text:
Hagana (hebr. ההגנה, Ha-Hagana, pol. Obrona) – żydowska organizacja paramilitarna, działająca w latach 1920-1948 w ówczesnym Mandacie Palestyny. Z początku organizacja o charakterze samoobrony, stopniowo rozszerzyła pole działania na akcje odwetowe wobec atakujących oddziałów arabskich, by przekształcić się w organizację typowo wojskową. Po II wojnie światowej organizowała nielegalną imigrację ocalonych z Holocaustu. W 1948 roku stosowała w swojej działalności również metody terrorystyczne. Po utworzeniu niepodległego państwa Izrael stała się podstawą Sił Obronnych Izraela.
 Przyczyny powstania
 Bezpośrednią przyczyną powstania żydowskich paramilitarnych formacji samoobrony były nasilające się starcia społeczności arabskiej z żydowską w Palestynie. Podłożem konfliktu była nasilająca się imigracja oraz rozwój osadnictwa żydowskiego w Palestynie. Społeczność żydowska opierała się na brytyjskiej deklaracji Balfoura, w której brytyjski rząd zawarł obietnicę utworzenia w Palestynie żydowskiej siedziby narodowej. Stało się to mocnym impulsem dla ruchu syjonistycznego i rozwoju aliji. Sprzeciwiali się temu Arabowie, którzy mieli własną koncepcję uporządkowania Bliskiego Wschodu. Ich przywódcy marzyli o utworzeniu Wielkiej Syrii i rozwoju idei panarabizmu. Rozbieżność planów i narastające obustronne niezadowolenie stało się podłożem konfliktu, którego widocznym skutkiem były coraz liczniejsze napaści na żydowskie osady rolnicze oraz niszczenie upraw polnych. W lutym 1920 roku zniszczona została położona na północy osada Tel Chaj. W jej obronie zginął między innymi Josef Trumpeldor. Następnie, w dniach 4-7 kwietnia 1920 roku doszło do arabskich zamieszek w Nabi Musa w Jerozolimie, w których zginęło 6 Żydów, a 211 zostało rannych. Inicjatorem tych zajść był przyszły wielki mufti Jerozolimy Al-Hadżdż Muhammad Amin al-Husajni, na którego brytyjskie władze mandatowe wydały zaocznie wyrok dziewięciu lat więzienia. Brytyjskie władze mandatowe zachowywały przy tym daleko posuniętę wstrzemięźliwość i nie podejmowały żadnych kroków mających na celu ochronę społeczności żydowskiej, która musiała zmienić koncepcję samoobrony. Wcześniej formacje typu Ha-Szomer starały się zapewnić ochronę pojedynczych osad, teraz pojawiła się potrzeba stworzenia ogólnokrajowej formacji samoobrony. Historyk Michał Jadwiszczok napisał, że „można by się pokusić o stwierdzenie, iż gdyby nie postawa ludności palestyńskiej i rodzące się w związku z tym poczucie zagrożenia wśród osadników żydowskich, nie doszłoby do połączenia luźnych grup samoobrony w jedną organizację, która będzie bezpośrednią inicjatorką nowoczesnej armii. Widząc zwiększającą się presję środowiska arabskiego, przywódcy Yishuvu (żydowskiej społeczności Palestyny) postanowili utworzyć bardziej profesjonalne siły, mogące stanowić kadrę przyszłej narodowej siły zbrojnej.”
 Historia
 Utworzenie Hagany
 Formalne utworzenie Hagany nastąpiło 15 czerwca 1920 roku w kibucu Kewucat Kinneret. Uroczystość odbyła się podczas konwencji wyborczej lewicowej partii politycznej Achdut ha-Awoda. Koszty związane z organizacją i działalnością tak dużej ogólnokrajowej formacji były duże i przekraczały możliwości partii politycznej, dlatego po pół roku (w grudniu) zwierzchnictwo nad Haganą przeniesiono do żydowskiej federacji związkowej Histadrut. Postanowiono, że koncepcja organizacji Hagany będzie szeroko otwarta dla wszystkich chętnych, bez względu na przynależność polityczną, wykonywany zawód, płeć lub inne czynniki. Zdefiniowano także formułę „samoobrony”, która odnosić się miała do obrony wszystkich żydowskich osiedli i miast położonych w Palestynie. Aby sprostać tak dużemu wyzwaniu zdecydowano się na wykorzystanie batalionów pracy. W ten sposób Hagana w pierwszym okresie swojego istnienia składała się ze zwyczajnych robotników i rolników, którzy po ukończeniu swoich prac pełnili dodatkową służbę w ochronie osiedli. Bardzo często chronili osiedla, w których samemu mieszkali. Wykonywali pracę w polu, trzymając przy sobie broń i utrzymując ciągłą gotowość obrony. Byli to jednak ludzie nie posiadający przeszkolenia wojskowego i bardzo słabo uzbrojeni.
 Lata 20.
 Począwszy od 1921 roku organizacje syjonistyczne rozpoczęły wspieranie finansowe działalności Hagany. Koordynacją działań obrony narodowej zajął się Josef Hecht, który ściśle współpracował w tym zakresie z lokalnymi komitetami. Komitety były mu podporządkowane, jednak działały w sposób niezależny, samodzielnie szkoląc swoich ludzi. Josef Hecht koordynował podział środków finansowych, zakupy uzbrojenia i jej dystrybucję w terenie. Aktywnymi w tworzeniu podwalin Hagany byli Ze’ew Żabotyński i Pinchas Rutenberg.
 W maju 1921 roku doszło do arabskich zamieszek w Jafie, które w następnych dniach rozprzestrzeniły się na Petach Tikwę, Kefar Sawę, Haderę i Rechowot. W ciągu trzech dni grabieży i napaści zginęło 47 Żydów. Wydarzenia te dowiodły, że Hagana nie jest przygotowana do wypełniania swoich zadań i nie jest w stanie skutecznie bronić żydowskich osiedli przed arabskimi napaściami. Niemniej jednak, w dniu 2 listopada 1921 roku członkom Hagany udało się rozpędzić tłum Arabów w Jerozolimie. Ten niewielki sukces wynikał z wcześniejszych działań monitorowania zamierzeń arabskich w okolicy. Pozwoliło to na podjęcie odpowiednich kroków w odpowiednim czasie, dzięki czemu udało się uniknąć kolejnego pogromu. Pomimo to, nie wyciągnięto z tych doświadczeń odpowiednich lekcji, a w 1923 roku organizacje syjonistyczne ograniczyły finansowanie Hagany, dodatkowo osłabiając możliwości skutecznego działania sił samoobrony.
 W 1929 doszło do poważnych zamieszek w Palestynie. Arabowie ponownie zaatakowali żydowskie osiedla. W pogromie w Hebronie zginęło 133 Żydów, a w pogromie w Safedzie zginęło kolejnych 18 Żydów. Arabskie rozruchy zostały powstrzymane dopiero przez brytyjskie siły wojskowe. Zdarzenia te po raz kolejny wykazały bezsilność Hagany, która cierpiała na brak ludzi i środków. Wydarzenia te, uświadomiły przywódcom społeczności żydowskiej w Palestynie, konieczność przeznaczenia większych środków na siły samoobrony i pilną potrzebę ich rozwoju. Światowa Organizacja Syjonistyczna wyraziła akceptację i Agencja Żydowska rozpoczęła finansowanie działalności Hagany. Zainicjowano program szkoleniowy prowadzony przez instruktorów. Rozpoczęto także zakupy uzbrojenia i przystąpiono do tworzenia milicji z siecią tajnych składów broni i amunicji.
 Lata 30.
 Począwszy od 1930 działalność sił Hagany podporządkowano Komendzie Głównej, w skład której weszli przedstawiciele Histadrutu i cywilni reprezentacji żydowskich społeczności w Palestynie. Korporacyjnie Hagana podlegała Żydowskiej Radzie Narodowej (Wa’ad Le’ummi) i Agencji Żydowskiej, na czele której stał Dawid Ben Gurion. Pierwszym dowódcą Hagany został Elijjahu Golomb. Był on jednak zobowiązany do działalności podporządkowanej polityce ruchu syjonistycznego. Natomiast Organizacja Syjonistyczna prowadziła bardzo powściągliwą politykę wobec Brytyjczyków. Taka postawa nie podobała się niektórym radykalnym członkom Hagany z Żabotyńskim na czele. Spodziewali się oni, że będą mogli podjąć bardziej zdecydowane działania przeciwko Arabom i Brytyjczykom, którzy usiłowali powstrzymać napływ nowych żydowskich imigrantów do Palestyny. Wobec dużej powściągliwości Hagany, w 1931 odłączyli się od niej i utworzyli nową „Organizację B”, która później przyjęła nazwę Irgun.
 Arabskie powstanie w Palestynie doprowadziło do zmiany taktyki Hagany. Arabskie działania były prowadzone na zasadach wojny partyzanckiej, w której uczestniczyli uzbrojeni palestyńscy Arabowie oraz ochotnicy z muzułmańskich państw arabskich. Milicje arabskie działały na terytorium całego kraju, atakując, podpalając i niszcząc żydowskie osiedla. W wielu miejscach dochodziło do napaści na żydowskie autobusy lub samochody ciężarowe, zdarzały się liczne zabójstwa. Tylko w pierwszym roku rewolty zginęło 80 Żydów. Na czele arabskiej rewolty stał wielki mufti Jerozolimy Al-Hadżdż Muhammad Amin al-Husajni. W odpowiedzi Hagana opracowała nową strategię bezpieczeństwa, która polegała na wyprowadzaniu odwetowych ataków na arabskie gangi działające w okolicy żydowskich osiedli. Równocześnie podjęto wysiłki rekrutacji nowych członków pochodzących z Żydów służących w brytyjskiej policji mandatowej. Posiadali oni przeszkolenie wojskowe i mogli natychmiast przejść do organizacji obrony żydowskich osiedli. W 1937 przystąpiono do tworzenia jednostek łączności, które odpowiadały za organizowanie łączności radiowej pomiędzy osadami.
 Brytyjskie władze mandatowe widziały, że arabska rewolta naruszyła stabilność regionu. Przywrócenie porządku wymagałoby wprowadzenie do Mandatu Palestyny dużych sił militarnych British Army, na co rząd nie zgadzał się. Dążąc do przywrócenia stabilności regionu, Brytyjczycy zgodzili się na utworzenie żydowskich sił policyjnych, które podlegałyby by brytyjskiej policji. W ten sposób powstały następujące paramilitarne formacje żydowskie:
 Policja Żydowskich Osiedli (hebr. משטרת היישובים העבריים, Miszteret ha-Jiszuwim ha-Iwrijjim) – formalnie podlegała brytyjskiej armii, która szkoliła jej członków i dostarczała uzbrojenie. W czerwcu 1936 liczyła około 1,3 tys. członków, aby do końca roku wzrosnąć do 3 tys. „rangersów”. W 1937 w dziesięciu jednostkach policji służyło 15 tys. ludzi, a w 1939 już 22 tys. ludzi. Rangersi ochraniali żydowskie osady, a także newralgiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa miejsca kraju, takie jak np. port w Hajfie, stacje kolejowe, lotniska, mosty, stacje energetyczne i inne. Formacja ta była wykorzystywana przez Haganę do ukrywania swojej nielegalnej broni.
 Mobilna Straż (hebr. המשמר הנע, Ha-Miszmar ha-Na) – stanowiła część Policji Żydowskich Osiedli. Jej zadaniem było patrolowanie dróg, zapobieganie zasadzkom, rozbrajanie min i zapewnianie bezpieczeństwa transportów drogowych. Pod koniec 1938 formacja ta liczyła około 400 ludzi służących w 60 jednostkach.
 Specjalne Jednostki Nocne (hebr. פלוגות הלילה המיוחדות, Peluggot ha-Lajla ha-Mejuchadot) – utworzone w czerwcu 1938 przez brytyjskiego kapitana Orde Wingate’a. Ich celem było prowadzenie regularnej walki z arabskimi gangami napadającymi na żydowskie osady. Jednostki te przeprowadzały nocne operacje na terytorium całej Palestyny, organizując zasadzki i atakując arabskie milicje. Do tych specjalnych jednostek należeli między innymi Jigal Allon i Mosze Dajan. W styczniu 1939 Brytyjczycy nakazali rozwiązanie tych sił.
 Utworzenie nowych formacji paramilitarnych przyniosło duże zmiany w skuteczności działań obronnych żydowskiego osadnictwa w Palestynie. Ich członkowie byli szkoleni przez brytyjskich oficerów, a uzbrojenie pochodziło od brytyjskiej armii. Jednostki mogły swobodnie poruszać się i prowadzić różnorodne działania, poznając zasady strategii i taktyki wojskowej. Pozwoliło to Haganie zrobić najbardziej efektywny skok w rozwoju jakościowym i ilościowym swoich sił. Wyszkoleni żołnierze stali się podstawą kadry dowódczej przyszłej izraelskiej armii.
 Równocześnie dowództwo Hagany przystąpiło do reorganizacji swoich sił, które wzorem żydowskich jednostek policyjnych służących brytyjskim władzom mandatowym, zmieniły taktykę działania z defensywnej na bardziej ofensywną. Nowa strategia działania polegała na patrolowaniu okolicy żydowskich osiedli i nie czekaniu na kolejną napaść, lecz prowadzenie działalności rozpoznawczej, aby w wyprzedzającym ataku odeprzeć arabski gang. W tym celu utworzono Jednostki Mobilne (hebr. הנודדות, Ha-Nodedot). Były to małe jednostki operacyjne, prowadzące nocne działania poza terenem żydowskich osiedli. Inspiratorem ich powstania był Jicchak Sade. W 1937 ewoluowały one w Kompanie Polowe (hebr. פלוגות השדה, Peluggot Sade), których działalność była zaaprobowana przez Brytyjczyków i dzięki temu mogły oficjalnie współpracować z siłami Policji Żydowskich Osiedli. Istniało 13 takich kompanii, w których służyło ogółem 1,5 tys. ludzi. Byli uzbrojeni w pistolety, karabiny Lee-Enfield i granaty ręczne. Organizowali pościgi, zasadzki i ataki na bazy gangów arabskich, które wcześniej uczestniczyły w napaściach na żydowskie osiedla. Często atakowano wioski, stanowiące zaplecze dla arabskich milicji. Gdy w 1939 brytyjskie władze nakazały rozwiązanie tych jednostek, ich żołnierze weszli w skład podziemnego Korpusu Polowego Hagany (hebr. חיל השדה, Chel ha-Sade). Nowe jednostki sformowano w postaci batalionów, które ochraniały żydowskie osady i prowadziły działania mobilne poza ich granicami. Przez trzy miesiące istniała także jednostka specjalna (hebr. הפו”ם), która została rozwiązana po upadku arabskiej rebelii i wybuchu II wojny światowej.
 W trakcie tych wszystkich wydarzeń, Hagana przeobrażała się z formacji paramilitarnej w organizację wojskową zorganizowaną na wzór armii. Wiązała się z tym konieczność stworzenia dowództwa, mogącego w pełni koordynować wszystkimi działaniami podległych mu sił. W dniu 6 września 1939 roku utworzono Sztab Generalny, który nadzorował lokalne dowództwa (Jerozolimy, Tel Awiwu i Hajfy) w celu organizacji i prowadzenia działalności operacyjnej Hagany. Głównym dowódcą został Ja’akow Dori. W tym samym roku utworzono Główną Bazę Szkoleniową (hebr. לה”ד), która koordynowała kursy szkoleniowe dowódców i żołnierzy, oraz formowała jednolitą doktrynę wojskową organizacji. Wydawała również instrukcje na temat metod prowadzenia walki i użycia broni. Równocześnie przystąpiono do reorganizacji jednostek łączności, które poza utrzymywaniem łączności radiowej pomiędzy żydowskimi osadami, otrzymały teraz zadanie utrzymywania łączności pomiędzy jednostkami operacyjnymi Hagany. Przystąpiono także do tworzenia jednolitej służby wywiadowczej Hagany, która powstała w 1940 roku.
 lata 40.
 Podczas II wojny światowej, na wiosnę 1941 roku siły brytyjskie w Egipcie znalazły się w bardzo poważnym zagrożeniu ze strony niemieckiego korpusu ekspedycyjnego Afrika Korps generała Erwina Rommla, który prowadził natarcie w Afryce Północnej w kierunku Kanału Sueskiego. W przypadku brytyjskiej porażki Niemcy mogliby z łatwością wkroczyć do Palestyny i połączyć swoje siły z francuskimi siłami Vichy w Libanie i Syrii. Brytyjczycy doszli do wniosku, że sytuacja zmusza ich do rozpoczęcia ścisłej współpracy ze społecznością żydowską w Mandacie Palestyny i nawiązali kontakty z Haganą, aby prowadzić działania przeciwko wspólnemu wrogowi – hitlerowskim Niemcom. Współpraca ta wyrażała się na kilku poziomach działania:
 Palmach (hebr. פלוגות מחץ, Peluggot Machac) – w dniu 15 maja 1941 roku utworzono kompanie szturmowe Palmach, których zadaniem miało być prowadzenie wojny partyzanckiej w przypadku zajęcia Palestyny przez wojska niemieckie. Ze względu na trudności budżetowe, sfinansowano nabór jedynie 300 członków, którzy przeszli profesjonalne szkolenie brytyjskich sił specjalnych. Brytyjczycy utworzyli w kibucu Miszmar ha-Emek szkołę dla dywersantów, przez którą przewinęła się większość żołnierzy Palmach. Pierwszą akcję przeprowadzono już 18 maja 1941 roku. Grupa 23 żołnierzy dowodzonych przez brytyjskiego oficera przepłynęło łodzią na terytorium Libanu z zadaniem ataku rafinerii. Misja zakończyła się niepowodzeniem. W następnych miesiącach żołnierze Palmach prowadzili akcje przeciwko Arabom zajmującym się szpiegowaniem i sabotażem na rzecz Niemców. Gdy w listopadzie 1942 roku zagrożenie niemieckie w Afryce Północnej zmalało, Brytyjczycy uznali, że nie potrzebują już dalszej współpracy z Haganą i wstrzymali finansowanie Palmach. W celu utrzymania istniejących sześciu kompanii szturmowych, Hagana podjęła decyzję o podzieleniu ich między kibucami w celu rozwijania szkolenia wojskowego innych członków swojej organizacji.
 Dwieście dni grozy (hebr. מאתיים ימי חרדה) – to okres niepokoju społeczności żydowskiej w Palestynie i strachu przed możliwą niemiecką inwazją. W okresie tym Sztab Generalny Hagany przygotowywał plan kompleksowej obrony Palestyny. Plan ten został nazwany Massada na Karmelu (hebr. מצדה על הכרמל). Przewidywał on ewakuację ludności żydowskiej na północ kraju i utworzenie linii obronnej przebiegającej od Hajfy przez Dolinę Jezreel do Bet Sze’an. System zwartych fortyfikacji obronnych powstał na górze Karmel.
 Rekrutacja do brytyjskiej armii – przywódcy społeczności żydowskiej udzielili poparcia i zachęcali palestyńskich Żydów do zaciągania się do brytyjskiej armii. Podczas wojny zaciągnęło się 30 tys. palestyńskich Żydów, w tym około 4 tys. kobiet. Pierwsi żydowscy rekruci służyli w jednostkach obrony przeciwlotniczej i w ochronie portów, lotnisk oraz rafinerii położonych w Palestynie. Na przełomie 1939–1940 sformowano trzy jednostki artylerii broniące Mandatu Palestyny. We wrześniu 1940 zorganizowano bataliony piechoty, które wzięły udział w walkach z Grecji w kwietniu 1941 roku. 6 sierpnia 1942 roku Brytyjczycy sformowali Palestinian Regiment złożony z trzech żydowskich batalionów piechoty i jednego arabskiego. 28 września został on przydzielony do Królewskiego Pułku East Kent (The Buffs). Palestinian Regiment został użyty do służby ochronnej i wartowniczej na obszarze Egiptu, a następnie w Cyrenajce. Żołnierze żydowscy domagali się jednak udziału w walce z Niemcami pod własną flagą. Z tego powodu 3 lipca 1944 roku powstała Brygada Żydowska, która w ramach 8 Armii Brytyjskiej wzięła udział w kampanii włoskiej. Legion Żydowski liczył 5 tys. żołnierzy. Po zakończeniu wojny żołnierze ci powrócili do Palestyny, podnosząc umiejętności wojskowe Hagany.
 Sezon polowań – okres wojny przyniósł wzmocnienie nadziei, że Brytyjczycy zmienią swoją politykę wobec żydowskiego osadnictwa w Palestynie, co doprowadziło, że Hagana wezwała radykalne żydowskie organizacje Irgun i Lechi do wstrzymania antybrytyjskich działań i rozpoczęcia współpracy z nimi. Pod koniec 1944 roku Awraham Stern rozpoczął ataki na brytyjskie instalacje wojskowe. W rezultacie Hagana przekazała Brytyjczykom informacje o około 700 członków Irgunu i Lehi, co przyczyniło się do ich aresztowania i osadzenia w więzieniach. W proteście przeciwko takim praktykom ustąpili ze swoich stanowisk Jehuda Fishman-Maimon i Icchak Greenboim.
 Lata 1945-1947
 Po zakończeniu wojny Hagana utrzymywała współpracę z brytyjskimi władzami mandatowymi, prowadząc jednocześnie coraz szerszą działalność podziemną. Koncentrowała się ona przede wszystkim na gromadzeniu broni i realizacji działań szkoleniowych zmierzających do utworzenia armii żydowskiej. W latach 1945-1948 Hagana zintensyfikowała także swoją działalność na rzecz organizacji nielegalnej imigracji ocalonych z Holocaustu europejskich Żydów. Zorganizowano rejsy 64 statków, dzięki czemu do Palestyny dotarło ponad 70 tys. osób. Hagana wysyłała swoich emisariuszy do obozów uchodźców i wysiedleńców na terenie całej Europy. Również żołnierze Brygady Żydowskiej pomagali ruchowi nielegalnych imigrantów żydowskich do Ziemi Izraela. Równolegle udzielano pomocy szkoleniowej w organizacji zalążków obrony społeczności żydowskich istniejących w państwach arabskich (Egipt, Irak, Libia i Syria). Wszystkich Żydów zachęcano do emigracji do Palestyny. Emisariusze Hagany odegrali znaczącą rolę w zakupach uzbrojenia oraz amunicji w Europie i Stanach Zjednoczonych. Następnie zakupiona broń była przemycana do Palestyny. Bardzo ważną rolę odgrywały tworzone przez Haganę podziemne warsztaty produkujące broń i amunicję. Przez cały ten czas przywódcy polityczni ruchu syjonistycznego wpływali bardzo mocno na działalność organizacji. Wywiad Hagany poza gromadzeniem informacji o zamiarach arabskich względem Palestyny, prowadził szeroką działalność wywiadowczą przeciwko członkom Irgunu i Lehi, ale także przeciwko całej opozycji nie akceptującej kierownictwa Agencji Żydowskiej. Dawid Ben Gurion do lipca 1945 roku powstrzymywał siły Hagany przed akcjami wymierzonymi w brytyjskie władze mandatowe. Współpraca zakończyła się, gdy nowy brytyjski premier Clement Richard Attlee zapowiedział, iż rząd Jej Królewskiej Mości nie zamierza zmienić swojej polityki odnośnie do kwestii imigracji żydowskiej do Palestyny. W tej sytuacji przywódcy społeczności żydowskiej w Palestynie podjęli decyzję o rezygnacji z dalszego utrzymywania zawieszenia broni z brytyjskimi władzami mandatowymi, które w coraz większym stopniu utrudniały napływ nowej imigracji do Ziemi Izraela. Ostatecznie w dniu 23 września 1945 Hagana zerwała jakąkolwiek współpracę z Brytyjczykami.
