text:
Berlim () é a capital e um dos dezesseis estados da Alemanha. Com uma população de 3,5 milhões dentro de limites da cidade, é a maior cidade do país, e a sétima área urbana mais povoada da União Europeia. Situada no nordeste da Alemanha, é o centro da área metropolitana de Berlim-Brandemburgo, que inclui 5 milhões de pessoas de mais de 190 nações. Localizada na grande planície europeia, Berlim é influenciada por um clima temperado sazonal. Cerca de um terço da área da cidade é composta por florestas, parques, jardins, rios e lagos.
 Documentada pela primeira vez no , Berlim foi sucessivamente a capital do Reino da Prússia (1701-1918), do Império Alemão (1871-1918), da República de Weimar (1919-1933) e do Terceiro Reich (1933-1945). Após a Segunda Guerra Mundial, a cidade foi dividida; Berlim Oriental se tornou a capital da Alemanha Oriental, enquanto Berlim Ocidental se tornou um exclave da Alemanha Ocidental, cercada pelo muro de Berlim, entre os anos de 1961-1989; a cidade de Bona tornou-se a capital da Alemanha Ocidental. Após a reunificação alemã em 1990, a cidade recuperou o seu estatuto como a capital da República Federal da Alemanha, sediando 147 embaixadas estrangeiras.
 Berlim é uma cidade global e um dos mais influentes centros mundiais de cultura, política, mídia e ciência. Sua economia é baseada principalmente no setor de serviços, abrangendo uma variada gama de indústrias criativas, as corporações de mídia e locais de convenções. Berlim também serve como um hub continental para o transporte aéreo e ferroviário e é um destino turístico popular. As indústrias significativas incluem TI, farmacêutica, engenharia biomédica, biotecnologia, eletrônica, engenharia de tráfego e energia renovável.
 A cidade serve como um importante centro do transporte continental e é a sede de algumas das mais importantes universidades, eventos esportivos, orquestras e museus. O rápido desenvolvimento da metrópole atraiu uma reputação internacional aos seus festivais, arquitetura contemporânea e vida noturna, sendo um grande centro turístico e moradia para pessoas de 180 nações diferentes.
 Etimologia
 Todos os nomes de lugares alemães encerrados em -ow, -itz e -in, dos quais há muitos a leste do rio Elba, são de origem eslava (Germania Slavica). O nome Berlim tem as suas raízes na língua dos habitantes de eslavos que viviam na região da atual Berlim e pode estar relacionada ao tronco do antigo polábio berl-/birl- ("pântano").
 História
 Pela primeira vez documentada no , Berlim foi sucessivamente a capital do Reino da Prússia (1701), do Império Alemão (1871-1918), da República de Veimar (1919-1932) e do Terceiro Reich (1933-1945). Depois da Segunda Guerra Mundial, a cidade foi dividida. Berlim Oriental se tornou a capital da República Democrática Alemã (RDA), enquanto Berlim Ocidental continuou sendo parte da República Federal da Alemanha (RFA). Com a reunificação alemã em 1990, a cidade passou a ser capital de toda a Alemanha.
 Primórdios
 Na Antiguidade, a zona onde hoje se situa Berlim começou a ser habitada por diversas tribos que se estabeleceram nas margens dos rios Spree e Havel. No , diversas tribos eslavas construíram fortificações nas actuais zonas suburbanas de Spandau e Köpenick. Por volta do , Alberto, guerreiro saxão da Casa dos Ascânios, derrotou as tribos eslavas e tornou-se o primeiro marquês de Brandemburgo. Por essa altura, estabeleceram-se, nas margens do rio Spree, imigrantes de outras regiões, nomeadamente do vale do Reno e da Francónia.
 O primeiro documento histórico berlinense remonta a 1237, aludindo às povoações de Cölln e Berlim, situadas em cada uma das margens do rio Spree, envolvendo o local onde hoje se situa Nikolaiviertel. As duas localidades aliaram-se em 1307, tendo constituído um município comum. Com a morte, em 1319, do último governante ascânio, Brandemburgo foi disputada pelas casas de Luxemburgo e Wittelsbach, o que originou lutas sangrentas. Em 1414, os habitantes de Berlim, cansados de tanto sofrimento, solicitaram o auxílio do imperador do Sacro Império Romano-Germânico, que lhes enviou, como protector, Frederico de Hohenzollern, dando origem a 500 anos de domínio da Casa de Hohenzollern. Em 1432, Cölln e Berlim consolidaram a aliança de 1307, tendo se unificado formalmente. Em 1486 tornou-se na sede do eleitorado de Brandemburgo.
 Com a subida, em 1640, de Frederico Guilherme I de Brandemburgo ao trono de Brandemburgo, a cidade de Berlim desenvolveu-se enormemente, tanto em extensão como em quantidade de habitantes, atingindo, no final do , o número de 20 mil. Na segunda metade desse século, Berlim foi fortificada, abriu-se um canal ligando os rios Spree e Oder e foram plantadas tílias na Unter den Linden - hoje uma das mais importantes artérias da cidade, em cujo extremo poente se situa o mais conhecido monumento de Berlim: a Porta de Brandemburgo.
 Séculos XVIII a XIX
 No início do , Frederico III de Hohenzollern, sucessor de Frederico Guilherme, transformou Brandemburgo num reino, tendo sido coroado como Frederico I da Prússia. Berlim passou, então, à categoria de capital prussiana, vendo nascer as Academias de Belas Artes e da Ciência. Edifícios imponentes surgiram por todos os lados, destacando-se a Zeughaus e o palácio de verão (Charlottenburg).
 No tempo de Frederico Guilherme I, filho de Frederico I da Prússia, a população de Berlim alcançava os habitantes. O rei seguinte, Frederico II, transformou-a numa cidade cultural. Quando da sua morte, nos finais do , a população de Berlim atingia os habitantes.
 No início do século seguinte, Napoleão Bonaparte venceu os prussianos, ocupou Berlim e levou para Paris a Quadriga que encimava a Porta de Brandemburgo, orgulho da cidade. Com a derrota de Napoleão, a quadriga voltou a ser colocada no mesmo local, com grande júbilo da população. Iniciou-se, nesta época, a industrialização de Berlim: surgiu uma fábrica de locomotivas em 1837 e, no ano seguinte, foi inaugurada a linha ferroviária entre a capital e Potsdam. Berlim encheu-se de edifícios grandiosos concebidos, na maior parte, por Karl Friedrich Schinkel. Em 1850, Berlim já tinha 300 mil habitantes.
 Otto von Bismarck, ao ser nomeado chanceler em 1861, encetou, a partir de 1864, uma política visando a posicionar a Prússia à cabeça de todos os estados de língua alemã em detrimento da Áustria. Para o efeito, a Prússia declarou, sucessivamente, guerra à Dinamarca, à Áustria e à França, assumindo o controle de Schleswig-Holstein, da Confederação da Alemanha do Norte (associação que englobava 22 estados e cidades livres) e das províncias da Alsácia e da Lorena.
 Em 18 de janeiro de 1871, Bismark proclamou o Império Alemão, tendo por capital Berlim, e Guilherme da Prússia como imperador (cáiser). A abolição das barreiras comerciais e as indenizações pagas pela França permitiram um enorme desenvolvimento industrial, com o consequente aumento populacional da cidade de Berlim e uma melhoria significativa da infraestrutura urbana: novo sistema de esgotos (1876), iluminação eléctrica (1879) e instalação de telefones e da primeira linha férrea urbana (1881).
 Século XX
 No início do , a cidade atingia 1,9 milhão de habitantes, duplicando esse número volvidos 20 anos. A Primeira Guerra Mundial não teve um reflexo muito grande sobre a estrutura da cidade. Em 30 de janeiro de 1933, Adolf Hitler foi nomeado chanceler. Hitler desejava demolir e reconstruir Berlim, no projeto conhecido como Welthauptstadt Germania (Germânia, a capital do Mundo); o arquiteto proposto para esta nova cidade foi Albert Speer, porém o projeto nunca seria finalizado. Em 1939 com a invasão da Polônia, iniciou-se a Segunda Guerra Mundial que se estenderia até 1945, altura em que a Alemanha perdeu a contenda e Berlim foi invadida pelo Exército Vermelho. A partir de 1940, Berlim sofreu inúmeros bombardeios, especialmente no último ano da guerra, tendo a maioria dos edifícios ficado em ruínas.
 Após o fim da guerra, as tropas americanas, britânicas, francesas e soviéticas, reunidas em Potsdam, dividiram a cidade em quatro setores. Berlim viu-se no centro da Guerra Fria e foi a protagonista de uma de suas maiores crises, conhecida como o Bloqueio de Berlim (24 de junho de 1948 - 11 de maio de 1949), desencadeada quando a União Soviética interrompeu o acesso ferroviário e rodoviário às zonas de ocupação americana, britânica e francesa. A crise arrefeceu ao ficar claro que a URSS não agiria para impedir a ponte aérea de alimentos e outros gêneros organizada e operada pelas três potências ocidentais (EUA, Reino Unido e França).
 Em 1949 nasceu, nos territórios controlados pelos soviéticos, a República Democrática Alemã, tendo por capital a zona oriental de Berlim. Os restantes setores de Berlim ficam, assim, a constituir um enclave dentro do território da RDA. Para evitar a fuga dos berlinenses para os setores ocidentais, o governo comunista construiu, em 1961, o muro de Berlim, com cerca de 150 km de extensão, envolvendo os restantes setores. Quem tentasse ultrapassá-lo era imediatamente morto.
 A partir de 1989, as mudanças políticas que ocorreram na Europa Oriental levaram à queda do muro de Berlim e à abertura das fronteiras entre a RDA e o restante do território da Alemanha (RFA).
 Em 1990, a Alemanha reunificou-se e Berlim voltou a ser a capital, depois de Bonn ter sido capital provisória da parte ocidental da Alemanha desde os finais da Segunda Guerra Mundial. De então para cá, a cidade tem vindo a sofrer uma completa transformação urbanística, com a reconstrução e reabilitação de edifícios históricos e a edificação de novos bairros voltados para o , aproveitando, especialmente, as zonas anteriormente ocupadas pelo Muro.
 Geografia
 Topografia
 Berlim está situada no nordeste da Alemanha, em uma área de baixa altitude, de florestas pantanosas e com uma topografia plana, parte da vasta planície da Europa do Norte, que se estende por todo o caminho do norte da França à Rússia ocidental. O Berliner Urstromtal (um vale glacial da idade do gelo), entre o baixo Barnim Plateau ao norte e o Teltow Plateau, ao sul, foi formado por água de degelo que fluiu a partir de geleiras no final da última glaciação Weichselian. O rio Spree segue por este vale agora. Em Spandau, um bairro no oeste de Berlim, o Spree deságua no rio Havel, que corre de norte a sul por Berlim ocidental. O curso do Havel é mais como uma cadeia de lagos, sendo os maiores o Tegeler e o Wannsee. Uma série de lagos também alimenta o Spree superior, que flui através do Großer Müggelsee em Berlim oriental.
 Partes substanciais da atual Berlim se estendem nas baixas planícies em ambos os lados do vale do rio Spree. Grande parte dos distritos de Reinickendorf e Pankow estão sobre o Barnim Plateau, enquanto a maioria dos bairros de Charlottenburg-Wilmersdorf, Steglitz-Zehlendorf, Tempelhof e Neukölln estão sobre a Teltow Plateau.
