық, лирикалық, драмалық, т.б. болып келеді. Кейбір Симфонияларға хор мен жеке әншілер де қатысады. 18 ғасырда Вена классикалық мектебінің композиторлары Й.Гайдн, А.Моцарт, Л.ван Бетховен симфониялық жанрдың жетілген түрлерін қалыптастырды. Сифония орыс классикалық музыкасы мен ТМД елдері музыкасында Симфония жанры ерекше дамыған жанр. Қазақ музыкасында С. жанрына үлес қосқан композиторлар: Е.Брусиловский, С.Мұхамеджанов, Ғ.Жұбанова, М.Қойшыбаев, Қ.Қожамияров, Қ.Мусин, т.б.

title: Симфония

text: Симфония(συμφωνία – үндестік) – симфоникалық оркестрде орындауға арналған күрделі циклді музыкалық шығарма.

title: Симфония


query: 1943 жылы Тегеранда одақтастардың үлкен үштігінің қай көшбасшылары кездесті?

text: Тегеран конференциясы (1943, 28 қараша – 1 желтоқсан) – халықаралық келісім. Оған 2-дүниежүзілік соғыстағы одақтас үш держава – КСРО, АҚШ, Ұлыбританияның мемлекеттерінің басшылары: И.В.Сталин, Ф.Д. Рузвельт, У.Черчилль, сыртқы істер министрлері, штаб бастықтары, т.б. кеңесшілер қатысты. Күн тәртібінде соғыстың барысы мен соғыстан кейінгі бейбітшілік мәселелері талқыланды. Одақтас елдердің Германияға қарсы соғыс қимылдарын бірлесіп жүргізу жоспарын жасау Тегеран Конференциясының басты мәселесі болды. Бұған дейін АҚШ пен Ұлыбритания Еуропада соғыс майданын ашамыз деген уәделерін орындамағандықтан соғыстың негізгі ауыртпалығын Кеңес Одағы көтерді. Кеңес делегациясының ұсынысы бойынша Еуропада 2-майдан ашу, соғыстың аяқталуын тездету мәселесі қаралды. Черчилль 2-майданды Балқан түбегі арқылы жүргізуді жақтады. Ол ағылшын-америкалықтар әскерін Кеңес Армиясынан бұрын Оңтүстік-Шығыс және Орталық Еуропаға кіргізуді көздеді. Ал Сталин Германия шекарасына неғұрлым жақын жерде – Солтүстік Францияда ашуды ұсынды. Оны Рузвельт жақтап, 2-майдан Францияның солтүстігінде 1944 жылы мамырда ашылатын болды. Кеңес Одағы Қызыл Армияның ірі шабуылын осы кезге сәйкестендіруге міндеттенді. Тегеран Конференциясында Түркияның одақтас елдер жағында соғысқа қатысуы

title: Тегеран конференциясы


query: Жануарлардың ұлпаларында кездесетін жасушалық қосылыстардың үш түрі?

text: Жасушааралық байланыстар ("межклеточные контакты"); (junctiones intercellulares "junctiones" — байланыс, жанасым; грек, "inter" — аралық, "cellula" - жасуша) — жасуша кабықшалары — плазмолеммалар араларындағы өзара жанаса байланыс. Жасушааралық байланыстарға: қарапайым жанасу, саңылаулы жанасу, тығыз жанасу, саусақша жанасу (құлып), синапстық байланыс жатады.

title: Жасушааралық байланыстар

text: 1.Қарапайым жанасу — жасушааралық байланыстың ең көп тараған тұрі. Ені 15-20 нм жасушааралық саңылау — көрші жасушалар плазмолеммалары гликокаликс қабаттарының өзара әрекеттесетін аймағы;

title: Жасушааралық байланыстар

text: 2.Саңылаулы жанасу немесе нексус 0,5-3 мкм жасушаарлық аймақты қамтиды. Көрші жасушалар плазмолеммалары аралығында 2-3 нм саңылау қалады. Нексус аймағындағы көрші жасушалар плазмолеммаларында арнайы протеиндік кешеннен түзілген, арналары 1,5-2 нм өзекшелер болады. Олар плазмолеммалар аралығындағы саңылауда бір-бірінің ұштарымен өзара түйісіп, әртүрлі иондар мен ұсақ молекулаларды бір жасушадан екінші жасушаға өткізетін өзектік бірліктер — коннексондарды түзеді. Коннексондар жасушалардың зат алмасуы мен электрлік әрекеттесуін қамтамасыз етеді. Коннексондар арқылы протеиңдер мен амин қышқылдарының ірі молекулалары өтпейді. Нексус қозу процесі жұретін ұлпалар мен мүшелерде кездеседі;

title: Жасушааралық байланыстар


query: Apple алғашқы macbook pro-ны қашан шығарды?

text:
{{Компьютер
|Photo = Apple-desk-laptop-macbook-pro_(23699397893).jpg
|Photo width= 300px
|name = MacBook Pro
|Developer = Apple Inc.
|Type = Ноутбук
|Discontinued = Қазіргі уақыт
|Caption =
|Released =14 ақпан 2006 - бірінші модель

title: MacBook Pro

text:
|Memory = SoDIMM DDR3 4 GB, 8 GB, DDR3L 16 GB
|OS = OS X
| predecessor = PowerBook G4
|Processor = 2.5, 2.9, 2.3, 2.6, 2.7 ГГц, 64 бит, Intel Core i5, Intel Core i7
|Website =
}}

title: MacBook Pro


query: Мадагаскарда Алекске кім дауыс береді?

text:
==== Түпнұсқада ====
* Бен Стиллер — Алекс, арыстан
* Крис Рок — Марти, зебра
* Джада Пинкетт Смит — Глория, сусиыр
* Дэвид Швиммер — Мелман, керік
* Саша Барон Коэн — Джулиан, мысық лемур, лемур патша
* Седрик «Көңіл көтеруші» — Морис, ай-ай, Джулиан көмекшісі
* Энди Рихтер — Морт, тышқан лемур
* Том МакГрат — Шкипер, пингвин басшы
* Крис Миллер — Ковальски, «ми» пингвин
* Джеффри Катценберг — Рико, пингвин
* Кристофер Найтс — Прапор, күрескер пингвин
* Конрад Вернон — Мейсон, маймыл
* Габриэлли, Элиза — кемпір Нана

title: Мадагаскар (мультфильм)

text:
Мадагаскар - 2005 жылы DreamWorks Animation шығарған Американдық компьютерлік анимациялық комедиялық фильм. Марк Бертон, Билли Фролик, Дарнелл және МакГраттың сценарийінен Эрик Дарнелл және Том МакГрат режиссерлық етті.
2005 жылдың 27 мамырында жарық көрген ол сыншылардың аралас пікірлерін алды және кассалық күтім де сәтті болды және ол 2005 жылғы ең көп сатылатын фильмдердің бірі болды. Мадагаскар 2 2008 жылы. Тағы бір фильм, Мадагаскар 3 2012 жылы жарық көрді, ал пингвиннің кейіпкерлері - Мадагаскар пингвиндері бейнеленген мультхикая 2014 жылдың 26 қарашасында жарық көрді.

title: Мадагаскар (мультфильм)

text: Орталық саябақ хайуанаттар бағында Марти зебра өзінің оныншы туған күнін тойлайды, бірақ күнделікті тіршілігімен қобалжып, жабайы табиғатпен танысуды армандайды. Мартидің ең жақын досы - Алекс арыстан, ол көпшілікке және өзінің «Нью-Йорк патшасы» атағына ие болғанды ұнатады. Алекс Мартины қолдауға тырысады, бірақ Марти әлі де қанағаттанбаған хайуанаттар пингвиндерінің - Скипер, Ковальски, Рико және Прапор - қашып кетуге тырысып жатқанын біліп, олармен бірге шығады. Алекс, керік Мельман және сусиыр Глория Мартины қуып, оны қайтуға көндіруге тырысады. Төртеуі, пингвиндер мен Мейсон және Фил есімді екі шимпанзе Гранд Орталық станцияға жиналып, мұнда билік транквилизатордың мылтықтарын пайдаланып отырады. Тұтқындауға қарсы белсенділердің қысымымен хайуанаттар бағынан қашып кеткен жануарларды теңіз арқылы Кениядағы табиғи қорыққа жіберуге мәжбүр. Саяхаттау кезінде пингвиндер қашып кетіп, кемені Антарктидаға алып бармақ болады. Жол жүру бағыты өзгерген кезде кеменің күрт бұрылуы нәтижесінде Алекс, Марти, Мелман және Глория салынған жәшіктер борт сыртына түсіп, Мадагаскардың жағасына келеді.

title: Мадагаскар (мультфильм)

text: Алғашында Сан-Диегодағы хайуанаттар бағында боламыз деп сенген жануарлар патша Джулиен XIII басқарған лимурлардың бір тобын кездестіреді. Жыртқыш фосса лемураларға шабуыл жасайды, бірақ Алекстің қорқынышты көрінісінен қорқады. Алекс Мартиді топтың тұрақсыздығы үшін айыптайды және өркениетке қайта оралуға көмектесу туралы сигнал беруге тырысады. Марти табиғаттың өзін іздегендей болып көрінді, ал Глория мен Мельман көп ұзамай аралға ләззат алуға қосылды. Ақыр соңында Алекс айналасында жүреді, бірақ оған хайуанаттар бағында дайындалған стейктер болмаса, аштық кіріп, оның олжасы жете бастайды. Патша Джулиен хайуанаттар бағындағы жануарлармен дос болғандықтан, оның кеңесшісі Мориске Алекстің жыртқыш табиғаты туралы ескертулеріне қарамай, Алекстің қатысуы фоссты шығанақта ұстайды деп үміттенеді. Алекс бақылауды жоғалтып, Мартиге шабуыл жасаған кезде, Джулиен оның қауіпті екенін түсініп, оны аралды мекендейтін жыртқыштар жағына шығарады. Алекспен не болғанын және жабайы табиғаттың қаншалықты қауіпті екенін көріп, Марти хайуанаттар бағынан кетуге шешім қабылдағанына өкінеді.

title: Мадагаскар (мультфильм)

text: Пингвиндер Антарктидаға барып, оны өмір сүруге жарамсыз деп тауып, кемені Мадагаскарға отырғызды. Алексті Нью-Йоркқа қайтару мүмкіндігін көріп, Марти жыртқыштар жаққа өтіп, ашуланған Алексті қайтып келуге тырысады, бірақ Алекс Мартиге қайта шабуыл жасайды деп қорқып, бас тартады. Фосса Мартиге шабуыл жасайды, ал Глория, Мельман және пингвиндер көмекке келсе де, олар сансыз көп. Алекс өзінің жыртқыштығын жеңіп, достарын құтқарады және лемур аймағынан қуады. Лемурлар Алекске деген құрметтерін қалпына келтіреді, ал пингвиндер оның аштығын сушимен тамақтандырады. Лемурлар төрт адаммен қоштасу рәсімін өткізіп жатқанда, пингвиндер кеменің жанармайы таусылғандығы туралы жаңалықты таратпауға шешім қабылдайды.

title: Мадагаскар (мультфильм)


query: Көкбауыр адам ағзасында қайда орналасқан?

text: Көкбауыр – адам ағзасындағы құпиясы ашылмаған мүшелердің бірі. Екінші атауы – талақ. Салмағы 100-150 грамм. Бір қызығы, ішастар қуысында орналасатын көкбауырсыз адам өмір сүре береді.

title: Көкбауыр

text: Көкбауыр (σπλήν—splḗn, Spleen, Селезенка) — 1) омыртқалы жануарлардың құрсақ қуысына орналасқан органы; қан түзуге, зат алмасуына қатысады; иммунобиологиялық және қорғаныш функциясын атқарады; 2) отқа қуырылған көк бауырды сөкпен жаншып, май салып дайындаған.

title: Көкбауыр

text: Кейде бұл мүшені ота арқылы алып тастаса, қызметін бауыр жалғастырады. Бауыр мен талақ бір-біріне ұқсайды. Кейбір адамдар көкбауырсыз дүниеге келеді. Бұған қарап, көкбауырдың ағза үшін қажеті жоқ екен деген пікір болмауы тиіс.

title: Көкбауыр


query: Жаңа 1 фунт монета қашан енгізілді?

text: Бір фунт стерлинг - Ұлыбританиядағы заңды монеталық төлем түрі. Ол 1983 жылдың 21 сәуірден бастап қолданыста. Оның диаметрі 22,5 мм және биіктігі 3,15 мм және салмағы 9,5 грамм. Ол жезді-никельді материалдан жасалады.

title: Бір фунт стерлинг

text: Монетаның дизайнында Ұлыбританияның негізін құраушы бөліктері - Уэльс, Шотландия, Солтүстік Ирландия және Англия бейнеленген.

title: Бір фунт стерлинг


query: Стэнгер дельишканың 1 маусымында неше эпизод бар?

text: «Оғаш дүниелер» (Stranger Things) — американдық ғылыми фантастикалық сериал, Netflix кабельді арнасына арнайы ағайынды Дафферлер түсірген. Бірінші сезонның барлық сегіз эпизоды 15 шілде 2016 жылы телеарнаның ресми сайтында жарияланды.

title: Оғаш дүниелер

text: 6 қараша 1983 жыл Индиана штатындағы ойдан шығарылған Хоукинс қаласында құпия жағдайларда 12 жасар Уилл Байерс із-түссіз жоғалып кетеді. Жоғалған баланың анасы, Джойс (Вайнона Райдер), баласын іздеп өзін қоярға жер таппайды. Ол полиция басшысы Хопперден (Дэвид Харбор) көмек сұрап, ол іздеу жұмыстарын бастайды. Іздеу жұмыстарын Уиллдың достары да бастайды, соның барысында орманда бір ерекше қабілеті бар қызды (Милли Бобби Браун) кездестіреді. Ол жоғалған достары туралы бірдеңе білетін болып шығады. Оқиға барысында Уиллдің жоғалғанына құпия ұйымының қатысы бар екені анықталды.

title: Оғаш дүниелер

text:
=== Басты құрам ===
* Вайнона Райдер — Джойс Байерс
* Дэвид Харбор — шериф Джим Хоппер
* Финн Вулфард — Майк Уиллер
* Милли Бобби Браун — Он бір (Оди)
* Гейтен Матараццо — Дастин Хендерсон
* Калеб Маклафлин — Лукас Синклер
* Наталия Дайер — Нэнси Уилер
* Чарли Хитон — Джонатан Байерс
* Кара Буоно — Карен Уилер
* Мэттью Модайн — доктор Мартин Бреннер

title: Оғаш дүниелер


query: Ген терминінің анықтамасы қандай?

text: Ген (γένος — тұқым, тек) — тұқым қуалаудың қандай да бір элементтер белгісін қалыптастыруға жауапты материалдық бірлік. Генде жасушаның құрылымы мен қызметін анықтайтын генетикалық ақпарат болады. Бір организмнің Гендер жиынтығы оның генотипін құрайды.Ген терминін алғаш рет 1909 жылы Дания ғалымы В.Йогансен енгізді. Барлық Гендер ДНҚ-дан тұрады және әрбір жеке жасушадағы мыңдаған осындай Гендер жеке ДНҚ молекуларының үзіндісі түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында болады. Жасушаның бөлінуі кезінде бұл хромосомалар екі еселенеді және жаңа түзілген жас жасушалар осындай ата-аналық Гендер жиынтығының көшірмесін алады. Соның нәтижесінде жасушаның барлық белгілері (қасиеттері) ұрпақтан ұрпаққа беріледі, яғни тұқым қуалайды. Әртүрлі органимздердегі Геннің орташа ұзындығы 1000 нуклеотид негіздерінің жұбынан құралады деп есептеуге болады. Мыс., жануарларда кездесетін SV-40 вирусындағы ДНҚ-ның ұзындығы 5000 нуклеотид, яғни ол 5 геннен; Т4 бактериофагы — 200, ішек бактериясы — 4600, ал адамның гаплоидты жасушасы 100000 — 500000 Гендерден тұрады. 1865 жылы чех ғалымы Г. Мендел организм белгілерінің жеке тұқым қуалайтынын және шағылысу (будандастыру) кезінде ұрпақтарында жоғалмай сақталатынын анықтады.

title: Ген

text: ----ДНҚ-да “жазылған” (кодталған) тұқым қуалау туралы генетикалық ақпарат РНҚ молекуласына беріледі де, ақуыз биосинтезі (трансляция) нәтижесінде ақуыз молекулалары құрылымынан көрініс табады. Генетикалық ақпараттың ДНҚ-дан РНҚ арқылы полипептидтер мен ақуыздарға тасымалдануы экспрессия немесе Гендердің көрінуі деп аталады. ДНҚ-ның басқа Гендердің белсенділігін реттейтін бөліктерін реттеуші Гендер деп атайды. Реттеуші Гендер басқа молекулалармен әрекеттесе отырып, сол жасушадағы ақуыз синтезіне әсер етеді. Геннің маңызды қасиеттерінің бірі — олардың жоғары тұрақтылығының (ұрпақтар бойында өзгермеушілігі) тұқым қуалағыш өзгерістерге — мутацияға ұшырау қабілеттілігімен үйлесімділігі. Бұл қасиет табиғи сұрыпталудың, оның нәтижесінде организмдер өзгергіштігінің негізі болып табылады.

title: Ген

text: Будандардың бірінші ұрпағында ата-ананың біреуінің ғана белгісінің басым болуы доминанттық деп аталады. Генетикада Гендерді латын әліпбиінің әріптерімен белгілеу қалыптасқан, мыс., доминантты Генді бас әріппен (А), ал рецессивті (басылыңқы) Генді кіші (а) әріппен белгілейді. Микроорганизмдерде белгілі бір қосылыстар синтезіне жауапты Гендерді сол қосылыстар атауының алғашқы әріптерімен және “+” (қосу) белгісімен белгілейді, мыс., hіs+ — гистидин Гені, leu+ — лейцин Гені, тағыда басқа Гаметалардың түзілуі мен ұрықтану процестеріндегі әртүрлі Гендер бойынша белгілердің тәуелсіз ажырауы мен гомологтық емес хромосомалар әрекетінің арасындағы қатарластық (параллелизм), тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізін қалады. Бұл теория бойынша Гендер хромосомаларда тізбектеле орналасады да, олар тұқым қуалаушылықтың материалдық негізін қалайды (қ. Мейоз). Жасушадағы ақуыздың синтезделуі және олардың қарым-қатынасы туралы ақпарат тек Гендерде болады, яғни әрбір Ген белгілі бір ақуыз (полипептидті тізбек) синтезіне жауапты. Ақуыз синтезін бақылай отырып, Ген организмдегі барлық химиялық реакцияларды басқарады, яғни оның белгілерін (мысалы, шаштың түсін, қанның тобын, өсуді және т.с.с.) анықтайды.

title: Ген

text: Гендер өзінде болатын ферменттер құрылымы және басқа жасушалық ақуыздар туралы ақпарат есебінен жасушалық метаболизмге бақылау жасайды. Ал ферменттер тірі организмдерде жүретін барлық химиялық реакцияларды басқаратын биокатализатор рөлін атқарады. Геннің құрылымы мен қызметін, Ген мен ферменттер арасындағы өзара байланысты әрі қарай тереңдете зерттеудің нәтижесінде “бір ген — бір полипептид” деген ұғым тұжырымдалды. Геннің қызметі туралы қазіргі көзқарастың қалыптасуына Америка ғалымдары Д. Бидл, Э. Тейтем (Татум) және С. Бензер жүргізген зерттеулердің әсері көп болды (1940 — 60).

title: Ген


query: Израиль мен Египет арасында соғыс қашан болды?

text: Алты күндік соғыс (מלחמת ששת הימים, "Мильхемет Шешет га-Йамим"; حرب الأيام الستة, "Ḥarb al‑Ayyam as‑Sitta" или حرب 1967, "Ḥarb 1967", Six-Day War) — 1967 жылдың 5—10 маусым күндері аралығында Таяу Шығыстағы бір жағынан Израиль және екінші жағынан Мысыр, Сирия, Иордания, Ирак және Алжир арасындағы соғыс.

title: Алты күндік соғыс


query: Достар алғаш рет қашан эфирге шықты?

text:
«Достар» хикаясы «Брайт/Кауфман/Крейн продакшенс» (ағылш. Bright/Kauffman/Crane Productions) және Warner Bros. Television студиясымен бірге продюсерленді, премьералық көрсетілімдер американдық NBC телеарнасында көрсетілді (1994 жылғы 22 қыркүйектен 2004 жылғы 6 мамырға дейін). Хикаяның соңғы эпизоды телехикаялардың соңғы эпизодтары рейтингінде төртінші орынға ие болды — премьерада оны 52,5 миллион адам көрді.
1994 жылдан 2004 жыл аралығында телехикаяның 10 маусымы түсірілді — барлығы 236 эпизод. Ол әлемнің әртүрлі елдерінде үлкен жетістікпен көрсетілді және көптеген жанкүйерлерді ие болды.
27 мамыр 2021 HBO Max бейне сервисінде түпнұсқа шоудың барлық басты актерлерінің қатысуымен "Достар" арнайы шығарылымы жарық көрді.

title: Достар (телехикая)

text:
Сериал 1994-2004 жылдары аралығында негізінен Манхэттенде (Нью-Йоркқаласында) орын алады.
Сериал алты досының өмірін баяндайды: "әкесінің ерке қызы" Рейчел Грин (Дженнифер Энистон); аспаз Моника Геллер (Кортни Кокс); өткір тілді, кеңсе қызметкері Чендлер Бинг (Мэттью Перри); жыныстық қатынас пен тамақтануға бейім актер Джоуи Триббиани (Мэтт Леблан); ажырасқан палеонтолог Росс Геллер (Дэвид Швиммер); массаж жасаушы және әнші Фиби Буффе (Лиза Кудроу).

title: Достар (телехикая)

text: «Достар» (Friends) — алты достың өмірі туралы баяндайтын комедиялық телехикая. Американдық телекөрініс тарихындағы ең үздік комедия жанрындағы телехикая және 1990-ыншы жылдардың ең таңымал тележобасы болып табылады. Қойылым мен шығармашылық топқа көптеген марапаттар ұсынылды, соның ішінде алты «Эмми» премиясы және «Алтын глобус» премиясы.

title: Достар (телехикая)


query: Бағдаршамның алғашқы қол сигналы қашан ойлап табылды?

text: БАҒДАРШАМ — жарықпен белгі беру арқылы көшедегі, автомобиль жолы мен темір жолдағы қозғалысты реттеуге арналған құрылғы. Ол белгі беру тәсілдеріне қарай: түрлі түсті Бағдаршам (жарығы жасыл, сары және қызыл түсті, ал темір жолда бұларға қосымша көгілдір және ақ жарық), позициялық Бағдаршам (бір түсті жарық) және құрама Бағдаршам болып ажыратылады. Алғашқы Бағдаршам типтес құрылғы 1868 жылы Лондон көшелерінде, үш түсті электрлік Бағдаршам 1918 жылы Нью-Йоркте, 1930 жылы Мәскеуде орнатылған. Темір жолында 20 ғасырдың басынан бастап қолданылды. Бағдаршам белгі санына қарай 1 — 5 секциялы болады. Бағдаршам іске автоматты түрде не қолмен қосылады.

title: Бағдаршам


query: Оң және сол жақ жалпы ұйқы артерияларының қызметі?

text: Солжақ және оңжақ Жалпы каротид күретамырлары (кейде Каротидтер, common carotid arteries (carotids)) — анатомияда бас пен мойынды оттегіленген қанмен қамдайтын күретамырлар, олар мойында бөлініп, Сыртқы каротид күретамыры және Ішкі каротид күретамырын қалыптастырады.

title: Жалпы каротид күретамыры

text: Солжақ жалпы каротид күретамырын екі бөліктен тұрады деп есептеуге болады: көкірек бөлігі және мойын бөлігі. Оңжақ жалпы каротид мойыннан шығады, немесе мойынға жақын орналасады, оның тек шағын бөлігі ғана кеуде бөлігінде болады. Биоинженерия әдебиеттерінде жалпы каротид көктамырының геометриялық құрылымын сапалық тұрғыдан және математикалық (сандық) тұрғыдан сипаттайтын зерттеулер бар.

title: Жалпы каротид күретамыры


query: Тамырлар қанды жүрекке жеткізеді ме, әлде алыс па?

text: Көктамыр (немесе вена) — қанды организм мүшелер жүйелерінен жүрекке алып келетін ірі қан тамыры. Түтікше мүше ретінде венаның қабырғасы үш қабықтан тұрады: ішкі қабығы — "интима", ортаңғы қабығы — "медиа" және сыртқы қабығы — "адвентиция". Интиманың ішкі бетін жұқа жалаң қабат - эндотелий астарлайды. Эндотелийдің астындағы шекаралас жатқан — эңдотелийасты қабатын жіңішке талшықты борпылдақ дәнекер ұлпасы құрайды. Бұл қабатта эластин талшықтарының торы және жетілмеген пішіні жұлдыз тәрізді жас жасушалар болады. Зақымдалған эндотелиоциттер жұлдызша жасушалардың есебінен қалпына келеді. Бұл қабаттың аморфты заты гликозамингликандарға бай. Көкгамырдың интимасында ішкі эластинді жарғақ қабаты болмайды.

title: Көктамыр

text: Медианы бірыңғай салалы ет ұлпасы құрайды. Венаның сыртқы адвентиция қабығы қоректендіргіш тамырларға бай борпылдақ дәнекер ұлпасынан тұрады. Медиа қабығының болу-болмауына байланысты вена: етті және етсіз көктамырлар болып екіге бөлінеді. Етті немесе миотипті көктамырларға аяқ пен қолдың, жануарлардың бас және мойын веналары жатады. Ал етсіз көктамырлардың қабырғалары тек эндотелий және эндотелийасты қабаттарынан тұрады. Бұларға мидың, көздің тамырлы қабығының, сүйектердің, көкбауыр перделіктерінің, бауыр бөлікшелерінің орталық көктамырлары жатады. Етсіз көкгамырларды фибротипті көктамырлар деп атайды.

title: Көктамыр

text: Майда көктамыр - ең кішкентай көктамырлар; қылтамырлардың қосылуынан түзіледі. Майда көктамырлар қосылып ірі көктамырлар түзеді.

title: Көктамыр


query: Адам құқықтары туралы декларация қашан қабылданды?

text: Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы (Universal Declaration of Human Rights, UDHR) — адамның негізгі құқықтары мен бостандықтарын жария еткен бірден-бір халықаралық-құқықтық құжат. 1948 ж. 10 желтоқсанда БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы 217 А (III) жарғысымен қабылданған және жарияланған. Құжатта белгіленіп, бекітілген адам құқықтары мен бостандықтарының жалпыға бірдей мойындалуын, сақталуын және тиімді жүзеге асырылуын қамтамасыз ету бұл құжаттың негізгі міндеті.

text: Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы ерекшелігі мен маңыздылығы адам құқықтары мен бостандықтарын алғашқы болып халықаралық дәрежеге көтергендігінде жатыр. Декларацияның міндеттілігі, заңдық сипаты жоқ, яғни бекітілген нормалар сөзсіз орындалуға тиісті емес. Дегенмен құжатта белгіленген адам құқықтары мен бостандықтары жөніндегі қағидалардың маңыздылығына байланысты Декларация жалпыға бірдей акт ретінде танылады және оны қабылдауға дауыс берген мемлекеттердің барлығы бірдей орындауға тырысады.

text:
* Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы
* Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы


query: Сиднейдегі Харбор көпірінің құрылысы қашан басталды?

text:
==Тарихы==
"Ілгек" деген қосымша атауы бар бұл көпір 1932 жылы салынған. Фрэнсис Гринуэй Гаванидің солтүстігінен оңтүстігіне өтуге мүмкіндік беретін көпір салу керек деген жобасын ұсынады. Жобаның қабылдануына бірінші дүниежүзілік соғыс кедергі жасап, аяқталғаннан кейін ғана жоба қайта қабылданады. 1924 жылы сәулетші табылып, Сиднейде орналасқан "Харбор-Бридж" салына бастайды. 8 жыл созылған құрылысқа 6,61 млн АҚШ доллары жұмсалған екен.

title: Харбор-Бридж

text: Харбор-Бридж (Harbour Bridge) - Аустралияның Сидней қаласында орналасқан әлемдегі ең үлкен көпірлердің бірі.

title: Харбор-Бридж


query: Қатты заттың буға тікелей айналу процесі белгілі?

text: Десублимация - заттың бу күйінен тікелей қатты күйге ауысуы; сублимацияға қарсы процесс.

title: Десублимация


query: Қызыл ыстық чили қашан пайда болды?

text: Red Hot Chili Peppers — Лос-Анджелесте 1983 жылы құрылған америкалық рок тобы. Red Hot Chili Peppers бүкіл әлем бойынша сатылған альбомдар көшірмелерінің саны 80 миллионнан асты.«Грэмми» марапатының алты дүркiн иегерлерi.

title: Red Hot Chili Peppers

text:
* Энтони Кидис — вокал
* Фли — бас-гитара
* Чад Смит — барабандар
* Джон Фрушанте — гитара

title: Red Hot Chili Peppers

text:
=== Студиялық альбомдары ===
* 1984 — "The Red Hot Chili Peppers"
* 1985 — "Freaky Styley"
* 1987 — "The Uplift Mofo Party Plan"
* 1989 — "Mother’s Milk"
* 1991 — "Blood Sugar Sex Magik"
* 1995 — "One Hot Minute"
* 1999 — "Californication "
* 2002 — "By the Way "
* 2006 — "Stadium Arcadium"
* 2011 — "I’m with You"
* 2016 — "The Getaway"
* 2022 — "Unlimited Love"
* 2022 — "Return of the Dream Canteen"

title: Red Hot Chili Peppers


query: 1800 жылдары бу қозғалтқышын кім ойлап тапты?

text: Бу машинасы — сығылған су буының потенциалдық энергиясын механикалық жұмысқа түрлендіретін алғашқы поршеньдік қозғалтқыш. Алғашқы әмбебап Бу машинасын 1784 жылы ағылшын өнертапқышы Дж. Уатт ойлап шығарып, оған патент алды. 19 ғасырдың аяғына дейін Бу машинасы өнеркәсіп пен көлікте қолданылатын жалғыз қозғалтқыш болып келді. Бу машинасының дамуы фабрикалар мен зауыттар, электр станциялары, бу арбалар (паровоздар), кемелер мен локомобильдер,ауыл шаруашылығы мен жергілікті өнеркәсіп мұқтаждықтары үшін қажетті жетілдірілген орнықты (стационар) Бу машинасыларын жасау бағытында жүрді. Бу машинасының тарту сипаттамалары жоғары, үлкен жүктемелерге шыдас береді және реверстеледі (кері айналады), жұмыс жасауы сенімді, құрылымы қарапайым. 20 ғасырдың басына қарай Бу машинасының қуаты 15 МВт, жылдылдық 1000 айн./мин және пайдалы әсер коэффициенті 20 — 25%-ке жетті. Дегенмен, Бу машинасыларының тиімділігінің төмендігі (пайдалы әсер коэффициенті 20 — 25%) және бірлік қуатының шектеулілігі (15 МВт-қа дейін) олардың кеңінен қолданылуына мүмкіндік бермеді. Қазіргі кезде олар толығымен бу турбиналарымен ығыстырылған. Бу машинасы дүниежүзілік өнеркәсіп пен көлік құралдарының қазіргі деңгейге жету прогресінде ерекше рөл атқарды.

title: Бу машинасы


query: Майкл Джордан Чикаго Буллзға қашан қосылды?

text: Өз еңбек жолын 1982-1984 жылдары Солтүстік Каролина Университетінің баскетбол командасында ойнаумен бастаған Джордан 1982 жылы NCAA біріншілігінде жеңіске жетті. 1984 жылы Джордан «Чикаго Буллз» командасының құрамында өнер көрсете бастады. Биікке керемет секіру қабілетінің арқасында ол «Air Jordan» лақап атқа ие болды. Ол сонымен қатар баскетбол тарихындағы ең үздік қорғаушы болып табылады. 1991 жылы «Буллз» құрамында ол өзінің тұңғыш ҰБЛ чемпионатын жеңіп алды. 1992 жылы және 1993 жылы ол өз жетістігін қайталады. Әкесінің қазасынан кейін баскетболдан кетпек болған Джордан бейсболда бағын сынап көрмек болды. Алайда 1995 жылы баскетбол аланына кері оралып, «Буллз» командасына тағы үш атақты жеңіп беріп, ҰБЛ-ның бір маусымда жеңіске жеткен матчтар саны бойынша рекордын жаңартты. 1995-96 жылғы маусымда 72 мәрте жеңіске жеткен. 1999 жылы Джордан тағы да баскетболмен қоштаспақ болды, алайда 2001 жылы тағы екі ойын маусымында «Вашингтон Уизардс» жейдесін киіп, сол құрама сапында өнер көрсетті.

title: Майкл Джордан

text: Майкл 1962 жылы Бруклинде өмірге келеді. Әкесі Джеймс Джордан АҚШ Әскери Әуе Қызметінде жұмыс жасаған, ал анасы Делорис Пиплс банк қызметкері. Майкл отбасындағы бес баланың төртіншісі болатын. Оның екі ағасы : Ларри, Джеймс, әпкесі Делорис және қарындасы Розлин. Бірақ көп ұзамай оның отбасы Солтүстік Каролина штатына қарасты шағын қала Уилмингтонға қоныс аударады. Басқа бауырларына қарағанда еріншектігімен, бірақ, доп ойнауға деген құштарлығымен жастайынан ерекшеленген Майкл балалық шағы туралы былай деп ой тербейді: Бес жасында алғаш рет баскетбол ойынына куә болып, ҰБЛ-дағы (НБА) кәсіпқойлар сияқты допты шығыршыққа үстінен салуға қатты құмарта бастайды. Сегізінші сыныпта оқып жүргенінде (ол кезде бойының ұзындығы небәрі 173 см. бола тын) тұңғыш рет допты шығыршыққа төбесінен енгізген. Бұған дейінгі жаттығулардың бірде-біреуінде дәл бұлайша биікке секіріп көрмеген. Ал сол жолғы ойында ол тура қанат біткендей тым биікке көтеріліп, допты шығыршыққа атып ұрды. Майкл Джордан тек өзінің қиялындағы емес, сон дай-ақ баскетбол добын қолына алған сан мыңдаған спортшы армандаған ұлы баскетболшыға айналды. Миллиондаған жанкүйердің жүрегін жаулаған ол тек Американың емес, күллі әлем бас кетболының шоқ жұлдызы ретінде танылды.

title: Майкл Джордан

text:
Майклдың анасы да ұлының балалық шағынан-ақ даңқты баскетболшы болуға тал пын ғанын растайды. Майкл шамамен 11-12 жасында өзінің қайткенде де Олимпиадаға қатысатындығын айтып, анасына уәде берді. Арманы 1984 жылы орындалды, 22 жасар Майкл ұлттық құрама сапында өнер көрсетті.
Даңқты ұлын әкесі Джеймсте мақтан тұтқан. Майкл өзінің туған ағасы Ларримен үнемі бірге баскетбол ойнап, бастапқысында өзінен төрт жас кіші інісін Ларри ұтып кететін. Бірақ жыл өткен сайын Майкл есеп айырмасын айтарлықтай қысқартып отырды. Ал он беске толған шағында ол өзінің ағасын ұта бастады.
Майклдың ата-анасы туралы сөз қозғағанда, оның анасына тартқандығын айта кеткен абзал. Өйткені Джордандар тұқымында бойшаң адамдар әсте болған емес. Олардың ең ұзын дегенінің өзі 183 сантиметрден аспаған көрінеді. Сондай-ақ Майклдың өзі де бойының ұзын болуы үшін аянбай тер төгіп, осы мақсатқа арналған жаттығуларды үзбей жасап отырған. Кім біледі, соның арқасы болар 18-ден 19-ға қараған жылы оның бойы 12,5 сантиметрге бір-ақ секіріп, 198-ге жетеді.

title: Майкл Джордан

text: Оның Эмсли Лэйни мектебінің қабырғасындағы жаттықтырушысы Фред Линч болатын. Майкл 9-сыныпта оқып жүргенінде бойының ұзындығы 183 см. Болған. Сол кездің өзінде ол алаңға мектептің негізгі құрамында шыққысы келетін. Бірақ ол сол тұста жоғары сынып оқушылары әкелетіндей нәтижеге қол жеткізе алмайтын-ды. Әйтсе де Майкл өзінің табандылығының арқасында бір жылға жетер-жетпес уақыттың ішінде негізгі құрамнан команданың белді ойыншысы ретінде орын алды. Ал 11-12- сыныптарда оқып жүрген шағында ол тек мектебіміздің емес, сондай-ақ бүкіл Солтүстік Каролина штатының үздік ойыншысы болып табылды. Ал кейінірек АҚШ оқушылары арасындағы үздік он баскетболшының қатарында Майклдың да есімі аталды. Майкл баскетбол және басқа да жеңіл атлетикалық жарыстарға деген құштарлығының кесірінен сабаққа мүлдем көңіл бөлмеген. Тек жоғары сыныптарға жеткенде ол өзінің қателігін түсініп, орташа баллын жоғарлатуға ұмтыла бастады. Ол әсіресе математиканы жақсы меңгеріп шыққан.

title: Майкл Джордан

text:
Мектепті бітірісімен Майкл баскетбол бағдарламасына жете көңіл бөлінген Солтүстік Каролина университетінде оқуға ше шім қабылдайды. Оның мықты баскетболшы ретінде қа лыптасып, үлкен же тіс тіктерге жетуіне осы білім ор дасының көп көмегі тиді деуге толық негіз бар. Бұл жерде де Майкл үшін оқудан гөрі өзінің сүйікті ойыны баскетбол маңыздырақ болғаны жасырын емес. Дегенмен ол университеттің негізгі құрамына бірден алына қоймады.Мұндағы бапкерлер назарын өзіне аударту үшін тағы да біраз тер төгуіне тура келді. Ақыры 1982 жылы жоғары оқу орындары арасындағы турнирде ол көпшілікті мойындатты. Джорджтаун университетімен финалдық кездесуде бәсекеге түскен Солтүстік Каролина университеті жиырма жасар, бірінші курстың студенті Майкл Джордан салған шешуші голдың көмегімен жеңіске жетті. Осы оқу ордасының қабырғасында-ақ Майкл ұшатын, әуе Джорданы деген лақап аттарға ие болды. Солтүстік Каролина университетінің баскетболы Майкл Джордан мен Сэм Перкенсонның арқасында АҚШ ЖОО-лары-ның арасында үш жыл бойы үлкен нәтижелерге иек артты.
Майкл Джордан өмірінің жарқын беттері әйгілі «Чикаго буллз» командасымен тікелей байланысты екені даусыз. Осы команданың капитаны бола жүріп ол үлкен биіктерді бағын дырды, талайды тамсандырды.

title: Майкл Джордан


query: Жұмысшылардың жалақысын анықтайтын негізгі фактор қандай?

text:
==Пайда болуы==
Еңбекақы жұмыс уақыт бірлігіне (немесе орындалған әр тапсырмаға) байланысты төленеді. Жұмыс күні – осындай уақыт бірліктерінің ең алғашқы түрі болып табылады. Жұмыс уақытының бірнеше бөлікке бөлінуі бастаған кезі сағаттың ойлап табылуы уақытына дөп келді. Сондықтан, қазіргі таңда сағаттық төлем еңбекақының кең таралған түрі болып табылады.
Еңбекақы Ежелгі Грекияда және Ежелгі Римде төленген.

title: Еңбекақы


query: Жердің айналасындағы озон қабатының бұзылуына қандай газ жауапты?

text:
"Озон тесігі" ( грек, ozon — иісі шығу, аңқу) — ғаламшардың озон қабатындағы озон (көк түсті, өткір иісті газ) құрамының едәуір төмендеуінен I (50 %-ға дейін және одан да жоғары) 20-25 км биіктікте пайда болған кеңістік.

Бұл — жердің озон қабатының тозуындағы күрделі экологиялық мәселенің бір бөлігі. Антропогендік факторлардың салдарынан атмосфераға суытқыштар (фреондар) мен азот оксиді (космостық аппараттар және ұшақтардың органикалық отынының толық жанбаған өнімі) шығарындыларының көп бөлінуінен ғаламшардың озон қабатында бұзылу процесі басталған.

title: Озон тесігі


query: Балықты зерттеумен айналысатын Зоология бөлімі?

text: Ихтиология (ichthys - балық және логия) - балықтар мен дөңгелекауыздыларды, ("миксиндер мен тілтістер") зерттейтін омыртқалылар зоологиясының бөлімі.

title: Ихтиология

text: Ихтиология балықтардың сыртқы белгілері мен ішкі құрылысын (морфологиясы мен анатомиясын), балықтардың сыртқы ортаға бейімделуін, бейорганикалық және органикалық қарым-қатынасын (экологиясын), даму тарихын – жеке организмнің эмбриологиясын және түрлердің, туыстардың, тұқымдастардың, отрядтардың, т.б. эволюциясын немесе филогениясын, сондай-ақ, балықтардың географиялық таралуын (зоогеографиясын) және балықтар үйірінің санын, оның ауытқу заңдылықтарын зерттейді; балықтардың мінез-құлығын (этологиясын), өзара қалай қатынаста болатынын, ұрпағына қалай қамқорлық жасайтынын анықтап, балықтардың өндірістік қорын анықтау әдістерін жетілдіреді, қысқа және ұзақ мерзімді балық аулау көлемін болжайды.

title: Ихтиология


query: Моғол билігі қашан аяқталды?

text: Моғол әулеті, ұлы Моғолдар әулеті – 16 – 19 ғасырларда Үндістанды билеген әулет. Негізін салушы – Заһир әд-Дин Мұхаммед Бабыр. Темір әулетінен шыққан, әкесі Омар Шейх (1456 – 95) Әмір Темірге туажат, анасы Құтлұқ Нигар ханым Жүніс ханның үлкен қызы. Бабыр Ферғананың әмірі болды. 1504 жылы Мұхаммед Шайбани бастаған Дешті Қыпшақ тайпалары Бабырдан Ферғананы тартып алды. Ол өзіне берілген жауынгерлермен оңтүстікке жылжып, Кабулды иеленді. 1512 жылы Бабыр әскерлері Самарқандты басып алды. Бірақ келесі жылы жеңіліп, кейін қайтты. Содан кейін Бабыр түркі тайпалары мен ауғандықтарды бастап Үндістан жерін жаулауға кірісті (1518 – 19, 1524 – 25). Ол кезде Үндістан бытыраңқы ел болатын. Оның солтүстік аймақтарында мұсылмандар билеген бірнеше мемлекеттер өмір сүрді. Өзара қырқыстағы билеушілер Бабырға сүйенбек болып, оны көмекке шақырды. Бабыр қолы 1526 жылы Панипат жазығында Ибраһим ІІ-ні, 1527 жылы раджпуттарды жеңіп, Пенджаб, Лахор, Дели, Агра жерлеріне ие болды. Сөйтіп, Бабыр және оның ұрпақтары Ауғанстанның тең жартысын, Үндістанның солтүстігін, орталық аймақтарын біріктіріп, ірі империя құрды. Олар Моғолстаннан шыққандықтан Үндістанда және Еуропада ұлы моғолдар деген атпен аталды. Моғол әулеті билеген кезеңде Үндістан әлемге әйгілі болды.

title: Ұлы Моғолдар патшалығы

text: Ұлы моғолдар империясы — Үндістан аумағында өмір сүрген ірі мемлекет ("1526 — 1858") Дели сұлтандығы ыдырағаннан кейін құрылған. Негізін Темір әулетінен шыққан Захир әд-Дин Мұхаммед Бабыр қалады. Бабыр мен оның ұрпақтары Моғолстаннан шыққандықтан үнділіктер (оларды “мухгал” деп атаған) мен еуропалықтарға Ұлы Моғолдар деген атпен белгілі болды. Ұ. М. и. барынша ұлғайған кезінде аумағы оңт-ндегі шағын князьдіктер мен патшалықтардан басқа Үндістан түбегін түгелге дерлік қамтыды.

title: Ұлы Моғолдар патшалығы

text: "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том

title: Ұлы Моғолдар патшалығы

text:
==Сілтемелер==
* Мұхаммед Шайбани
* Бабыр
* Дешті Қыпшақ

title: Ұлы Моғолдар патшалығы


query: Арыстан Мен жолбарыс арасындағы крест қалай аталады?

text: Лигр (liger) — арыстан мен жолбарыстың будандасуынан пайда болған жануар. Лигрдің ата-анасы пантераның бір түріне, бірақ әртүрлі типтеріне жатады. Олар ірі мысықтардың тұқымдасы.

title: Лигр


query: Гарри Поттер сериясында Лорд Волдемортты кім ойнады?

text: Лорд Волан-де-Морт жайлы әр кітапта айтылады, ал фильмдерде бұл рөльді ойнағандар Ричард Бреммер (еске түсіру көрінісі), Ян Харт (профессор Квиррелдің дүмбісіндегі бетті ойнаған), Кристиан Коулсон (екінші фильмдегі 16 жасар Том Реддл), Рэйф Файнс (қайта оралған Волан-де-Морт), Хиро Файнс Тиффин (11 жасар Том), Фрэнк Диллэйн.

title: Волан-де-Морт

text: Волан-де-Морт — Хәрри Поттер әлемінің кейіпкері, басты антагонист. Тарихтағы ең ұлы қара сиқырмен айналысатын сиқыршы. Өте үлкен таңғажайып күштің иесі, крестраждар көмегімен ажалсыздыққа жеткен. Хәрри Поттердің дұшпаны.

title: Волан-де-Морт

text: Шынайы есім Voldemort-тің ата-тегі французша. «vol de mort» — «өлім ұшуы» француз сөз тіркесіне ұқсас. Волан-де-Морт— шын аты «Том Марволо Реддлдің» анаграммасы («Tom Marvolo Riddle ⇒ I am Lord Voldemort»). Сиқыршылар әлемінде Волан-де-Морттан бәрінің қорқатыны соншалықты, тіпті оның атын атамайды. Кейіпкерлердің көбісі оны «Атын-атауға-болмайтын» немесе «Өзің-кім-екенін-білесің» деп атайды. Волан-де-Морт — Кадм Певереллдың ұрпағы, ал сиқыршылардың бәрі бір бірімен туысқан болғандықтан, ол Хәрри Поттердің алыс туысқаны. Оған қоса, ол Салазар Слизериннің ұрпағы. Том Реддл қаны аралас, бірақ ол бұны мұқият бүркемелейді.

title: Волан-де-Морт


query: Ара жануар ма, жәндік пе?

text: Жабайы ара — шаншартұмсық жарғақ қанаттылар тұқымдасына жататын жәндіктер тобы. Олардың 22 мыңнан аса түрлері белгілі. Жабайы араға жалтырауық жабайы ара, тескіш жабайы ара, қатпарқанатты жабайы ара, тағы басқа жатады. Жабайы араның көбі жеке, тек қатпарқанатты жабайы ара мен тескіш жабайы араның кейбір түрлері қауымдасып тіршілік етеді. Ересек жабайы ара гүл шырынымен қоректенеді. Кейбір қауымдасып тіршілік ететін жабайы ара, мысалға, гүлдің жабайы арасы гүл шырынымен және тозаңымен өз дернәсілдерін қоректендіреді. Жабайы араның көбісінің дернәсілдері ұяшықта аналық аралар жинаған қорекпен (жәндіктер, өрмекшілер) қоректеніп, дамиды. Жабайы араның көпшілігі пайдалы: зиянды жәндіктерді жояды және өсімдіктерді тозаңдандырады. Тек кейбір түрлері бал араларына шабуыл жасап, ауыл шаруашылығына зиян келтіреді.

title: Жабайы ара


query: Афина қаласы кімнің атымен аталды?

text: Афина (Αθήνα) қаласы ежелгі өркениет орталықтарының бірі, Грекияның астанасы. Эгей теңізінің жағасында, Аттика түбегіндегі төбелі жазықта орналасқан. Ол өзімен іргелес жатқан ең ірі теңіз порты — Пиреймен қосылып, үлкен Афинаны құрайды (аумағы 433,28 км²). Афина — Жерорта теңізінің жағалауындағы ең ірі қалалардың бірі. Тұрғыны 3,4 млн. адам (1994). Климаты жерортатеңіздік (жазы — ыстық, қуаң, қысы — жылы, жаңбырлы), қаңтар айының орташа температурасы 90С, шілде айының орташа температурасы 270С. Ежелгі Грекия тарихында Спартамен қатар жетекші рөл атқарған қала-мемлекет. Қала әйел құдай Афина Палладаның (Зевстің қызы) есімімен аталған. Қала-мемлекеттің қалыптасу тарихын баяндайтын негізгі еңбек — Аристотельдің “Афина политиясы”. Афиналықтар шежіресі бойынша, қала Афина акрополінің төңірегінде (бұл жерде микен дәуірінің кезінде-ақ бекініс тәрізді елді мекендер мен б.з.б. 16 — 13 ғасырларда салынған сарайлар болған) таңдаулы рулық қауымдарды біріктірудің нәтижесінде пайда болған. Б.з.б. 5 ғасырдың 2-жартысында бұған дейін бірнеше әлеуметтік-саяси реформаларды басынан өткерген Афина мәдени гүлденудің (“Периклдің алтын ғасыры” деп аталатын) ең биік деңгейіне жетті.

title: Афина

text: Қазіргі Афинада ежелгі грек,рим заманы мен орта ғасырлардың сәулет ескерткіштері жақсы сақталған. Олардың негізгілері — Акрополь төбесі (биікт. 125 м) мен Агора алаңы (суретті қ.). Қалада дүние жүзіне әйгілі Ұлттық археология мұражайы (1874), Акрополь (1878), Агор (1956), Византия (1914), Бенаки мұражайлары (1931) Ұлттық көркемсурет галереясы (1900), бар. Қала — бүгінгі Грекияның ірі өнеркәсіп орталығы.Грекия шығаратын барлық өнеркәсіп өнімдерінің 70%-ын өндіреді. Жеңіл, тамақ,]металл өңдеу және металлургия,химия,полиграфия т.б. өнеркәсіп салалары дамыған.

title: Афина


query: Католик шіркеуінде Рим Папасы кім?

text: Рим папасы, папалық — католицизмдегі діни және діни-саяси институт өкілі, тұтас католиктік шіркеу басшысы. Католиктік Шіркеуде Папа сонымен қатар Ватикан егеменді территориясы саналатын Әулие Тақ жоғарғы басшысы болып табылады.

title: Папалық


query: Үйде жалғыз Кевинді ойнайтын бала кім?

text: «Үйде жалғыз қалғанда» (1990), «Үйде жалғыз қалғанда 2: Нью-Йоркте адасқан» (1992), «Бай бала Ричи» (1994) комедияларындағы басты рөлдерді сомдаумен танылған. Отбасындағы жеті баланың үшіншісі. Ең алғаш рет басты рөлді «Бак ағай» (1989) фильмінде сомдаған.

title: Маколей Калкин


query: Әлемдегі алғашқы ұшақты кім ойлап тапты?

text: Райт ағайныдылар (Wilbur Wright (1867—1912) және Orville Wright (1871—1948)) — адам тарихындағы ең алғашықы ұшқыштар болып саналады. 19 ғасырдың аяғында автомобильдерде кеңінен қолданылған іштен жанатын қозғалтқыштардың жетілдірілуі жеңіл әрі қуатты авиациялық қозғалтқышты жасауға жол ашты. Оны ұшаққа алғаш болып америкалық ағайынды механиктер Уилбер мен Орвилл Райт пайдаланды.

title: Райт ағайындылар

text: Орвилл жаңа заттарды құрастыруға құмар болатын. Ал бұл құлшыныс інісі екеуін жаңа жобаға итермелейді. 1889 жылы олар баспа құралын құрастырып, біраз уақыт күнделікті газетті баспадан шығарумен айналысады. Ал 1892 жылы велосипед моделін құрамдап, жеке дүкендерін ашады. Бұл өте сәтті бизнес болды және олардың әрі дизайнер, әрі инженер ретінде біліктілігін арттырды.

title: Райт ағайындылар

text: Жаңа ғасырдың басында ұшудың мүмкіндіктеріне қызығушылық пайда болады. Осылай ағайынды Райттар алғашқы механикалық ұшу аппаратын жасауға кірісіп кетеді. Олар жаңа құрылғының әрі қуатты, әрі жеңіл, әрі басқару жабдығының қарапайым болуына аса көп көңіл бөледі.

title: Райт ағайындылар


query: Джокер болғанға дейін джокер кім болды?

text: 1989 жылы шыққан "Бэтмен" фильмінде Джокер рөлін атақты Джек Николсон сомдады. Сол рөлі үшін актер BAFTA марапатында екінші желідегі үздік еркек рөлі номинациясында болды, бірақ жеңе алмады. Сонымен қатар 1990 жылы Джек "Алтын глобус" марапатына номинацияланған. Бұл фильмде алғаш рет Джокердің тегі анықталады. Ол Джек Напьер атты қылмыскер және Готэмнің қылмыскерлік басшысы Карл Гриссомның "оң қолы". Химиялық зауытты тонау кезінде Гриссом Напьерді сатып кетті, себебі ол өз қызының өзінің оң қолымен қарым-қатынаста екенін біліп қойды. Бэтмен мен Напьер күресі нәтижесінде Джек улы кеспекке түсіп, беті қатты жараланды. Джек тірі қалды, алайда оның беті жансыз сұрлылық түске, аяғы қара түсте, ал шашы жасыл түске боялды, және санасы бұзылды. Бетін қалпына келтіру үшін ол пластикалық хирургқа ота жасатты, алайда нашар құрал-саймандардан Джек бетінде мәңгіге күлкі қалып қойды. Сондықтан Джек өзіне "Джокер" деген жаңа есім қойды. Кек алу мақсатында ол Гриссомды өлтіріп, қала қылмыскерлігінде билік орнатады. Джокер Готэм Ситиде көптеген улы заттарды таратып, қалада аласапыран орнатады. Брюс Уэйн Джокердің жүзіне қарап, өзінің әке-шешесін өлтірген қылмыскерді есіне алады. Ұзаққа созылған айқас нәтижесінде Бэтмен Джокерді биік ғимараттан құлатып, өл

title: Джокер (DC Comics)

text:
Джокер (Joker — Әзілқой) — DC Comics әлеміндегі супержауыз, Бэтменнің қас жауы.
Комикстерде Джокердің тарихы туралы айтылмайды.

title: Джокер (DC Comics)


query: Басқа ішкі секреция бездерінің қызметін басқаратын гормондар шығарылады?

text: Гипофиз — негізгі ішкі секреция безі. Ол аралық мидың астыңғы жағына жіңішке өсінді арқылы бекінеді. Пішіні үрмебұршақ тәрізді, ересек адамдарда салмағы 0,5-0,65г-ға жетеді. Бұл без 25 түрлі гормон бөледі. Оның гормондары ұйқы безінен басқа бүкіл ішкі секреция бездерінің қызметін басқарады. Гипофиздің "соматотропин" (өсу) гормоны барлық ұлпа мен ағзаға әсер етеді. "Өсу гормоны" қаңқа мен бұлшық еттің өсуіне әсер ете отырып, ағзаны дамытады. Егер өсу гормоны жеткіліксіз мөлшерде түзілетін болса, адамның бойы өспей, "ергежейлілік" пайда болады. Ал артық түзілген жағдайда (гиперфункция) "алыптық ауруына" шалдығады. Адамының сүйектері 25 жасқа дейін ұзарып өседі. "Акромегалия –" ересек адамдарда өсу гормонының көп бөлуінен пайда болатын ауру. Бұл жағдайда адамның саусақтары, аяқ және бет сүйектері ұзарып өседі.

title: Эндокриңді бездер


query: 1901 жылдан 1909 жылға дейін АҚШ президенті кім болды?

text: Теодор «Тедди» Рузвельт (Theodore Roosevelt, ; 27 қазан 1858 — 6 қаңтар 1919) — америкалық саясаткер, АҚШ-тың 25-ші Президенті, 1901-1909 жылдар арлығындағы АҚШ-тың 26-шы Президенті, Республикалық партияның өкілі, 1906 жылы әлемдік Нобель сыйлығының иегері.

title: Теодор Рузвельт

text:
Теодор Рузвельт 1858 жылы 27 қазанда саудагер және нидерландық тектен тараған филантроптың жанқұясында дүниеге келген. Теодор жнұяда екінші бала болатын, оның бір үлкен әпкесі мен бір кіші қарындасы, сол сияқты, бар еді.
Болашақ Президент балалық шағынан бастап денсаушылығы мығым болмады, астма сырқатымен ауыратын. 1860 жылдар аяғы мен 1870 жылдардың басында рузвельттер жанұясы Еуропаға, Африкаға, және Таяу Шығысқа саяхат жасады. Алғашқы білім көзін денсаулығының болмауы себебінен, Теодор от басынан алды, мектепке бармады.

title: Теодор Рузвельт

text: 1876 жылы Теодор рузвельт Гарвард университетіне оқуға түсті, ал 1880 жылы аяқтады. Сол уақытта өзінің бірінші эссесін жарыққа шығарды және саясатпен айналыса бастады, Республикалық партияға түсті.

title: Теодор Рузвельт


query: ДНҚ бір бактериядан екіншісіне берілуі мүмкін екенін кім анықтады?

text: Трансформация нәтижесінде генетикалық ақпарат трансформацияланған жасушада және сол жасушадан тараған ұрпақ жасушаларда жаңа белгілер пайда болады. Трансформация құбылысын 1928 жылы ағылшын ғалымы Ф.Гриффит (1877 – 1941) ашқан. Ол пневмококк бактериясының (Streptococcus pneumonіae) екі штаммында трансформация процесін зерттеді. Оның біреуі вирулентті қасиеті және полисахаридті қабықшасы бар ірі жасушалардан тұратын тегіс шоғыр (S-штамм), ал екіншісі вирулентті қасиеті және қабықшасы болмайтын, пішіні кедір-бұдырлы (R-штамм) болды. Вирулентті бактериялар тышқандарды өлтірсе, вирулентсіз штаммдар енгізілген тышқандар тірі қалды. Егер қыздыру арқылы вирулентті бактерияны өлтіріп, сонан соң тышқанға жіберсе, олар тіршілігін жалғастыра берген. Ал қыздырып өлтірілген вирулентті жасушалармен вирулентсіз жасушаларды араластырып, тышқандарға енгізгенде, олар өліп, өлекселерінен полисахаридті қабықшасы бар тірі вирулентті жасушалар табылған. Бұл тәжірибеден вирулентті бактериялардан генетикалық ақпарат вирулентсіз бактерияларға тасымалданып, оларды вирулентті ететіндігі анықталды.

title: Трансформация

text: Трансформация (көне лат." transformatіo" – айналу), генетикада – оқшауланған дезоксирибонуклеин қышқылының көмегімен генетикалық ақпаратты қандай да бір жасушаға ендіру процесі.

title: Трансформация

text:
1944 жылы америкалық ғалым О.Эйберидің (1877 – 1956) басшылығымен трансформация процесін жүзеге асыратын фактор – ДНҚ молекуласы екені анықталды. Бұл ДНҚ молекуласының тұқым қуалау ақпаратын тасымалдаушы екенін дәлелдейтін алғашқы зерттеу жұмысы болды. Трансформация құбылысы пневмококктардан басқа да бактериялардан табылып, зерттелді. Тәжірибелерде оңай анықталатын генетикалық белгілерді және радиоизотоппен белгіленген ДНҚ молекуласын қолдану Трансформацияға сандық баға беруге жол ашты. Бактериялардағы трансформация өте күрделі процесс ретінде танылып, оның бірнеше кезеңдерден тұратыны анықталды:
# жасуша-рецепиент арқылы ДНҚ молекуласының фиксациясы;
# ДНҚ молекуласының жасуша ішіне енуі;
# қожайын-жасуша хромосомына ДНҚ молекуласының тасымалданатын бөлігін кірістіру;
# “таза” Трансформацияланған линиялардың қалыптасуы.

title: Трансформация

text: ДНҚ молекуласының фиксациясы саны шектеулі жасуша бетінің ерекше бөліктерінде (рецепторлар) жүреді. Бөгде ДНҚ молекуласын қосып алуға қабілетті бактериялар жасушаларын компетентті жасушалар деп атайды. Мұндай жасушалардың популяция кезіндегі саны өте аз болып, ол бактериялардың генетикалық ерекшеліктері мен бактериялық дақылдың өсу кезеңіне тәуелді болады. Клеткаға енетін ДНҚ бөліктерінің орталығы мөлшері 5х106 дальтонды құрайды. Клеткаға қос жіпшелі ДНҚ енгеннен кейін оның бір жіпшесі моно- және олигонуклеотидтерге ыдырып, ал екіншісі қожайын-жасушадағы хромосомаға енеді. Трансформацияның қолданылуы генетикалық ақпараттың алмасуының басқа түрлері байқалмаған бактерияларды генетикалық талдаудан өткізуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар трансформация ДНҚ құрылымының физикалық не химиялық түрде бұзылуы, оның биологиялық белсенділігіне қандай әсер көрсететінін анықтау үшін өте қолайлы әдіс болып табылады. Ішек таяқшасының бактериясында Трансформация әдісін жете зерттеу нәтижесінде Трансформация процесіне тек бактериялық плазмидтер (бактериялардың хромосомынан бөлек генетикалық элемент) мен бактериофагтардың ДНҚ-сын да қолдануға мүмкіндік береді.

title: Трансформация

text: Бұл әдіс гендік инжерия бағытындағы зерттеу жұмыстарында жасушаға будандық ДНҚ молекуласын ендіру мақсатында кеңінен қолданылады. Жоғары сатыдағы организмдер жасушаларында трансформация процесі толық зерттелмеген.

title: Трансформация


query: Күлдіршінді өлтіруфильмінде кім ойнады?

text: «Оскар» мен Канн кинофестивалінде үздік фильм номинациясына ілікті. Басты рөлді сомдаған Грегори Пек көптеген киносыйлықтарға ие болды.

title: Құйқылжықты өлтіру (фильм)

text: «Құйқылжықты өлтіру» — Харпер Лидің «Құйқылжықты өлтіру» атты атақты романы бойынша түсірілген 1962 жылғы фильм.

title: Құйқылжықты өлтіру (фильм)

text: 1995 жылы бұл кинотуынды АҚШ Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер регистріне енгізілді.

title: Құйқылжықты өлтіру (фильм)


query: Linkin Park атауы қайдан шыққан?

text:
=== Қалыптасуы (1996–2000)===
Топты 1996 жылы үш мектептік достар - Майк Шинода, Брэд Дэлсон және Роб Бурдон Лос Анжелес маңындағы Агура-Хиллз қаласында құрды. Қалыптасқан кезінде олар Super Xero деп аталған, кейін Xero атауына өзгертті. Бұл уақыт мезетінде тобтың мүшелері: Майк, Брэд, Джо, Дэйв, Роб және Марк. Қаражаттың аздығына қарамастан, жігіттер әндерді Шиноданың жатын бөлмесінде (кейіннен топтың бірінші студиясы болды) жазуға бастады. Осы уақытта бірде-бір лейблмен шарт жасай алмағандықтан және де осы топ жетістікке жете алмайды деген оймен басқа жоба іздеу үшін Марк топтан кетті, ал Дэвид Фарреллдің басқа жобасында тур басталғандықтан топтан кетуге мәжбүр болды.

title: Linkin Park

text: Топ мүшелері Марк Уэйкфилд кеткеннен кейін оның орнына жаңа вокалшыны өте көп уақыт бойы іздеді. Өздернің танысы Zomba Music-тің вице-президенті Джефф Блю арқылы олар Аризонада тұратын вокалшы Честер Беннингтон туралы естіген болатын. Музыкантшылар Беннингтонге қонырау шалып, өзінің вокалын демо-касетаға жазып, оларға жіберуін өтінді. Беннингтон өзінің туған күнінің тойлауынан бас тартып, демо-касетаны жазып, жігіттерге телефон арқылы тындауға берді. Оның даусы топ мүшелерінде үлкен әсер калдырды. Келесі күні Честер Лос Анжелеске ұшып келеді. Осыдан кейін шұғыл өзгерістер науқаны басталды. Честер топтың құрамына кіруге келіскен соң, топтың аты Hybrid Theory деп атала бастады. Бірақ Hybrid деп аталатын британ электро тобы оларды плагиаторлықта кінәләді. Сондықтан Честер Беннингтон топқа жаңа Lincoln Park атауын ойлап тапты, өйткені ол Санта-Моникада студияға Линкольн паркі бойымен баратын. Бірақ, өкінішке орай lincolnpark.com домены бос болмағандықтан, атын Linkin Park - ке өзгертіп linkinpark.com доменің алды.

title: Linkin Park

text:
Linkin Park — америкалық альтернативті рок тобы. Топ 1996 жылы Калифорнияның Агура-Хиллз қаласында құрылған. 2000 жылы 27 миллион данамен сатылған «Hybrid Theory» атты алғашқы альбом шыққаннан кейін топ әлемге әйгілі болды.
Linkin Park әлем бойынша шамасымен 60 миллиондай альбом көшірмесін сатып, екі рет «Грэмми» марапатын иеленді.

title: Linkin Park


query: Ренессанс термині қайта туылуды білдіреді. осы уақытта Еуропада не жанданды?

text: Ренессанс (Renaissance, Rinascimento, ол ri – «қайта» және nasci – «туылу» сөздерінен құралған тұрақты термин) — ХІV-ХVІІ ғасырларға аралығындағы еуропалық жаңа мәдениет қозғалысы. Ол орта ғасырдың соңында Италияның орталық өңіріндегі қалалар – Флоренция, Милан қалаларынан басталып, еуропаның өзге елдеріне кеңейген. Ренессанс сөзі бұл күндері ауыспалы мағынада "Өркендеу, гүлдену, жаңару, көркею, қайта серпілу" секілді мағыналарды береді. Ренессанс дәуірінде ежелгі антикалық мәдениетке қайту, ежелгі грек-рим мәдениеті мен философиясынан үйрену, сурет пен бейнелеу өнерінде, өнер мен әдебиетте тегіс гуманизмді (адамгершілікті), пантеизмді (табиғат құдайшылдығы), натурфилософияны негіз еткен тың шығармашылық сынақтарын жасау, католик дінінің озбырлықтарына ащы сын айту, дінді реформациялау, протестантизм, гелиоцентризм, утопия, жаңа теңіз жолдарының толассыз ашылуы секілділерде көрініс тапты.

title: Ренессанс

text: Ренессансқа дейін Азия мәдениеті, соның ішінде түркі, парсы және араб мәдениетінен құралған мұсылман мәдениеті, сосын шығыс қиырдағы Қытай мәдениеті мәлім өлшемдер бойынша Еуропалық мәдениеттен біршама алғабасар, дамыған мәдениет болғаны белгілі. Ал, бұл ренессанс қозғалысы Еуропаны басқа құрлыққа қарағанда ғылым, техника, әскери қуат, экономика, саяси түзім, шығармашылық жақта алға шығарды және кейінгі Еуропаның гүлденіп-күшеюінің басталу нүктесі болды.

title: Ренессанс


query: Сидни Шелдон қандай кітаптар жазады?

text:
==Жазушының романдары==
*Ашық бет / The Naked Face (1970)
*Түн ортасының әр түрлі жақтары / The Other Side of Midnight (1973)
*Айнадағы бейтаныс адам / A Stranger in the Mirror (1976)
*Періштелердің қаҺары / Rage of Angels (1980)
*Ойынның шебері / Master of the Game (1982)
*Егер ертең келсе/ If Tomorrow Comes (1985)
*Құдайлардың диірмендері / Windmills of the Gods (1987)
*Уақыттың құмдары / The Sands of Time (1988)
*Түн ортасының естеліктері / Memories of Midnight (1990)
* Ақырзаман / The Doomsday Conspiracy (1991)
*Аспанда жұлдыздар жарқырайды / The Stars Shine Down (1992)
*Ештеңе мәңгі емес / Nothing Lasts Forever (1994)
*Таңертең, күн, түн… / Morning, Noon, and Night (1996)
*Айлалы есеп / The Best Laid Plans (1997)
*Сынық түстер / Tell Me Your Dreams (1998)
*Құлаған аспан / The Sky is Falling (2001)
*Сен қараңғыдан қорқасың ба? / Are You Afraid of the Dark? (2004)
*Жетістіктің өзге жақтары/ The Other Side of Me (2005) (автобиография

title: Сидни Шелдон

text:
*Ол шын көңілмен елдерді аралауды жақсы көретін (90 елде болған) және өзінің сөздерінде «Егер менің кітабымда тіпті индонезиялық тағам туралы жазылса да яғни мен оның дәмін өзім татып көргенмін». «Сіздің оқырмандарыныңыздың басым көпшілігі әйел заты болғанына қысылмайсыз ба?»- деген сұрақтар көптеп қойылатын , ол сұрақтың жауабына мүлдем жоқ деп жауап қайыратын. Менің кітабымның кейіпкерлері – мықты және әдемі тұлғалар. Олар менің жеке тәжірбиемді көрсетеді: Ұлы депрессия жылдарында бала өсірген менің анам да , менің марқұм әйелім Хорха да , екінші әйелім Александра да осындай мінезді болатын. Олардың барлығы- өте ақылды , мақсатқа жете білетін , шығармашыл адамдар болатын.
*Оқырмандары Шелдонға кейіпкерлердің тағдырын өзгертуді талап ететін. «Періштелер қаһары» романының кейіпкерлерінің біреуі – кішкентай бала- қайтыс болатын . Оқырмандарының көптеген хаттарынан соң Шелдон романның соңын баланың тірі қалуымен аяқтады.

title: Сидни Шелдон


query: Терракота жауынгерлері қай қаладан табылды?

text: Теракоттан (күйдірген саздан) жасалған әскер—Қытай императоры Цинь Ши Хуандидің Сианьда орналасқан кесенесіндегі 8099 шамасындағы үлкен көлемді терракоттық (күйдірген саздан жасалған) қытай жауынгерлері мен олардың сәйгүліктерінің жерлену атауы.

title: Терракоттан жасалған әскер

text: Кесененің құрылысы 700 мыңнан астам жұмысшылар мен әбзелшілердің күшін қажет етті және тұрғызылуы 38 жылға созылды. Жерлеудің сыртқы қабырғасының периметрі 6 км тең.

title: Терракоттан жасалған әскер


query: Солтүстік полюске жеткен алғашқы адам кім болды?

text:
Солтүстік полюске алғаш рет америкалық зерттеушілер Ф.Кук 1908 жылы, ал Р. Пири 1909 жылы жеткен.
Солтүстік полюсті 1909 жылы алғаш ашқан зерттеуші ретінде Роберт Пиридің аты аталғанымен, ол кезде Пиридің қасында тағы да бес адам болған. Ол Роберт Пиридің досы Афроамерикан Метью Хенсон мен тағы да жол көрсетуші төрт Эскимос.

title: Солтүстік полюс

text: Роберт Пиридің тобы Гренландия аралы арқылы Солтүстік полюске қарай бет алған. Нəтижесінде, олар Солтүстік полюстің құрлықта емес, мұхиттың қақ ортасында екендігін анықтады. Ол мұзды мұхиттың қалың мұзының үстінде тұр. Солтүстік полюс жердің шыңы деп аталады.

title: Солтүстік полюс

text: Солтүстік полюс - Жердің айналу осінің Солтүстік жарты шарда Жердің бетімен қиылысатын нүктесі, Солтүстік жарты шардағы Мұзды мұхиттың ортасында орналасқан географиялық нүкте.

title: Солтүстік полюс


query: Кек алушыларкейіпкерлерінің аты кім?

text:
==Желі==
Тордың өгей ағасы Локи Жерге жалғыз емемс келеді. Жер жоюшылыққа жақын.
S.H.I.E.L.D халықаралық мекемесінің басты директоры - Ник Фьюри Темір адамды, Халкты, Торды, Капитан Американы, Қара жесір әйелді және Сұңқар көзді біріктіріп қаһармандар тобын құрады. Енді олар әлемді құтқару керек.

title: Кек алушылар (фильм, 2012)


query: Оксфорд ағылшын сөздігі алғаш рет қашан жарық көрді?

text: 1857 жылы Лондон филология ұйымы сөздікті шығаруды ойластырды. Болашақ сөздіктің жобасы 1859 жылы, жаңа ағылшын сөздігін жасап шығару туралы ұсыныс жарияланғаннан кейін, құрастырылды. Редакторы болып Джеймс Марри тағайындалды. Сондай-ақ Генри Брэдли мен Уильям Крэйги де көптеген жұмыстар атқарды.

title: Оксфорд ағылшын тілі сөздігі

text: Оксфорд ағылшын тілі сөздігі (Oxford English Dictionary, "OED"), Оксфорд сөздігі, Үлкен Оксфордтық сөздік — «Оксфорд университетінің баспасы» баспа үйі шығарған ең танымал және үлкен ағылшын тілі сөздіктерінің бірі. 2005 жылғы басылым 301 100 шақты мақаланы қамтыды (350 миллион символ).

title: Оксфорд ағылшын тілі сөздігі

text: Сөздік ауызекі, бейресми «Мюррей сөздігі» (Murray’s) деген атпен де танымал (алғашқы редакторы – Джеймс Марридың фамилиясы бойынша).

title: Оксфорд ағылшын тілі сөздігі


query: Түркия әлемнің қай бөлігінде орналасқан?

text: Түркия (Türkiye), ресми аталуы Түркия Республикасы (Türkiye Cumhuriyeti) — Азия мен Еуропа құрлықтарында орналасқан мемлекет. Жер көлемі жағынан 37-ші орын алады (783,562 км²). Халық саны - 80 810 525 адам. Тәуелсіздігін 1923-жылы алған, астанасы Анкара қаласы. Осман империясының ыдырауының нәтижесінде пайда болды. Кіші Азия түбегінде орналасқан, оны Қара, Жерорта, Эгей мен Мәрмәр теңіздері жан-жақтан қоршайды. Шығысында Грузия, Әзірбайжан, Иранмен және Армениямен, батысында Болгариямен, Грекиямен, оңтүстігінде Ирак және Сириямен шекаралас.

title: Түркия

text:
Жағрафиялық орны, табиғат жағдайы. Түркия дүниенің екі бөлігінде орналасқан мемлекет. Жерінің 97 % -ы Азияда, ал 3 %-ы Еуропада жатыр. Батысы мен шығысы 1600 км-ге, солтүстігі мен оңтүстігі 550 км-ге созылған. Жағалауын солтүстігінде Қара теңіз, батысында Эгей теңізі, оңтүстігінде Жерорта теңізі сулары шайып жатыр. Жағрафиялық орнының ерекшелігі - Еуропа мен Азия құрлықтарының тоғысқан жерінде орналасқандығы.
Босфор бұғазы үстінде салынған көпір Азия мен Еуропа құрлықтарын жалғастырып тұр. Көпір 1973 жылы қазан айының 30-ында Түркия Республикасының 50 жылдық құрметіне ашылған. Ұзындығы 1074 м, биіктігі 64 м. Оның құрылысында түріктермен қатар ағылшындар, немістер, жапондықтар еңбек етті. Қазір бұл көпір жаңа Түркияның нышаны сияқты.

title: Түркия

text:
Босфор, Дарданелл бұғаздары мен Мәрмәр теңізі халықаралық маңызы бар су жолдары. Босфор, Дарданелл бұғаздары тек Азия мен Еуропа арасындағы шекара емес, сонымен қатар Қара теңізді Дүниежүзілік мұхитпен жалғастырып жатқан су жолы жүйесі. Түркияның «Анадолы» деп аталатын бөлігі Кіші Азия түбегінде, қалған бөлігі Еуропаның Балқан түбегінде орналасқан. Босфор бұғазының жарлауытты жағалауларында Түркияның үлкен ірі портты қаласы Ыстамбұл орналасқан.
Түркияның құрлықтағы шекарасының ұзындығы 618 км, шығысында Армения, Грузия, Әзірбайжан, Иранмен оңтүстігінде Ирак, Сириямен, батысында Грекия, Болгариямен, солтүстігінде Қара теңіз арқылы Румыния, Украина, Ресей Федерациясымен шектеседі.

title: Түркия


query: Солтүстік және Оңтүстік Саскачеван өзендері қай жерде кездеседі?

text: Сеңгір тауларынан басталатын Солтүстік Саскачеван және Оңтүстік Саскачеван өзендернің қосылуынан құралады. Ұлы жазық пен Орта жазықты басып өтіп, Винипег көліне құяды. Ұзындығы 546 км (Оңтүстік Саскачеваның бастауынан 1928 км). Алабының ауданы 385 мың км². Негізінен қар суымен қоректенеді. Маусым-тамыз аралғында деңгейі күрт төмендейді. Қарашада қатып, сәуірде мұзы кетеді. Орташа жылдық су шығыны Те-Пас қаласы маңында 781 м³/сек. Алабының кеме жүзуге жарамды бөлігі 1450 км. Жер суландыруға кеңінен пайдаланылады. Солтүстік Саскачеван жағалауында Эдмонтон қаласы орналасқан.

title: Саскачеван (өзен)


query: Үндістанның жалғыз белсенді жанартауы қайда?

text:
Баррен Айленд- Үнді еліндегі белсенді жанартау.
Ол Порт-Блэр қаласының шығысынан 135 шақырым, Андаман аралдарының шығысына қарай 60 шақырым қашықтықта орналасқан.
Баррен Айленд Оңтүстік Азиядағы жалғыз белсенді жанартау ретінде тіркелген.
Жанартау кемінде 5 конус тәріздес шыңнан және батысқа қарай орналасқан кальдерадан тұрады.
Жанартаудың екі атқылау ошағы бар. Біреуі батыс жағында, екіншісі орталықтың оңтүстік-шығыс қапталында орналасқан.
Жанартау шыңының биіктігі - 354 м. Бір қызығы, жанартаудың көп бөлігі су астында орналасқан.
Аралдың ұзындығы - 3 шақырым, жалпы ауданы - 10 шаршы шақырым. Жанартау кальдерасының ені 2 шақырымды қурайды.
Ондағы кальдера плейстоцен кезіндегі жанартаудың атқылауы барысында пайда болған. Осының нәтижесінде жанартауда ағындар мен шоғырлар көбейген. Жазбаларға сәйкес, аталған жанартау 1787 жылы атқылаған. Сол уақыттан бері 2006 жылға дейінгі аралықта жанартау алты рет атқылапты.
Баррен Айленд Суматра және Мьянма аралдары арасынан өтетін ішкі доғада орналасқан.
Жанартаудың екі атқылау ошағы бар.

Санат:Үндістан географиясы
Санат:Жанартаулар

title: Баррен Айленд