 Rozczarowanie działaniami nowego powojennego brytyjskiego rządu przyniosło intensyfikację żydowskiego ruchu oporu. W tym celu Hagana nawiązała współpracę z Irgunem i Lehi, tworząc jednolity front walki przeciwko Brytyjczykom w Palestynie. W latach 1945-1946 przeprowadzono jedenaście dużych operacji, z czego osiem przeprowadził Palmach, a trzy Irgun z Lehi. Z najważniejszych operacji można wymienić:
 10 października 1945 – atak Palmachu na brytyjski obóz dla internowanych w Atlit. Uwolniono 208 żydowskich imigrantów.
 1 listopada 1945 – wspólna akcja Hagany, Irgunu i Lehi wymierzona w linie kolejowe (135 miejsc), oraz atak na port Hajfa i stację kolejową Lod.
 23 stycznia 1946 – Hagana zaatakowała posterunki brytyjskiej policji w Kefar Witkin i Szefaram.
 25 stycznia 1946 – Hagana zaatakowała trzy brytyjskie lotniska – w Kfar Syrkin zniszczono 6 samolotów, w Lod zniszczono 11 samolotów, w Kastina zniszczono 20 samolotów.
 17 czerwca 1946 – Hagana zniszczyła 11 mostów łączących Palestynę z sąsiednimi państwami.
 W odpowiedzi, władze brytyjskie przeprowadziły 29 czerwca 1946 roku operację aresztowania wielu członków żydowskiego podziemia. Akcja przeszła do historii pod nazwą „Czarnego piątku”. Hagana przygotowywała wiele kolejnych ataków terrorystycznych, jednak interwencja Chaima Weizmana je powstrzymała. W proteście ze swoich stanowisk ustąpiło kilku wysokich oficerów. Nie wpłynęło to jednak na decyzje dowództwa, i w następnych miesiącach Hagana realizowała już tylko zadania dozbrajania i szkolenia personelu wojskowego. Poboczną działalnością było kontynuowanie organizacji nielegalnej imigracji. Natomiast Irgun i Legi kontynuowały odrębną walkę z Brytyjczykami. Punktem zwrotnym dla społeczności żydowskiej w Palestynie stało się przemówienie wygłoszone w grudniu 1946 przez Dawida Ben Guriona na XXII Kongresie Syjonistycznym. W jego trakcie padło zasadnicze pytanie dla dalszej dyskusji: „Kto jest wrogiem?” Do tej pory uważano, że wrogiem są zarówno Brytyjczycy i Arabowie. Teraz postanowiono, że najważniejszym wrogiem są Arabowie i na walkę z nimi postanowiono przeznaczyć największe siły.
 Pod względem militarnym Hagana stanowiła zalążek żydowskiej armii. Sztab Generalny posiadał własne służby wywiadowcze i sprawnie działającą łączność. Systematycznie tworzono jednostki bojowe, w skład których wchodzili żydowscy żołnierze zdemobilizowani z brytyjskiej armii. Dużym wzmocnieniem okazali się także żydowscy dezerterzy z Armii Polskiej na Wschodzie. Siły wojskowe dzieliły się na dwie główne części:
 Korpus Polowy (hebr. חיל השדה, Chel ha-Sade) – tworzony stopniowo począwszy od 1939. W jego skład wchodzili dobrze wyszkoleni i uzbrojeni żołnierze. Ogółem istniało 45 kompanii z około 6 tys. żołnierzy. Oddziały opierały się na zasadzie terytorialności, i były pozbawione jednolitego dowództwa. Były one na stałe przydzielone do danego rejonu kraju. Elitarne siły Palmach liczyły około 2 tys. najlepiej wyszkolonych i doświadczonych żołnierzy. Była to jedyna jednostka nie terytorialna i w pełni zmilitaryzowana.
 Straż (hebr. חיל המשמר, Chel ha-Miszmar) – utworzona w 1939 i licząca około 20 tys. członków (mężczyzn i kobiet w wieku od 35 do 50 lat), służących w obronie terytorialnej swoich osiedli. Każda osada posiadała swojego dowódcę obrony. Czasami kilka pobliskich osad tworzyło jedną jednostkę Straży. Gdy zachodziła potrzeba, do służby mobilizowani byli prawie wszyscy mężczyźni zdolni do noszenia broni. Poza gminami wiejskimi istniały także większe jednostki broniące żydowskich osiedli w miastach: Jerozolimie (1 700 ludzi), Hajfie (1 800) i Tel Awiwie (2 800). Szkolenia odbywały się przede wszystkim podczas lata i obejmowały podstawową znajomość obsługi karabinów i granatów ręcznych.
 Dodatkowo dowództwo Hagany przystąpiło do formowania batalionów młodzieżowych, w skład których wchodzili ochotnicy z żydowskiej młodzieży w wieku od około 17 lat.
 Siły Korpusu Polowego zostały podzielone na sześć okręgów, w tym trzy miejskie: (1) Hajfy, (2) Tel Awiwu i (3) Jerozolimy, oraz trzy obejmujące pozostałą część kraju: (4) Północny, (5) Centralny i (6) Południowy. Poza dowództwem Hagany pozostawały siły żydowskiej policji podległej brytyjskim władzom mandatowym. Dodatkowo wielu Żydów służyło w jednostkach pomocniczych brytyjskiej armii i policji. W rzeczywistości większość z tych ludzi utrzymywało potajemnie kontakty z Haganą.
 Największym problemem Hagany było niedostateczne wyszkolenie wojskowe swoich członków oraz brak kadry oficerskiej. Aby sprostać temu wyzwaniu, organizowano regularne kursy szkoleniowe. Jednak przekazywana na nich wiedza pochodziła od innych członków organizacji, którzy w większości zdobywali swoje doświadczenie podczas niewielkich starć z nieregularnymi milicjami arabskimi i w trakcie działań o charakterze partyzanckim. Brakowało szkolenia z zakresu regularnych działań wojskowych. Dotyczyło to także kursów szkoleniowych dla dowódców, których jedynym zapleczem byli weterani Brygady Żydowskiej. Byli to jednak wyłącznie podoficerowie i brak było oficerów wyższych stopniem. Poza tym, Dawid Ben Gurion prowadził politykę promującą jedynie dawnych długotrwałych członków Hagany, co w wielu przypadkach eliminowało dobrze zapowiadających się dowódców polowych. Poważnym problemem był także brak jednolitego dowództwa. Większość sił polowych była jednostkami terytorialnymi, podległymi lokalnym społecznościom żydowskim, które ich utrzymywały i finansowały zakup uzbrojenia. Z tego powodu, gdy zachodziła potrzeba użycia sił w innym obszarze, zdarzało się, że dowództwo spotykało się z odmową ze strony lokalnych przywódców. Ten sam problem istniał w zakresie uzbrojenia, którego duża część należała do lokalnych wspólnot. Na przykład na 10 tys. karabinów, aż 8700 nie należało do Naczelnego Dowództwa. Z 1900 pistoletów maszynowych, tylko 560 należało do dowództwa. Sytuacja lepiej wyglądała z cięższym uzbrojeniem. Na 186 ciężkich karabinów maszynowych tylko 31 należało do lokalnych wspólnot, natomiast wszystkie moździerze (672 moździerze 2-calowe i 96 3-calowe) należały do dowództwa. Całkowicie brakowało czołgów, transporterów opancerzonych, artylerii, dział przeciwpancernych i przeciwlotniczych. Zapasy paliwa, lekarstw i materiałów opatrunkowych tworzono zupełnie od podstaw.
 W 1946 roku dowództwo Hagany opracowało strategiczny plan działań „Plan Maj”, który opierał się na założeniu, że społeczność żydowska spotka się z zagrożeniem podobnym do rozruchów arabskich z lat 1936–1939. Nie brano przy tym możliwości wybuchu wojny z sąsiednimi państwami arabskimi. Plan zakładał budowę fortyfikacji obronnych wokół żydowskich osiedli. W październiku 1946 zrealizowano plan budowy jedenastu osiedli na pustyni Negew. Celem było rozszerzenie granic przyszłego państwa żydowskiego. Powstała w ten sposób sieć ufortyfikowanych osiedli, która przyjęła na siebie impet natarcia arabskich armii, spowalniając ich natarcie i osłabiając potencjał militarny. Dowództwo Hagany zamierzało przekształcić swoją organizację w regularną armię. Zamierzano to uczynić poprzez przekształcenie Korpusu Polowego w regularne jednostki bojowe, pozostawiając siły Straży do obrony lokalnych społeczności. Jednostki polowe miały przyjąć kształt mobilnych brygad, działających na terytorium całego kraju. Miała to być rewolucyjna zmiana dla Hagany, która do tej pory posiadała jedynie kompanie. Wiązał się z tym problem braku dowódców, posiadających zdolności i umiejętności dowodzenia tak dużymi związkami taktycznymi. Konsekwencje tego płacono podczas pierwszej wojny.
 W dniu 29 listopada 1947 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję nr 181 w sprawie rozwiązania konfliktu arabsko-żydowskiego w Palestynie, poprzez utworzenie dwóch państw: arabskiego i żydowskiego. Przywódcy społeczności żydowskiej zaakceptowali plan podziału Palestyny, chociaż wyrażali swoje niezadowolenie z umieszczenia Jerozolimy i Betlejem w międzynarodowej strefie pozostającej pod administracją ONZ. Zaproponowany obszar państwa żydowskiego przyjęli jako „niezbędne minimum”, i bez zgłaszania zastrzeżeń rozpoczęli przygotowania do utworzenia własnego państwa. Natomiast społeczność arabska sprzeciwiła się rezolucji 181, twierdząc, że narusza ona prawa większości mieszkańców Palestyny. Arabowie spostrzegali plan podziału Palestyny jako niesprawiedliwy, ponieważ oddawał większość terytorium państwa w ręce stanowiącej mniejszość społeczności żydowskiej. Ich niezadowolenie było wzmacniane przez arabski nacjonalizm panarabizmu. W rezultacie, już 30 listopada 1947 roku doszło do pierwszego aktu przemocy, który został uznany za pierwszy akt wojny domowej w Mandacie Palestyny. Arabowie rozpoczęli kampanię ataków na żydowską komunikację pomiędzy osiedlami żydowskimi. Kolejne zabójstwa, akty rozboju i podpalenia, pociągały za sobą akcje odwetowe Hagany, Irgunu i Lehi. Liczba ofiar po obu stronach konfliktu zaczęła gwałtownie rosnąć. W grudniu 1947 i styczniu 1948 roku zginęło prawie 1000 osób, a ponad 2000 zostało rannych. Liczby te odpowiadały 100 ofiarom śmiertelnym tygodniowo.
 Armia Hagany
 W listopadzie 1947 Dawid Ben Gurion zdawał sobie sprawę z realnego niebezpieczeństwa agresji sąsiednich państw arabskich i w związku z tym wydał Rozkaz o Strukturze Narodowej, który tworzył regularne dywizje (w rzeczywistości były to brygady), w skład których mieli wejść weterani wcześniejszych walk. Powstały w ten sposób:
 Dywizja Północna – rejon Hajfy i Doliny Jezreel;
 Dywizja Galilei – rejon Galilei i Samarii;
 Dywizja Południowa – rejon Tel Awiwu (odbywało się tutaj szkolenie wszystkich wojsk) i pustyni Negew;
 Dywizja Jerozolimy – rejon Jerozolimy, Gusz Ecjon i Judei.
 Niemal równocześnie zmieniono strukturę najwyższego dowództwa. Na czele sił Hagany stał Sztab Generalny z Szefem Sztabu Generalnego. Odpowiadał on bezpośrednio przed przywódcą Narodowego Dowództwa, i podlegały mu Oddział Sztabu Generalnego (planowanie, dowodzenie operacjami i wywiad), Oddział Administracyjny oraz Oddział Finansowy. W lipcu 1947 utworzono Gwardię Narodową, a w listopadzie utworzono zalążek izraelskich sił powietrznych (Szerut Awir). Początkowo było to kilkanaście lekkich samolotów wypożyczonych z żydowskich linii lotniczych „Awiron”, na których latało jedenastu pilotów. Sztabowi Generalnemu podlegała także oddzielna Kwatera Główna Palmach. Nie rozwiązany pozostawał jednak problem braku wykwalifikowanych oficerów, którzy umieliby zaszczepić porządek i poprowadzić odpowiednie szkolenia wojskowe. W oddziałach nagminnie naruszano dyscyplinę, występowały braki w aprowizacji i zupełnie brakowało transportu oraz komunikacji.
 W dniu 5 grudnia 1947 ogłoszono Rozkaz Mobilizacyjny, na mocy którego tworzono specjalne komitety mobilizacyjne. Ogłoszono w ten sposób obowiązkowy pobór do wojska wszystkich mężczyzn i kobiet w wieku od 15 do 25 roku życia. Dzięki temu siły Hagany do marca 1948 uzyskały dodatkowych 21 tys. rekrutów. Następnie, w dniu 30 marca rozszerzono grupę wiekową osób powołanych do wojska na mężczyzn i kobiety w wieku od 26 do 35 roku życia. Pięć dni później ogłoszono powszechną mobilizację wszystkich ludzi poniżej 40 roku życia. Podjęto także działania zmierzające do rozbudowy warsztatów produkujących broń i zwiększono starania na rzecz zakupu zagranicznego uzbrojenia. W połowie grudnia 1947 nawiązano pierwsze kontakty z rządem Czechosłowacji. W styczniu 1948 zakupiono w ten sposób 4500 karabinów, 200 karabinów maszynowych i 5 milionów naboi. Krótko potem uzyskano kolejne 10000 karabinów, 500 sztuk broni maszynowej i 12 milionów naboi, przeznaczonych wstępnie dla Syrii. Pierwszy transport dotarł drogą morską do Tel Awiwu na przełomie marca i kwietnia 1948.
 W lutym 1948 roku przeprowadzono reorganizację sił Hagany, tworząc podział na brygady:
 1 Brygada Golani – powstała 22 lutego 1948 z zadaniem obrony rejonu miasta Tyberiady i Doliny Jordanu. Dowódcą został płk Mosze Mann. Pod jego rozkazami było 3573 żołnierzy.
 12 Batalion – powstał 22 lutego 1948 z zadaniem obrony Tyberiady i okolicznych kibuców. W skład batalionu weszli weterani Specjalnych Jednostek Nocnych i Straży z okolicznych osad.
 13 Batalion – powstał w połowie marca 1948 z zadaniem obrony rejonu Bet Sze’an. W skład batalionu weszli wolontariusze z okolicznych osad.
 14 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony Doliny Jezreel.
 15 Batalion – powstał w maju 1948 z zadaniem obrony rejonu Migdal.
 2 Brygada Karmeli – powstała 28 lutego 1948 z zadaniem obrony rejonu miast Hajfa i Afula z Doliną Jezreel. Dowódcą został płk Mosze Carmel. Pod jego rozkazami było 2238 żołnierzy.
 21 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem ochrony linii komunikacyjnych w Galilei, potem przejął obronę rejonu Dżaninu. W skład batalionu weszli rekruci z Hajfy.
 22 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony rejonu Hajfy. W skład batalionu weszli studenci z uczelni Technion.
 23 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony rejonu Afuli.
 24 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony osiedli położonych wokół Hajfy.
 3 Brygada Aleksandroni – powstała 1 grudnia 1947 z zadaniem obrony rejonu Netanji. Dowódcą był Dan Stone. Pod jego rozkazami było 3588 żołnierzy.
 31 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem ochrony linii komunikacyjnych w rejonie Netanji i Hadery. W skład batalionu weszli weterani z okolicznych osad.
 32 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem ochrony linii komunikacyjnych w rejonie Petach Tikwa i Ramat ha-Szaron. W skład batalionu weszli wolontariusze z miast.
 33 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony od wschodu zespołu miejskiego Gusz Dan. W skład batalionu weszli weterani z tych miast.
 34 Batalion – powstał w maju 1948 jako batalion wsparcia brygady. W skład batalionu wszedł zespół obozu szkoleniowego Hagany.
 37 Batalion – powstał w czerwcu 1948. W skład batalionu weszli byli członkowie Irgunu.
 4 Brygada Kirjati – powstała 22 lutego 1948 z zadaniem obrony rejonu Tel Awiwu. Służyło w niej 2504 żołnierzy.
 42 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony Tel Awiwu od wschodu. W skład batalionu weszli weterani z miasta.
 43 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony Tel Awiwu od południa. W skład batalionu weszli członkowie batalionów pracy.
 44 Batalion – powstał w grudniu 1947 z zadaniem obrony Tel Awiwu od wschodu. W skład batalionu weszli rekruci z miasta.
 5 Brygada Giwati – powstała 22 lutego 1948 z zadaniem obrony rejonu miasta Aszkelon. Dowódcą był Szimon Awidan. Pod jego rozkazami było 3229 żołnierzy.
 51 Batalion – powstał latem 1947 z zadaniem ochrony linii komunikacyjnych w rejonie Bat Jam i Holon. W skład batalionu weszli weterani z miast.
 52 Batalion – powstał w listopadzie 1947 z zadaniem obrony linii Niccanim, Kefar Urijja, Gezer. W skład batalionu weszli weterani z miast.
 53 Batalion – powstał w listopadzie 1947 z zadaniem obrony rejonu Jafy. W skład batalionu weszli brytyjscy weterani wojskowi.
 54 Batalion – powstał w listopadzie 1947 z zadaniem wsparcia obrony różnych sektorów Tel Awiwu. W skład batalionu weszli weterani z miasta.
 55 Batalion – powstał w maju 1948 jako batalion szkoleniowy dla dowódców.
 56 Batalion – powstał w maju 1948 z zadaniem obrony południowego frontu. (Był to tymczasowy batalion, utworzony z żołnierzy Brygady Kirjati, których przeniesiono w ramach posiłków na południe.)
 57 Batalion – powstał w czerwcu 1948. W skład batalionu weszli byli członkowie Irgunu.
 6 Brygada Ecjoni – powstała w listopadzie 1947 roku z zadaniem obrony rejonu Jerozolimy. Dowódcą był Jisra’el Amir, zastąpiony w styczniu przez Dawida Sze’alti’ela.
 61 Batalion – powstał w grudniu 1947 roku z zadaniem działań obronnych wewnątrz miasta Jerozolimy. W skład batalionu weszli weterani z miasta oraz studenci z Uniwersytetu Hebrajskiego.
 62 Batalion – powstał w marcu 1948 roku z zadaniem obrony linii komunikacyjnej łączącej Jerozolimę z Tel Awiwem.
 63 Batalion – powstał w grudniu 1947 roku z zadaniem działań obronnych wewnątrz miasta Jerozolimy.
 W kwietniu 1948 siły Palmach sformowano w sześciu batalionach, które następnie zgrupowano w trzech brygadach. Zostały one rozlokowane w następujący sposób:
 10 Brygada „Harel” – powstała 16 kwietnia 1948 roku z zadaniem prowadzenia działalności w rejonie Jerozolimy.
 4 Batalion – ochraniał konwoje do Jerozolimy.
 5 Batalion – ochraniał konwoje do Jerozolimy.
 6 Batalion – wspierał obronę Jerozolimy.
 11 Brygada Jiftach – powstała pod koniec kwietnia 1948 z zadaniem wspierania obrony Galilei.
 1 Batalion – prowadził działalność w rejonie Hajfy, Doliny Jezreel i Bet Sze’an.
 2 Batalion – na początku wojny wspierał działania obronne na pustyni Negew.
 3 Batalion – prowadził działalność w Galilei.
 12 Brygada Negew – powstała w marcu 1948 z zadaniem wspierania działań obronnych na pustyni Negew.
 7 Batalion
 8 Batalion
 9 Batalion
 Już po rozpoczęciu wojny o niepodległość sformowano dodatkowo:
 7 Brygada Pancerna – powstała 16 maja 1948 z zadaniem otworzenia linii komunikacyjnej z Jerozolimą. Dowódcą został Szlomo Shamir.
 71 Batalion – był w rzeczywistości batalionem piechoty zmotoryzowanej. W skład batalionu weszli brytyjscy weterani wojenni oraz zagraniczni wolontariusze.
 72 Batalion
 73 Batalion – w skład batalionu weszli nowi imigranci oraz żołnierze przeniesieni z innych jednostek, zwłaszcza Palmach.
 8 Brygada Pancerna – powstała 24 maja 1948 z zadaniem otworzenia linii komunikacyjnej z Jerozolimą. Dowódcą został Jicchak Sade.
 82 Batalion – jedyny izraelski batalion uzbrojony w czołgi.
 88 Batalion
 89 Batalion
 9 Brygada Oded – powstała w maju 1948 z zadaniem obrony rejonu Hajfy. Dowódcą został Avraham Joffe.
 11 Batalion – powstał w listopadzie 1947 z zadaniem obrony Hajfy. W skład batalionu weszli wolontariusze z miasta.
 91 Batalion – powstał w czerwcu 1948. W skład batalionu weszli wolontariusze z Galilei.
 93 Batalion – powstał w czerwcu 1948. W skład batalionu weszli żołnierze z krajowego ośrodka szkoleniowego. Stanowił on odwód rezerwowy dla 11 Batalionu.
 Siły Obronne Izraela
 W dniu 28 maja 1948 rząd nowo powstałego państwa Izrael wydał rozkaz powołujący do życia izraelską armię – Siły Obronne Izraela (Cewa Hagana le-Jisra’el, w skrócie Cahal), do których miały przystąpić wszystkie żydowskie grupy zbrojne walczące w Palestynie. W ten sposób Hagana została przekształcona w Siły Obronne Izraela. Ostatnim dowódcą Hagany był Jisra’el Galili.
 Zobacz też
 Muzeum Hagany
 Przypisy
 Bibliografia
 Linki zewnętrzne
 Organizacje wojskowe


type: other

text:
DOPPwoman: Wappumekko
 Kukkamekko punaisilla kengillä ja laukulla
 Vappuna puetaan päälle kukkamekko! Talvi on lopullisesti selän takana ja kevät on selvästi nenän edessä. Muistan, kun olin pikkutyttö ja sain aina uudet housut vapuksi, kun menimme perheen kesken vappulounaalle. Minun nuoruudessani ostettiin housut kaksi kertaa vuodessa, vapuksi ja jouluksi. Tämä ei suinkaan kerro sitä, että meillä ei olisi ollut mahdollisuutta ostaa housuja enemmänkin, mutta ei 70-luvulla shoppailtu kuten nykyään. Nyt kun katsot pienten tyttöjen vaatekaappiin, niin siellä on housuja moneksi vuodeksi. Kun meidän lapset oli pieniä, niin äitini aina sanoi, että kyllä teidän lapsilla on paljon vaatteita! Ennen oli yhdet sukkahousut, joita pestiin aina iltaisin, kun nyt pienten tyttöjen vaatekaapissa on sukkahousuja kasapäin. Niin ne ajat muuttuvat.
 Kukkamekko mustilla korkkareilla ja huomaatko, että mekossa on taskut
 Kukkamekko sinisillä korkkareilla
 Tässä vappumekossa on niin paljon värejä, että on ihan sama mitkä kengät tähän mekkoon yhdistät. Ensimmäisessä kuvassa minulla oli punaiset kengät ja laukku, seuraavassa kuvassa vaihdoin jalkaani mustat korkkarit ja tässä kuvassa jalassani on sähkönsiniset versiot Gaborin korkkareista.
 Tämä mekko olisi ihana pukea myös valkoisten tennareiden kanssa, fiilis muuttuisi täysin. Myös Caloun puukarit sopisivat mekon kanssa niin päivä- kuin iltaterassillekin kesällä. Poncho on ihana lämmike käsivarsille ja hauskempi vaatekappale kun neuletakki. Mekko on keväinen vaaleilla sukkahousuilla tai paljailla säärillä, mutta kiva myös mustilla paksuilla sukkahousuilla sitten syksyllä tai vaikkapa nyt vappunakin. Mekkoa voi asustaa myös vyöllä, joka pukee vyötärönauhan päälle. Siihen sopii kapea vyö, mutta myös leveä obivyö olisi siihen näyttävä.
 Jotkut eivät osaa päättää, pukevatko he vappuna mekon vai housut päälleensä. Ja siihen vaikutta sää eli jos on kylmä niin laitetaan housut ja jos on aurinkoa, niin puetaan mekko päälle. Itse en mieti noin hetkeäkään. Jos haluan laittaa mekon, niin on ihan sama mitä sieltä taivaalta tulee. Laitan sukkahousut jalkaan, pidemmän takin ja ison huivin kaulaan unohtamatta hanskoja. Ei ne sääret palellu, jos seisot puoli tuntia katsomassa kaupunkisi lakitusta, koska loppuiltahan vietetään kuitenkin sisällä. Laittakaapa roskakoppaan säämietinnät, sää on mikä se on.
 Mekko Jumperfabriken € 169,00
 More&More poncho € 39,95
 Part Two punainen laukku € 79,95
 In Wear kirkkaansininen pussukka € 54,95
 Wolford 9 den LUXE sukkahousut € 22,00
 Tunnisteet: asukokonaisuudet, Gabor, Jumperfabriken, More&More, pohtimisia, Wolford
 Heleen 26. huhtikuuta 2016 klo 8.15
 Olipas upea mekko kaikkine väreineen. Muistuttaa 60-lukua, ja todellinen vappumekko, joka tosin muuntuu moneksi, aivan ihana piristys. Kauniita kuvia jälleen ja kaunis malli.
 Doppwoman 27. huhtikuuta 2016 klo 15.57
 Hei Heleen! ja kiitos:) eikö olekin ihana ja käy moneen!
 Haveaniceday1 27. huhtikuuta 2016 klo 13.21
 Hauskaa kuinka mekko muuttuu aivan erilaiseksi erivärisillä asusteilla.
 Doppwoman 27. huhtikuuta 2016 klo 15.58
 Heippa! Eikö muutukin ja helpolla:) Mukavaa keskiviikkoa! Kata


type: caselaw

jurisdiction: EU

text:
 4.4.2022
 GA
 Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh
 C 148/39
 Caingean arna tabhairt an 21 Feabhra 2022 – Boshab v an Chomhairle
 (Cás T-98/22)
 (2022/C 148/62)
 Teanga an cháis: an Fhraincis
 Páirtithe
 Iarratasóir: Évariste Boshab (Kinshasa, Poblacht Dhaonlathach an Chongó) (ionadaithe: T. Bontinck, P. De Wolf, A. Guillerme agus T. Payan, dlíodóirí)
 Cosantóir: Comhairle an Aontais Eorpaigh
 An t-ordú atá á lorg
 Iarrann an t-iarratasóir ar an gCúirt Ghinearálta:
 —
 Cinneadh (CBES) 2021/2181 ón gComhairle an 9 Nollaig 2021 a neamhniú (1), a mhéid a choimeádtar leis an t-iarratasóir faoi Uimh. 6 den iarscríbhinn a ghabhann leis an gCinneadh sin;
 —
 Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2021/2177 ón gComhairle an 9 Nollaig 2021 (2) a neamhniú, a mhéid a choimeádtar leis an t-iarratasóir faoi Uimh. 6 d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin;
 —
 a ordú don Chomhairle na costais a íoc.
 Saincheisteanna dlí agus príomhargóintí
 Mar thaca leis an gcaingean, ardaíonn an t-iarratasóir dhá shaincheist dlí atá, go bunúsach, comhionann nó cosúil leis na cinn a ardaítear i gCás T-90/22, Kande Mupompa v an Chomhairle.
 (1) Cinneadh (CBES) 2021/2181 ón gComhairle an 9 Nollaig 2021, lena leasaítear Cinneadh 2010/788/CBES a bhaineann le bearta sriantacha i gcoinne Phoblacht Dhaonlathach an Chongó (IO 2021 L 443, lch. 75).
 (2) Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2021/2177 ón gComhairle an 9 Nollaig 2021, lena gcuirtear chun feidhme Airteagal 9 de Rialachán (CE) Uimh. 1183/2005 lena bhforchuirtear bearta sriantacha sonracha áirithe a dhírítear i gcoinne daoine atá ag gníomhú de shárú ar an lánchosc arm i dtaca le Poblacht Dhaonlathach an Chongó (IO 2021 L 443, lch. 3).


type: contracts

text:
 26.11.2015
 ET
 Euroopa Liidu Teataja
 L 311/19
 EMP ÜHISKOMITEE OTSUS
 nr 268/2014,
 12. detsember 2014,
 millega muudetakse EMP lepingu II lisa „Tehnilised normid, standardid, katsetamine ja sertifitseerimine” [2015/2135]
 EMP ÜHISKOMITEE,
 võttes arvesse Euroopa Majanduspiirkonna lepingut (edaspidi „EMP leping”), eriti selle artiklit 98,
 ning arvestades järgmist:
 (1)
 EMP lepingusse tuleb inkorporeerida komisjoni 14. augusti 2014. aasta määrus (EL) nr 895/2014, millega muudetakse Euroopa Parlamendi ja nõukogu määruse (EÜ) nr 1907/2006 (mis käsitleb kemikaalide registreerimist, hindamist, autoriseerimist ja piiramist (REACH)) XIV lisa (1).
 (2)
 Seetõttu tuleks EMP lepingu II lisa vastavalt muuta,
 ON VASTU VÕTNUD KÄESOLEVA OTSUSE:
 Artikkel 1
 EMP lepingu II lisa XV peatüki punkti 12zc (Euroopa Parlamendi ja nõukogu määrus (EÜ) nr 1907/2006) lisatakse järgmine taane:
 „—
 32014 R 0895: Komisjoni määrus (EL) nr 895/2014, 14. august 2014 (ELT L 244, 19.8.2014, lk 6).”
 Artikkel 2
 Määruse (EL) nr 895/2014 islandi- ja norrakeelne tekst, mis avaldatakse Euroopa Liidu Teataja EMP kaasandes, on autentsed.
 Artikkel 3
 Käesolev otsus jõustub 13. detsembril 2014. aastal, tingimusel et kõik EMP lepingu artikli 103 lõike 1 kohased teated on edastatud (2).
 Artikkel 4
 Käesolev otsus avaldatakse Euroopa Liidu Teataja EMP osas ja EMP kaasandes.
 Brüssel, 12. detsember 2014
 EMP ühiskomitee nimel
 eesistuja
 Kurt JÄGER
 (1) ELT L 244, 19.8.2014, lk 6.
 (2) Põhiseadusest tulenevaid nõudeid ei ole nimetatud.


text:
European Commission - PRESS RELEASES - Press release - „Države članice in Komisija niso v zadostni meri prikazale, da so bila proračunska sredstva za razvoj podeželja v višini 100 milijard EUR dobro porabljena,“ pravijo revizorji EU.
 SPOROČILO ZA JAVNOST ECA/13/40
 Luxembourg, 22. novembra 2013
 „Države članice in Komisija niso v zadostni meri prikazale, da so bila proračunska sredstva za razvoj podeželja v višini 100 milijard EUR dobro porabljena,“ pravijo revizorji EU.
 Evropsko računsko sodišče v svojem poročilu, ki ga je objavilo danes, ugotavlja, da sedanje ureditve spremljanja in vrednotenja niso zagotovile informacij, potrebnih za odločanje o tem, kateri so najuspešnejši in najučinkovitejši ukrepi za pripravo politike razvoja podeželja za obdobje 2014–2020.
 EU je za doseganje ciljev razvoja podeželja v proračunskem obdobju 2007–2013 dodelila skoraj 100 milijard EUR, države članice pa so za sofinanciranje programov razvoja podeželja namenile še 58 milijard EUR nacionalnih sredstev. Programe razvoja podeželja pripravijo države članice in jih, potem ko jih Komisija odobri, tudi izvajajo.
 „Države članice in Evropska komisija so se preveč osredotočale na porabo proračuna za razvoj podeželja in premalo na učinkovito doseganje rezultatov,“ je povedal Jan Kinšt, član Evropskega računskega sodišča, odgovoren za poročilo. Evropski svet je poudaril, da mora biti vsak evro iz proračuna EU porabljen pravilno in dobro. Kljub temu je Sodišče pri reviziji ugotovilo, da države članice za rezultate, ki so jih dosegle s svojimi programi razvoja podeželja, niso kazale veliko zanimanja. Komisija je sprejela tudi programe razvoja podeželja držav članic. ki so vsebovali nejasne in nedoločne cilje, ki niso podrobno določali, kaj naj bi programi dosegli.
 Sodišče je pri reviziji ugotovilo, da zaradi pomanjkljivosti pri spremljanju in vrednotenju, ki so ju izvajale države članice, pridobljene informacije niso bile dovolj zanesljive, dosledne in relevantne, da bi dokazale rezultate, ki so bili doseženi v zvezi z zastavljenimi cilji. Poročanje o doseženih rezultatih ni bilo ustrezno. Poleg tega Komisija in države članice razpoložljivih informacij o rezultatih niso dobro izkoristile za izboljšanje uspešnosti in učinkovitosti odhodkov za razvoj podeželja.
 Spremljanje in vrednotenje bi bilo v preostanku tekočega obdobja porabe (do konca leta 2015) mogoče in nujno izboljšati, da se zagotovi dobra poraba proračunskih sredstev EU. Prihodnje programsko obdobje 2014–2020 je tudi priložnost, da Komisija in države članice uspešnost in učinkovitost postavijo v središče nove politike porabe in posledično izbire dejavnosti in projektov za financiranje. Določitev boljših ciljev in izboljšanje spremljanja in vrednotenja rezultatov sta pri tem ključna. V skladu z navedenim so revizorji EU v poročilu navedli nekaj priporočil.
 V tem posebnem poročilu (Posebno poročilo št. 12/2013) z naslovom „Ali lahko Komisija in države članice dokažejo, da so bila proračunska sredstva EU, dodeljena za politiko razvoja podeželja, dobro porabljena?“ je Sodišče preučilo, ali obstajajo jasna določila o tem, kaj naj bi odhodki za razvoj podeželja dosegli, ali so bile objavljene zanesljive informacije o rezultatih, ki prikazujejo, kaj je bilo z odhodki doseženo in kako učinkovito. Ključni element za to je sistem spremljanja in vrednotenja, imenovan tudi skupni okvir spremljanja in vrednotenja.
 Sistem spremljanja in vrednotenja bi moral zagotoviti informacije o tem, kje je poraba uspešna in učinkovita in kje ne. Te informacije so potrebne zaradi odgovornosti, saj je treba Evropski parlament, Svet in javnost seznaniti z dosežki proračunskih sredstev EU, poleg tega pa je treba dokazati, da so bila sredstva porabljena učinkovito in uspešno v skladu z načeli dobrega finančnega poslovodenja. Spremljanje in vrednotenje omogočata tudi ugotavljanje slabosti in vnašanje sprememb v času sedemletnega programskega obdobja in tudi pri načrtovanju prihodnjih politik, zakonodaje in programov porabe.
 Sodišče je pri reviziji prišlo do zaključka, da Komisija in države članice niso v zadostni meri dokazale dosežkov v zvezi s cilji politike razvoja podeželja, zagotovilo, da je bil proračun EU za razvoj podeželja dobro porabljen, pa ni zadostno.
 Evropsko računsko sodišče na podlagi svojih ugotovitev priporoča:
 Komisija in države članice bi morale spremljanje in vrednotenje uporabiti za okrepitev svoje osredotočenosti na doseganje rezultatov; Komisija in države članice bi morale ukrepati takoj, da bi zagotovile, da bodo naknadna vrednotenja programskega obdobja 2007–2013 v letu 2015 dala kakovostne in primerljive informacije;
 Komisija bi morala izboljšati zasnovo skupnega okvira spremljanja in vrednotenja, da bi zagotavljal bolj pravočasne, relevantne, zanesljive in primerljive informacije, zlasti o uspešnosti in učinkovitosti posameznih ukrepov pri doseganju rezultatov;
 države članice in Komisija bi morale zagotoviti, da bodo programi razvoja podeželja za obdobje 2014–2020 zagotavljali boljšo podlago za dobro finančno poslovodenje s specifičnimi, merljivimi cilji in načrti spremljanja in vrednotenja učinkovitosti in uspešnosti programov;
 države članice bi morale uspešnost in učinkovitost vgraditi v sisteme za izvajanje programov razvoja podeželja za obdobje 2014-2020, tako da bi se informacije, ki se zberejo ob vložitvi zahtevka, izboru in plačilnih postopkih, ponovno uporabile za spremljanje in vrednotenje;
 države članice in Komisija bi morale izboljšati svoje poročanje o rezultatih, ki so bili doseženi s proračunskimi sredstvi EU, da bi tako okrepile odgovornost. Poročanje bi moralo zajemati bolj sistematično nadaljnje spremljanje ugotovitev vrednotenja.


text:
Aikaterini Stamatelaki versus NPDD Organismos Asfaliseos Eleftheron Epangelmation (OAEE).
 Eelotsusetaotlus: Dioikitiko Protodikeio Athinon - Kreeka.
 Teenuste osutamise vabaduse piirangud - Eraraviasutustes saadud haiglaravi kulude hüvitamine - Hüvitamata jätmise õigustatus ja proportsionaalsus.
 Kohtuasi C-444/05.
 B-04.04.01 Euroopa Ühendus (EMÜ/EÜ) / EMÜ/EÜ - Isikute ja teenuste vaba liikumine * Isikute ja teenuste vaba liikumine / Teenuste osutamise vabadus / Teenuste osutamise vabadus - Mitmesugused teenused * Mitmesugused teenused
 Kreeka, Euroopa Komisjon, EUINST, Madalmaad, EUMS, Belgia
 Kohtuasi C‐444/05
 (eelotsusetaotlus, mille on esitanud Dioikitiko Protodikeio Athinon)
 Teenuste osutamise vabaduse piirangud – Eraraviasutustes saadud haiglaravi kulude hüvitamine – Hüvitamata jätmise õigustatus ja proportsionaalsus
 Teenuste osutamise vabadus – Piirangud
 (EÜ artikkel 49)
 EÜ artikliga 49 on vastuolus liikmesriigi õigusakt, mis välistab selle, et riiklik sotsiaalkindlustusasutus hüvitaks kulud, mida selle asutuse poolt kindlustatu on kandnud seoses teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses saadud haiglaraviga, välja arvatud alla 14-aastaste laste ravikulud.
 Sellist meedet ei saa õigustada sotsiaalkindlustussüsteemi finantstasakaalu kahjustamise ohuga, kuivõrd õigusaktiga kehtestatud keelu absoluutsus – välja arvatud alla 14-aastaste laste osas – ei vasta taotletavale eesmärgile, kuna võimalik oleks võtta vähem piiravaid ja teenuste osutamise vabadusega rohkem arvestavaid meetmeid, nagu ühenduse õigusega kehtestatud nõuetele vastav eelneva loa süsteem või vajaduse korral ravikulude hüvitamise astmestiku kindlaksmääramine.
 (vt punktid 35, 38 ja resolutiivosa)
 19. aprill 2007(*)
 Kohtuasjas C‐444/05,
 mille esemeks on EÜ artikli 234 alusel Dioikitiko Protodikeio Athinon’i (Kreeka) 30. detsembri 2004. aasta otsusega esitatud eelotsusetaotlus, mis saabus Euroopa Kohtusse 14. detsembril 2005, menetluses
 koosseisus: koja esimees C. W. A. Timmermans, kohtunikud P. Kūris (ettekandja), K. Schiemann, J. Makarczyk ja J.‐C. Bonichot,
 arvestades kirjalikus menetluses ja 29. novembri 2006. aasta kohtuistungil esitatut,
 – Kreeka valitsus, esindajad: K. Georgiadis, S. Vodina, M. Papida ja S. Spyropoulos,
 – Madalmaade valitsus, esindaja: P. van Ginneken,
 – Euroopa Ühenduste Komisjon, esindajad: G. Zavvos ja N. Yerrell,
 olles 11. jaanuari 2007. aasta kohtuistungil ära kuulanud kohtujuristi ettepaneku,
 1 Eelotsusetaotlus puudutab EÜ artikli 49 tõlgendamist eelkõige küsimuses, kas selle sättega on vastuolus siseriiklik õigusakt, mis välistab selle, et riiklik sotsiaalkindlustusasutus hüvitaks välismaal asuvas eraraviasutuses saadud haiglaravi kulud kindlustatule, kes on vanem kui 14-aastane.
 2 Taotlus esitati kaebuse raames, mille oli esitanud Dimitrios Stamatelakis, kes elas Kreekas ja oli kindlustatud Organismos Asfaliseos Eleftheron Epangelmation’i juures (vabakutseliste kindlustusasutus, edaspidi „OAEE”), mis on Tameio Asfalisesos Emboron’i (kaupmeeste haigekassa) õigusjärglane, nõudes, et talle hüvitataks Ühendkuningriigis asuvas eraraviasutuses saadud haiglaravi kulud.
 3 Seaduse nr 1316/1983, mis käsitleb riikliku ravimiameti („EOF”), riikliku ravimitööstuse („EF”) ja riigi ravimireservi („KF”) moodustamist, korraldust ja pädevust ning muudab ja täiendab ravimeid käsitlevaid õigusakte ja sisaldab ka muid sätteid (FEK A’ 3), artikkel 4, mis on asendatud seaduse nr 1759/1988, mis käsitleb kindlustamata isikute kindlustust, sotsiaalkindlustuskaitse parandamist ja sisaldab ka muid sätteid (FEK A’ 50), artikliga 39, sätestab:
 „1. Eriti raskete haiguste korral võivad haiglaravi välismaal saada:
 c) tervishoiu-, hoolekande- ja sotsiaalkindlustusministeeriumi pädevusalasse kuuluvate sotsiaalkindlustusasutuste või -talituste poolt kindlustatud isikud [...]
 2. Luba haiglaraviks välismaal antakse lõikes 3 ette nähtud pädeva tervishoiukomitee arvamuse põhjal tehtava siseriikliku asutuse otsusega.
 3. Kui lõikes 1 mainitud isikud vajavad haiglaravi välismaal, annavad arvamuse tervishoiukomiteed, kes moodustatakse tervishoiu-, hoolekande- ja sotsiaalkindlustusministri otsusega, mis avaldatakse Riigi Teatajas [...].
 4. Välismaal haiglaravi lubamise korral määratakse patsiendi ja võimaliku doonori haiglaravi ning saatja kasutamise lubamise viis ja kord, teenuste laad ja ulatus, kindlustatu võimalik osalemine haiglaravi kulude kandmises ja selle osaluse ulatus ning kõik muud käesoleva artikli kohaldamiseks vajalikud üksikasjad kindlaks tervishoiu-, hoolekande- ja sotsiaalkindlustusministri otsusega, mis avaldatakse Riigi Teatajas.”
 4 Töö- ja sotsiaalkindlustusministri 7. jaanuari 1997. aasta otsuse nr F7/oik.15, mis käsitleb sotsiaalkindlustuse peasekretariaadi pädevusalasse kuuluvate sotsiaalkindlustusasutuste poolt kindlustatud haigete haiglaravi välismaal (FEK B’ 22), artikkel 1 sätestab:
 „Sotsiaalkindlustuse peasekretariaadi pädevusalasse kuuluvate ravikindlustusasutuste ja -harude – olenemata nende nimetusest ja õiguslikust vormist – poolt kindlustatud isikute haiglaraviks välismaal antakse luba käesoleva otsuse artiklis 3 ette nähtud spetsiaalsete tervishoiukomiteede põhjendatud arvamuse põhjal tehtava pädeva kindlustusasutuse otsusega. Sellist haiglaravi võib lubada juhul, kui kindlustatu:
 a) põeb rasket haigust, mida ei saa ravida Kreekas kohaste teaduslike vahendite puudumise tõttu või seetõttu, et Kreekas ei rakendata vajalikku erilist diagnoosimis- ja ravimeetodit;
 b) põeb rasket haigust, mida ei saa õigeaegselt Kreekas ravida ja mille puhul igasugune raviga viivitamine on eluohtlik;
 c) läheb kohese ravi vajaduse tõttu kiiresti välismaale, ilma et ta oleks läbinud nõuetekohast eelneva loa taotlemise menetlust, nagu näeb ette tema kindlustusasutus;
 d) viibib mingil põhjusel ajutiselt välismaal ning vajab haiglaravi vägivaldse, ootamatu ja vältimatu sündmuse tõttu.
 Punktides c ja d nimetatud juhtudel võib loa haiglaraviks anda tagantjärele.”
 5 Otsuse artikkel 3 sätestab:
 „Talitused, kes on pädevad andma arvamust sotsiaalkindlustuse peasekretariaadi pädevusalasse kuuluvate kindlustusasutuste juures kindlustatud patsientide välismaal saadava haiglaravi kohta, on spetsiaalsed tervishoiukomiteed.”
 6 Otsuse artikkel 4 sätestab:
 2. Pädev komitee annab arvamuse haiguse laadi kohta, artiklis 1 loetletud täpsete põhjuste kohta, mille tõttu on vajalik ravi välismaal, haiglaravi tõenäolise kestuse kohta ning riigi ja/või raviasutuse kohta, kus kindlustatu saab haiglaravi [...].
 3. Tervishoiukomiteede negatiivne arvamus on sotsiaalkindlustusasutustele siduv.
 6. Välismaal asuvates erahaiglates saadud haiglaravi kulusid ei hüvitata, välja arvatud laste puhul.
 7. Menetlust, makseviisi ning kõiki arvete esitamise ja tasumisega seotud küsimusi reguleeritakse iga kindlustusasutuse põhimäärusega [...]”.
 7 Töö- ja sotsiaalkindlustusministri otsuse nr 35/1385/1999, mis käsitleb vabakutseliste kindlustusasutuse terviseharu põhimäärust (vabakutseliste kindlustusasutuse terviseharu põhimääruse kinnitamine) (FEK B’ 1814), artikkel 13 sätestab:
 „1. Haiglaravi hõlmab patsiendi ravimist avalikes haiglates ja raviasutustes ning eraraviasutustes, kellega OAEE-l on leping [...]”.
 8 Otsuse artikkel 15 sätestab:
 „1. OAEE poolt kindlustatud võivad saada välismaal haiglaravi, kui juhataja on teinud sellekohase otsuse ja spetsiaalne tervishoiukomitee on andnud selleks loa, eeldusel et kindlustatud täidavad tingimused, mis on ette nähtud välismaal saadavat haiglaravi käsitlevate ministri otsustega.
 2. Välismaal saadud haiglaravi kuludest hüvitatakse järgmised kulud:
 a) kõik välismaal asuvates avalikes raviasutustes saadud haiglaravi kulud [...]
 Haiglaravikulude alla kuuluvad järgmised kulud: haiglas viibimise kulud, arstitasu, kõik vajalikud ravitoimingud, ravimid, laboriuuringud, kinesiteraapia, kirurgilise sekkumise puhul vajalikud toimingud, samuti kulud, mis on kantud väljaspool haiglat haiguse diagnoosimiseks või täiendavaks raviks, kui haigla neid vajalikuks peab. Välismaal asuvates eraraviasutustes saadud haiglaravi kulusid ei hüvitata, välja arvatud alla 14-aastaste laste puhul;
 b) patsiendi, samuti saatja ja doonori välismaale siirdumise ja sealt naasmise kulud;
 c) patsiendi, samuti saatja ja doonori söögi- ja elamiskulud; patsiendi ja doonori puhul võetakse need kulud arvesse aja eest, mil nad ei viibinud haiglas, ning saatja puhul kogu aja eest, mil tema viibimine välismaal oli vajalik [...]”.
 9 Dimitrios Stamatelakis viibis 1998. aasta 18. maist 12. juunini ja 16.–18. juunini haiglaravil Ühendkuningriigis asuvas eraraviasutuses London Bridge Hospital. Selle haiglaravi eest tasus ta 13 600 Inglise naela.
 10 Polymeles Protodikeio Athinon’ile (Ateena esimese astme kohus) esitatud hagiga nõudis D. Stamatelakis OAEE-lt selle summa hüvitamist. See nõue lükati 26. aprillil 2000 tagasi põhjusel, et vaidlus kuulub halduskohtu alluvusse.
 11 OAEE-le 8. septembril 2000 esitatud uue hüvitisnõude kohta tehti keeldumisotsus põhjusel, et esiteks on D. Stamatelakise nõuded aegunud, kuna need on esitatud pärast nimetatud asutuse terviseharu põhimääruses ette nähtud aastase aegumistähtaja möödumist, ja teiseks ei hüvitata välismaal asuvas eraraviasutuses saadud haiglaravi kulusid, välja arvatud alla 14-aastastele lastele.
 12 Aikaterini Stamatelaki esitas pärast oma abikaasa surma 29. augustil 2000 selle keeldumisotsuse peale vaide, mis jäeti samasugustel põhjustel 18. septembri 2001. aasta otsusega rahuldamata.
 13 Dioikitiko Protodikeio Athinon, kellele esitati selle otsuse peale kaebus, otsustas menetluse peatada ja esitada Euroopa Kohtule järgmised eelotsuse küsimused:
 „1. Kas EÜ artiklis 49 ja sellele järgnevates artiklites sätestatud teenuste osutamise vabadust ühenduses piiravad sellised siseriiklikud õigusnormid, mille kohaselt on välistatud siseriikliku sotsiaalkindlustusega kaetud isiku välismaises erahaiglas kantud ravikulude hüvitamine, v.a kuni 14-aastaste lastega seotud juhtumid, kuigi samal ajal on nendes normides ette nähtud võimalus, et nimetatud kulud hüvitatakse, kui ravikulud on kantud välismaises avalik-õiguslikus haiglas ning juhul, kui isik on eelnevalt taotlenud selleks luba ja kui kindlustatud isik ei saa õigeaegselt sobivat ravi tema kindlustusandjaga lepingu sõlminud haiglas?
 2. Juhul kui vastus esimesele küsimusele on jaatav, siis kas selline piirang võib olla õigustatud ülekaaluka avaliku huviga seoses, eelkõige seoses vajadusega vältida tõsist ohtu Kreeka sotsiaalkindlustussüsteemi finantstasakaalule või seoses kvaliteetse, tasakaalustatud ning kõigile kättesaadava haigla- ja raviteenuse säilitamisega?
 3. Juhul kui vastus teisele küsimusele on jaatav, siis kas sellist piirangut võib käsitleda lubatavana selles mõttes, et see ei ole vastuolus proportsionaalsuse põhimõttega, st et see ei lähe kaugemale kui taotletava eesmärgi saavutamiseks objektiivselt vajalik ning et sama tulemust ei ole võimalik saavutada vähem piiravate õigusnormidega?”
 14 Esiteks tuleb kohe alguses tagasi lükata Belgia valitsuse argument, et eelotsuse küsimusi tuleks käsitleda lähtuvalt nõukogu 14. juuni 1971. aasta määrusest (EMÜ) nr 1408/71 sotsiaalkindlustusskeemide kohaldamise kohta ühenduse piires liikuvate töötajate, füüsilisest isikust ettevõtjate ja nende pereliikmete suhtes, muudetud ja ajakohastatud nõukogu 2. detsembri 1996. aasta määrusega (EÜ) nr 118/97 (EÜT 1997, L 28, lk 1; ELT eriväljaanne 05/03, lk 3; edaspidi „määrus nr 1408/71”).
 15 Eelotsusetaotluses ei viidata kordagi määrusele nr 1408/71 ning kohtutoimik ei sisalda ühtegi tõendit selle kohta, et D. Stamatelakis oleks taotlenud eelnevat luba vastavalt määruse artiklile 22.
 16 Teiseks tuleb märkida, et eelotsusetaotluse esitanud kohtu küsimused puudutavad üksnes seda, et Kreeka sotsiaalkindlustusasutus ei nõustunud hüvitama välismaal asuvas eraraviasutuses saadud haiglaravi kulusid.
 17 Järelikult tuleb neid küsimusi käsitleda üksnes EÜ artiklit 49 silmas pidades.
 18 Nende kolme küsimusega, mida tuleb vaadelda koos, soovib eelotsusetaotluse esitanud kohus sisuliselt teada, kas EÜ artiklit 49 tuleb tõlgendada nii, et sellega on vastuolus niisugused liikmesriigi õigusaktid, nagu on kõne all põhikohtuasjas, mis välistavad teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses saadud ravi kulude hüvitamise, välja arvatud ravi puhul, mida on saanud alla 14-aastased lapsed.
 19 Tuleb märkida, et väljakujunenud kohtupraktika kohaselt kuuluvad tasulised meditsiiniteenused teenuste vaba liikumist käsitlevate sätete kohaldamisalasse, ilma et oleks vaja eristada haiglaravi ja ambulatoorset ravi (16. mai 2006. aasta otsus kohtuasjas C‐372/04: Watts, EKL 2006, lk I‐4325, punkt 86 ja osundatud kohtupraktika).
 20 Veel on Euroopa Kohus otsustanud, et teenuste osutamise vabadus hõlmab teenusesaajate ja eelkõige ravi vajavate isikute vabadust minna teenuste saamiseks teise liikmesriiki (eespool viidatud Wattsi kohtuotsus, punkt 87).
 21 Lisaks on Euroopa Kohus leidnud, et meditsiiniteenus ei lakka olemast EÜ artikli 49 mõttes teenuste osutamine seetõttu, et pärast välismaisele teenuseosutajale saadud ravi eest tasumist taotleb patsient ravikulude hüvitamist riiklikult tervishoiuteenistuselt (vt selle kohta 13. mai 2003. aasta otsus kohtuasjas C‐385/99: Müller-Fauré ja van Riet, EKL 2003, lk I‐4509, punkt 103).
 22 Sellest järeldub, et EÜ artikkel 49 on kohaldatav sellise patsiendi olukorrale, kes nagu D. Stamatelakis saab muus liikmesriigis kui tema elukohaliikmesriik tasulist haiglaravi, ilma et tähtsust oleks sellel, kas tegemist on avaliku või eraraviasutusega.
 23 Kuigi ei ole vaidlust selle üle, et ühenduse õigus ei kahanda liikmesriikide pädevust oma sotsiaalkindlustussüsteemide korraldamisel ning et ühenduse tasandil ühtlustamise puudumise tõttu määratakse sotsiaalkindlustushüvitiste andmise tingimused kindlaks iga liikmesriigi õigusaktidega, peavad liikmesriigid selle pädevuse teostamisel siiski järgima ühenduse õigust, eelkõige teenuste osutamise vabadust käsitlevaid sätteid. Need sätted keelavad liikmesriikidel kehtestada või säilitada kõnesoleva vabaduse õigustamatuid piiranguid tervishoiu valdkonnas (vt eelkõige 12. juuli 2001. aasta otsus kohtuasjas C‐157/99: Smits ja Peerbooms, EKL 2001, lk I‐5473, punktid 44–46, ja eespool viidatud Wattsi kohtuotsus, punkt 92).
 24 Seega tuleb kontrollida, kas põhikohtuasjas kõne all olevaid õigusakte vastu võttes järgis Kreeka Vabariik seda keeldu.
 25 Sellega seoses tuleb märkida, et Euroopa Kohus on korduvalt leidnud, et EÜ artikkel 49 välistab selliste siseriiklike õigusnormide kohaldamise, mille toimel muutub teenuste osutamine liikmesriikide vahel raskemaks kui teenuste osutamine ainult ühe liikmesriigi siseselt (5. oktoobri 1994. aasta otsus kohtuasjas C‐381/93: komisjon v. Prantsusmaa, EKL 1994, lk I‐5145, punkt 17, ning eespool viidatud Smitsi ja Peerboomsi kohtuotsus, punkt 61).
 26 Põhikohtuasjas tuleneb Kreeka õigusaktidest, et kui Kreekas sotsiaalkindlustusasutuse juures kindlustatud patsient saab haiglaravi selles liikmesriigis asuvas avalikus raviasutuses või eraraviasutuses, millega on sotsiaalkindlustusasutusel leping, ei pea ta midagi maksma. Olukord on teistsugune, kui see patsient saab haiglaravi teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses, kuna asjaomane isik peab siis tasuma haiglaravikulud, ilma et tal oleks võimalik saada hüvitist. Ainus erand puudutab alla 14-aastaseid lapsi.
 27 Lisaks sellele tehakse hüvitamata jätmisest erand, kui kiireloomulisel juhul saadakse Kreekas haiglaravi eraraviasutuses, millel ei ole kindlustusasutusega lepingut, kuid sellist erandi ei tehta juhul, kui haiglaravi saadakse teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses.
 28 Niisugune õigusnorm mõjutab seega sotsiaalkindlustusega hõlmatud isikuid mitte kasutama muus liikmesriigis kui liikmesriik, kus nad on kindlustatud, asutatud teenuseosutaja pakutavaid haiglateenuseid või isegi takistab neil seda teha ning kujutab endast nii kindlustatute kui ka teenuseosutajate jaoks teenuste osutamise vabaduse piirangut.
 29 Kuid enne, kui Euroopa Kohus võtab seisukoha küsimuses, kas põhikohtuasjas kõne all olev õigusnorm on vastuolus EÜ artikliga 49, tuleb uurida, kas selline õigusnorm võib olla objektiivselt õigustatud.
 30 Euroopa Kohus on korduvalt leidnud, et ei saa välistada, et sotsiaalkindlustussüsteemi finantstasakaalu kahjustamise oht iseenesest võib olla teenuste osutamise vabaduse põhimõtte piiramist õigustavaks ülekaaluka avaliku huviga seotud põhjuseks (28. aprilli 1998. aasta otsus kohtuasjas C‐158/96: Kohll, EKL 1998, lk I‐1931, punkt 41, ning eespool viidatud Smitsi ja Peerboomsi otsus, punkt 72, ja Müller-Fauré ja van Rieti otsus, punkt 73).
 31 Euroopa Kohus on ka tunnustanud, et rahvatervisega seotud põhjustel tasakaalustatud ja kõigile kättesaadavate meditsiini- ja haiglaraviteenuste säilitamise eesmärk võib samuti kuuluda EÜ artiklil 46 põhinevate rahvatervisega seotud erandite alla, kui selline eesmärk aitab kaasa tervisekaitse kõrge taseme saavutamisele (eespool viidatud Kohlli otsus, punkt 50; Smitsi ja Peerboomsi otsus, punkt 73, ning Müller-Fauré ja van Rieti otsus, punkt 67).
 32 Veel on Euroopa Kohus leidnud, et EÜ asutamislepingu sama säte lubab liikmesriikidel piirata meditsiini- ja haiglateenuste vaba osutamist niivõrd, kuivõrd ravivõimsuse või meditsiinilise pädevuse säilitamine riigi territooriumil on oluline rahvatervise kaitseks või rahvastiku säilimiseks (eespool viidatud Kohlli otsus, punkt 51; Smitsi ja Peerboomsi otsus, punkt 74, ning Müller-Fauré ja van Rieti otsus, punkt 67).
 33 Selle kohta leiab Kreeka valitsus, et riikliku sotsiaalkindlustussüsteemi tasakaal võib saada rikutud, kui kindlustatutel on õigus pöörduda teistes liikmesriikides asuvatesse eraraviasutustesse, kellel ei ole kindlustusasutusega lepingut, võttes arvesse sellise haiglaravi suurt maksumust, mis igal juhul ületab oluliselt Kreekas asuvas avalikus raviasutuses saadava haiglaravi maksumuse.
 34 Kuigi käesoleva otsuse punktis 28 mainitud piirang võib olla õigustatud käesoleva otsuse punktides 30–32 viidatud ülekaaluga avaliku huviga seotud põhjustel, on veel vaja, et piirang oleks taotletava eesmärgi suhtes proportsionaalne.
 35 Nagu märkis kohtujurist oma ettepaneku punktis 70, ei vasta taotletavale eesmärgile Kreeka õigusaktidega kehtestatud keelu absoluutsus – välja arvatud alla 14-aastaste laste osas –, kuna võimalik oleks võtta vähem piiravaid ja teenuste osutamise vabadusega rohkem arvestavaid meetmeid, nagu ühenduse õigusega kehtestatud nõuetele vastav eelneva loa süsteem (eespool viidatud Müller-Fauré ja van Rieti otsus, punktid 81 ja 85) või vajaduse korral ravikulude hüvitamise astmestiku kindlaksmääramine.
 36 Nõustuda ei saa Kreeka valitsusega argumendiga, mis põhineb sellel, et Kreeka sotsiaalkindlustusasutustel puudub kontroll teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses saadud ravi kvaliteedi üle, ning puudub selgus selles, kas haiglad, kellega on sõlmitud leping, on võimelised osutama asjakohast, samasugust või võrdväärset ravi.
 37 Tuleb tõdeda, et teises liikmesriigis asuvad eraraviasutused on selles riigis samuti allutatud kvaliteedikontrollile ning nendes raviasutustes praktiseerivate selle liikmesriigi arstide kutseoskuste suhtes kehtivad samasugused tagatised nagu Kreeka arstide suhtes, eriti pärast seda, kui on vastu võetud ja rakendatud nõukogu 5. aprilli 1993. aasta direktiiv 93/16/EMÜ arstide vaba liikumise hõlbustamise ning nende diplomite, tunnistuste ja muude kvalifikatsiooni tõendavate dokumentide vastastikuse tunnustamise kohta (EÜT L 165, lk 1; ELT eriväljaanne, 06/02, lk 86).
 38 Eeltoodut arvesse võttes tuleb esitatud küsimustele vastata, et EÜ artikliga 49 on vastuolus niisugune liikmesriigi õigusakt, nagu on kõne all põhikohtuasjas, mis välistab selle, et riiklik sotsiaalkindlustusasutus hüvitaks kulud, mida selle asutuse poolt kindlustatu on kandnud seoses teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses saadud haiglaraviga, välja arvatud alla 14-aastaste laste ravikulud.
 39 Et põhikohtuasja poolte jaoks on käesolev menetlus eelotsusetaotluse esitanud kohtus poolelioleva asja üks staadium, otsustab kohtukulude jaotuse siseriiklik kohus. Euroopa Kohtule märkuste esitamisega seotud kulusid, välja arvatud poolte kohtukulud, ei hüvitata.
 EÜ artikliga 49 on vastuolus niisugune liikmesriigi õigusakt, nagu on kõne all põhikohtuasjas, mis välistab selle, et riiklik sotsiaalkindlustusasutus hüvitaks kulud, mida selle asutuse poolt kindlustatu on kandnud seoses teises liikmesriigis asuvas eraraviasutuses saadud haiglaraviga, välja arvatud alla 14-aastaste laste ravikulud.


text:
 20.7.2015
 NL
 Publicatieblad van de Europese Unie
 C 236/22
 Verzoek om een prejudiciële beslissing ingediend door het Sächsisches Oberverwaltungsgericht (Duitsland) op 30 maart 2015 — Der Bundesbeauftragte für Asylangelegenheiten/N
 (Zaak C-150/15)
 (2015/C 236/31)
 Procestaal: Duits
 Verwijzende rechter
 Sächsisches Oberverwaltungsgericht
 Partijen in het hoofdgeding
 Verzoekende partij: Der Bundesbeauftragte für Asylangelegenheiten
 Verwerende partij: N
 Andere partij: Bondsrepubliek Duitsland
 Prejudiciële vragen
 1)
 Moet artikel 9, lid 1, onder a), juncto artikel 10, lid 1, onder b), van richtlijn 2011/95/EU (1) aldus worden uitgelegd
 a)
 dat een ernstige schending van de door artikel 10, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) en artikel 9, lid 1, van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) gewaarborgde vrijheid van godsdienst en dus een daad van vervolging als bedoeld in artikel 9, lid 1, onder a), van de richtlijn dient te worden aangenomen, wanneer religieuze activiteiten of praktijken die worden voorgeschreven door en een centraal bestanddeel vormen van een geloof dat de verzoeker actief belijdt, dan wel gebaseerd zijn op de godsdienstige overtuiging van de verzoeker en voor diens religieuze identiteit van bijzonder belang zijn, in het betrokken land van herkomst onder strafbedreiging verboden zijn,
 of:
 b)
 is vereist dat een verzoeker die een bepaald geloof actief belijdt, daarenboven aantoont dat de religieuze activiteiten of praktijken die door dat geloof als centraal bestanddeel worden voorgeschreven en in zijn land van herkomst een onder strafbedreiging verboden geloofsbeleving vormen, voor hem voor het behoud van zijn religieuze identiteit „van bijzonder belang” en in die zin „absoluut noodzakelijk” zijn?
 2)
 Moet artikel 9, lid 3, juncto artikel 2, onder d), van richtlijn 2011/95/EU aldus worden uitgelegd
 dat voor de vaststelling van een gegronde vrees voor vervolging en een reëel risico („real risk”) om door een van de in artikel 6 van richtlijn 2011/95/EU genoemde actoren te worden vervolgd of aan een onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing te worden onderworpen,
 met betrekking tot religieuze activiteiten of praktijken die worden voorgeschreven door en een centraal bestanddeel vormen van een geloof dat de verzoeker actief belijdt, dan wel gebaseerd zijn op de godsdienstige overtuiging van de verzoeker [Or. 3] en voor diens religieuze identiteit van bijzonder belang zijn, welke activiteiten of praktijken in het betrokken land van herkomst onder strafbedreiging verboden zijn,
 a)
 een waarderende vergelijking is vereist, waarbij het aantal aanhangers van verzoekers geloofsrichting die hun geloof in strijd met het verbod praktiseren, dient te worden vergeleken met het aantal daden van vervolging die in verzoekers land van herkomst daadwerkelijk wegens die geloofsbeleving hebben plaatsgevonden, en ook rekening moet worden gehouden met eventuele onzekerheden en onbekenden in de strafvervolgingspraktijk van de overheid,
 of
 b)
 volstaat het dat kan worden aangetoond dat de bepalingen die onder strafbedreiging religieuze activiteiten of praktijken verbieden die worden voorgeschreven door en een centraal bestanddeel vormen van een geloof dat de verzoeker actief belijdt, dan wel gebaseerd zijn op de godsdienstige overtuiging van de verzoeker en voor diens religieuze identiteit van bijzonder belang zijn, in de strafvervolgingspraktijk van het land van herkomst daadwerkelijk toepassing vinden?
 3)
 Is een voorschrift van nationaal procesrecht op grond waarvan de feitenrechter is gebonden aan de juridische beoordeling van de rechter in „Revision” (in casu: § 144, lid 6, van de Verwaltungsgerichtsordnung [Duits wetboek van bestuursprocesrecht; hierna: „VwGO”]), verenigbaar met het beginsel van voorrang van het Unierecht wanneer de feitenrechter een norm van het Unierecht anders wenst uit te leggen dan de rechter in „Revision”, maar de door het nationale recht voorgeschreven binding aan het rechtsoordeel van de rechter in „Revision” er zelfs na het voeren van een prejudiciële procedure als bedoeld in artikel 267, tweede alinea, VWEU aan in de weg staat dat hij het Unierecht aldus uitlegt?
 (1) Richtlijn 2011/95/EU van het Europees Parlement en de Raad van 13 december 2011 inzake normen voor de erkenning van onderdanen van derde landen of staatlozen als personen die internationale bescherming genieten, voor een uniforme status voor vluchtelingen of voor personen die in aanmerking komen voor subsidiaire bescherming, en voor de inhoud van de verleende bescherming, PB L 337, blz. 9.