 A cidade de Spandau encontra parcialmente dentro do Vale Glacial de Berlim e em parte na planície de Nauen, que se estende ao oeste de Berlim. Desde 2015, a maior elevação em Berlim encontra-se nas colinas Arkenberge em Pankow, com 122 metros. Através do despejo de entulho de construção, elas superaram a Teufelsberg (120,1 m), uma colina feita de entulhos de ruínas da Segunda Guerra Mundial. A maior elevação natural é encontrada no Müggelberge, com 114,7 m, e a menor na Spektesee em Spandau, com 28,1 m (92 pés).
 Clima
 Berlim tem um clima temperado/mesotérmico (Cfb) segundo a Classificação do clima de Köppen. A temperatura anual média é de 9,4 °C (48.9 °F) e a precipitação anual média é de 578 mm.
 Os meses mais quentes são Junho, Julho e Agosto, com temperaturas médias de 16,7 até 17,9 °C (62,1 até 64,2 °F). Os mais frios são Dezembro, Janeiro e Fevereiro, com temperaturas médias de −0,4 até 1,2 °C (31,3 até 34,2 °F)
 Com um clima nem tão húmido, mas nem tão seco, Berlim não tem grandes períodos de seca, nem períodos muitos chuvosos, e a quantidade de precipitação é quase igual em todas as estações do ano; apesar de o verão ser um pouco mais chuvoso, no inverno também chove em quantidade moderada. No final da primavera, também costuma chover em quantidade alta. Junho é o mês mais chuvoso da cidade, com aproximadamente 69 mm, enquanto o mês mais seco é Fevereiro, com apenas 33 mm. Grande parte das chuvas de Berlim são fortes e trazem trovoadas.
 A área construída de Berlim criou um microclima com o calor armazenado pelos edifícios. Com isso as temperaturas podem ser 4 °C maiores na cidade do que nas áreas que a cercam. Apesar de as temperaturas serem mornas no verão, algumas massas de ar trazem temperaturas superiores a 30 °C, mas nem todo o ano isso acontece, e pode ser ao contrário, sendo massas de ar frio que fazem o verão parecer um inverno.
 Demografia
 Em 2020, a cidade-estado de Berlim tinha uma população de 3 664 088 habitantes registrados em uma área de 891,85 km2. A densidade populacional da cidade era de 4 048 habitantes por km2. Berlim é a segunda cidade mais populosa na União Europeia (UE). A área urbana de Berlim compreendia cerca de 4,1 milhões de pessoas em 2014, em uma área de 1 347 km2, tornando-se a sétima área urbana mais populosa na UE. A aglomeração urbana da metrópole era o lar de cerca de 4,5 milhões em uma área de 5 370 km2. Toda a região Berlim-Brandemburgo tem uma população de mais de 6 milhões em uma área de 30 370 km2.
 A migração nacional e internacional para a cidade tem uma longa história. Em 1685, na sequência da revogação do Édito de Nantes, na França, a cidade respondeu com o Édito de Potsdam, que garantiu a liberdade religiosa e isenção de impostos aos refugiados huguenotes franceses por dez anos. A Lei Maior de Berlim, de 1920, incorporou muitos subúrbios e cidades circunvizinhas da capital alemã. Ela formou a maioria do território que compreende a moderna Berlim e aumentou a população de 1,9 milhão para 4 milhões.
 A imigração ativa e políticas de asilos em Berlim Ocidental desencadearam ondas de imigração nos anos 1960 e 1970. Atualmente, Berlim é o lar de cerca de turcos, tornando-se a maior comunidade turca fora da Turquia. Na década de 1990, o Aussiedlergesetze habilitou a imigração para a Alemanha de alguns moradores da antiga União Soviética. Hoje, alemães étnicos de países da antiga URSS constituem a maior parte da comunidade de língua russa. A última década experimentou um influxo de vários países ocidentais e algumas regiões da África. Jovens alemães, do restante da Europa e israelenses também se instalaram na cidade.
 Religião
 Mais de 60% dos moradores de Berlim não tem nenhuma afiliação religiosa registrada. A maior denominação em 2010 era o corpo das igrejas protestantes regionais - a Igreja Evangélica de Berlim-Brandemburgo-Silesiana Alta Lusácia (EKBO), responsável por 18,7% da população local.
 A Igreja Católica Romana tem 9,1% dos residentes registrados como seus membros. Cerca de 2,7% da população se identifica com outras denominações cristãs (principalmente Ortodoxa Oriental, mas também vários protestantes). Estima-se que 200 000-350 000 muçulmanos residem em Berlim, entre 6 e 10% da população. Cerca de 0,9% dos berlinenses pertencem a outras religiões. Uma população estimada entre 30 000 e 45 000 residentes são judeus, e aproximadamente 12 000 são registrados em organizações religiosas.
 Línguas
 O alemão é a língua oficial e predominante falada em Berlim. É uma língua germânica ocidental que deriva a maior parte de seu vocabulário do ramo germânico da família de línguas indo-europeias. O alemão é uma das 24 línguas da União Europeia e uma das três línguas de trabalho da Comissão Europeia. O Berlinerisch ou Berlinisch é um dialeto do Berlin Brandenburgish alemão falado em Berlim e na sua área metropolitana. Origina-se de uma variante Mark Brandenburgish. O dialeto é agora visto mais como um socioleto, em grande parte devido ao aumento da imigração e tendências entre a população educada de falar o alemão padrão na vida cotidiana.
 As línguas estrangeiras mais comumente faladas na capital alemã são o turco, inglês, russo, árabe, polonês, curda, vietnamita, sérvio, croata e francês. O turco, árabe, curdo, servo-croata são ouvidos mais frequentemente na parte ocidental da cidade, devido às grandes comunidades do Oriente Médio e ex-iugoslavos. O inglês, vietnamita, russo e polaco têm mais falantes nativos no leste de Berlim.
 Política
 Administração municipal
 O Senado de Berlim é o órgão executivo que governa a cidade de Berlim, que também é um estado da Alemanha. De acordo com a Constituição de Berlim, o Senado é composto pelo burgomestre-governador de Berlim (em alemão, Regierender Bürgermeister von Berlin) e por até oito senadores indicados por ele, dois dos quais são nomeados burgomestres adjuntos. O Senado se reúne semanalmente no Rotes Rathaus.
 Governo federal
 Berlim é a capital da República Federal da Alemanha e é o local onde está estabelecido o Presidente da Alemanha, cuja residência oficial é o Palácio de Bellevue. Desde a reunificação alemã, em 3 de outubro de 1990, passou a ser uma das três cidades-estado, juntamente com Hamburgo e Bremen, dentre os atuais dezesseis estados da Alemanha.
 O Bundesrat ("conselho federal") é a representação dos estados federais (Bundesländer) da Alemanha e tem a sua sede na antiga Herrenhaus ("Casa dos Senhores") da Prússia. Embora a maioria dos ministérios esteja localizada em Berlim, alguns deles, bem como alguns departamentos menores, estão em Bona, antiga capital da Alemanha Ocidental. A União Europeia investe em diversos projetos na cidade de Berlim. Infraestrutura, educação e programas sociais são cofinanciados por orçamentos provenientes dos fundos de coesão da UE.
 Subdivisões
 Cidades-irmãs
 Economia
 Em 2021, o PIB nominal de Berlim experimentou uma taxa de crescimento econômico de 5% e totalizou € 163 bilhões. A economia de Berlim é dominada pelo setor de serviços, sendo que cerca de 80% de todas as empresas fazem negócios nesse setor. A taxa de desemprego atingiu um mínimo de 27 anos em setembro de 2018 e ficou em 7,9%.
 Os setores de mais rápido crescimento econômico de Berlim incluem comunicações, ciências da vida e transporte, particularmente os serviços que utilizam tecnologias de informação e comunicação, bem como meios de comunicação e engenharia de publicidade, música e design, biotecnologia, serviços ambientais e de saúde.
 O Parque de Ciência e Negócios de Berlim-Adlershof está entre os 15 maiores parques tecnológicos em todo o mundo. A pesquisa e desenvolvimento têm um significado econômico elevado para a cidade e a região de Berlim-Brandemburgo está entre três primeiras regiões mais inovadoras da União Europeia.
 Antes da reunificação da Alemanha e das duas partes de Berlim em 1990, a cidade de Berlim ocidental recebia substanciais subsídios do governo da Alemanha Ocidental para compensar o isolamento geográfico do resto do país. Depois de 1990, muitos destes subsídios foram cortados, o que criou dificuldades fiscais para o governo da cidade, forçando-o a cortar fundos em diversos programas.
 A Siemens, uma empresa listada na Fortune Global 500 e uma das 40 empresas alemãs do DAX, está sediada em Berlim. A empresa ferroviária estatal, Deutsche Bahn, tem a sua sede em Berlim também. Muitas empresas alemãs e internacionais têm negócios ou centros de serviços na cidade.
 Entre os 20 maiores empregadores em Berlim estão a Deutsche Bahn, o provedor do hospital, Charité, o provedor de transporte público local, BVG, o prestador de serviço, Dussmann e o Grupo Piepenbrock. A Mercedes Benz fabrica carros e a BMW fabrica motocicletas em Berlim. A Bayer e Berlin-Chemie são grandes empresas farmacêuticas sediadas na cidade.
 Indústrias criativas
 As indústrias que fazem negócios nas artes criativas e de entretenimento são um setor importante da economia de Berlim. O setor de artes criativas inclui música, cinema, publicidade, arquitetura, arte, design, moda, artes cênicas, editoração, P&D, software, TV, rádio, vídeo e jogos. Cerca de 29 300 empresas criativas, em que predominam as PME, geraram mais de 22,4 mil milhões de euros em receitas totais. As indústrias criativas de Berlim contribuíram com 16% do produto interno bruto doméstico da cidade em 2009. A sede alemã da Universal Music baseia-se em Berlim.
 Turismo
 No final de 2010, Berlim tinha 746 hotéis, com 112 400 camas. A cidade registrou 20,8 milhões de estadias em hotéis e 9,1 milhões de hóspedes em hotéis no mesmo ano.
 Berlim tem um total anual de cerca de 135 milhões de visitantes, o que a coloca em terceiro lugar entre as cidades mais visitadas da União Europeia. Berlim está entre as três principais cidades que recebem convenções do mundo e é o lar do maior centro de convenções da Europa, o Internationales Congress Centrum (ICC).
 Várias feiras de grande escala comercial, como a IFA, Grüne Woche ("Semana Verde"), InnoTrans, Venus Berlin, ILA e da ITB, são realizadas anualmente na cidade, atraindo um número significativo de visitantes de negócios.
 Infraestrutura
 Transportes
 A infraestrutura de transportes de Berlim é altamente complexa, oferecendo uma gama diversificada de mobilidade urbana. Um total de 979 pontes cruzam 197 km de vias urbanas. 5 422 km de estradas percorrem Berlim, dos quais 77 km são autoestradas ("Autobahn"). Em 2013, 1,344 milhão de veículos motorizados foram registrados na cidade. Com 377 carros por habitantes em 2013 (570/1000), Berlim tem um dos mais baixos números de carros per capita para uma cidade global ocidental.
 Linhas ferroviárias de longa distância ligam Berlim com todas as principais cidades alemãs e com muitas cidades de países europeus vizinhos. Ferrovias regionais fornecem acesso às regiões vizinhas de Brandemburgo e ao Mar Báltico. O Berlin Hauptbahnhof é a maior estação de comboios separados por grau na Europa. A Deutsche Bahn oferece trens para destinos domésticos como Hamburgo, Munique, Colônia e outros. Ela também opera um serviço expresso ferroviário para o aeroporto, assim como trens para vários destinos internacionais como, por exemplo, Viena, Praga, Zurique, Varsóvia e Amsterdã.
 A Berliner Verkehrsbetriebe (BVG) gerencia vários sistemas extensos de transporte público urbano. O S-Bahn de Berlim é um sistema de trens suburbanos de 331 km constituído por 16 linhas, sendo que a maioria das estações estão integradas com U-Bahn de Berlim, o sistema de metrô de 151 km, formado por nove linhas. Além disso, há um vasto sistema de bondes com uma rede 191 km de extensão.
 Berlim é conhecida por seu sistema de ciclovias altamente desenvolvido. Estima-se que Berlim tenha 710 bicicletas por habitantes. Seus cerca de 500 mil ciclistas diários representaram 13% do tráfego total em 2009. Os ciclistas têm acesso a 620 km de ciclovias, incluindo cerca de 150 km de ciclovias exclusivas, 190 km de ciclovias fora de estrada, 60 km de pistas para ciclistas nas estradas, 70 km de corredores de ônibus comuns que também estão abertos para ciclistas, 100 km de caminhos para pedestres e bicicletas combinados e 50 km de ciclovias marcadas em pavimentos de estrada (ou calçadas).
 Berlim é servida por um aeroporto comercial internacional: o Aeroporto de Berlim-Brandemburgo (BER), localizado fora da fronteira sudeste de Berlim, no estado de Brandemburgo. A construção começou em 2006, com a intenção de substituir o Aeroporto de Berlim-Tegel (TXL) e o Aeroporto Schönefeld (SXF) para se tornar o único aeroporto comercial da capital alemã. Previsto para ser inaugurado em 2012, após grandes atrasos e custos cada vez mais elevados, o aeroporto iniciou suas operações comerciais em outubro de 2020. A capacidade inicial planejada de cerca de 27 milhões de passageiros por ano deve ser desenvolvida para trazer a capacidade do terminal para aproximadamente 55 milhões por ano até 2040.
 Antes da abertura do BER em Brandemburgo, Berlim era servida pelos aeroportos Tegel e Schönefeld. O Aeroporto Tegel estava dentro dos limites da cidade e o Aeroporto Schönefeld estava localizado no mesmo local que o BER. Os dois aeroportos, juntos, movimentaram 29,5 milhões de passageiros em 2015. Em 2014, 67 companhias aéreas serviam a 163 destinos em 50 países a partir de Berlim. O Aeroporto de Tegel era um hub para a Lufthansa e a Eurowings, enquanto Schönefeld servia como um destino importante para companhias aéreas como a Germania, easyJet e Ryanair. Até 2008, Berlim também era servida pelo menor Aeroporto de Berlim-Tempelhof, que tinha uma localização conveniente perto do centro da cidade.
 Educação
 Berlim tem 878 escolas que ensinam 340 658 crianças em 13 727 classes e 56 787 estagiários em empresas e em outros lugares. A cidade tem um programa de educação primária de 6 anos. Depois de completar a escola primária, os alunos continuam a Sekundarschule (uma escola abrangente) ou Gymnasium (escola preparatória). Berlim tem um programa especial de escola bilíngue embutido no "Europaschule", em que as crianças são ensinadas o currículo em alemão e uma língua estrangeira, começando na escola primária e continuando na escola. Os nove principais idiomas europeus podem ser escolhidos como língua estrangeira em 29 escolas.
 O Französisches Gymnasium de Berlim, que foi fundado em 1689 para ensinar aos filhos de refugiados huguenotes, oferece aulas em alemão e francês. A Escola John F. Kennedy, uma escola pública germano-americana bilíngue localizada em Zehlendorf, é particularmente popular entre os filhos de diplomatas e da comunidade expatriada que fala inglês. Quatro escolas ensinam latim e grego clássico. Duas delas são escolas estaduais (Steglitzer Gymnasium em Steglitz e Goethe-Gymnasium em Wilmersdorf), uma é protestante (Evangelisches Gymnasium zum Grauen Kloster em Wilmersdorf) e uma é jesuíta (Canisius-Kolleg no "bairro das embaixadas" em Tiergarten).
 A região da capital Berlim-Brandemburgo é um dos centros mais prolíficos de ensino superior e pesquisa na Alemanha e na Europa. Historicamente, 40 ganhadores do Prêmio Nobel estão ligados às universidades com sede em Berlim. A cidade tem quatro universidades públicas de pesquisa e mais de 30 faculdades privadas, profissionais e técnicas (Hochschulen), oferecendo uma ampla gama de disciplinas. A Universidade Humboldt de Berlim (Humboldt-Universität zu Berlin) é a mais antiga universidade de Berlim, fundada em 1809. Um número recorde de 202 224 estudantes foram inscritos no período de inverno de 2021/22.
 Ciência e tecnologia
 A União Internacional de Matemática, conhecida como IMU é uma organização não governamental internacional dedicada à cooperação internacional no campo da matemática. Está sediada em Berlim.
 O Instituto Robert Koch é uma agência do governo federal da Alemanha e um instituto de pesquisa, responsável pelo controle e prevenção de doenças.
 O Instituto Fritz Haber da Sociedade Max Planck é um instituto de pesquisa básica que emergiu do Instituto Kaiser Wilhelm de Físico-Química e Eletroquímica em Berlim-Dahlem. As pesquisas se concentram na compreensão dos processos catalíticos no nível molecular e na física molecular.
 O Leibniz-Gemeinschaft é uma união de institutos de pesquisa de diversos ramos de estudo.
 Cultura
 Berlim é conhecida por suas várias instituições culturais, muitas das quais com reputação internacional. A diversidade e a vivacidade da metrópole levou a uma atmosfera liberal. Uma cena inovadora de música, dança e arte se desenvolveu no .
 Os jovens, artistas e empresários internacionais continuaram a se estabelecer na cidade e fizeram de Berlim um centro de entretenimento popular do mundo.
 O desempenho cultural expandido da cidade foi sublinhado pela deslocamento do Universal Music Group, que decidiu mudar a sua sede às margens do rio Spree. Em 2005, Berlim foi nomeado "Cidade do Design" pela UNESCO.
 Orquestras e teatros
 A Filarmônica de Berlim (em alemão: Berliner Philharmoniker) é uma orquestra baseada em Berlim, Alemanha. Em 2006 foi considerada a segunda melhor orquestra da Europa na lista "Top Ten European Orchestras".
 O Friedrichstadt-Palast é um teatro de revista construído em 1984 com tecnologia de palco moderna no centro de Berlim. É um dos locais líderes da Europa na apresentação deste tipo de artes performativas, cuja característica representativa é, entre outras, a sua trupe de bailarinas.
 Galerias e museus
 Em 2011, Berlim era o lar de 138 museus e de mais de 400 galerias de arte. O conjunto na Ilha dos Museus é um Patrimônio Mundial da UNESCO e está situado na parte norte da Ilha Spree entre o Spree e o Kupfergraben. Já em 1841 a cidade foi designada uma "área dedicada à arte e antiguidades" por um decreto real. Posteriormente, o Altes Museum foi construído no Lustgarten. O Neues Museum, que exibe o busto de Nefertiti, Alte Nationalgalerie, Museu de Pérgamo e Museu Bode foram construídos lá.
 Além da Ilha dos Museus, há muitos outros museus na cidade. O Gemäldegalerie centra-se nas pinturas dos "velhos mestres" dos séculos XIII a XVIII, enquanto a Neue Nationalgalerie, construída por Ludwig Mies van der Rohe, é especializada em pintura europeia do . O Hamburger Bahnhof, localizado em Moabit, exibe uma importante coleção de arte moderna e contemporânea. O Deutsches Historisches Museum reabriu nos Zeughaus com uma visão geral da história alemã que abrange mais de um milênio. O Bauhaus Archive é um museu de design do a partir da famosa escola Bauhaus.
 O Museu Judaico tem uma exposição permanente em dois milênios de história judaico-alemã. O Museu Alemão de Tecnologia, em Kreuzberg, tem uma grande coleção de artefatos técnicos históricos. O Museum für Naturkunde exibe história natural perto de Berlin Hauptbahnhof. Ele tem o maior dinossauro montado no mundo (um Giraffatitan). Espécimes bem preservados de Tyrannosaurus rex e de Archaeopteryx estão em exibição também.
 O Museu Brücke possui uma das maiores coleções de obras de artistas do movimento expressionista do início do . Em Lichtenberg, no terreno do antigo Ministério para a Segurança do Estado da Alemanha Oriental, está o Museu Stasi. O local do Checkpoint Charlie, um dos pontos de passagem mais conhecidos do antigo Muro de Berlim, ainda está preservado. Um museu privado apresenta uma documentação abrangente de planos detalhados e estratégias concebidas por pessoas que tentaram fugir do Leste.
 A arquitetura da cidade de Berlim exibe grandes quantidades de arte de rua urbana. Tornou-se uma parte significativa do património cultural da cidade e tem suas raízes na cena do graffiti de Kreuzberg da década de 1980. O Muro de Berlim em si tornou-se uma das maiores telas ao ar livre do mundo. O trecho restante ao longo do rio Spree, em Friedrichshain, permanece como a East Side Gallery. Berlim hoje é constantemente classificada como uma importante cidade do mundo para a cultura da arte de rua.
 Cinema
 A Academia de Cinema Europeu é uma iniciativa de um grupo de cineastas europeus que se reuniram em Berlim por ocasião da primeira apresentação dos Prémios do Cinema Europeu, em novembro de 1988. Está sediada em Berlim.
 O Festival Internacional de Cinema de Berlim, também conhecido como Berlinale, é um festival de cinema alemão, estabelecido em 1951. É considerado uma dos eventos mais importantes na indústria cinematográfica e um dos principais festivais do mundo. Seu prêmios principais são chamados de Urso de Ouro e Urso de Prata.
 Esportes
 Berlim já foi a sede de eventos importantes no esporte, como as Olimpíadas de 1936 e a final da Copa do Mundo de 2006.
 Também acontece lá, todos os anos, a Maratona de Berlim e o evento da Golden League chamado ISTAF (Internationales Stadionfest). A WTA Tour também acontece no WTA de Berlim anualmente na cidade; fundado em 1896, é um dos torneios mais antigos de ténis feminino. A cidade alemã é parte do Campeonato Mundial ABB FIA de Fórmula E desde a primeira temporada (2014/2015).
 Além disso, Berlim é a "casa" de várias equipes. Entre elas o Hertha BSC, equipe de futebol participante do Campeonato Alemão de Futebol, o Alba Berlin, equipe de basquete (conhecida por "Berlin Albatrosses"), que ganhou o campeonato nacional de 1997 até 2003, o Berlin Recycling Volleys, equipe de voleibol masculino, assim como o Eisbären Berlin, participante da Deutsche Eishockey-Liga, que foi fundado ainda na era da Alemanha Oriental. O 1. FC Union Berlin é o 56o clube alemão a disputar a Fußball-Bundesliga.
 Ligações externas
 Membros da Liga Hanseática
 Prémio Princesa das Astúrias da Concórdia


type: caselaw

jurisdiction: EU

text:
 12.6.2004
 HU
 Az Európai Unió Hivatalos Lapja
 C 156/3
 Az Európai Közösségek Bizottsága által 2004. április 2-án a Görög Köztársaság ellen benyújtott kereset
 (C-166/04. sz. ügy)
 (2004/C 156/06)
 Az Európai Közösségek Bizottsága, képviseli Maria Patakia és Michel Van Beek, a Bizottság Jogi Szolgálatának jogtanácsosai, kézbesítési cím: Luxembourg, 2004. április 2-án keresetet nyújtott be az Európai Közösségek Bíróságához a Görög Köztársaság ellen.
 A felperes a következő döntés meghozatalát kéri a Bíróságtól:
 —
 állapítsa meg, hogy a Görög Köztársaság azáltal, hogy nem tette meg a szükséges intézkedéseket annak érdekében, hogy egy olyan egységes, specifikus és integrált jogrendet hozzon létre és működtessen, amely a vadon élő madarak védelméről szóló (1) 79/409/EGK irányelv védelemre vonatkozó célkitűzéseinek fényében képes biztosítani az „Ahelóosz-torkolat, Mesolongion/Aitolikon lagúna és az Evinos folyó és Echinád szigetek”, mint GR2310001 Különösen Védett Terület fenntartható gazdálkodását és hatékony védelmét, az ezen irányelv 4. cikk (1) és (2) bekezdéséből eredő kötelezettségeit nem teljesítette,
 —
 kötelezze a Görög Köztársaságot a költségek viselésére.
 Jogalapok és fontosabb jogi érvek
 A Bíróság állandó joggyakorlata szerint egy tagállam nem hivatkozhat belső rendjéből származó körülményekre vagy nehézségekre azzal a céllal, hogy a közösségi jog szerint őt terhelő kötelezettségeknek és határidőknek a nem teljesítését igazolja.
 (1) HL L 103., 1979.4.25., 1. o.


type: legislation

jurisdiction: US

text:
 115 HRES 767 IH: Directing the Chief Administrative Officer of the House of Representatives to enter into contracts with nationally- or regionally-known franchises for the provision of food services in the cafeteria of the Longworth House Office Building in a food court setting.
 U.S. House of Representatives
 2018-03-07
 text/xml
 EN
 Pursuant to Title 17 Section 105 of the United States Code, this file is not subject to copyright protection and is in the public domain.
 IV115th CONGRESS2d SessionH. RES. 767IN THE HOUSE OF REPRESENTATIVESMarch 7, 2018Mr. Farenthold submitted the following resolution; which was referred to the Committee on House AdministrationRESOLUTIONDirecting the Chief Administrative Officer of the House of Representatives to enter into contracts
 with nationally- or regionally-known franchises for the provision of food
 services in the cafeteria of the Longworth House Office Building in a food
 court setting.
 1.Food service contracts with franchises for Longworth House Office Building cafeteria
 The Chief Administrative Officer of the House of Representatives shall ensure that all food services provided in the cafeteria of the Longworth House Office Building are provided under contracts entered into by the Chief Administrative Officer with nationally- or regionally-known food service franchises under which a variety of cuisines are provided to customers in a food court setting.


type: other

text:
KSKE 7 Sd 24/2012 - iSpis
 iSpis Judikatúra – KSKE 7 Sd 24/2012
 KS v Košiciach, dátum 01.04.2012, sp.zn. KSKE 7 Sd 24/2012
 § 67 ods. 1 zákona č. 461/2003 § 112 ods. 1 zákona č. 461/2003 § 82 zákona č. 461/2003 § 250l OSP § 250o OSP § 146 ods. 1 písm. c) OSP § 246c ods. 1 OSP § 42 ods. 3 OSP
 Súd: Krajský súd Košice Spisová značka: 7Sd/24/2012 Identifikačné číslo súdneho spisu: 7012200294 Dátum vydania rozhodnutia: 02. 04. 2012 Meno a priezvisko sudcu, VSÚ: JUDr. Jana Karady ECLI: ECLI:SK:KSKE:2012:7012200294.1
 Uznesenie Krajský súd v Košiciach v právnej veci navrhovateľa: D.. F. O.Č., X.., Z.. XX.XX.XXXX, B. O. Č.. XX, XXX XX A., proti odporkyni: Sociálna poisťovňa, ústredie, so sídlom Ul. 29. augusta č. 8, 813 63 Bratislava, v konaní o predčasný starobný dôchodok, takto
 Odvolaním doručeným odporkyni dňa 7.2.2012 sa navrhovateľ domáhal preskúmania rozhodnutia odporkyne č. XXX XXX XXXX zo dňa 14.1.2012, ktorým mu bola zvýšená suma starobného dôchodku po dodatočnom zhodnotení doby učebného pomeru od 1.2.1967 do 31.1.1968 v počte 365 dní ako obdobia dôchodkového poistenia.
 Dňa 9.3.2012 vydala odporkyňa nové rozhodnutie č. XXX XXX XXXX X, ktorým podľa § 67 ods. 1, § 112 ods. 1 a § 82 zákona č. 461/2003 Z. z. o sociálnom poistení v znení neskorších predpisov zvýšila navrhovateľovi od 1.7.2011 sumu predčasného starobného dôchodku na základe zhodnotenia obdobia dôchodkového poistenia od 1.9.1966 do 31.8.1968, čím opravnému prostriedku navrhovateľa v plnom rozsahu vyhovela.


type: wikipedia

text:
 Eventi, invenzioni e scoperte
 Decennio di composizione dei vangeli sinottici secondo l'ipotesi della scuola esegetica di Madrid.
 Nel 64 avviene il grande incendio di Roma, che molti sospettano essere stato causato dall'imperatore Nerone.
 Nel 64, Nerone accusa i cristiani di essere i colpevoli dell’incendio, scatenando una violenta persecuzione.
 Nel 65 il senatore Gaio Calpurnio Pisone, insieme al tribuno Subrio Flavio e al centurione Sulpicio Aspro, guida una congiura contro Nerone, che però fallisce e viene scoperta.
 Nel 68 Nerone, deposto dal senato, fugge e si suicida nella villa di un liberto.
 Anno dei quattro imperatori: dopo la morte di Nerone, a Roma inizia una guerra civile. Dal 68 al 69, si succedono Galba, Otone, Vitellio ed infine Vespasiano.
 Personaggi
 9 giugno 68 Roma – Morte di Nerone Imperatore Romano
 20 dicembre 69 – Roma, Vespasiano diviene Imperatore Romano
 Altri progetti
 07


text:
Jašma (no persiešu jašp - plankumainais akmens - vārdam var būt senāka izcelsme) ir necaurspīdīga kvarca kriptokristāliska varietāte, kuru dažādi piejaukumi (līdz 20% no satura) iekrāso dažādās krāsās. Visbiežāk sastopama koši sarkana, dzeltena vai brūna jašma, taču tā var būt arī zaļa, melna. Akmens lūzums - līdzens, gluds, tas labi pakļaujas pulēšanai.
 Jašma ir tuvu radniecīga citam kvarca paveidam - halcedonam, taču atšķirībā no tā nav šķiedraina.
 Jašmas krāsojums nav vienmērīgs - tā var būt smalki slāņota, tai cauri var vīties dendrīti. Pēc veidošanās jašma var plaisāt un pārbīdīties un tad atkal sacementēties, radot efektīgu rakstu. Jašmu iekrāso dažādi metālu oksīdi un hidroksīdi - krāsu zemes, dzelzs, mangāna oksīdi.
 No jašmas izgatavo vāzes, zīmogus, tabakdozes, rotaslietas. Lielākais pasaules dārgakmens ir jašmas gabals no Botsvanas, kurš sākotnēji svēra 800 kg. Tagad no tā ir izgatavota 224 kg smaga lode ar diametru - 54 cm, kura atrodas Vācijā, dārgakmeņu muzejā Idārā - Oberšteinā.
 Atradnes
 Jašma ir izplatīts akmens, taču dažas skaistākas varietātes atrod šādās valstīs:
 Austrija - Tirole, joslains
 Ēģipte - Nīlā, jo sevišķi tuvāk Kairai. Brūni dzeltena līdz ķieģeļsarkana, bieži smalki slāņota.
 Francija - Korsika, joslains
 Indija - "zebras jašma" - tumši brūna ar gaišbrūnām joslām, satur pārakmeņojumus;
 Itālija - Sicīlija, joslains
 Krievija - Altajs, Urāli, Sibīrija, joslains, ar pelēkām, zaļām, dzeltenām, sarkanām, brūnām joslām.
 Vācija - Idāra - Oberšteina, sarkana.
 Kvarca paveidi
 Dārgakmeņi
 Mineraloīdi


text:
 7.6.2022
 GA
 Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh
 C 222/6
 Achomharc arna thabhairt an 22 Meitheamh 2021 ag Bálint Krátky i gcoinne ordú na Cúirte Ginearálta (Tríú Dlísheomra) a fógraíodh an 16 Lúnasa 2021 i gCás T-13/21 Krátky v Parlaimint na hEorpa agus páirtithe eile
 (Cás C-503/21 P)
 (2022/C 222/09)
 Teanga an cháis: an Ungáiris
 Páirtithe
 Iarratasóir: Bálint Krátky (ionadaí: I. Kriston, ügyvéd)
 Páirtithe eile sna himeachtaí: Parlaimint na hEorpa, Comhairle an Aontais Eorpaigh, An Coimisiún Eorpach
 Dhíbh an Chúirt Bhreithiúnais (Naoú Dlísheomra) an t-achomharc le hordú an 22 Márta 2022 agus d’ordaigh sí don iarratasóir na costais a íoc.


text:
 27.3.2010
 RO
 Jurnalul Oficial al Uniunii Europene
 C 80/37
 Acțiune introdusă la 27 ianuarie 2010 — Arkema France/Comisia
 (Cauza T-23/10)
 2010/C 80/61
 Limba de procedură: engleza
 Părțile
 Reclamantă: Arkema France (Colombes, Franța) (reprezentanți: J. Joshua, Barrister, E. Aliende Rodríguez, lawyer)
 Pârâtă: Comisia Europeană
 Concluziile reclamantei
 —
 Anularea articolului 1 alineatele (1) și (2) din Decizia C(2009) 8682 a Comisiei din 11 noiembrie 2009 în măsura în care se aplică reclamantei și, în orice caz, anularea articolului 1 alineatul (1) în măsura în care se arată că reclamanta ar fi participat la o încălcare a dreptului comunitar în sectorul stabilizatorilor de cupru în cursul perioadei 16 martie 1994-31 martie 1996;
 —
 anularea amenzilor impuse reclamantei prin articolul 2;
 —
 în cazul în care Tribunalul nu decide anularea integrală a amenzilor, reducerea substanțială a acestora, în exercitarea competenței Tribunalului de a judeca pe fond;
 —
 obligarea Comisiei la plata cheltuielilor de judecată.
 Motivele și principalele argumente
 Prezenta acțiune urmărește anularea Deciziei adoptate la 11 noiembrie 2009 în cauza COMP/38.589-Stabilizatori termici, prin care Comisia a constatat că reclamanta a participat la o un număr de două încălcări ale articolului 81 CE (devenit articolul 101 TFUE), una în cadrul sectorului stabilizatorilor de cupru, iar alta în cadrul sectorului ESBO, aplicând reclamantei o amendă pentru fiecare categorie de produse.
 Reclamanta invocă următoarele motive în susținerea acțiunii:
 În primul rând, potrivit unei interpretări corecte a articolului 25 din Regulamentul (CE) nr. 1/2003 (1), procedura în cauza Akzo (2) nu a dus la întreruperea cursului prescripției, iar puterea Comisiei de a impune amenzi se prescrisese în ceea ce privește cele două încălcări în temeiul termenului de zece ani care decurge din regula „dublei limitări”. Comisia a săvârșit o eroare de drept atunci când a decis că procedura în cauza Akzo de la Tribunal a dus la întreruperea cursului prescripției și că maximul de zece ani prevăzut la articolul 25 alineatul (5) din regulamentul menționat putea fi prelungit în speță.
 În al doilea rând, Comisia nu a dovedit un interes legitim în constatarea încălcărilor pentru carte nu deținea competența de a impune amenzi. În fapt, articolul 7 din Regulamentul nr. 1/2003 permite Comisiei să constate încălcările fără a impune amenzi, cu condiția să demonstreze existența unui interes legitim.
 În al treilea rând, independent de primele două motive, reclamanta solicită Tribunalului să anuleze constatarea de la articolul 1 alineatul (1) din decizia atacată, potrivit căreia reclamanta a participat la o încălcare în sectorul stabilizatorilor de cupru în cursul perioadei 16 martie 1994-31 martie 1996, întrucât Comisia nu a demonstrat un interes legitim cât privește această constatare.
 În al patrulea rând, în ipoteza în care Tribunalul nu anulează amenzile în integralitate, reclamanta susține că nu a fost dovedit de către Comisie faptul că încălcarea s-ar fi prelungit după 23 februarie 1999, astfel încât amenda impusă pentru a doua perioadă a înțelegerii ar trebui redusă pentru a ține seama de durata mai scurtă a încălcărilor.
 (1) Regulamentul (CE) nr. 1/2003 al Consiliului din 16 decembrie 2002 privind punerea în aplicare a normelor de concurență prevăzute la articolele 81 și 82 din tratat (JO 2003, L 1, p. 1, Ediție specială, 08/vol. 1, p. 187).
 (2) Hotărârea Tribunalului din 17 septembrie 2007, Akzo Nobel Chemicals și Akcros Chemicals/Comisia (T-125/03 și T-253/03, Rep., p. II-3523).


text:
Tá an Chros, dá ngairtear go coitianta Cros an Deiscirt nó an Chros Theas, ar an gceann is lú de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha (i gcontrárthacht le Cros an Tuaiscirt), ach tá sí ar cheann de na réaltbhuíonta is cáiliúla freisin. Is é Crux, nó Crux Australis, a thugtar mar ainm Laidine uirthi, rud a chiallaíonn cros, nó cros an deiscirt. Tá réaltbhuíon an Cheinteáir ar thrí thaobh di agus réaltbhuíon na Cuileoige ar an taobh theas di.
 In aghaidh bharúil choitianta na ndaoine, ní os comhair an Bhéir Mhóir atá an Chros. Sa teochrios, áfach, bíonn an dá chuid le chéile le feiceáil sa spéir ag an am céanna i rith mhí Aibreáin is mhí an Mheithimh - an Chros thíos ó dheas agus an Béar Mór thíos ó thuaidh. Is amhlaidh go bhfuil an Chros díreach os comhair Chaiseoipé, agus mar sin de ní féidir an dá chuid le chéile a fheiceáil sa spéir ag an am céanna. Tá an Chros timpholach i leithead 34&deg ó dheas agus in áiteanna atá níos faide ó dheas ná sin - is é sin le rá, ní théann sí faoi choíche.
 Ós rud é go bhfuil réalta theas shoiléir in easnamh ar an leathsféar neamhai theas (is í Sigma Octantis an réalt is gaire don phol, ach tá sí siúd chomh doiléir sin nach mbíonn aon mhaith inti mar réalta theas), baintear úsáid go coitianta as dhá réalta de chuid na Croise (Alfa agus Gamma, dá ngairtear Acrux agus Gacrux faoi seach) chun an pol neamhaí theas a aimsiú. Ag leanúint den líne idir an dá réalta sin, má chuirfear a fad faoi 4.5 léi bainfear amach an Pol Neamhaí Theas, nó pointe i ngar dó. De rogha air sin, má tharraingeofar líne go hingearach idir α Centauri (Toliman nó Rigel Kent) agus β Centauri (Agena), taispeánfaidh an pointe mar a dtrasnóidh an líne seo agus an líne luaite san alt roimhe seo an Pol Neamhaí Theas.
 Má bhaintear úsáid as an gCros chun an Pol Neamhaí Theas a aimsiú, bítear cúramach gan an astaireacht dá ngairtear an Chros Bhréige a thógáil in abhraíocht na Croise.
 Príomhghnéithe
 α Cru: déréalta atá níos gile ná β Cru
 γ Cru: réalta dhúbailte optúil
 μ Cru: réalta dhúbailte
 Réada suntasacha domhainspéire
 Réaltnéal an Ghualmhála: is é seo an réaltnéal dorcha is suntasaí ar an spéir, sárfheicthe ag an tsúil fhornocht mar bhall mór duibhe ar Bhealach na Bó Finne ó theas.
 NGC 4755: is réad domhainspéire eile sa Chros í an réaltbhraisle oscailte NGC 4755, dá ngairtear an Bosca Seod, nó Braisle Kappa Crucis. Ba é Nicolas Louis de Lacaille a d'aimsigh sa bhliain 1751-1752 í. Tá sí suite 7,500 solasbhliain i bhfad uainn, nó mar sin, agus cuimsíonn sí ionann agus 100 réalta agus iad scaipthe trasna achair atá 20 solasbhliain ar leithead.
 Stair
 De bharr luainíocht na gcónocht, bhíodh réaltaí na Croise infheicthe ón gceantar Meánmhuirí i rith an tSeansaoil; agus mar sin de bhí eolas ag na réalteolaithe Sean-Ghréagacha ar na réaltaí siúd. Ní aithnítí, áfach, mar réaltbhuíon ina ceart féin í, ach mar roinn an Cheinteáir.
 Cuirtear ceapadh na Croise mar réaltbhuíon aonair i leith an réalteolaí Fhrancaigh Augustin Royer, sa bhliain 1679; ach d'aithnítí mar chros í i bhfad roimhe sin.
 Tá na cúig réalta is gile de chuid na Croise (α, β, γ, δ agus ε Crucis) le feiceáil ar bhratacha na hAstráile, na Brasaíle, Nua-Ghuine Phapua agus Shamó, chomh maith le Ceantar Magallanes na Sile. Tá siad le feiceáil chomh maith ar roinnt de bhratacha na státaí is dúichí Astrálacha: is iad sin Victoria, Críoch Phríomhchathair na hAstráile agus Críoch an Tuaiscirt. Tá na ceithre réalta is gile (gan epsilon a chur san áireamh) le feiceáil ar bhratach na Nua-Shéalainne agus ar bhratach Mercosur (crios trádála i Meiriceá Theas). Tá an Chros le feiceáil chomh maith ar armas na Brasaíle. Tá leagan stílithe na Croise ar Bhratach Eureka a ceapadh mar gheall ar éirí amach san Astráil sa bhliain 1854.
 Naisc le hábhar eile a bhaineann leis an gCros
 Sonraí réaltmhéadracha ag baint leis an gCros
 Naisc sheachtracha
 Yale Bright Star Catalog
 an Chros ar shuíomh Robin Gatter
 Star Tales de chuid Ian Ridpath
 an Chros agus Miotaseolaíocht an Domhain
 an Chros ar shuíomh Richard Dibon-Smith
 Peoria Astronomical Society: an Chros
 The Deep Photographic Guide to the Constellations: an Chros
 Letter of Andrea Corsali 1516-1989: with additional material
 An chéad cur síos ar gCros an Deiscirt agus an chéad léaráid, i dteannta tuairimíochtaí faoin Astráil... – Leabharlann Náisiúnta na hAstráile a chur ar fáil
 Tagairtí
 Chros


text:
Stambuł (tur. İstanbul) – największe i najludniejsze miasto w Turcji oraz jej centrum kulturalne, handlowe i finansowe. Rozciąga się po obu stronach cieśniny morskiej Bosfor, od północnego wybrzeża morza Marmara do południowego wybrzeża Morza Czarnego. Położenie miejscowości zarówno w europejskiej Tracji, jak i azjatyckiej Bitynii sprawia, że jest ona jedyną metropolią świata znajdującą się na dwóch kontynentach.
 Jedno z największych miast świata, najludniejsze miasto Europy, stolica prowincji Stambuł. Rozwinięty ośrodek przemysłowy, wytwarzający około 1⁄4 produkcji kraju. Główne centrum finansowe Turcji, siedziba kilkudziesięciu banków i giełdy papierów wartościowych. Siedziba pięciu uniwersytetów, z których najstarszy – Uniwersytet Stambulski – został założony w 1863 roku.
 W 2018 roku Stambuł odwiedziło 12,8 mln turystów z całego świata – był ósmym najczęściej odwiedzanym miastem na świecie.
 Geografia
 Stambuł położony jest nad cieśniną Bosfor i morzem Marmara. Zachodnia część miasta znajduje się w Europie, wschodnia natomiast w Azji. Powierzchnia Stambułu wynosi 1539 km2, zaś całej prowincji – 6220 km2.
 Miasto tworzą trzy części: część azjatycka, półwysep po stronie europejskiej na południe od Złotego Rogu oraz dzielnica Galata z tzw. Nowym Miastem. W części europejskiej znajdują się instytucje handlowe, zaś część azjatycka ma charakter dzielnicy mieszkaniowej.
 Obszar półwyspu odpowiada położeniu XV-wiecznego Konstantynopola, dzisiaj znajdują się tu dzielnice Eminönü oraz Fatih. Półwysep otacza od południa Morze Marmara, a od wschodu cieśnina Bosfor. Na Półwyspie znajdują się największe kościoły, najwspanialsze meczety i największe muzea. Na dwóch z siedmiu wzgórz, na których leży Stambuł, zbudowano Pałac Topkapı i Meczet Sultanahmet. Tu znajduje się również Hipodrom, Hagia Sofia. Stare miasto jest otoczone murami miejskimi pochodzącymi z IV i V n.e. Mają kilka części: część nadmorska leży nad Morzem Marmara, lądowa ciągnie się od Yedikule aż do Złotego Rogu.
 Na północ od Złotego Rogu znajdują się historyczne dzielnice Beyoğlu i Beşiktaş, z pałacami sułtańskimi, willami: Ortaköy, Bebek położonymi nad brzegiem cieśniny. Na brzegu Bosforu, zarówno po stronie europejskiej, jak i azjatyckiej, bogaci Stambulczycy budowali luksusowe wille, zwane yalı, służące za letnie rezydencje.
 Dystrykty Üsküdar i Kadıköy znajdujące się w azjatyckiej części miasta, początkowo były niezależnymi miastami (podobnie jak Beyoğlu po europejskiej stronie).
 Klimat
 Miasto znajduje się w strefie klimatu śródziemnomorskiego z pewnymi wpływami klimatu kontynentalnego; ciepłe i wilgotne lato, chłodną i deszczową zimę. Roczna suma opadów wynosi średnio 844 mm. Zimą często występują opady śniegu. Okres letni trwa od czerwca do września. Najcieplejszym miesiącem jest sierpień, a najchłodniejszym styczeń. Miasto jest wietrzne, średnia prędkość wiatru wynosi 17 km/h. Najwyższą zarejestrowaną w mieście temperaturę 40,5 °C odnotowywano 12 lipca 2000, najniższą zaś, −16,1 °C, 9 lutego 1927.
 Geologia
 Stambuł jest usytuowany w pobliżu uskoku północnoanatolijskiego, który biegnie z północnej Anatolii do Morza Marmara. Dwie płyty tektoniczne: Afrykańska i Eurazjatycka stykają się tutaj ze sobą. Uskok ten był przyczyną wielu dużych trzęsień ziemi: w 1509 roku trzęsienie ziemi spowodowało tsunami, które przedarło się za mury miejskie, niszcząc ponad 100 meczetów i zabijając 10 000 ludzi. W 1894 roku trzęsienie ziemi spowodowało zawalenie się części Krytego Bazaru. Trzęsienie ziemi 17 sierpnia 1999 roku z epicentrum w Izmicie zabiło 18 000 ludzi.
 Nazwa
 Pierwsza nazwa miasta – Bizancjum ( Byzantion) – pochodziła od imienia jego założyciela – Byzasa. W III wieku n.e. miasto nosiło nazwę Augusta Antonina, na cześć syna Septymiusza Sewera – Antoniusza. Cesarz Konstantyn I Wielki zmienił nazwę miasta na Nova Roma, czyli Nowy Rzym, jednocześnie gruntownie przebudowując miasto. Inne nazwy z tego okresu to: Wschodni Rzym, Drugi Rzym, Roma Constantinopolitana.
 Nazwa Konstantynopol (gr. Konstantinupolis, łac. Constantinopolis, nowogr. Konstantinupoli), czyli „Miasto Konstantyna”, została po raz pierwszy użyta przez cesarza Teodozjusza II i stała się oficjalną nazwą miasta przez cały okres bizantyński, używaną również w czasach Imperium Osmańskiego.
 W 1930 roku rząd turecki wystąpił z apelem do państw zachodnich o zaprzestanie używania formy Konstantynopol, a używanie tylko nazwy Istanbul, jednocześnie wymuszając stosowanie tej nazwy nowym prawem pocztowym. W Imperium Osmańskim oraz w świecie arabskim miasto to istniało również pod nazwą Kostantiniyye.
 Nazwa Stambuł (İstanbul) pochodzi od zniekształconego przez Turków greckich słów: eis ten polin, oznaczających: do miasta. „Miastem” nazywali Bizantyjczycy stolicę cesarstwa, w czasach Konstantyna Wielkiego uważaną za najludniejsze miasto świata. Frazą eis ten polin ludy wschodu (Ormianie, Persowie, a za nimi Turcy) określały kierunek podróży do Konstantynopola od wielu wieków.
 W krajach słowiańskich dawniej miasto było znane także jako Carogród, w tekstach skandynawskich Miklagard.
 Historia
 Pierwsze ślady osadnictwa w okolicach Stambułu pochodzą z epoki kamienia i znajdują się w części azjatyckiej miasta. Pierwsza zorganizowana osada istniała w epoce brązu na terenie dzisiejszego pałacu Topkapı. Około 680 p.n.e. uciekinierzy z greckiej Megary założyli kolonię Chalkedon w azjatyckiej części.
 Około 660 p.n.e. inna grupa Greków pod przewodnictwem Byzasa założyła po stronie europejskiej pierwszą większą miejscowość – obecnie Sarayburnu, czyli „Cypel Pałacu” na Historycznym Półwyspie. Dzięki korzystnemu położeniu geograficznemu miasto bardzo szybko się rozwijało. W 513 p.n.e. miasto zostało zdobyte przez wojska perskie. Od 407 p.n.e. miasto należało do Aten, a od 405 p.n.e. do Sparty. W 227 p.n.e. po azjatyckiej stronie miasta zaczęli się osiedlać Galowie.
 W 146 p.n.e. został zawarty związek z Republiką rzymską. W 196 roku cesarz Septymiusz Sewer włączył miasto do Cesarstwa. Cesarz Konstantyn I Wielki przebudował miasto i w 330 roku nadał mu nową nazwę – Konstantynopol. Po podziale Cesarstwa rzymskiego po śmierci Teodozjusza I, stolicą Cesarstwa Wschodniorzymskiego został Konstantynopol. W V wieku miasto otoczono nowymi murami. Za rządów cesarza Justyniana wybudowano Kościół Hagia Sofia. W latach 674–678 i 717–718 oblegane przez Arabów. W 1054 roku Konstantynopol stał się centrum kościoła prawosławnego. W 1096 roku miasto odwiedzili krzyżowcy, nie czyniąc szkód. Napływali również handlarze z Wenecji i Genui – powstała wtedy dzielnica Galata. Po zdobyciu i złupieniu 13 kwietnia 1204 przez krzyżowców, w latach 1204–1261 Konstantynopol był stolicą stworzonego przez nich Cesarstwa Łacińskiego. Odzyskany przez Michała VIII Paleologa, stracił jednak dawne znaczenie. Kolonia Galata przejęła zyski z handlu. Konstantynopol pustoszał, liczba ludności malała, budowle ulegały ruinie.
 Pod koniec XIV wieku pod mury miasta po raz pierwszy podeszli Osmanowie i zajęli okolice miasta. W 1390 roku wojska Bajazyda I oblegały miasto, następne oblężenie miało miejsce w 1422 roku pod dowództwem Murada II. Miasto zostało zdobyte przez Turków pod wodzą Mehmeda II 29 maja 1453 i stało się stolicą Imperium Osmańskiego. Gdy w 1517 roku Osmanowie podbili Egipt i kalifat został przeniesiony do Stambułu, miasto stało się centrum islamskiego świata. W XVI-XVIII wieku miasto ozdabiano pałacami, meczetami, kompleksami architektonicznymi. W XIX wieku, kiedy państwo czyniło próby europeizacji, zrezygnowano z tradycyjnej osmańskiej architektury, zastępując ją barokiem i rokoko. Po I wojnie światowej 15 marca 1919 roku do miasta wkroczyły wojska alianckie.
 W 1923 stolicę Republiki Tureckiej przeniesiono do Ankary. 28 marca 1930 roku miasto zostało oficjalnie nazwane Stambułem dla potrzeb kontaktów międzynarodowych.
 Administracja
 Merem Stambułu i równocześnie gubernatorem miasta i prowincji stambulskiej od 2019 jest Ekrem İmamoğlu. Podział administracyjny miasta został ustalony w 1930 roku i przetrwał do 2008. 974,97 km2 miasta znajduje się po europejskiej stronie, a 855,95 km2 po stronie azjatyckiej (anatolijskiej). W kwietniu 2008 roku do 32 istniejących dystryktów Stambułu zostało dodanych 7 nowych.
 Metropolia jest podzielona na dystrykty i miasta. W samym Stambule znajduje się dwadzieścia siedem dystryktów, cztery niezależne dystrykty w metropolii (Büyükçekmece, Çatalca, Silivri i Şile) oraz jeden nienależący do metropolii (Sultanbeyli).
 Dystrykty w Stambule:
 po stronie europejskiej: Avcılar, Küçükçekmece, Bakırköy, Bahçelievler, Bağcılar, Güngören, Esenler, Bayrampaşa, Zeytinburnu, Fatih, Eminönü, Beyoğlu, Beşiktaş, Şişli, Kağıthane, Sarıyer, Gaziosmanpaşa, Eyüp.
 po stronie azjatyckiej: Üsküdar, Beykoz, Kadıköy, Kartal, Pendik, Tuzla, Ümraniye, Adalar, Maltepe.
 Miasta wchodzące w skład metropolii:
 Alemdağ, Arnavutköy, Bahçeköy, Bahçeköy z okolicami, Boğazköy, Bolluca, Çavuşbaşı, Çekmeköy, Göktürk, Haracci, Orhanlı, Ömerlı, Samandıra, Sarıgazi, Sultançiftliği, Taşoluk, Yenidoğan
 Mer metropolii. Wybierany jest raz na pięć lat.
 Rada Municypalna. Rada dyskutuje i zatwierdza decyzje dotyczące Metropolii i poszczególnych dystryktów. Składa się z 1/2 członków rad dystryktów i niższych organów wchodzących w skład Metropolii, oraz ich merów. Radzie przewodniczy mer metropolii. Kadencja trwa 5 lat.
 Metropolitalny Komitet Wykonawczy jest organem ustawodawczym i wykonawczym oraz doradczym. Jedynym wybieralnym członkiem komitetu jest mer. Komitetowi przewodniczy mer lub osoba przez niego desygnowana. Obowiązki komitetu: kontrola budżetu stworzonego przez mera, sprawy finansowe miasta.
 Każdy dystrykt ma własnego mera i radę której członkowie wybierani są raz na pięć lat. Jedna piąta
 członków tych rad reprezentuje swój dystrykt w Radzie Municypalnej. Dystrykty mają własne budżety i dochody.
 Ważnymi instytucjami w Metropolii Stambulskiej są ISKI oraz IETT. ISKI zarządza wodą pitną w mieście, IETT zarządza systemem komunikacyjnym.
 Demografia
 W 2012 roku populacja Stambułu wynosiła 13 854 740. Jest tym samym najludniejszym miastem w Turcji, jak i w Europie. Liczba mieszkańców nieustannie rośnie wskutek migracji ludności z obszarów wiejskich. Co roku przybywa około 500 000 mieszkańców, dobudowując nowe ulice – około 1000 rocznie.
 Gęstość zaludnienia wynosi 2481 mieszkańców na km2.
 Licząca mniej niż 3 tysiące osób mniejszość grecka zamieszkuje głównie dzielnicę Fanar.
 Transport
 Lotniska
 W Stambule znajdują się dwa międzynarodowe lotniska:
 Port lotniczy Stambuł. Największy międzynarodowy port lotniczy Turcji. Położony w europejskiej części miasta, w dzielnicy Arnavutköy, około 35 km od centrum miasta.
 Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen. W dystrykcie Kurtköy po azjatyckiej stronie, w pobliżu toru wyścigowego.
 Kolej
 Stambuł posiada dwa główne dworce kolejowe: po stronie europejskiej jest to Dworzec Kolejowy Şirkeci (tu kończą bieg wszystkie pociągi przyjeżdżające z Europy), po azjatyckiej Dworzec Kolejowy Haydarpaşa (obsługujący pociągi odjeżdżające w kierunku wschodnim i południowym, w tym na Bliski Wschód).
 Sieć kolejowa między europejską a anatolijską stroną miasta była połączona za pomocą promów kolejowych. Zostały one zastąpione przez tunel Marmaray pod Bosforem. Tunel Marmaray połączył również metro po obu stronach Bosforu. Tunel ukończono w 2013, natomiast pierwsi pasażerowie pojechali w roku 2015.
 Metro
 W Stambule od 2000 roku działa system metra uruchomiony po europejskiej stronie miasta, obecnie trwają zaawansowane prace nad rozbudową istniejącego odcinka. Istnieją trzy linie metra. Pierwsza biegnie od Kabataş do Eminönü i do Zeytinburnu przez Aksaray, druga z Aksaray do Portu lotniczego Atatürk przez Yenibosna. Trzecia łączy Taksim z 4. Levent poprzez Sisli.
 Kolej linowa
 Kolej łączy Kabataş z Taksim.
 Tramwaje
 Tramwaje kursują po ulicy İstilkal pomiędzy Taksim a Tünel. Ulica ta jest poza tym całkowicie zamknięta dla ruchu kołowego. Kolejna linia tramwajowa biegnie od Kabataş do Bağcılar.
 Kolej podmiejska
 Kolej podmiejska, zwana Banliyö Treni kursuje od Sirkeci na europejskiej stronie oraz od Haydarpaşa po anatolijskiej stronie miasta.
 Żegluga
 W Stambule znajduje się największy port w Turcji. Stary port na Złotym Rogu służy obecnie prywatnym statkom, natomiast porty Karaköy i Eminönü są używane przez duże statki rejsowe kursujące do portów na Morzu Czarnym i Morzu Śródziemnym. Główny port przeładunkowy w Stambule znajduje się w dystrykcie Harem w okręgu Üsküdar po azjatyckiej stronie miasta.
 Przez Bosfor kursują IDO (İstanbul Deniz Otobüsleri) – tradycyjne białe promy, oraz prywatne Tur Yol. Kursują regularnie, podróż jest o wiele szybsza i tańsza niż przedostanie się na drugą stronę Bosforu mostami, stąd są bardzo popularne wśród mieszkańców Stambułu. Podróżować można również katamaranem zwanym „morskim autobusem” (między portem promowymYenikapı po europejskiej stronie a portem promowym Pendik). Po Bosforze kursują również araba vapuru(między Sirkeci a Haremem) oraz motorówki (Kadıköy-Eminönü-Kadıköy, Beşiktaş-Üsküdar-Beşiktaş, Karaköy-Üsküdar-Karaköy).
 Transport drogowy
 Taksówki.
 Dolmuş. specyficzny dla Turcji sposób podróżowania. Są to zbiorowe taksówki – minibusy lub samochody podróżujące po wyznaczonych trasach. Cena jest zależna od odległości. Nie ma ustalonych przystanków.
 Autobusy. Istnieją dwa rodzaje komunikacji autobusowej: Belediye Otobüsü – komunikacja miejska: autobusy czerwone i zielone, oraz Halk Otobüsü, czyli prywatne autobusy koloru pomarańczowego i niebieskiego. Płaci się gotówką.
 Drogi E5, E90 oraz autostrada transeuropejska (TEM) to trzy główne połączenia drogowe Europy z Turcją. Sieć autostrad w okolicach Stambułu jest dobrze rozwinięta. Autostrady biegną na wschód do Ankary, oraz na zachód do Edirne. Wokół miasta biegną również dwie drogi szybkiego ruchu.
 Mosty
 Brzegi Bosforu łączą dwa mosty:
 Most Bosforski ukończony w 1973 ma długość 1074 m. Łączy Beylerbeyi i Ortaköy.
 Most Mehmeda Zdobywcy ukończony w roku 1988, ma długość 1090 m. Łączy Kanlıca i Rumeli Hisarı
 Za przejazd przez mosty z europejskiej strony na anatolijską pobierane są opłaty.
 Złoty Róg spinają obecnie trzy mosty:
 Most Galata (zbudowany w 1836)
 most Atatürka
 most Haliç
 Kultura i sztuka
 Imprezy i koncerty odbywają się w wielu miejscach w Stambule, między innymi w Hagia Eirene, Rumeli Hisarı, Yedikule, Pałacu Topkapı, Parku Gülhane, również w Centrum Kultury Atatürka (AKM) na placu Taksim czy w Sali Koncentrowej im. Cemala Reşita. W mieście znajduje się wiele nocnych klubów, restauracji i barów. Rejony w okolicy ulicy Istiklal oraz Nişantaşı są pełne kafejek, restauracji, pubów i klubów, a również galerii sztuki, teatrów i kin.
 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Stambule jest jednym z najważniejszych festiwali w Turcji. Innym znanym jest Biennale w Stambule – impreza artystyczna odbywająca się od 1987, na której wystawiane są dzieła sztuki współczesnej. Muzeum Pera oraz Muzeum Sakıp Sabancı wystawiały dzieła takich artystów jak Picasso, Rodin czy Rembrandt. Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Stambule nad Bosforem mieści kolekcję dzieł sztuki współczesnej, wystawiane są dzieła czołówki awangardowych twórców tureckich. Znajdują się tu kino i biblioteka. Muzeum Rahmi M. Koça nad Złotym Rogiem jest prywatnym muzeum poświęconym transportowi, przemysłowi i komunikacji. W 1855 w Stambule zmarł Adam Mickiewicz.
 Stambuł w kulturze
 Stambuł został opisany przez Orhana Pamuka w książce Stambuł, Wspomnienia i miasto.
 w 2008 roku Orhan Pamuk wydał książkę Muzeum Niewinności, którego akcja rozgrywa się w Stambule w II połowie XX wieku
 w 2016 roku Ceyda Torun zrealizowała film dokumentalny Kedi – sekretne życie kotów którego akcja toczy się w Stambule
 Elif Shafak umiejscawia akcję swojej książki „10 minut i 38 sekund na tym dziwnym świecie” właśnie w Stambule.
 Media
 Pierwsza turecka gazeta została wydrukowana 1 sierpnia 1831. Większość gazet o zasięgu ogólnokrajowym ma swoją siedzibę w Stambule, z równoległymi wydaniami w Ankarze i Izmirze.
 Główne dzienniki: Hürriyet, Milliyet, Sabah, Radikal, Cumhuriyet, Zaman, Türkiye, Akşam, Bugün, Star, Dünya, Tercüman, Güneş, Vatan, Posta, Takvim, Vakit, Yeni Şafak, Fanatik oraz Turkish Daily News
 Stacje radiowe i telewizyjne: CNBC-e, CNN Türk, MTV Türkiye, Fox Türkiye, Fox Sports Türkiye, NTV, Kanal D, ATV, Show TV, Star TV, Cine5, SKY Türk, TGRT Haber, Kanal 7, Kanal Türk, Flash TV.
 Religia
 W Stambule znajduje się 2691 czynnych meczetów, 123 czynnych kościołów, 26 czynnych synagog. 109 cmentarzy muzułmańskich oraz 57 niemuzułmańskich. Mniejszości religijne obejmują: wyznawców Kościoła Prawosławnego (Stambuł jest siedzibą prawosławnych patriarchów Konstantynopola; katedra patriarsza mieści się w dzielnicy Fener), Kościoła Ormiańskiego, Kościoła katolickiego oraz Żydów sefardyjskich.
 Ormianie zamieszkują głównie Kumkapı w dystrykcie Eminönü. W dzielnicy Balat w dystrykcie Fatih mieszka wielu Żydów, w dzielnicy Fener Grecy, a w Nişantaşı i Beyoğlu lewantyńczycy.
 Islam
 Pierwszy meczet w Stambule został wybudowany w Kadıköy po azjatyckiej stronie miasta, która została zdobyta przez Państwo Osmańskie w 1353. Pierwszym meczetem po europejskiej stronie był meczet wybudowany w Rumeli Hisarı w 1452. Pierwszym dużym meczetem wybudowanym już za panowania Turków mieście był Meczet Sultan Eyüp wybudowany w 1458, natomiast pierwszym meczetem w Stambule był Meczet Fatih (1470), wybudowany na miejscu ważnego bizantyńskiego Kościoła Świętych Apostołów.
 Stambuł był siedzibą Kalifatu w latach 1517–1924. W Pałacu Topkapı i Meczecie Eyüp Sułtan znajdują się przedmioty należące do Mahometa i pierwszych Kalifów. Sułtan dzierżył klucze do Mekki.
 Chrześcijaństwo
 Siedzibą patriarchy Konstantynopola jest dystrykt Fener. W Stambule ma swoją siedzibę również Apostolski Kościół Ormiański. Po zdobyciu Konstantynopola sułtan Mehmed II ustanowił system Milletów, zgodnie z którymi ludność na terenie Konstantynopola i całego Imperium została podporządkowana do grup według przynależności religijnej, a nie etnicznej. I tak Mehmed II założył w 1461 nieistniejący wcześniej Ormiański Patriarchat Konstantynopola. W epoce Bizancjum, Kościół Ormiański był uważany za herezję i nie pozwalano Ormianom posiadać swojego kościoła wewnątrz murów miejskich. Kilku ormiańskich świętych, takich jak Święty Nerses, było wygnanych i uwięzionych na Adalar w pobliżu Konstantynopola na Morzu Marmara.
 W momencie wprowadzenia systemu milletów wiele spraw wewnątrz społeczności przeszło pod zarząd zwierzchników religijnych danych społeczności: patriarchy Konstantynopola dla wyznawców prawosławia, ormiańskiego patriarchy Konstantynopola dla Ormian (oraz przejściowo dla chrześcijan syryjskich) oraz naczelnego rabina dla Żydów.
 Od końca XIX w. liczebność mniejszości ormiańskiej i greckiej w Stambule zmniejszała się. W 1923 doszło do wymiany ludności między Grecją a Turcją. Jednakże Greckim mieszkańcom Stambułu oraz wysp Imbros i Tenedos pozwolono pozostać w swoich domach w zamian za co w greckiej Tracji Wschodniej mogła pozostać miejscowa społeczność turecka. