text:
L 337/36 SK Úradný vestník Európskej únie 22.12.2005
 PROTOKOL
 o vykonávaní Alpského dohovoru z roku 1991 v oblasti energie
 Protokol o Energii
 Preambula
 NEMECKÁ SPOLKOVÁ REPUBLIKA,
 RAKÚSKA REPUBLIKA,
 FRANCÚZSKA REPUBLIKA,
 TALIANSKA REPUBLIKA,
 LICHTENŠTAJNSKÉ KNIEŽATSTVO,
 MONACKÉ KNIEŽATSTVO,
 SLOVINSKÁ REPUBLIKA,
 ŠVAJČIARSKA KONFEDERÁCIA,
 a
 EURÓPSKE SPOLOČENSTVÁ,
 V SÚLADE so svojou úlohou zabezpečiť celkovú politiku ochrany a trvalo udržateľného rozvoja alpského regiónu
 vyplývajúcou z Dohovoru o ochrane Álp (Alpský dohovor) zo 7. novembra 1991,
 V RÁMCI plnenia svojich povinností, ktoré vyplývajú z článku 2 odsekov 2 a 3 Alpského dohovoru,
 UVEDOMUJÚC SI význam realizácie foriem výroby, distribúcie a využívania energie, ktoré sú v súlade s ochranou prírody
 a krajiny a ktoré dodržiavajú nariadenia, pokiaľ ide o ochranu životného prostredia a opatrenia na úsporu energie,
 UVEDOMUJÚC SI potrebu znížiť emisie skleníkových plynov aj v alpskom priestore a takto dodržať záväzky Rámcového
 dohovoru Organizácie Spojených národov o klimatických zmenách,
 UVEDOMUJÚC SI, že je potrebné harmonizovať hospodárske záujmy a ekologické nároky a uvedomujúc si skutočnosť, že
 alpský priestor si v európskom plánovaní vyžaduje priradenie špecifickej dôležitosti a že pokiaľ ide o geomorfológiu,
 podnebie, vodu, vegetáciu, faunu, krajinu a kultúru, tvorí jedinečné a zároveň rôznorodé dedičstvo a že jeho vysoké hory,
 jeho údolia a jeho predalpská zóna predstavujú také prvky životného prostredia, ktorých ochrana nemôže prináležať len
 alpským štátom,
 UVEDOMUJÚC SI skutočnosť, že Alpy predstavujú nielen životný a pracovný priestor pre miestnych obyvateľov, ale majú
 aj veľmi veľký význam pre mimoalpské územia najmä z toho dôvodu, že ide o tranzitný región nielen transeurópskej
 dopravy osôb a tovarov, ale aj medzinárodných sietí distribúcie energie,
 PRI ZOHĽADNENÍ citlivosti životného prostredia alpského priestoru, najmä pokiaľ ide o výrobné aktivity, prepravu
 a využitie energie, ktoré sa navzájom prepájajú s aspektmi ochrany prírody, usporiadania územia a využívania pôdy,
 ---pagebreak--- 22.12.2005 SK Úradný vestník Európskej únie L 337/37
 PRI ZOHĽADNENÍ skutočnosti, že kvôli existujúcemu ohrozeniu ochrany životného prostredia najmä z dôvodu prípad-
 ných klimatických zmien vyvolaných ľudskou činnosťou, sa stalo nevyhnutné venovať osobitnú pozornosť úzkym
 vzťahom medzi sociálnymi a ekonomickými aktivitami človeka a ochranou ekosystémov, ktoré si najmä v alpskom
 priestore vyžadujú prijatie vhodných a rôznorodých opatrení na základe spoločnej dohody s miestnymi obyvateľmi,
 politickými inštitúciami a ekonomickými a sociálnymi organizáciami,
 UVEDOMUJÚC SI, že miestni obyvatelia musia byť schopní vypracovať svoj vlastný projekt sociálneho, kultúrneho
 a ekonomického rozvoja a zúčastniť sa na jeho zavedení do existujúceho inštitucionálneho rámca,
 UVEDOMUJÚC SI, že niektoré problémy sa dajú vyriešiť len v rámci medzištátnej spolupráce a vyžadujú si spoločné
 opatrenia zo strany alpských štátov a priamo zapojených samosprávnych území,
 UVEDOMUJÚC SI, že uspokojenie potrieb energie predstavuje významný faktor hospodárskeho a sociálneho rozvoja tak
 vnútri, ako aj mimo alpského priestoru,
 PRI ZOHĽADNENÍ významu použitia a neskoršieho rozvoja ekonomických nástrojov, vďaka ktorým by sa mohla lepšie
 zohľadniť pravdivosť nákladov pri výpočte ceny energie,
 UVEDOMUJÚC SI, že alpský priestor trvalo prispieva k uspokojovaniu potrieb energie v rámci Európy a že okrem
 dostatočných zdrojov pitnej vody musí disponovať dostatočnými energetickými zdrojmi na zlepšovanie životných
 podmienok obyvateľov a ekonomickej produktivity,
 UVEDOMUJÚC SI skutočnosť, že alpský priestor hrá veľmi významnú rolu pri vzájomnom prepájaní energetických
 systémov európskych krajín,
 UVEDOMUJÚC SI skutočnosť, že opatrenia týkajúce sa racionálneho využívania energie a trvalého využívania zdrojov
 vody a dreva v alpskom priestore prispievajú k uspokojovaniu energetických potrieb v rámci národného hospodárstva
 a že využívanie biomasy a solárnej energie má čím ďalej tým väčší význam,
 SA DOHODLI TAKTO:
 KAPITOLA I a) harmonizovať svoje plánovanie energetického hospodárstva
 so svojím plánom celkového usporiadania alpského prie-
 VŠEOBECNÉ USTANOVENIA storu;
 Článok 1
 Ciele b) prispôsobiť systémy výroby, prepravy a distribúcie energie
 smerom k celkovej optimalizácii systémov infraštruktúry
 Zmluvné strany sa zaväzujú vytvoriť rámcové podmienky v alpskom priestore tak, aby zohľadnili potrebu ochrany
 a prijať opatrenia ohľadom úspory energie, výroby, prepravy, životného prostredia;
 distribúcie a využívania energie v územnom rámci uplatnenia
 Alpského dohovoru, ktoré sú potrebné na dosiahnutie energe-
 tickej situácie trvalo udržateľného rozvoja, ktorý bude v súlade c) obmedziť vplyvy energetického pôvodu na životné prostredie
 so špecifickými obmedzeniami tolerancie alpského priestoru; optimalizáciou poskytovania služieb konečným užívateľom
 týmto zmluvné strany významne prispejú k ochrane obyvateľ- energie prijatím, okrem iného a v hraniciach možností,
 stva a životného prostredia, k zachovaniu zdrojov a podnebia. týchto opatrení:
 — zníženie potreby energie vďaka používaniu účinnejších
 technológií,
 — širšie pokrytie potreby energie pomocou obnoviteľných
 Článok 2
 zdrojov energie,
 Základné záväzky
 1. V súlade s týmto protokolom plánujú zmluvné strany — optimalizácia existujúcich zariadení na výrobu energie,
 najmä: využívajúcich neobnoviteľné zdroje energie;
 ---pagebreak--- L 337/38 SK Úradný vestník Európskej únie 22.12.2005
 d) obmedziť negatívne vplyvy energetickej infraštruktúry na 2. Zmluvné strany sa zaväzujú, že zohľadnia ciele tohto
 životné prostredie a na krajinu, vrátane vplyvov na riadenie protokolu aj vo svojich ostatných právnych predpisoch, najmä
 ich odpadov prostredníctvom prijatia preventívnych opatrení v oblastiach usporiadania územia, regionálneho rozvoja,
 pre nové infraštruktúry a ak je to potrebné, zásahmi s cieľom prepravy, poľnohospodárstva a lesného hospodárstva, ako aj
 zlepšenia existujúcich zariadení. turistiky, aby sa vyhli negatívnym alebo nevhodným vplyvom
 v alpskom priestore.
 Článok 4
 2. V prípade budovania nových veľkých energetických infra-
 štruktúrnych projektov a významného rozšírenia kapacity tejto Účasť jednotiek územnej samosprávy
 existujúcej infraštruktúry, zmluvné strany v rámci platného
 práva pristúpia k zhodnoteniu vplyvov na životné prostredie 1. V existujúcom inštitucionálnom rámci každá zmluvná
 Álp a k zhodnoteniu ich vplyvov na územný a socioekologický strana stanovuje čo najlepšiu úroveň koordinácie a spolupráce
 aspekt v súlade s článkom 12. V prípade projektov, ktoré sa medzi inštitúciami a priamo zapojenými územnými samosprá-
 môžu vzťahovať na viaceré štáty, zmluvné strany uznávajú vami s cieľom podpory solidarity v zodpovednosti, najmä pre
 právo na konzultáciu na medzinárodnej úrovni. využívanie a rozvoj harmonizácie pri uplatnení energetickej
 politiky v alpskom priestore, ako aj pri zavedení opatrení,
 ktoré z toho vyplývajú.
 3. Vo svojej energetickej politike zohľadňujú skutočnosť, že 2. Priamo dotknuté územné samosprávy sa zúčastňujú
 v alpskom priestore sa budú využívať obnoviteľné zdroje energie rôznych štádií prípravy a zavedenia týchto predpisov
 a podporujú vzájomnú spoluprácu ohľadom rozvojových a opatrení pri dodržaní ich kompetencií v platnom inštitucio-
 programov v tejto oblasti. nálnom rámci.
 3. Zmluvné strany podporujú medzinárodnú spoluprácu
 medzi inštitúciami, na ktoré sa priamo vzťahujú problémy
 4. Zmluvné strany zachovávajú tieto oblasti chránené spojené s energiou a so životným prostredím tak, že podporujú
 pomocou nárazníkových zón, ostatných ochranných vznik dohôd o riešení spoločných problémov.
 a kľudových zón, ako aj nedotknutých zón v zmysle ochrany
 prírody a krajiny; optimalizujú energetické infraštruktúry
 v závislosti od rôznych úrovní zraniteľnosti, tolerancie
 KAPITOLA II
 a poškodenia alpského ekosystému.
 ŠPECIFICKÉ OPATRENIA
 Článok 5
 Úspory energie a racionálne využívanie energie
 5. Zmluvné strany si uvedomujú, že vhodná politika
 výskumu a vývoja, ktorá sa prejavuje prostredníctvom preven- 1. Alpský priestor si vyžaduje špecifické opatrenia na úsporu
 tívnych a zlepšovacích opatrení, môže významným spôsobom energie, na jej distribúciu a jej racionálne využívanie. Tieto
 prispieť k ochrane Álp pred vplyvom energetickej infraštruktúry opatrenia musia zohľadňovať:
 na životné prostredie. V tomto zmysle podporujú činnosti
 výskumu a vývoja a vymieňajú si medzi sebou významné
 výsledky.
 a) potrebu energie, ktorá je rozdelená na rozsiahlych územiach
 a ktorá sa veľmi líši v závislosti od nadmorskej výšky,
 ročného obdobia a požiadaviek cestovného ruchu;
 6. Zmluvné strany spolupracujú v oblasti energie, pokiaľ ide
 o vývoj metód na lepšie zohľadnenie pravdivosti nákladov. b) miestnu dostupnosť obnoviteľných zdrojov energie;
 c) špecifický dopad na kotliny a údolia v dôsledku ich geomor-
 fologickej štruktúry a imisií v ovzduší.
 Článok 3
 Súlad s medzinárodným právom a s ostatnými politikami
 2. Zmluvné strany dbajú na to, aby pri využívaní energie
 1. Tento protokol sa zavádza v súlade s platnými medziná- zlepšili kompatibilitu so životným prostredím, a prednostne
 rodnými právnymi normami, najmä v súlade s normami podporujú úspory a racionálne využívanie energie, najmä pokiaľ
 Alpského dohovoru a protokolov vypracovaných na jeho uplat- ide o výrobné postupy, verejné služby a veľké hotelové infra-
 nenie, ako aj spolu s platnými medzinárodnými dohodami. štruktúry, dopravné zariadenia a športové a rekreačné aktivity.
 ---pagebreak--- 22.12.2005 SK Úradný vestník Európskej únie L 337/39
 3. Prijímajú opatrenia a ustanovenia najmä v týchto obla- Článok 7
 stiach:
 Elektrická energia vyrobená z vodných zdrojov
 1. Zmluvné strany zabezpečujú zachovanie ekologických
 a) zlepšenie izolácie budov a účinnosti systémov distribúcie funkcií vodných tokov a integrity krajiny prostredníctvom
 tepla; vhodných opatrení, akými je stanovenie minimálnych prietokov,
 zavedenie noriem pre obmedzenie umelého kolísania hladiny
 vody a zabezpečenie migrácie živočíchov, pre nové vodné elek-
 b) optimalizácia výkonnosti vyhrievacích, ventilačných trárne, a ak je to možné, aj pre existujúce elektrárne.
 a klimatizačných zariadení;
 2. Zmluvné strany môžu prijať opatrenia, ktorých cieľom je
 c) pravidelná kontrola a v prípade potreby zníženie škodlivých zlepšiť konkurencieschopnosť existujúcich vodných elektrární
 emisií tepelných zariadení; pri dodržaní ich bezpečnostných noriem a noriem týkajúcich
 sa životného prostredia.
 d) úspory energie vďaka moderným technologickým postupom
 pre využívanie a transformáciu energie; 3. Okrem toho sa zaväzujú zachovať vodný režim v zónach
 vyhradených pre pitnú vodu, v chránených oblastiach
 s nárazníkovými zónami, v ostatných chránených a kľudových
 e) individuálny výpočet nákladov na vyhrievanie a na teplú oblastiach, ako aj v nedotknutých zónach z hľadiska prírody
 vodu; a krajiny.
 f) plánovanie a podpora nových budov za použitia technológií 4. Zmluvné strany odporúčajú opätovné spustenie vodných
 s nízkou spotrebou energie; elektrární, ktoré boli zastavené kvôli novým stavebným
 projektom. Ustanovenie odseku 1, ktoré sa vzťahuje na zacho-
 vanie vodných ekosystémov a ostatných dotknutých systémov,
 sa uplatňuje aj na opätovné spustenie existujúcich vodných
 g) podpora a zavedenie komunálnych/miestnych energetických elektrární.
 a klimatických projektov v súlade s pravidlami uvedenými
 v článku 2 odsek 1 písm. c);
 5. Zmluvné strany môžu v rámci svojich vnútroštátnych
 h) energetické vylepšenie budov v prípade renovácie a podpora právnych predpisov preskúmať, akým spôsobom môžu od
 využívania systémov vyhrievania, ktoré rešpektujú životné konečných užívateľov vyberať poplatky za alpské zdroje, ktoré
 prostredie. budú v súlade s trhovými cenami, za akých podmienok sa
 môžu spravodlivo vykompenzovať služby poskytnuté miest-
 nymi obyvateľmi vo všeobecnom záujme.
 Článok 6
 Obnoviteľné zdroje energie Článok 8
 1. Zmluvné strany sa v rámci svojich finančných zdrojov Energia získaná z fosílnych palív
 zaväzujú podporovať a prednostne využívať obnoviteľné zdroje
 energie podľa podmienok rešpektujúcich životné prostredie 1. Zmluvné strany zaručujú, že v prípade nových tepelných
 a krajinu. zariadení, ktoré budú na výrobu elektrickej energie a/alebo tepla
 využívať fosílne palivá, sa použijú tie najlepšie dostupné
 metódy. Pokiaľ ide o existujúce zariadenia v alpskom priestore,
 zmluvné strany maximálne obmedzia emisie za použitia vhod-
 2. Rovnako podporujú používanie decentralizovaných zaria-
 ných technológií a/alebo palív.
 dení na využívanie obnoviteľných zdrojov energie, akými sú
 voda, slnko a biomasa.
 2. Zmluvné strany overia technickú a ekonomickú realizova-
 3. Zmluvné strany podporujú využívanie obnoviteľných teľnosť, ako aj kompatibilitu životného prostredia pre výmenu
 zdrojov energie aj v kombinácii s existujúcim tradičným záso- tepelných zariadení, ktoré používajú fosílne palivá, zariadeniami,
 bovaním. ktoré využívajú obnoviteľné zdroje energie, a decentralizovanými
 zariadeniami.
 4. Zmluvné strany pri výrobe energie zvlášť podporujú racio-
 nálne využívanie vodných zdrojov a zdrojov dreva na základe 3. Zmluvné strany prijmú opatrenia, ktorých cieľom je
 udržateľného hospodárenia v horských lesoch. podporovať kogeneráciu pre racionálnejšie využívanie energie.
 ---pagebreak--- L 337/40 SK Úradný vestník Európskej únie 22.12.2005
 4. V pohraničných oblastiach členské štáty v hraniciach alebo súkromných prác v energetickej oblasti, ktoré sa vzťahujú
 svojich možností realizujú harmonizáciu a spájanie emisií na životné prostredie a na ekosystémy v alpskom prostredí,
 a svojich kontrolných systémov. pričom v rámci svojich možností využívajú metódy environ-
 mentálneho inžinierstva.
 Článok 9
 Článok 12
 Jadrová energia
 Hodnotenie vplyvu na životné prostredie
 1. Zmluvné strany sa v rámci medzinárodných dohovorov
 1. Zmluvné strany v rámci platných vnútroštátnych právnych
 zaväzujú vymieňať si všetky informácie o elektrárňach
 predpisov, medzinárodných dohovorov a dohôd realizujú pred-
 a ostatných jadrových zariadeniach, ktoré majú alebo by
 bežné hodnotenie vplyvu na životné prostredie pre celý projekt
 mohli mať dôsledky na alpský priestor, s cieľom dlhodobo
 energetických zariadení uvedených v článkoch 7, 8, 9 a 10
 chrániť zdravie obyvateľov, živočíchov, rastlín, ich biocenózu,
 tohto protokolu a pre každú podstatnú zmenu týchto zariadení.
 ich životné prostredie a ich vzájomné pôsobenie.
 2. Zmluvné strany uznávajú možnosť prijať, pokiaľ je to
 2. Okrem toho, zmluvné strany čo najviac dbajú na harmo- možné, čo najlepšie dostupné metódy, aby sa odstránil alebo
 nizáciu a na spojenie svojich kontrolných systémov rádioaktivity zmiernil vplyv na životné prostredie prípadnou likvidáciou
 prostredia. odstavených zariadení, ktoré nerešpektujú životné prostredie.
 Článok 13
 Článok 10
 Dohoda
 Preprava a distribúcia energie
 1. Zmluvné strany sa zaväzujú organizovať predbežné
 1. Pri všetkých existujúcich infraštruktúrnych prvkoch vzájomné konzultácie o projektoch, ktoré môžu mať vplyv na
 zmluvné strany dodržujú racionalizáciu a optimalizáciu pri susedné krajiny.
 zohľadnení nárokov na ochranu životného prostredia a najmä
 potreby zachovania veľmi citlivých ekosystémov a krajiny, pri
 vykonávaní činností ochrany obyvateľov a alpského prostredia,
 ak to bude potrebné. 2. Pokiaľ ide o projekty, ktoré môžu mať vplyv na susedné
 krajiny, musia mať príslušné zmluvné strany v danom čase
 možnosť predložiť svoje poznámky, ktoré sa vhodným
 spôsobom zohľadnia vo fáze poskytovania povolení.
 2. V prípade budovania vedení na prepravu elektrickej
 energie a príslušných elektrických staníc, ako aj ropovodov
 a plynovodov, vrátane čerpacích a kompresných staníc
 a zariadení, ktoré majú veľmi veľký význam z pohľadu život- Článok 14
 ného prostredia, zmluvné strany zavádzajú všetky opatrenia
 potrebné na zmiernenie nepriaznivých vplyvov na obyvateľov Doplnkové opatrenia
 a na životné prostredie, vrátane použitia už existujúcich zaria- Zmluvné strany môžu prijať doplnkové opatrenia k opatreniam
 dení a ciest, ak to bude možné. uvedeným v tomto protokole, ktoré sa budú vzťahovať na
 energiu a na trvalo udržateľný rozvoj.
 3. Pokiaľ ide o prepravné vedenia elektrickej energie,
 zmluvné strany zohľadňujú najmä význam chránených oblastí KAPITOLA III
 s nárazníkovými zónami, ostatných chránených a kľudových
 oblastí, ako aj nedotknuté oblasti z hľadiska ochrany prírody VÝSKUM, VZDELÁVANIE A POSKYTOVANIE INFORMÁCIÍ
 a krajiny, ako aj vtáctva. Článok 15
 Výskum a pozorovanie
 Článok 11 1. Zmluvné strany v úzkej spolupráci a pri zohľadnení
 rôznych už získaných výsledkov na vnútroštátnych
 Renaturalizácia a environmentálne inžinierstvo a medzinárodných úrovniach podporujú a harmonizujú výskum
 a systematické pozorovanie zamerané na realizáciu cieľov tohto
 Zmluvné strany v predbežných návrhoch projektov a v štúdiách protokolu; konkrétne pokiaľ ide o metódy a kritériá analýzy
 vplyvu na životné prostredie podľa stanovených platných práv- a hodnotenia vplyvov na životné prostredie a podnebie, ako
 nych predpisov vypracúvajú podmienky návratu do pôvodného aj o špecifické technológie na úspory energie a jej racionálne
 stavu pre lokality a vodné prostredie po vykonaní verejných využívanie v alpskom priestore.
 ---pagebreak--- 22.12.2005 SK Úradný vestník Európskej únie L 337/41
 2. Zohľadňujú výsledky výskumu v procese definície 3. Stály výbor vypracuje pre Alpskú konferenciu správu
 a preverovania cieľov a opatrení energetickej politiky, ako aj o dodržiavaní záväzkov vyplývajúcich z tohto protokolu zmluv-
 v ich aktivitách vzdelávania a technickej podpory na miestnej nými stranami.
 úrovni v prospech obyvateľstva, ekonomických subjektov
 a jednotiek územnej samosprávy.
 4. Alpská konferencia sa oboznámi s touto správou. Ak zistí,
 že záväzky neboli dodržané, môže prijať odporúčania.
 3. Zmluvné strany dbajú na to, aby sa národné výsledky
 výskumu a systematického pozorovania integrovali do spoloč-
 ného systému pozorovania a trvalého informovania a aby boli
 dostupné verejnosti v existujúcom inštitucionálnom rámci. Článok 19
 Hodnotenie účinnosti ustanovení
 1. Zmluvné strany pravidelne skúmajú a hodnotia účinnosť
 ustanovení tohto protokolu. Pokiaľ to bude potrebné pre reali-
 Článok 16 záciu cieľov, prijmú náležité pozmeňovacie návrhy tohto proto-
 Vzdelávanie a poskytovanie informácií kolu.
 1. Zmluvné strany podporujú počiatočné a celoživotné vzde-
 lávanie ako aj poskytovanie informácií verejnosti, pokiaľ ide
 o ciele, opatrenia a vykonávanie tohto protokolu.
 2. V existujúcom inštitucionálnom rámci sú s týmto hodno-
 tením spojené jednotky územnej samosprávy. Je možné obrátiť
 sa aj na mimovládne organizácie, ktoré vyvíjajú aktivity v tejto
 oblasti.
 2. Konkrétne podporujú ďalší rozvoj vzdelávania, celoživot-
 ného vzdelávania, ako aj technickej podpory ohľadom energie,
 vrátane ochrany životného prostredia, prírody a podnebia.
 KAPITOLA V
 ZÁVEREČNÉ USTANOVENIA
 Článok 20
 KAPITOLA IV
 Vzťahy medzi Alpským dohovorom a protokolom
 VYKONÁVANIE, KONTROLA A HODNOTENIE
 1. Tento protokol je protokolom Alpského dohovoru
 Článok 17 v zmysle článku 2 a ďalších náležitých článkov dohovoru.
 Vykonávanie
 Zmluvné strany sa zaväzujú dohliadať na vykonávanie tohto
 protokolu, pričom prijmú všetky vhodné opatrenia 2. Nikto sa nemôže stať zmluvnou stranou tohto protokolu,
 v existujúcom inštitucionálnom rámci. ak nie je zmluvnou stranou Alpského dohovoru. Odstúpenie od
 Alpského dohovoru znamená zároveň odstúpenie od tohto
 protokolu.
 Článok 18
 Kontrola dodržiavania záväzkov 3. Keď bude Alpská konferencia rokovať o otázkach vzťahu-
 júcich sa na tento protokol, hlasovania sa môžu zúčastniť len
 1. Zmluvné strany pravidelne predkladajú stálemu výboru zmluvné strany tohto protokolu.
 správu o opatreniach prijatých v zmysle tohto protokolu.
 Správy sa zaoberajú aj otázkou účinnosti prijatých opatrení.
 Alpská konferencia stanovuje periodicitu týchto správ.
 Článok 21
 Podpis a ratifikácia
 2. Stály výbor preskúma tieto správy, aby preveril, či 1. Tento protokol je otvorený na podpis všetkým signatár-
 zmluvné strany splnili svoje záväzky, ktoré vyplývajú z tohto skym štátom Alpského dohovoru a Európskeho spoločenstva
 protokolu. Môže si od príslušných zmluvných strán vyžiadať aj 16. októbra 1998 a v Rakúskej republike, ktorá je depozitárom,
 doplňujúce informácie alebo použiť iné informačné zdroje. od 16. novembra 1998.
 ---pagebreak--- L 337/42 SK Úradný vestník Európskej únie 22.12.2005
 2. Tento protokol nadobúda platnosť pre zmluvné strany, a) o každom podpise;
 ktoré vyjadrili svoj súhlas s tým, že budú týmto protokolom
 viazané, tri mesiace odo dňa, keď tri štáty uložia ratifikačnú
 listinu, listinu o prijatí alebo listinu o schválení. b) o uložení každej ratifikačnej listiny, listiny o prijatí alebo
 listiny o schválení;
 c) o každom dátume nadobudnutia platnosti;
 3. Pre zmluvné strany, ktoré vyjadria svoj súhlas s tým, že d) o každom vyhlásení predloženom zmluvnou stranou alebo
 budú viazané týmto protokolom neskôr, protokol nadobúda signatárom;
 platnosť tri mesiace odo dňa uloženia ratifikačnej listiny, listiny
 o prijatí alebo listiny o schválení. Po nadobudnutí platnosti
 e) o každom odstúpení oznámenom zmluvnou stranou,
 pozmeňovacieho návrhu protokolu sa každá nová zmluvná
 vrátane dátumu jeho účinnosti.
 strana stáva zmluvnou stranou zmeneného protokolu.
 Na dôkaz toho nižšie podpísaní zástupcovia, náležite oprávnení
 na tento účel, podpísali tento protokol.
 Článok 22
 Vyhotovené v Blede 16. októbra 1998, v štyroch rovnako plat-
 Oznámenia ných verziách vo francúzskom, nemeckom, talianskom
 a slovinskom jazyku, v jedinom exemplári, ktorý sa uloží
 Depozitár oboznámi každý členský štát uvedený v preambule v Štátnom archíve Rakúskej republiky. Depozitár poskytne
 Európskych spoločenstiev, v súvislosti s týmto protokolom: overenú kópiu všetkým signatárskym stranám.


type: wikipedia

text:
El hipotiroidismo es una enfermedad del sistema endocrino caracterizada por la acción ineficiente de las hormonas tiroideas en el organismo, principalmente por una producción deficiente en la glándula tiroidea (hipotiroidismo primario). También puede producirse por una estimulación deficiente de la glándula tiroides debido a un trastorno que altere la producción de la hormona tiroestimulante en el sistema hipotálamo-hipofisafio (hipotiroidismo secundario).
 En las zonas donde la ingesta de yodo es suficiente, la tiroiditis crónica autoinmune (enfermedad de Hashimoto) es la causa más común del hipotiroidismo. A escala mundial, la deficiencia de yodo sigue siendo la causa más frecuente.
 Las manifestaciones clínicas son poco específicas. El diagnóstico se basa en pruebas de laboratorio, principalmente la determinación de los niveles de tirotropina en la sangre como método de cribado. El tratamiento consiste en administrar levotiroxina por vía oral, con dosis individualizadas según la magnitud del hipotiroidismo, la edad del paciente y los antecedentes de cardiopatía isquémica.
 Clasificación
 Se pueden realizar distintas clasificaciones del hipotiroidismo:
 Según el lugar donde se produzca la disfunción.
 Hipotiroidismo primario (si se localiza en la glándula tiroides).
 Hipotiroidismo secundario (si se sitúa en la región hipofisaria).
 Hipotiroidismo terciario (si se sitúa a nivel hipotalámico).
 Hipotiroidismo periférico (por resistencia periférica hormonal).
 Según el momento de inicio.
 Hipotiroidismo congénito (se presenta en el momento de nacer, o incluso antes).
 Hipotiroidismo adquirido.
 Según su severidad. El hipotiroidismo es un trastorno graduado, que puede presentarse como una alteración leve sólo detectable en análisis bioquímicos hasta una condición potencialmente letal en el caso de un coma mixedematoso.
 Hipotiroidismo subclínico: nivel de tirotropina elevado; T4 y T3 dentro de rangos normales. El hipotiroidismo subclínico se produce cuando hay un nivel persistentemente alto de TSH, mientras que los niveles circulantes de hormonas tiroideas libres (T4 y T3) están dentro de rangos de normalidad. El riesgo de progresión a hipotiroidismo clínico o manifiesto aumenta con la presencia de autoanticuerpos, los antecedentes familiares y la presencia de bocio. El papel del yodo es controvertido, si bien parece haber mayor incidencia de hipotiroidismo subclínico en zonas con ingesta de yodo suficiente.
 Hipotiroidismo clínico leve: tirotropina elevada, T4 baja y T3 normal.
 Hipotiroidismo clínico manifiesto: tirotropina elevada; T4 y T3 bajas.
 Epidemiología
 La incidencia anual y la prevalencia del hipotiroidismo clínico es de 0,41% y 1,8% para mujeres y de 0,06% y 0,1% para los hombres respectivamente. El hipotiroidismo subclínico presenta una prevalencia de 7,5% en mujeres y 2,8% en hombres.
 Más del 90% de los hipotiroidismos son primarios y de estos, más del 70% son subclínicos.
 La prevalencia del hipotiroidismo congénito es de uno cada 5000 recién nacidos vivos.
 En 2006, el 1% de la población de Reino Unido recibía T4 (tiroxina) como terapia de reemplazo del hipotiroidismo.
 Los factores de riesgo para desarrollar hipotiroidismo clínico son el alza de la tirotropina y la presencia de anticuerpos antitiroideos.
 Etiología
 Hipotiroidismo primario
 Está causado por la incapacidad de la glándula tiroides para producir suficiente cantidad de hormona.
 Tiroiditis. Incluye un grupo heterogéneo de procesos que tienen en común la destrucción de la estructura normal del folículo tiroideo. La más frecuente es la tiroiditis de Hashimoto. En las zonas donde la ingesta de yodo es suficiente, la tiroiditis de Hashimoto es la causa más común del hipotiroidismo. Se trata de una inflamación crónica del tiroides de origen autoinmune. La sintomatología es muy variable y muchos casos cursan de forma asintomática.
 Iatrogénico y asociado a drogas.
 Secundario a medicamentos.
 Postquirúrgico.
 Dosis terapéuticas de yodo.
 Radiación externa del cuello.
 Déficit y exceso de yodo. Déficit de yodo. El yodo es indispensable para la síntesis de hormonas tiroideas. La mayor parte procede de la alimentación del ser humano. Durante el embarazo, la deficiencia de yodo deprime la función tiroidea materna y fetal. En el feto, el déficit intenso produce deficiencias neurológicas y se producen graves lesiones irreversibles, aunque sean tratadas de inmediato tras el nacimiento. A nivel mundial, especialmente en los países menos desarrollados, la deficiencia de yodo es la causa más frecuente de hipotiroidismo.
 Drogas.
 Enfermedades infiltrativas. Tiroiditis de Riedel, sarcoidosis, hemocromatosis, amiloidosis, esclerosis sistémica.
 Hipotiroidismo congénito. La causa más frecuente de hipotiroidismo congénito permanente lo constituye la disgenesia tiroidea. Se presenta principalmente bajo tres formas: ectopia tiroidea, aplasia e hipoplasia tiroidea.
 La causa más frecuente de las alteraciones endocrinas del recién nacido es el hipotiroidismo congénito primario. Los programas de cribado neonatal señalan una incidencia de 1 por cada 3000-3500 recién nacidos. Alrededor del 90% de los casos se trata de hipotiroidismos permanentes y el resto transitorios.
 Hipotiroidismo congénito primario permanente. Puede estar causado por:
 - Disgenesias tiroideas. Son alteraciones en la morfogénesis de la glándula tiroides y es la causa más frecuente de hipotiroidismo congénito primario permanente (80-90% de los casos). Afectan con más frecuencia al sexo femenino. La etiopatogenia es multifactorial y en la mayoría de los casos de origen no aclarado, si bien se conoce la implicación de factores genéticos, ambientales (deficiencia de yodo durante la gestación) e inmunitarios (en caso de enfermedad tiroidea autoinmunitaria de la madre, por el paso a través de la placenta de anticuerpos durante la gestación).
 - Dishormonogénesis. Es un grupo heterogéneo de errores congénitos que producen bloqueo total o parcial de cualquiera de los procesos bioquímicos implicados en la síntesis y la secreción de las hormonas tiroideas. Las manifestaciones clínicas son variables y suele detectarse al nacer. Constituye el 10-20% de la etiología global del hipotiroidismo congénito. Generalmente, se hereda según un patrón autosómico recesivo.
 Hipotiroidismo congénito primario transitorio. La función tiroidea se normaliza en un tiempo variable. Representa el 10% de los casos. Las causas pueden ser iatrogenia (por los fármacos antitiroideos administrados a la madre o exceso de yodo, durante la gestación o el parto), déficit de yodo, alteraciones inmunitarias (producidos por el paso a través de la placenta de anticuerpos maternos) y alteraciones genéticas (mutaciones del gen DUOX2/THOX2).
 Hipotiroidismo congénito central (hipotálamo-hipofisario). Existe una falta de estímulo hipotálamo-hipofisario sobre la glándula tiroides. Se da en 1 de cada 20000 recién nacidos. Puede ser permanente, causado por déficit de TRH, esporádico, o por déficit de TSH, aislado o combinado con otras hormonas adenohipofisarias (panhipopituitarismo); o transitorio, por inmadurez del eje hipotálamo-hipófisis-tiroides en recién nacidos prematuros o, excepcionalmente, en hijos de madres hipertiroideas por enfermedad de Graves.
 Hipotiroidismo transitorio
 Hipotiroidismo secundario o central
 Es debido a una estimulación inadecuada de una glándula tiroidea intrínsecamente normal, o por un defecto a nivel hipofisario o hipotalámico. En la práctica clínica, suele resultar difícil diferenciar el hipotiroidismo hipofisiario del hipotalámico, por lo que se denomina simplemente hipotiroidismo secundario o central.
 Tumores
 Cirugía, radioterapia
 Vascular
 Enfermedades infiltrativas
 Hipófisis linfocitaria
 Congénito
 Hipotiroidismo periférico
 En situaciones muy raras, las manifestaciones clínicas del hipotiroidismo son provocadas por una incapacidad de los tejidos blandos para responder a la hormona tiroidea (resistencia a la hormona tiroidea), o por la inactivación periférica de las hormonas tiroideas. Por esta razón, se le conoce como hipotiroidismo periférico.
 Resistencia a las hormonas tiroideas.
 Hipotiroidismo por consumo.
 Cuadro clínico
 El hipotiroidismo clínico o manifiesto se produce cuando existen niveles elevados de tirotropina, junto con niveles por debajo del rango de normalidad de las hormonas tiroideas libres (T4 y T3).
 Los síntomas precoces del hipotiroidismo en el adulto son inespecíficos y de inicio insidioso. Entre ellos se encuentra la letargia, el estreñimiento, la intolerancia al frío, rigidez y contractura muscular, el síndrome del túnel carpiano y la menorragia.
 Facies hipotiroidea
 En la exploración de la cara es donde se aprecian más datos clínicos y entre ellos destaca:
 Amimia: se le llama cara empastada o cara de payaso, debido a tumefacción palpebral, palidez cérea en la que resalta el enrojecimiento malar (chapetas malares), con inexpresividad manifiesta, aspecto tosco, bobalicón. Cuando es exagerado puede que se desarrolle un coma mixedematoso. También hay que diferenciarlo de un síndrome parkinsoniano.
 Blefaroptosis: es la caída del párpado superior por parálisis (ptosis palpebral)
 Edema palpebral o periorbitario, con bolsas en los párpados inferiores.
 Labios gruesos
 Macroglosia: puede provocar la mordedura de la lengua con frecuencia y provocar un síndrome de apnea obstructiva del sueño. Hay que distinguirlo de la acromegalia
 Voz ronca: a veces apagada, lenta, gutural, profunda y áspera
 Alopecia: suele ser de tipo androide, con pelo fino, muy seco, estropajoso, deslustrado, debilitado
 Caída del pelo, de la cola de las cejas: (también llamado signo de Hertoghe o signo de la reina ana) es debido a procesos autoinmunes con anticuerpos contra el pelo. Hay que diferenciarlo de la lepra
 Piel engrosada: la piel aparece casi como piel de naranja, en la que se marcan mucho los surcos nasogenianos y los pliegues
 Aparato respiratorio
 Existe una hipoventilación, debido a la disminución de fuerza de los músculos respiratorios que provoca una insuficiencia respiratoria de distintos grados manifestada por:
 Disminución de la capacidad vital forzada en la espirometría.
 Atelectasia, que suelen ser laminares debido a la disminución de la ventilación.
 Derrame pleural, secundario también a la hipoventilación.
 Retención de anhídrido carbónico, que puede provocar una acidosis respiratoria y conducir a un coma mixedematoso.
 Aparato cardiovascular
 Bradicardia con tonos cardíacos débiles. Puede no existir en el hipotiroidismo.
 Derrame pericárdico que empeora el pronóstico.
 Hipertensión arterial: aparece en el 30% de los casos.
 Inotropismo: variación en la fuerza de contracción
 Disminución del volumen de eyección.
 Trastornos electrocardiográficos como espacio PR prolongado, complejo QRS de bajo voltaje y puede existir bloqueo auriculoventricular.
 Insuficiencia cardíaca: existe un riesgo de cardiopatía isquémica. En la fase final existe una cardiomegalia con miocardiopatía dilatada que puede provocar la muerte.
 Aparato urinario
 Existe un aumento de urea, creatinina, hiponatremia, hipoalbuminemia, albuminuria, que conduce a oliguria por retención de líquidos y edemas.
 Sistema nervioso
 La gran mayoría de los síntomas neurológicos son característicos del hipotiroidismo congénito en niños menores de 2 años por defecto en la maduración del sistema nervioso central.
 Letargia: enlentecimiento de la función intelectual, bradipsiquia, bradilalia, pérdida de iniciativa (abulia) y memoria (amnesia), somnolencia, apatía. Hay que distinguirlo de la demencia.
 Trastornos psiquiátricos: ocurren raras veces y se caracteriza por psicosis paranoica o depresión (locura mixedematosa) y retraso mental.
 Cefalea: se produce por déficit de hormonas tiroideas y también por agrandamiento de la silla turca porque tiene que producir mucha tirotropina en casos de hipotiroidismo primario. Hay que distinguirlo de un adenoma hipofisario
 Disminución y enlentecimiento de los reflejos osteotendinoso.
 Neuralgias y parestesias, como el síndrome del túnel carpiano por compresión del nervio mediano.
 Anosmia y ageusia (disminución del sentido del olfato y del gusto).
 Hipoacusia (pérdida de audición).
 Coma mixedematoso: en casos de hipotiroidismo grave de larga evolución.
 Aparato locomotor
 Aparece rigidez por contracturas musculares, cansancio fácil, calambres musculares, a veces hipotonía muscular generalizada que empeora con el frío, engrosamiento muscular en pantorrillas y brazos, relajación de reflejos osteotendinosos.
 Además se puede encontrar durante el examen físico el reflejo miotónico que se puede evocar al hacer presión en el tercio superior del brazo en el bíceps, y se suelta presionando hacia el examinador. Es también muy importante durante el examen físico el reflejo de Walkman, que es el regreso lento a la posición neutra luego de evocar el reflejo aquíleo, y que sugiere fuertemente la presencia de hipotiroidismo.
 Piel
 La piel aparece pálida, gruesa, reseca, escamosa, sin sudor y fría.
 Queratodermia palmoplantar. A veces existe un tinte carotinémico por metabolismo insuficiente de carotenos.
 Cloasma, que es una pigmentación de frente y pómulos como en las embarazadas.
 Uñas gruesas, estriadas, quebradizas y de lento crecimiento.
 Alopecia, no solo del cuero cabelludo sino del resto del cuerpo. La resequedad de la piel y cabellos se debe a vasoconstricción periférica.
 Mixedema: en hipotiroidismos graves existe una acumulación de mucopolisacáridos hidrófilos en la sustancia fundamental de la piel y otros tejidos, que se rodean de agua y producen engrosamiento de la piel, rasgos faciales e induración pastosa de la piel que da al enfermo un aspecto edematoso generalizado que a diferencia del edema de la insuficiencia cardíaca no deja fóvea.
 Aparato genital
 El hipotiroídismo es una causa frecuente de infertilidad.
 En mujeres existen ciclos anovulatorios con hipermenorrea (menorragia), abortos, y en algunos casos amenorrea por hiperprolactinemia asociada por aumento de TRH.
 En los hombres produce impotencia, disminución de la libido, alteraciones en la espermatogénesis, hidrocele.
 Glándulas suprarrenales
 En el hipotiroidismo puede existir una insuficiencia suprarrenal asociada que no desaparece con facilidad con tratamiento de tiroxina, por lo que al principio del tratamiento del hipotiroidismo hay que administrar corticoides.
 También existe una complicación que se debe a una insuficiencia a nivel del hipotálamo llamada hipotiroidismo hipofisario.
 Alteración del metabolismo
 Existe una disminución del metabolismo energético con la disminución de producción de calor.
 Disminución del metabolismo basal.
 Intolerancia al frío y baja temperatura basal.
 Alteraciones en los análisis de sangre
 Anemia: puede ser macrocítica por anemia perniciosa (12%), anemia microcítica por metrorragia en mujeres, o normocítica normocromica por hemodilución.
 Hipercolesterolemia: sobre todo por el aumento de LDL.
 Disminución de la eritropoyetina, vitamina B12, y en la absorción de hierro.
 Elevación de CPK, tanto musculares como cardíaca.
 Hiponatremia dilucional (baja concentración de sodio en sangre).
 Aumento de la enzima aminotransferasa.
 Hipoglucemia.
 Disminución de hormonas tiroideas.
 La TSH está elevada en el hipotiroidismo primario y disminuida en el hipotiroidismo secundario y terciario.
 Diagnóstico
 La única prueba validada para diagnosticar el hipotiroidismo primario es la medida de la hormona estimulante del tiroides (TSH) y de la tiroxina libre (T4-L). Sin embargo, sus niveles pueden verse afectados por enfermedades no tiroideas.
 Límite superior normal de TSH
 Se ha propuesto disminuir el límite superior de normalidad de tirotropina de 5 a 2.5-3uUI/mL, pero este planteamiento ha sido cuestionado.
 Las principales evidencias para rebajar los rangos superiores de normalidad de la tirotropina se basan en la alta tasa de autoinmunidad tiroidea de los sujetos con valores comprendidos entre 3 y 5uUI/mL, su alta progresión a enfermedad tiroidea clínica y su potencial morbilidad si no tienen seguimiento.
 Después de excluir a las personas con bocio, con anticuerpos antitiroideos positivos y con antecedentes en la familia de problemas tiroideos, la media del valor de tirotropina es de 1.5 uUI/mL. Extrapolando los valores a una curva Gaussiana, el 97.5 percentil sería 2.5 uUI/mL.
 Algunos estudios han encontrado correlación directa entre los valores normales/altos de tirotropina con la aparición de dislipidemia, hipertensión arterial, obesidad y disfunción endotelial, con evidencias de una buena respuesta a la terapia hormonal sustitutiva en el caso de la dislipidemia.
 Los argumentos en contra de bajar el nivel de normalidad de tirotropina incluyen los casos en los que la TSH revierte espontáneamente, los resultados conflictivos en cuanto a los beneficio del tratamiento, la posibilidad de un hipertiroidismo iatrogénico y los costos económicos, ya que al rebajar el límite de normalidad se incrementaría entre 3 y 5 veces el número de pacientes que padecería de enfermedad tiroidea.
 Faltan estudios que constituyan una demostración convincente del efecto de la terapia en pacientes con niveles de tirotropina en el nivel superior normal, antes de rebajar estos valores. Por otro lado, el hecho de que no esté incluida dentro de un rango no significa que se requiera un tratamiento o se tenga una enfermedad. Hasta el momento, las recomendaciones son hacer un seguimiento especial en los pacientes asintomáticos con valores de TSH comprendidos entre 3 y 4.5uUI/mL y con anticuerpos positivos.
 Tratamiento
 El hipotiroidismo se trata con levotiroxina, cuya dosis puede variar según los resultados de laboratorio.
 Es frecuente encontrar una parte de pacientes que no responden adecuadamente al tratamiento y necesitan dosis inesperadamente elevadas de levotiroxina, o cuya respuesta al tratamiento es irregular, necesitando frecuentes ajustes de las dosis de medicación, con períodos de dosis más altas o más bajas. Este hecho es un indicio, habitualmente ignorado, de que el fármaco no se está absorbiendo correctamente en el intestino. Las principales razones incluyen enfermedades gastrointestinales no diagnosticadas (especialmente la enfermedad celíaca, frecuentemente asociada y no reconocida), interacciones con otros tratamientos, intolerancia a ciertos excipientes (como el gluten en enfermos celíacos) o el momento de ingestión del fármaco en relación con las comidas y bebidas, incluyendo el café.
 Notas
 Referencias
 Enlaces externos
 Una voz de alerta al Hipotiroidismo
 Sociedad de Endocrinología
 American Foundation of Thyroid Patients
 Tiroidea Australia
 Enfermedades endocrinas
 Enfermedades metabólicas
 Tiroides
 Enfermedades de la tiroides


text:
Η Νάουσα ή επίσημα η Ηρωική πόλη της Νάουσας, ανήκει στην περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας, κτισμένη στους πρόποδες του όρους Βερμίου, είναι ορεινή πόλη και, βάσει της τελευταίας απογραφής, το μεγαλύτερο ορεινό αστικό κέντρο της Ελλάδας. Σύμφωνα με την απογραφή του έτους 2011, ο πληθυσμός φτάνει τους 20.176 κατοίκους. Ο ευρύτερος Δήμος, μετά τη διοικητική μεταρρύθμιση του σχεδίου Καλλικράτης, διαμόρφωσε τον πληθυσμό του σε 32.494 κατοίκους. Από το 1955 με βασιλικό διάταγμα χαρακτηρίζεται ως ηρωική πόλη για τους αγώνες και τις θυσίες των κατοίκων κατά την περίοδο των απελευθερωτικών αγώνων του 1822.
 Η Αράπιτσα της Νάουσας είναι ένα από τα λίγα ποτάμια στην Ελλάδα που έχουν ονομασία θηλυκού γένους. Ένα ποτάμι που έχει μείνει στην ιστορία για τη μεγάλη θυσία των γυναικών της πόλης, τον Απρίλιο του 1822, οι οποίες προτίμησαν να πέσουν αυτές και τα παιδιά τους στα νερά του παρά στα χέρια των Τούρκων.
 Ετυμολογία
 Η Νάουσα ήταν παλιότερα γνωστή και ως Νιάουστα. Πιθανότερο ενδεχόμενο θεωρείται η ίδρυσή της ως "Νέα Αυγούστα" από τους Ρωμαίους, με το "Νιαούστα" και τελικώς το "Νάουσα" να αποτελούν παραφθορά του. Άλλη λαϊκή ετυμολογία θεωρεί το όνομα "Νάουσα" ως ουσιαστικοποίηση του ρήματος "ναώ", δηλαδή ρέω ή επιπλέω (εξού και ναυτικός). Στον Μεσαίωνα όταν η Πόλη ήταν υπό την κυριαρχία των σέρβων ηγεμόνων είχε το όνομα Νιέγκους (σερβ. Његуш, Njeguš).
 Κλίμα
 Το κλίμα της Νάουσας είναι ηπειρωτικό μεσογειακό. Επηρεάζεται από τη γειτνίασή του κάμπου της Ημαθίας με τον Θερμαϊκό Κόλπο, αλλά και από τις μεταβολές της θερμοκρασίας και της βροχόπτωσης από τον ορεινό όγκο του Βερμίου, ο οποίος διαφοροποιεί σημαντικά τα μετεωρολογικά και κλιματικά χαρακτηριστικά της περιοχής, δημιουργώντας μία ορεινή και μία ημιορεινή ζώνη αυξημένης υγρασίας και μία πεδινή ζώνη με χαμηλό επίπεδο βροχοπτώσεων, ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Στην περιοχή κυριαρχούν οι βόρειοι και βορειοδυτικοί άνεμοι χαμηλής και μέτριας έντασης, ενώ την άνοιξη κυριαρχούν οι νότιοι άνεμοι. Άλλοι παράγοντες μεταβολής των κλιματολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής, οφείλονται στην ανθρώπινη παρέμβαση. Συγκεκριμένα λόγω της λειτουργίας των θερμοηλεκτρικών σταθμών στο οροπέδιο της Εορδαίας, καθώς και λόγω της δημιουργίας τριών τεχνητών λιμνών στο δέλτα του Αλιάκμονα, έχουμε συχνότερα την εμφάνιση πιο χαμηλών θερμοκρασιών κατά την περίοδο του χειμώνα στην περιοχή.
 Γεωγραφία
 Η Νάουσα βρίσκεται χτισμένη στο δυτικό τμήμα της περιφερειακής ενότητας Ημαθίας, 22 χιλιόμετρα βορειότερα από την πρωτεύουσα του νομού Βέροια. Βρίσκεται 90 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης και 32 χιλιόμετρα νότια της Έδεσσας. Είναι χτισμένη αμφιθεατρικά στους ανατολικούς πρόποδες του όρους Βέρμιο. Οι ορεινοί όγκοι γύρω από τον οικισμό καλύπτονται από πλούσια βλάστηση, ενώ η περιοχή του Αγίου Νικολάου είναι ανακηρυγμένο ως Τοπίο ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους.
 Ο ποταμός Αράπιτσα είναι ο σημαντικότερος υδροφορέας της περιοχής και διασχίζει την πόλη. Σε κοντινή απόσταση υπάρχουν τα ερείπια της περίφημης Σχολής του Αριστοτέλη, στην οποία διδάχτηκε σε νεαρή ηλικία από το μεγάλο φιλόσοφο Αριστοτέλη ο Μέγας Αλέξανδρος. Το μέρος έχει αξιοποιηθεί και τουριστικά, αλλά με σεβασμό προς το περιβάλλον, πράγμα που εγγυάται και η υπαγωγή του στο Πρόγραμμα LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
 Οικονομία
 Η ευρύτερη περιοχή της Νάουσας φημίζεται για την οινοπαραγωγή της. Το ομώνυμο κόκκινο κρασί Νάουσα, έχει λάβει πολλές διακρίσεις στην χώρα και στο εξωτερικό. Ήταν από τα πρώτα κρασιά στην Ελλάδα που κυκλοφόρησαν και εμφιαλωμένα. Το όνομα της ιδιαίτερης ποικιλίας του κρασιού αυτού είναι το ξινόμαυρο, που αποτελεί Ονομασία Προελεύσης Ανωτάτης Ποιότητος (Ο.Π.Α.Π.), και με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και γεύση που διαμορφώνονται τη μέθοδο "blank de noir". Η ευρύτερη πεδινή περιοχή της Νάουσας παράγει υψηλής ποιότητας ροδάκινα, μήλα και κεράσια και διατίθενται σε εγχώριες και διεθνείς αγορές. Η Νάουσα φημίζεται επίσης για το παραδοσιακό καρναβάλι της και με χορευτικό δρώμενο Μπούλες, που προσελκύει κάθε χρόνο μεγάλο αριθμό επισκεπτών.
 Αρχιτεκτονική
 Σήμα κατατεθέν της πόλης είναι ο Πύργος του Ρολογιού, κοινώς «Ρολόι» που βρίσκεται μπροστά από το Δημαρχείο. Είναι δωρεά του βιομηχάνου Γεώργιου Αναστασίου Κύρτση, κτίστηκε το 1895 με πωρόλιθο και είναι ύψους 25 μέτρων. Διασώζει τον πρωτότυπο μηχανισμό του. Υπάρχουν σκέψεις να καταστεί προσβάσιμος για επισκέπτες, επιτρέποντας τη θέαση της πόλης.
 Καινούριο σήμα κατατεθέν τείνει να γίνει ο Οβελίσκος που είναι τοποθετημένος στην κεντρική πλατεία της πόλης, έχει κατασκευαστεί το 2000 και ολοκληρωθεί το 2002. Έχει ύψος 11 μέτρα.
 Η πόλη δεν διαθέτει παλιές εκκλησίες καθώς όλες κάηκαν στο Ολοκαύτωμα της πόλης από τους Τούρκους, το 1822. Εξαίρεση αποτελεί ο μικρός Ναός του Προδρόμου, που διασώθηκε ως από θαύμα. Οι παλαιότεροι ναοί (Αγίου Γεωργίου και Παναγίας) χρονολογούνται από τον 19ο αιώνα και είναι τρίκλιτες βασιλικές. Ακόμα παλαιότεροι ναοί που καταστράφηκαν το 1822 αντικαταστάθηκαν από μεταγενέστερες εκκλησίες.
 Τα παραδοσιακά κτίρια μακεδονικού ρυθμού που υπάρχουν στη Νάουσα καταλαμβάνουν συνήθως αρκετά μεγάλο όγκο και είναι διώροφα με εσωτερική αυλή. Είναι κατασκευασμένα από πωρόλιθους, πλιθιά και ξύλα. Δυστυχώς σήμερα διασώζονται ελάχιστα από αυτά. Συγκεντρώνονται σε διάφορες συνοικίες/γειτονιές της πόλης: Ενώ στα «Πουλιάνα» και στα «Μπατάνια» υπάρχουν τα μεγαλύτερα, αστικά κτίρια, στα «Αλώνια» κυριαρχούν οι μικρότερες λαϊκές κατοικίες. Από τα μεμονωμένα κτίρια άξια μνείας είναι τα σχολεία «Γαλάκεια» και «Σεφέρτζειο» και το «Λάππειο» Γυμνάσιο που ονομάστηκαν έτσι από τα ονόματα των δωρητών.
 Η πόλη είναι διάσπαρτη από Βιομηχανικά κτήρια που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον 19ο και 20ο αιώνα κυρίως ως Κλωστοϋφαντουργεία. Από τη δεκαετία του 1990 και μετά τα εργοστάσια, σταδιακά έπαψαν να λειτουργούν, συνεπεία της παγκόσμιας κρίσης της κλωστοϋφαντουργίας. Έτσι, έμειναν στην πόλη άδεια κουφάρια να θυμίζουν το πλουσιότατο Βιομηχανικό της παρελθόν. Ήδη αρκετά από αυτά τα κτήρια έχουν περιέλθει στον Δήμο ο οποίος αρχίζει να τους αλλάζει χρήση, όπως ένα που στεγάζει το τμήμα Διοίκησης Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Μακεδονίας ενώ άλλα μετατρέπονται σε Μουσεία και πολυχώρους πολιτισμού.
 Αξιοθέατα και δραστηριότητες
 Μουσεία
 Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο: Έχει εκθέματα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Νάουσας και των περιχώρων. Στα εκθέματα συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων τοπικές στολές της πόλης και της περιοχής, υφαντά, αργαλειοί, όπλα και κοσμήματα. Βρίσκεται στην οδό Αγ. Δημητρίου 10.
 Μουσείο Οίνου και Αμπέλου: Βρίσκεται στην οδό Χατζημαλούση 17, στο σπίτι του Ιωάννη Μπουτάρη, ιδρυτή της ομώνυμης εταιρίας. Πρόκειται για παραδοσιακό νεοκλασικό κτίριο του 1908, που αποτέλεσε και το πρώτο οινοποιείο της πόλης. Στο μουσείο μπορεί ο επισκέπτης να πληροφορηθεί για την ιστορία και για την διαδικασία παραγωγής κρασιού στην περιοχή και για όλα τα απαραίτητα αντικείμενα γύρω από το κρασί.
 Λαογραφικό Μουσείο Βλάχων: Έχει εκθέματα από την ζωή των Ναουσαίων Βλάχων. Μεταξύ άλλων θα δει κανείς αργαλειούς, φλοκάτες και στολές. Βρίσκεται στην οδό Σοφρωνίου 23.
 Εύξεινος Λέσχη Ποντίων Νάουσας: Εδώ θα βρει ο επισκέπτης μια μεγάλη βιβλιοθήκη που περιέχει και σχεδόν 1.000 βιβλία από την Βιβλιοθήκη της Αργυρούπολης του Πόντου τα οποία έφεραν από τον Πόντο το 1923 οι πρόσφυγες. Αρχικά ήταν γύρω στα 5.000, αλλά πολλά καταστράφηκαν από την κατέρρευση του κτιρίου όπου στεγάζονταν αρχικά, άλλα πάλι μοιράστηκαν και άλλα έγιναν αντικείμενο κλοπής. Τώρα γίνεται προσπάθεια σωτηρίας των εναπομείναντων βιβλίων με αντιγραφή σε σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα, μελέτη και συντήρηση.
 Συλλογή Σιμανίκα: Πρόκειται για ιδιωτική συλλογή κλασσικής μουσικής που δωρήθηκε στον Δήμο. Η συλλογή περιλαμβάνει πληθώρα δίσκων, CD, κασετών και βιντεοταινιών.
 Πάρκα
 Η Νάουσα περιβάλλεται από πολύ πράσινο και διαθέτει αρκετά πάρκα. Το δημοτικό πάρκο που δημιουργήθηκε την δεκαετία του 1950, είναι έκτασης 30 περίπου στρεμμάτων, αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά ενδοαστικά πάρκα της Ελλάδας, με επιβλητική θέα στον κάμπο της Ημαθίας, τον διαμορφωμένο ανθόκηπο αλλά και μία λίμνη έκτασης 1,5 περίπου στρεμμάτων που φιλοξενεί ψάρια, πάπιες και κύκνους. To 2021 το δημοτικό πάρκο εντάχθηκε επίσημα ως πλήρες μέλος στην Ευρωπαϊκή Διαδρομή Ιστορικών Κήπων του Συμβουλίου της Ευρώπης (ERHG). Το γνωστότερο άλσος είναι αυτό του Αγίου Νικολάου.δ
 Άγιος Νικόλαος
 Σε απόσταση μόνο τριών χιλιομέτρων απ' το κέντρο της πόλης, βρίσκονται οι πηγές του ποταμού της Αράπιτσας μεσα σε πυκνή βλάστηση από πλατάνια. Η Αράπιτσα υδροδοτεί την πόλη και αρδεύει τα εύφορα κτήματα όλης της περιοχής. Στην τοπική βλάστηση υπάρχουν επίσης άγριο αυτοφυές πυξάρι, φλαμουριές και βελανιδιές. Στην τοποθεσία παρέχονται οργανωμένοι χώροι άθλησης όπως γήπεδα βόλλεϋ, μπάσκετ, τέννις, ποδοσφαίρου καθώς και ένα υπερσύγχρονο κλειστό κολυμβητήριο ολυμπιακών διαστάσεων. Επίσης υπάρχουν εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης των επισκεπτών με ξενοδοχεία και εστιατόρια.
 Χιονοδρομικά κέντρα
 Σε απόσταση 17 χιλιομέτρων από την πόλη, βρίσκονται, τα χιονοδρομικά κέντρα Σελίου και το χιονοδρομικό κέντρο 3-5 Πηγάδια, που αποτελούν δύο από τα γνωστότερα χιονοδρομικά κέντρα της Κεντρικής Μακεδονίας. Μάλιστα, το χιονοδρομικό κέντρο Σελίου είναι το πρώτο οργανωμένο χιονοδρομικό κέντρο της χώρας και βρίσκεται στον οικισμό Κάτω Βέρμιο, ένα από τα ψηλότερα χωριά στην Ελλάδα. Το χιονοδρομικό κέντρο 3-5 Πηγάδια είναι μεταγενέστερο του Σελίου και ανήκει διοικητικά στον Δήμο της Ηρωικής Πόλης της Νάουσας. Αποτελεί ένα σύγχρονο χιονοδρομικό κέντρο σε υψόμετρο 1.430 - 2.005 μέτρων με χιονοδρομικές πίστες με κάθε βαθμό δυσκολίας και δρόμους αντοχής. Είναι το πρώτο χιονοδρομικό κέντρο που απέκτησε σύστημα τεχνητής χιόνωσης στην Ελλάδα.
 Αρχαιολογικοί χώροι
 Αρχαιολογικοί χώροι στην ευρύτερη περιοχή.
 Ιστορία
 Από την προϊστορία μέχρι την οθωμανική κατάκτηση
 Στην σημερινή θέση που είναι κτισμένη η Νάουσα δεν έχει εντοπιστεί αρχαίος οικισμός. Από την αρχαία ιστορία της περιοχής, αναφέρεται ότι κάτοικοί της ήταν οι Βρίγες, θρακική φυλή γνωστότερη στην ιστορία με το όνομα Φρύγες, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν σε όλη την Ημαθία γύρω στον 12ο αιώνα π.Χ.. Οι Βρίγες θα εκδιωχθούν αργότερα από την περιοχή από μακεδονικές φυλές και θα εγκατασταθούν στην Χαλκιδική. Οικιστικές εγκαταστάσεις που ανάγονται στην Εποχή του Χαλκού έχουν ερευνηθεί τις τελευταίες δεκαετίες στην ευρύτερη πεδινή περιοχή. Μεταγενέστερα ευρήματα από την αρχαϊκή εποχή μέχρι της ελληνιστική περίοδο έχουν ανασκαφεί στις θέσεις Κοπανός, Χαρίεσσα, και Λευκάδια, που οδηγούν στο συμπέρασμα ύπαρξης σημαντικής πόλης, και ίσως της πόλης Μίεζα ή Μέζα που αναφέρεται σε αφιέρωμα των Δελφών.
 Οι σημαντικότερες αρχαιολογικές θέσης της
 Η Σχολή του Αριστοτέλους στο Νυμφαίο της Μίεζας (Βρίσκεται στη θέση "Ισβόρια" της Νάουσας. Είναι ένα τοπίο πλούσιο σε νερά και βλάστηση όπου βρίσκεται το Νυμφαίο, Ιερό των Νυμφών δηλαδή. Πρώτες ενδείξεις χρήσης του χώρου ανάγονται στην Εποχή του Σιδήρου, όμως μετά τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. ο χώρος θα διαμορφωθεί σε σχολή και εδώ ο φιλόσοφος Αριστοτέλης δίδαξε στον νεαρό Αλέξανδρο φιλοσοφία, ηθική, τέχνες και μαθηματικά. Ανάμεσα σε δύο φυσικά σπήλαια λαξεύτηκε κάθετα ο βράχος, προστέθηκε μία ιωνική κιονοστοιχία και δημιουργήθηκε μία στεγασμένη στοά σε σχήμα Γ. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βέροιας υπάρχουν κεραμίδες και πήλινες σίμες από τη στέγη της στοάς.
 Το αρχαίο θέατρο της Μίεζας (θέατρο ελληνιστικών χρόνων (2ος αι. π.Χ.). Ανακαλύφτηκε τυχαία το 1992. Είχε χωρητικότητα γύρω στους 1.500-2.000 θεατές. Οι ανασκαφές συνεχίζονται και κοντά στο θέατρο όπου βρίσκεται η αγορά της Μίεζας).
 Ο μεγάλος Μακεδονικός τάφος «Κρίσεως» (Αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. Μνημειακός διθάλαμος μακεδονικός τάφος με διώροφη πρόσοψη και τέσσερεις ζωγραφικές παραστάσεις με σκηνές Κρίσεως του νεκρού στον Άδη. Πιθανότατα τάφος του Πευκέστα, στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τη Μίεζα).
 Ο Μακεδονικός τάφος των Λύσωνος και Καλλικλέους (Γύρω στο 200 π.Χ. Μικρός διθάλαμος μακεδονικός τάφος με απλή πρόσοψη και πολύχρωμες ζωγραφικές παραστάσεις. Περιέχει τα οστά και την τέφρα τεσσάρων γενιών μιας οικογένειας υψηλής στρατιωτικής ιεραρχίας και πήρε το όνομα από δυο εκ των νεκρών).
 Ο Μακεδονικός τάφος των Ανθεμίων (3ου αιώνα π.Χ. Διθάλαμος καμαροσκεπής μακεδονικός τάφος).
 Ο Μακεδονικός Τάφος του Kinch (Γύρω στα 310-290 π.Χ. Μικρός διθάλαμος μακεδονικός τάφος με απλή πρόσοψη. Η ζωγραφική διακόσμηση του εσωτερικού δε διασώζεται πλέον. Πήρε το όνομα από τον Δανό αρχαιολόγο Kinch που τον ανέσκαψε στα τέλη του 19ου αιώνα).
 Το 168 π.Χ. μετά την μάχη της Πύδνας η περιοχή περνά στα χέρια τών Ρωμαίων. Έκτοτε η περιοχή της Νάουσας περνά σε αφάνεια.
 Η επανίδρυση
 Την πρώτη οικιστική παρουσία έχουμε κατά την διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας με παράλληλη ανάπτυξη της χειροτεχνίας.
 Το 1822 η Νάουσα εξεγέρθηκε κατά των Οθωμανών, αλλά η εξέγερση κατεστάλη τον Απρίλιο του ίδιου έτους με βαρύ φόρο αίματος. Προεστοί και αρκετοί χωρικοί της Βέροιας εκτελέστηκαν. Σύμφωνα με αναφορά του Γάλλου πρόξενου, στη Θεσσαλονίκη εστάλησαν μερικοί σάκκοι με κεφάλια και αυτιά των φερόμενων ως επαναστατών. Αρκετές γυναίκες αυτοκτόνησαν για να μη συλληφθούν από τους Τούρκους, πέφτοντας στον γκρεμό του ποταμού της Αράπιτσας. Άλλες απήχθησαν από τους Τούρκους. Σύμφωνα με ενθυμίσεις κατοίκου της Νάουσας, τον 19ο αιώνα αρκετοί Ναουσαίοι είχαν συγγενείς Τούρκους, καταγόμενους από τις γυναίκες που είχαν αρπαχτεί από τους Τούρκους το 1822.
 Λόγω του Ολοκαυτώματος της Νάουσας, όπως έγινε γνωστή η αιματηρή κατάπνιξη της επανάστασης τον Απρίλιο του 1822, το Ελληνικό κράτος απέδωσε στη πόλη τον τίτλο της "ηρωϊκής πόλης".
 Παρά την καταστροφή της, η Νάουσα κατορθώνει να οικοδομηθεί και πάλι, σημειώνοντας αξιόλογη ανάπτυξη στα τέλη του 19ου αιώνα, με την ανάπτυξη ιδιαιτέρως της ανθηρής βιομηχανίας της κλωστοϋφαντουργίας. Τα βιοτεχνικά προϊόντα αυτή την περίοδο εξάγονται και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Ο τομέας αυτός θα αποτελέσει και τη βάση για μεγάλη οικονομική ακμή που συνεχίστηκε και μετά την απελευθέρωση από την Οθωμανική κυριαρχία για να παρακμάσει στις αρχές της δεκαετίας του '90. Η παρακμή του κλάδου οδήγησε σε κλείσιμο μεγάλων βιομηχανικών μονάδων και σε δραματική αύξηση της ανεργίας.
 Στη Νάουσα παρατηρήθηκε ένα σημαντικό χρονικό κενό όσον αφορά στην κατοίκηση της περιοχής με οργανωμένη μορφή πολιτείας.
 Στην όψιμη Ρωμαιοκρατία και στα χρόνια που ακολούθησαν, οι αρχαίοι οικισμοί άρχισαν να παρακμάζουν.
 Ο ανασυνοικισμός, σύμφωνα με την τοπική παράδοση αλλά και έμμεσες ιστορικές μαρτυρίες, τοποθετείται τον 14ο αιώνα (1385-86), λίγο μετά την κατάληψη της Βέροιας από τους Τούρκους (γύρω στα 1383-87). Την εποχή εκείνη επικρατούσε αναρχία στην περιοχή καθώς άτακτες μονάδες γαζήδων έκαναν συχνές επιδρομές και καταλάμβαναν, συχνά για μικρό διάστημα, πόλεις και περιοχές της Μακεδονίας. Τρομαγμένοι κάτοικοι της περιοχής κατέφυγαν μεταξύ άλλων και στα όρια της σημερινής πόλης της Νάουσας, στα δάση και ορεινά άσυλά της και συνέβαλαν στην επανακατοίκηση της περιοχής. Ο ντόπιος τοπάρχης Σιαχ Λιάνης παραχώρησε σημαντικά προνόμια στους χριστιανούς κατοίκους της. Η τοποθεσία όπου είναι χτισμένη η πόλη σήμερα ήταν ιδανική, καθώς όλος ο κάμπος απλωνόταν στα πόδια των κατοίκων που μπορούσαν εύκολα να δουν επερχόμενους κινδύνους.
 Μετά την ολοκληρωτική κατάκτηση της Μακεδονίας από τους Οθωμανούς η περιοχή περιήλθε στα χέρια του Γαζή Αχμέτ Εβρενός, ένος από τους πιο δραστήριους στρατηγούς του σουλτάνου Μουράτ Α' στον οποίο η τουρκική παράδοση αποδίδει την κατάληψη σχεδόν κάθε σημαντικής πόλης της Μακεδονίας. Εδώ θα ιδρύσει βακούφι που οι απόγονοί του διατήρησαν στα Γιαννιτσά. Ο ελληνικός πληθυσμός στην περιοχή απολάμβανε εξ αρχής σημαντικά προνόμια, χάρη στην παρέμβαση της Βαλιντέ Χανούμ Σουλτάνας (Μάρα Μπράνκοβιτς, κόρης του Σέρβου ηγεμόνα Γεωργίου Μπράνκοβιτς και σύζυγος του Μουράτ Β'). Η Νάουσα ήταν χριστιανική πόλη εξ’ αρχής (εκτός από τον καδή (δικαστή) και το βοεβόδα (διοικητή) δεν ήταν άλλοι Οθωμανοί στην πόλη), με δικαιώματα αυτοδιοίκησης, δικής της φρουράς και με σημαντικά φορολογικά προνόμια, που επέτρεψαν την γρήγορη συγκέντρωση πληθυσμού και την ανάπτυξη της χειροτεχνίας (οπλουργία, χρυσοχοΐα, υφαντουργία κλπ). Ήδη απ' τον 17ου αιώνα υπάρχει ένα αστικό κέντρο με χίλια περίπου σπίτια και οικονομική επιρροή στην περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας και πιο πέρα (λόγω της θέσης στο δρόμο τών καραβανιών που συνέδεε τις νοτιοβαλκανικές αγορές). Ο Εβλιγιά Τσελεμπή αναφέρει ότι κατοικείται κυρίως από Έλληνες κατά την επίσκεψή του το 17ο αιώνα.
 Μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα λίγα είναι γνωστά για την πόλη. Η πρώτη σημαντική πληροφορία αναφέρεται στη στάση του 1705 όταν Τούρκος αξιωματούχος πήγε στην περιοχή με την εντολή να στρατολογήσει νέους για τα τάγματα των γενίτσαρων. Οι κάτοικοι, αρνήθηκαν να παραδώσουν τα παιδιά τους και σκότωσαν τον αξιωματούχο και δύο συνοδούς του. Με επικεφαλής τον αρματολό Ζήση Καραδήμο και τους δύο γιούς του, κάπου 100 άτομα ύψωσαν την σημαία της ανταρσίας και προκαλούσαν πλήγματα στους κατακτητές. Απόσπασμα όμως από 800 Τούρκους κατόρθωσε να κυκλώσει τους αντάρτες και τελικά να σκοτώσει στην μάχη τον Καραδήμο. Οι δύο γιοί του θα συλληφτούν και θα καταδικαστούν σε θάνατο. Η στάση των Ναουσαίων του 1705, ήταν από τις σημαντικότερες του υπόδουλου Ελληνισμού, ήταν η αιτία να σταματήσει το παιδομάζωμα στον Ελληνικό χώρο.
 To 1772 η Νάουσα ήταν ένα από τα κέντρα μιας συνωμοτικής κίνησης με σκοπό την εξέγερση, που υποκινήθηκε από τον Σωτήριο Λευκάδιο, πράκτορα της Ρωσίας. Στη Νάουσα και στην Κοζάνη συναντήθηκαν οι επίσκοποι Εδέσσης, Βεροίας, Καμπανίας, Πλαταμώνος, Σερβίων και Κοζάνης, Πέτρας Ολύμπου κ.ά. όπου αποφασίστηκε να συγκροτηθούν στρατιωτικά σώματα με τη βοήθεια αρματωλών. Δεν είναι γνωστή η τύχη της συνωμοσίας, αλλά εκείνη την εποχή (μετά την εποχή του 1770) οι Τούρκοι φοβούμενοι επίθεση του ρωσικού στόλου έκαναν πολλές βιαιπραγίες κατά των Ελλήνων. Η κατάσταση αυτή τερματίστηκε με τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774) με την οποία οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν στους Έλληνες πολλά προνόμια.
 Στις αρχές του 18ου αιώνα είναι γνωστό το έργο του Ναουσαίου λόγιου και θεολόγου Αναστασίου Μιχαήλ.
 Παρά την παρένθεση αυτή, η Νάουσα συνεχίζει να αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς. Σε ένα αιώνα ο πληθυσμός θα διπλασιαστεί σχεδόν και θα αποκτήσει φήμη και για τα κρασιά και για τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες της. Προσέλκυσε έτσι το ενδιαφέρον του φιλόδοξου Αλή Πασά των Ιωαννίνων που με πολιορκίες και δόλο προσπάθησε να την προσαρτήσει μεταξύ 1795 και 1804. Το 1804 ο αρματολός Βασίλης Ρομφαίης με τον υπαρχηγό Αναστάσιο Καρατάσο, ύστερα από αγώνα πέντε μηνών αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη, που περιήλθε έτσι στα χέρια του Αλή μέχρι και το 1812 οπότε την εγκατέλειψε κατ’ εντολή του σουλτάνου.
 Η ηρεμία θα διαρκέσει όμως λίγα μόνο χρόνια. Το Φεβρουάριο του 1822, η Νάουσα παρόλη την ευημερία της θα λάβει μέρος στα πλαίσια της Ελληνικής Επανάστασης. Την ημέρα εκείνη έγινε πανυγηρική κήρυξη της Επανάστασης στον Μητροπολιτικό ναό με δοξολογία, ορκωμοσία, επαναστατικά άσματα και ύψωση των σημαιών στους πύργους και τις πύλες της πόλης.
 Πολεμικές επιχειρήσεις με αρχηγούς τους Ζαφειράκη Θεοδοσίου και Αναστάσιο Καρατάσο, με στόχο την δημιουργία ελεύθερου επαναστατικού καθεστώτος στην περιοχή, θα οδηγήσουν στην πολιορκία της πόλης από τα στρατεύματα του Διοικητή της Θεσσαλονίκης Μεχμέτ Εμίν Πασά, γνωστού ως Εμπού Λουμπούτ (ο ροπαλοφόρος). Η πόλη, παρά την ηρωική αντίσταση, θα υποκύψει τελικά στην δύναμη των 12.000 ανδρών του πασά στις 22 Απριλίου 1822, Κυριακή του Θωμά. Ακολούθησαν η καταστροφή της πόλης, λεηλασίες, σφαγές και διωγμοί του πληθυσμού. Αρκετές γυναίκες προτιμούν να σκοτωθούν πέφτοντας με τα παιδιά τους στ' αφρισμένα νερά του καταρράκτη της Αράπιτσας στους "Στουμπάνους" για να μη πέσουν στα χέρια των Τούρκων. Σύμφωνα με τα επίσημα οθωμανικά ντοκουμέντα 409 Ναουσαίοι θα σκοτωθούν, 33 θα εγκαταλείψουν την πόλη και 198 θα λάβουν χάρη, όλοι ως επί το πλείστον άνδρες. Πάνω από 400 γυναικόπαιδα θα πωληθούν ως σκλάβοι. Οι περιουσίες των νεκρών και φυγάδων (655 σπίτια) και της εκκλησίας (226 σπίτια) θα δημευτούν. Ύστερα από αυτό το γεγονός η πόλη θα χάσει για τα επόμενα χρόνια τα προνόμιά της. Πολλοί Ναουσαίοι θα συνεχίσουν τον αγώνα του 1821 στη Νότιο Ελλάδα. Ναουσαίοι αγωνιστές που διακρίθηκαν είναι ο εκατόνταρχος Λάζαρος (Λάζος) Γεωργίου, οι αξιωματικοί (Ζ ́ τάξης) Δημήτριος Αγγελόπουλος, Κωνσταντίνος Καραμεσίνας και Φίλιππος Καραμεσίνας, οι υπερασπιστές της Ύδρας Κωνσταντίνος Γιάννη και Νικόλαος Τουφεξής, ο συναγωνιστής του Αναστάσιου Καρατάσου Γεώργιος Θεοδοσίου, οι υπαξιωματικοί Κωνσταντίνος Αθανασίου και Ιωάννης Μιχαήλ και οι Εμμανουήλ Πίπας (γεν. 1800), Αναστάσιος (Τάσιος) Εμμανουήλ (γεν. 1805), Άγγελος Ιωάννου (γεν. 1797), Δημήτριος Κωνσταντίνου (γεν. 1801) και ο Γεώργιος Κώστα (γεν.1804). Τη Νάουσα εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος Βάιος Γεωργίου στην Δ' Εθνοσυνέλευση Άργους το 1829 και στην Δ ́ κατ' επανάληψη εθνοσυνέλευση στα Μέγαρα, το 1831.
 Μόλις το 1849 θα επιτραπεί πάλι μια μορφή αυτοδιοίκησης με την εκλογή άρχοντα και σχετικής αυτονομίας. Από το1868 οι άρχοντες θα επιτραπεί να γίνουν δήμαρχοι της πόλης, τίτλος που θα είναι για τα επόμενα χρόνια συνεχώς σε χριστιανικά χέρια. Ο δήμαρχος μπορούσε επίσημα να αποφασίσει για τα κοινά και είχε οπλισμένους σωματοφύλακες.
 Παρόλη την καταστροφή, η Νάουσα θα αναρρώσει γρήγορα. Οι 198 Ναουσαίοι που έλαβαν χάρη, ανήκαν και στις πιο εύπορες οικογένειες. Εκτός από τα χωράφια, διέθεταν και 17 εργαστήρια, 26 βιοτεχνίες και 4 μεγάλες λανάρες. Έτσι υπήρξε η βάση και πάλι για οικονομική ανάπτυξη, ιδίως στην παρασκευή μάλλινων. Χριστιανικές οικογένειες θα μετακομίσουν στην Νάουσα ενώ οι αρχές προέτρεψαν και την εγκατάσταση μουσουλμανικών οικογενειών για την αποφυγή νέων κινημάτων. 70 μουσουλμανικές οικογένειες θα ανταποκριθούν στο κάλεσμα.
 Στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας η Νάουσα θα γνωρίσει εμπορική και βιομηχανική ακμή. Η ανάπτυξη θα ξεκινήσει κυρίως με τις μεταρρυθμίσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Κατά την περίοδο του Τανζιμάτ (Tanzimat) μεταξύ άλλων οι θρησκευτικές μειονότητες θα αποκτήσουν ίσα δικαιώματα με τους μουσουλμάνους και η ισότητα θα προσδώσει περισσότερη σιγουριά σε θέματα ιδιοκτησίας. Γύρω στις 20 οικογένειες θα αποτελέσουν την βάση της οικονομικής ακμής για τα επόμενα χρόνια. Μέσω παντρειών πολλές από αυτές θα έχουν μετοχές και στις επιχειρήσεις άλλων οικογενειών. Το 1874-1875 ιδρύεται το εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας «Λόγγου–Κίρτση-Τουρπάλη» στην Νάουσα, η πρώτη ίσως βιομηχανία στα Βαλκάνια με την σύγχρονη έννοια του όρου. Οι βιομήχανοι επωφελήθηκαν της διεθνής πτώσης της τιμής βαμβακιού, του φτηνού νερού ως ενέργεια και των χαμηλών μισθών και έτσι θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν πλέον ικανοποιητικά τις εισαγωγές βαμβακερών από το εξωτερικό. Ακολουθούν στα επόμενα χρόνια και μέχρι της αρχές του 20ου αιώνα και άλλες βιομηχανικές μονάδες κλωστοϋφαντουργίας. Παράλληλα οι μέχρι τότε ισχυροί στην αγορά βούλγαροι παραγωγοί μάλλινων δεν ικανοποιούν πλέον ποιοτικώς τις ανάγκες κυρίως του Οθωμανικού στρατού και έτσι χάνουν σταδιακά την αγορά της Αυτοκρατορίας. Τα καινούργια εργοστάσια των Ναουσαίων επωφελούνται της ευκαιρίας και το εργοστάσιο Χατζηλαζάρου ειδικά αδυνατεί να ικανοποιήσει την αυξημένη ζήτηση του στρατού σε μάλλινα.
 Στην διάρκεια του Μακεδονικού αγώνα (1904-1908) η Νάουσα αποτέλεσε σημαντικό κέντρο κατά της δράσης τών βούλγαρων κομιτατζήδων. Ελληνικά ανταρτικά σώματα υποστηρίζονταν από την πόλη με σημαντικότερους οπλαρχηγούς, τον Επαμεινώνδα Γκαρνέτα και Ιωάννη Σημανίκα. Ο Μακεδονικός Αγώνας αποτέλεσε την αφετηρία των νικηφόρων απελευθερωτικών πολέμων της περιόδου 1912-1913, που είναι γνωστοί στην ιστοριογραφία ως βαλκανικοί πόλεμοι. Η Νάουσα θα απελευθερωθεί από την Οθωμανική κυριαρχία στις 17 Οκτωβρίου του 1912.
 Κατά την απελευθέρωση, η Νάουσα θα είναι μια βιομηχανική πόλη και ο πληθυσμός της ήταν 9.000 με 12.000 κάτοικοι, από τους οποίους γύρω στο 20% εργάτες (ως επί το πλείστον ανύπαντρες γυναίκες). Η πόλη έχει το 1912 τρεις κλωστοϋφαντουργίες με 14.200 αργαλειούς. Άλλες 3 κλωστοϋφαντουργίες με 26.500 αργαλειούς στην Έδεσσα και Θεσσαλονίκη ανήκουν εξ’ ολοκλήρου σε Ναουσαίους. Η Νάουσα ελέγχει έτσι εκείνη την εποχή 6 από τις 10 μονάδες της Μακεδονίας που με τη σειρά της είχε τις μισές μονάδες παραγωγής ολόκληρης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 90% των εργαζομένων στις μηχανοποιημένες μονάδες επεξεργασίας μαλλιού ελέγχονταν από Ναουσαίους. Τη ίδια χρονιά η πόλη διέθετε επίσης 3 μεγάλους και δεκάδες μικρούς μύλους, 3 ξυλουργικές μονάδες, και δεκάδες πιεστήρια, μεταξουργεία και μικρότερες βιοτεχνίες επεξεργασίας μαλλιών.
 Η οικονομική ανάπτυξη θα συνεχιστεί αμείωτη και με την πόλη σαν τμήμα του Ελληνικού κράτους. Νέες βιομηχανικές μονάδες ιδρύονται, η γεωργία εκσυγχρωνίζεται με την συστηματική δεντροκαλλιέργεια και το εξωτερικό εμπόριο σημειώνει άλματα.
 Ο πληθυσμός της πόλης γνώρισε σημαντική αύξηση όταν μεγάλος αριθμός Μικρασιατών προσφύγων εγκαταστάθηκαν στη Νάουσα, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922 και την επακόλουθη Συνθήκη της Λωζάννης.
 Κατά την διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής Ναουσαίοι θα συμμετάσχουν ενεργά στην Εθνική Αντίσταση. Ο μεγάλος όγκος των εργατών που υπήρχε στην πόλη είχε γίνει από προπολεμικά πεδίο στρατολόγησης για το ΚΚΕ. Ταυτόχρονα όι ορεινοί όγκοι γύρω από τη Νάουσα εδιναν την δυνατότητα οργάνωσης ανταρτικών ομάδων. Ετσι στα γύρω βουνά ο (κομμουνιστικός) ΕΛΑΣ ο οποίος δεν ανέχεται άλλες οργανώσεις, εγκαθιστά το αρχηγείο και κέντρα υποδοχής στρατολογημένων. Ταυτόχρονα ξεκινάει η εμφύλια διαμάχη για τον έλεγχο του αντιστασιακού κινήματος.
 Στα μέσα Σεπτεμβρίου 1944, ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει τη Νάουσα. Τον Μάιο του 1945 θα γίνουν μεγάλες απεργίες του εργατικού κινήματος. Στον Εμφύλιο που ακολούθησε την Κατοχή, η πόλη θα δεχτεί συχνά αντάρτικες επιθέσεις. Το Αύγουστο του 1946 η πόλη θα δεχτεί επι τρεις μέρες επίθεση από μεγάλες ομάδες ανταρτών. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς η πόλη θα χτυπηθεί και πάλι από δύναμη 400 κομμουνιστών. Μεγάλο τμήμα της Νάουσας, που απαριθμούσε περίπου 12.000 κατοίκους θα πέσει θύμα της φωτιάς. Στα τέλη Ιανουαρίου του 1949 η πόλη θα καταληφθεί για δυο-τρεις μέρες, κατά την διάρκεια της κατάληψης της η πόλη θα πυρποληθεί και πολλοί κάτοικοι ιδίως νέες και νέοι θα απαχθούν βίαια. Ταυτόχρονα εκτελούνται οι περισσότεροι από τους επιφανείς πολίτες μεταξύ των οποίων ο Δήμαρχος της πόλης. Αρκετοί από τους βίαια στρατολογηθέντες θα βρουν τον θάνατο λίγες μέρες αργότερα, καθώς θα ριχτούν αγύμναστοι και στην πρώτη γραμμή στην μάχη της Φλώρινας (12.02.49). Τον Ιούνιο 1949 η Νάουσα θα ξαναδεχτεί επίθεση και 300 κάτοικοι θα γίνουν όμηροι. Η Πολεμική Αεροπορία θα πλήξει όμως τους οπισθοχωρούντες αντάρτες που θα αφήσουν τελικά τους απαχθέντες ελεύθερους.
 Μετά το τέλος του Εμφυλίου η Νάουσα ξαναγεννιέται από τη στάχτη της. Τα καταστραμμένα εργοστάσια ξαναχτίζονται, χιλιάδες εργάτες ξαναβρήκαν δουλειά και το πυρπολημένο αρχοντικό κέντρο ανοικοδομήθηκε. Από την δεκαετία του '50 μέχρι και σήμερα παράγονται οι φλοκάτες στη Νάουσα. Συνάμα στον τομέα της γεωργίας καινούργιες δυναμικές καλλιέργειες θα συντελέσουν στην παραπέρα ανάπτυξη της πόλης και ο πλούσιος δασικός πλούτος του Βερμίου θα αξιοποιηθεί κατάλληλα.
 Αξιόλογοι Ναουσαίοι
 Ζήσης Καραδήμος, κλέφτης, επαναστάτης
 Αναστάσιος Μιχαήλ, λόγιος
 Βασίλειος Ρομφέης, κλέφτης
 Αναστάσιος Καρατάσος, στρατηγός του 1821
 Ζαφειράκης Θεοδοσίου, πρόκριτος, οπλαρχηγός του 1821
 Στογιάννης Δήμου, οπλαρχηγός του 1821
 Ιωάννης Σημανίκας, Μακεδονομάχος οπλαρχηγός
 Επαμεινώνδας Γκαρνέτας, Μακεδονομάχος οπλαρχηγός
 Μιχαηλ Κ. Γεωργιαδης, πρόκριτος, Έφορος των Σχολείων στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα
 Μεταφορές
 Σιδηροδρομικές μεταφορές
 Η Νάουσα εξυπηρετείται από τον ομώνυμο σιδηροδρομικό σταθμό που εγκαινιάστηκε το 1894 επί σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλωρίνης. Από το 2009, εξυπηρετείται από τον προαστιακό Θεσσαλονίκης ο οποίος συνδέει την πόλη με τη Θεσσαλονίκη και μετά και με την Έδεσσα.
 Δήμος Ηρωικής πόλης Νάουσας
 Ο Δήμος της Νάουσας ιδρύθηκε στις 17 Οκτωβρίου 1912, αμέσως μετά την απελευθέρωση από τους Οθωμανούς. Με τις οργανωτικές αλλαγές του Προγράμματος Ανασυγκρότησης της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης « Καποδίστριας», ο Δήμος θα μεγαλώσει σημαντικά με την ενσωμάτωση των κοινοτήτων Αρκοχωρίου, Γιαννακοχωρίου, Ροδοχωρίου (με τους οικισμούς Ροδοχωρίου, Μεταμόρφωσης και Αγίου Παύλου) και Στενημάχου. Το 2011 με το πρόγραμμα τοπικής αυτοδιοίκησης Καλλικράτης, με τον δήμο Ηρωικής Πόλης Νάουσας συνενώθηκαν οι πρώην Δήμοι Ανθεμίων (Επισκοπή, Κοπανός, Λευκάδια, Μαρίνα, Πολλά Νερά, Μονόσπιτα, Χαρίεσσα) και Ειρηνούπολης (Αγγελοχώρι, Αρχάγγελος, Άνω Ζερβοχώρι, Παλαιό Ζερβοχώρι, Πολυπλάτανος).
 Δήμαρχοι
 Αδελφοποιημένες πόλεις
 Η πόλη της Νάουσας έχει αδελφοποιηθεί ή υπογράψει πρωτόκολλα φιλίας και συνεργασίας με τις ακόλουθες πόλεις:
 Φωτογραφίες
 Παραπομπές
 Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 Δήμος Ηρωικής Πόλης Νάουσας (Επίσημος δικτυακός τόπος)
 Σχολή του Αριστοτέλους
 Πολιτιστικό Κέντρο Σχολής του Αριστοτέλους
 Βασδραβέλλης Κ. Ιωάννης (1956) Ιστορικά περί Ναούσης, εξ ανεκδότου χειρογράφου. "Μακεδονικά", τ. Γ'
 Δήμος Νάουσας


type: caselaw

jurisdiction: EU

text:
 10.9.2011
 PL
 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej
 C 269/21
 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Arbeitsgericht Passau (Niemcy) w dniu 16 maja 2011 r. — Konstantin Toltschin przeciwko Kaiser GmbH
 (Sprawa C-230/11)
 2011/C 269/39
 Język postępowania: niemiecki
 Sąd krajowy
 Arbeitsgericht Passau
 Strony w postępowaniu przed sądem krajowym
 Strona skarżąca: Konstantin Toltschin
 Strona pozwana: Kaiser GmbH
 Pytania prejudycjalne
 1)
 Czy art. 31 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2007 r. lub art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (1) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom albo praktykom krajowym, zgodnie z którymi w przypadku ograniczenia liczby dni roboczych w tygodniu w wyniku zgodnego z prawem wprowadzenia pracy w skróconym wymiarze czasu prawo pracownika zatrudnionego w skróconym wymiarze czasu pracy do płatnego urlopu rocznego zostaje dostosowane pro rata temporis w stosunku liczby dni roboczych w tygodniu pracy w skróconym wymiarze czasu do liczby dni roboczych w tygodniu pracy w pełnym wymiarze czasu i w związku z tym pracownik zatrudniony w skróconym wymiarze czasu pracy uzyskuje podczas świadczenia pracy w skróconym wymiarze czasu odpowiednio ograniczone prawo do urlopu?
 2)
 W przypadku udzielenia na pytanie pierwsze odpowiedzi twierdzącej:
 Czy art. 31 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2007 r. lub art. 7 ust. 1 dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom albo praktykom krajowym, zgodnie z którymi w przypadku ograniczenia liczby dni roboczych w tygodniu do zera w wyniku zgodnego z prawem wprowadzenia „pracy w zerowym wymiarze czasu” prawo pracownika zatrudnionego w skróconym wymiarze czasu pracy do płatnego urlopu rocznego zostaje dostosowane pro rata temporis do zera, a pracownik zatrudniony w skróconym wymiarze czasu pracy nie uzyskuje w ogóle podczas „pracy w zerowym wymiarze czasu” prawa do urlopu?
 (1) Dz.U. L 299, s.9.


text:
Arutlus (ka järeldus, argument; inglise keeles argument) koosneb eeldus(t)est ja järeldusest. Nii eeldus(ed) kui ka järeldused on propositsioonid (väited), mis tavaliselt on väljendatud lausetega. Arutlus ei saa koosneda lausetest, sest muidu ei saaks üht ja sama arutlust esitada eri keeltes.
 Nimetus
 Traditsioonilises loogikas on arutluse mõistega analoogiline järelduse mõiste. Erinevus siinsest arutluse mõistest seisneb selles, et järeldust vaadeldakse koosnevana propositsioonide asemel otsustustest. Neid otsustusi nimetatakse eeldusteks ja tuletiseks.
 Termin "arutlus" ei ole lõplikult juurdunud. Arutlust võiks põhimõtteliselt nimetada ka järelduseks, sest erinevus propositsioonide ja otsustuste vahel ei etenda selles kontekstis põhimõttelist osa. Et aga arutluste puhul kasutatakse sõna "järeldus" matemaatika eeskujul, siis tekitaks niisugune sõnakasutus kahemõttelisuse sõna "järeldus" eri tähenduste tõttu. On kasutatud ka inglise keele eeskujul sõna "argument".
 Arutluse esitamise vorm
 Arutluse väljenduses esitatakse kõigepealt eeldus(ed) ning seejärel järeldus. Järeldus eraldatakse eeldus(t)est kas pika rõhtkriipsuga eelduste all ja ühtlasi järelduse kohal või sõnadega "järelikult" (traditsiooniline väljend), "seega", "niisiis" (on ka teisi väljendeid). Formaalsema esituse puhul kasutatakse näiteks tähistust p1, p2, ..., pn; pn+1, kus pi (1≤i≤) on propositsioonid.
 Klassikaline näide
 Klassikaline arutluse näide:
 Sokrates on inimene.
 Kõik inimesed on surelikud.
 Järelikult Sokrates on surelik.
 See näide pärineb traditsioonilisest loogikast, kus ta figureerib järelduse näitena.
 Vaikivad eeldused
 Arutlused, mida tavaelus esitatakse, võivad sisaldada vaikivaid eeldusi (varjatud eeldusi). Näiteks arutluses
 Jaan Tatikas ei saanud parlamendivalimistel ühtki häält.
 Järelikult ta parlamenti ei pääse.
 sisaldub varjatud eeldus "See, kes parlamendivalimistel hääli ei saa, parlamenti ei pääse". Sõltumata sellest, kas see eeldus on tõene, on ta jäetud ütlemata, sest teda peetakse enesestmõistetavaks. Et arutlust rangelt analüüsida, tuleb varjatud eeldused päevavalgele tuua.
 Arutluse kehtivus
 Arutlust, milles järeldus järeldub eeldus(t)est, nimetame kehtivaks. Arutlus on kehtiv (ehk kehtib), kui pole loogiliselt võimalik, et kõik eeldused oleksid tõesed ja järeldus väär.
 Eelduste koondamine
 Kui arutlusel on mitu eeldust, siis võib arutluse taandada ühe eeldusega arutluseks. Selleks tuleb eeldusi väljendavad laused ühendada sõnaga "ja". Nii saadud lause väljendab eelduste konjunktsiooni.
 Arutluste rakendamine
 Arutlusi rakendatakse tavaliselt argumentides: kehtiv arutlus kuulub näiteks tõestuse juurde.
 Sõna "järelikult" arutluse esituses viitab sellele, et lugeja ja kuulaja, kes usub eeldusi, peaks uskuma ka järeldust.
 Vaata ka
 Deduktiivne arutlus
 Induktiivne arutlus
 Argument
 Epistemoloogia
 Loogika


text:
 7.3.2009
 ES
 Diario Oficial de la Unión Europea
 C 55/35
 Recurso interpuesto el 16 de diciembre de 2008 — iPublish Ganske Interactive Publishing/OAMI (representación de un sistema de navegación)
 (Asunto T-555/08)
 (2009/C 55/63)
 Lengua de procedimiento: alemán
 Partes
 Demandante: iPublish Ganske Interactive Publishing GmbH (Hamburgo, Alemania) (representante: V. Knies, abogado)
 Demandada: Oficina de Armonización del Mercado Interior (Marcas, Dibujos y Modelos)
 Pretensiones de la parte demandante
 —
 Que se anule la resolución de la Cuarta Sala de Recurso de 3 de octubre de 2008 en el asunto R 709/2008–4.
 —
 Que se condene en costas a la Oficina.
 Motivos y principales alegaciones
 Marca comunitaria solicitada: Marca tridimensional que representa un sistema de navegación de color negro y azul, caracterizado entre otras cosas por una banda lateral azul, para productos y servicios comprendidos en las clases 9, 39 y 42 (solicitud de registro no 6 092 639).
 Resolución del examinador: Denegación del registro.
 Resolución de la Sala de Recurso: Desestimación del recurso.
 Motivos invocados: Infracción del artículo 7, apartado 1, letra b), del Reglamento (CE) no 40/94 (1), puesto que la marca solicitada carece del carácter distintivo necesario.
 (1) Reglamento (CE) no 40/94 del Consejo, de 20 e diciembre de 1993, sobre la marca comunitaria (DO 1994, L 11, p. 1).


type: other

text:
Fassung § 16 AMWHV a.F. bis 02.01.2013 (geändert durch Artikel 10 G. v. 19.10.2012 BGBl. I S. 2192)
 Sie sind hier: Start > Inhaltsverzeichnis AMWHV > § 16 > alle Fassungen > a.F. Fassung ab 02.01.2013
 Änderung § 16 AMWHV vom 02.01.2013
 Ähnliche Seiten: weitere Fassungen von § 16 AMWHV, alle Änderungen durch Artikel 10 2. AMGuaÄndG am 2. Januar 2013 und Änderungshistorie der AMWHV
 § 16 AMWHV a.F. (alte Fassung)
 § 16 AMWHV n.F. (neue Fassung)
 (nur bei geänderter Numerierung hier alte Norm auswählen)§ 1 Anwendungsbereich§ 2 Begriffsbestimmungen§ 3 Qualitätsmanagementsystem, Gute Herstellungspraxis und gute fachliche Praxis§ 11 Selbstinspektionen und Lieferantenqualifizierung§ 12 Personal in leitender und in verantwortlicher Stellung§ 13 Herstellung§ 17 Inverkehrbringen und Einfuhr§ 18 Rückstellmuster§ 19 Beanstandungen und Rückruf§ 31 Ergänzende Regelungen für Blutspendeeinrichtungen§ 32 Ergänzende allgemeine Anforderungen§ 36 Be- oder Verarbeitung und Lagerung durch die Gewebeeinrichtung§ 40 Meldung schwerwiegender unerwünschter Reaktionen und schwerwiegender Zwischenfälle und Rückruf§ 42 Ordnungswidrigkeiten
 (1) Die Freigabe einer Charge zum Inverkehrbringen darf von der sachkundigen Person nach § 14 des Arzneimittelgesetzes, die mit dem Produkt und mit den für dessen Herstellung und Prüfung eingesetzten Verfahren vertraut ist, nur nach von ihr vorher erstellten schriftlichen Anweisungen und Verfahrensbeschreibungen nach Absatz 2 oder 3 Satz 2 vorgenommen werden.
 (3) Soweit verflüssigte medizinische Gase nach § 13 Abs. 3 des Arzneimittelgesetzes umgefüllt werden, ist abweichend von Absatz 2 nur das Lieferbehältnis des Tankfahrzeuges vor dem Inverkehrbringen freizugeben. Die Dokumentation zur Befüllung des Endbehältnisses ist der Leitung der Herstellung und der sachkundigen Person nachträglich unverzüglich vorzulegen und von diesen schriftlich zu bestätigen. Der in § 19 des Arzneimittelgesetzes definierte Verantwortungsbereich der sachkundigen Person bleibt unberührt.
 (5) In den Fällen des Absatzes 4 hat sich die sachkundige Person nach § 14 des Arzneimittelgesetzes durch persönliche Kenntnisnahme oder durch Bestätigung anderer ausreichend sachkundiger und geeigneter Personen davon zu überzeugen, dass der Hersteller in der Lage ist, in Übereinstimmung mit der Guten Herstellungspraxis und entsprechend der Herstellungs- und Prüfanweisung herzustellen und zu prüfen. Die Herstellung muss in einem Land, das nicht Mitgliedstaat der Europäischen Union oder anderer Vertragsstaat des Abkommens über den Europäischen Wirtschaftsraum ist, nachweislich nach Standards erfolgen, die den von der Europäischen Gemeinschaft festgelegten Standards der Guten Herstellungspraxis zumindest gleichwertig sind. Der Hersteller muss für die Durchführung der jeweiligen Tätigkeit nach nationaler Regelung befugt sein.
 (7) Der Inhaber einer Erlaubnis nach § 13 oder § 72 des Arzneimittelgesetzes hat der sachkundigen Person nach § 14 des Arzneimittelgesetzes die Durchführung ihrer Aufgabe zu ermöglichen und ihr insbesondere alle erforderlichen Mittel zur Verfügung zu stellen.
 Link zu dieser Seite: https://www.buzer.de/gesetz/7439/al37017-0.htm


type: legislation

text:
 Avis juridique important
 |
 31996D0493
 96/493/CE: Décision du Conseil du 29 mars 1996 concernant la signature et l'application provisoire de l'accord international de 1994 sur les bois tropicaux au nom de la Communauté
 Journal officiel n° L 208 du 17/08/1996 p. 0001 - 0023
 DÉCISION DU CONSEIL du 29 mars 1996 concernant la signature et l'application provisoire de l'accord international de 1994 sur les bois tropicaux au nom de la Communauté (96/493/CE)LE CONSEIL DE L'UNION EUROPÉENNE,vu le traité instituant la Communauté européenne,vu la proposition de la Commission,considérant que l'accord international de 1994 sur les bois tropicaux, négocié à la lumière de la résolution 93 (IV), du texte intitulé «Un nouveau partenariat pour le développement: l'engagement de Carthagène», ainsi que des objectifs pertinents, figurant dans le document final «Esprit de Carthagène», adoptés par la Conférence des Nations unies pour le commerce et le développement à sa VIIIe session, a été ouvert à la signature à partir du 1er avril 1994 et jusqu'à l'expiration d'un délai d'un mois après la date de son entrée en vigueur;considérant que cet accord n'est pas encore entré en vigueur;considérant que, en vertu de l'article 42 paragraphe 3 de l'accord international de 1983 sur les bois tropicaux, celui-ci a été prorogé jusqu'à l'entrée en vigueur, à titre provisoire ou définitif, du nouvel accord;considérant que les objectifs poursuivis par le nouvel accord s'insèrent dans le cadre de la politique commerciale commune;considérant que les États membres participent, par des contributions financières, dans les actions prévues par cet accord;considérant que tous les États membres ont manifesté leur intention de signer et contribuer à appliquer à titre provisoire ledit accord et qu'il convient donc que la Communauté signe cet accord, déposé auprès du secrétaire général de l'Organisation des Nations unies, et notifie le plus rapidement possible son intention de l'appliquer à titre provisoire,DÉCIDE:Article premier1. La Communauté procède à la signature de l'accord international de 1994 sur les bois tropicaux, déposé auprès du secrétaire général de l'Organisation des Nations unies.Le texte de l'accord est joint à la présente décision.2. La Communauté notifie au secrétaire général de l'Organisation des Nations unies son intention d'appliquer à titre provisoire l'accord visé au paragraphe 1, conformément à son article 40 et à son article 41 paragraphe 2.Article 2Le président du Conseil est autorisé à désigner les personnes habilitées à signer, au nom de la Communauté, l'accord visé à l'article 1er et à déposer la notification d'application provisoire de la part de celle-ci, assortie de la déclaration jointe à la présente décision.Fait à Bruxelles, le 29 mars 1996.Par le ConseilLe présidentT. TREUANNEXE Déclaration de la Communauté européenne et de ses États membres La Communauté européenne et ses États membres interprètent les termes de l'accord international de 1994 sur les bois tropicaux de la façon suivante:a) à moins qu'un changement du champ d'application de l'accord n'intervienne en application de son article 35, l'accord se rapporte uniquement aux bois tropicaux et aux forêts tropicales;b) toute contribution financière, autre que la contribution au budget administratif prévue à l'article 19 de l'accord, a un caractère entièrement volontaire.


text:
 EIROPAS KOMISIJA
 Brisel?, 22.4.2015
 COM(2015) 174 final
 2015/0090(COD)
 Priekšlikums
 EIROPAS PARLAMENTA UN PADOMES REGULA,
 ar ko atceļ Padomes Direktīvu 76/621/EEK, kas attiecas uz erukskābes maksimālā līmeņa noteikšanu eļļās un taukos, un Padomes Regulu (EK) Nr. 320/2006, ar ko nosaka pagaidu shēmu cukura rūpniecības restrukturizācijai
 PASKAIDROJUMA RAKSTS
 Iepriekšējās desmitgadēs pieņemtie tiesību akti ir zaudējuši savu juridisko ietekmi, bet formāli vēl aizvien ir spēkā. Tos vairs neizmanto tāpēc, ka tie ir īslaicīgi, vai tāpēc, ka to saturs ir iekļauts vēlāk pieņemtos tiesību aktos. Eiropas Parlaments, Padome un Komisija Iestāžu nolīgumā par labāku tiesību aktu izstrādi vienojās, ka Kopienas tiesību akti ir jāatjaunina un to apjoms jāsamazina, atceļot tiesību aktus, kuri netiek piemēroti. Tiesību akti, kas zaudējuši savu nozīmīgumu, jāsvītro no acquis communautaire, lai uzlabotu Savienības tiesību aktu pārredzamību un noteiktību.
 Komisija ir veikusi vairākus pasākumus, lai no acquis kopuma tiktu svītroti novecojuši tiesību akti, gan izmantojot parasto atcelšanas procedūru, gan paziņojot, ka attiecīgie Komisijas tiesību akti ir novecojuši. Komisija ir apzinājusi divus Padomes tiesību aktus saistībā ar kopējo lauksaimniecības politiku, kuri pamatojas uz Līguma 42. un 43. pantu (bijušais 36. un 37. pants) un kuri zaudējuši savu praktisko ietekmi, bet formāli vēl aizvien ir spēkā. Komisijai nav pilnvaru paziņot, ka Padomes pieņemti tiesību akti ir novecojuši. Juridiskās noteiktības labad Komisija ierosina Padomei un Eiropas Parlamentam atcelt šajā priekšlikumā uzskaitītos tiesību aktus.
 2015/0090 (COD)
 Priekšlikums
 EIROPAS PARLAMENTA UN PADOMES REGULA,
 ar ko atceļ Padomes Direktīvu 76/621/EEK, kas attiecas uz erukskābes maksimālā līmeņa noteikšanu eļļās un taukos, un Padomes Regulu (EK) Nr. 320/2006, ar ko nosaka pagaidu shēmu cukura rūpniecības restrukturizācijai
 EIROPAS PARLAMENTS UN EIROPAS SAVIENĪBAS PADOME,
 ņemot vērā Līgumu par Eiropas Savienības darbību un jo īpaši tā 42. panta pirmo daļu un 43. panta 2. punktu,
 ņemot vērā Eiropas Komisijas priekšlikumu,
 pēc leģislatīvā akta projekta nosūtīšanas valstu parlamentiem,
 ņemot vērā Eiropas Ekonomikas un sociālo lietu komitejas atzinumu
 1
 ,
 saskaņā ar parasto likumdošanas procedūru,
 tā kā:
 (1)Viens no būtiskākajiem elementiem Savienības iestāžu īstenotajā stratēģijā par likumdošanas procesa uzlabošanu ir Savienības tiesību pārskatāmības pilnveidošana. Šajā sakarā ir lietderīgi no aktīvā tiesību aktu kopuma svītrot tos tiesību aktus, kuriem vairs nav faktiskas ietekmes.
 (2)Turpmāk norādītie ar kopējo lauksaimniecības politiku saistītie tiesību akti ir novecojuši, lai arī formāli tie vēl aizvien ir spēkā:
 –Padomes Direktīva 76/621/EEK
 2
 . Minētās direktīvas saturs ir iekļauts Komisijas Regulā (EK) Nr. 1881/2006
 3
 ;
 –Padomes Regula (EK) Nr. 320/2006
 4
 . Ar minēto regulu noteiktā pagaidu shēma bija spēkā vienīgi līdz 2009./2010. tirdzniecības gadam.
 (3)Juridiskās drošības un skaidrības labad minētie novecojušie tiesību akti būtu jāatceļ,
 IR PIEŅĒMUŠI ŠO REGULU.
 1. pants
 Direktīva 76/621/EEK un Regula (EK) Nr. 320/2006 tiek atceltas.
 2. pants
 Šī regula stājas spēkā trešajā dienā pēc tās publicēšanas Eiropas Savienības Oficiālajā Vēstnesī.
 Šī regula uzliek saistības kopumā un ir tieši piemērojama visās dalībvalstīs.
 Briselē,
 Eiropas Parlamenta vārdā —
 Padomes vārdā —
 priekšsēdētājs
 priekšsēdētājs
 (1)
 OV C , , . lpp.
 (2)
 Padomes 1976. gada 20. jūlija Direktīva 76/621/EEK, kas attiecas uz erukskābes maksimālā līmeņa noteikšanu eļļās un taukos, kuri paredzēti lietošanai pārtikā, un pārtikas produktos, kuri satur pievienotas eļļas vai taukus (OV L 202, 28.7.1976., 35. lpp.).
 (3)
 Komisijas 2006. gada 19. decembra Regula (EK) Nr. 1881/2006, ar ko nosaka konkrētu piesārņotāju maksimāli pieļaujamo koncentrāciju pārtikas produktos (OV L 364, 20.12.2006., 5. lpp.).
 (4)
 Padomes 2006. gada 20. februāra Regula (EK) Nr. 320/2006, ar ko nosaka pagaidu shēmu cukura rūpniecības restrukturizācijai Kopienā un groza Regulu (EK) Nr. 1290/2005 par kopējās lauksaimniecības politikas finansēšanu (OV L 58, 28.2.2006., 42. lpp.).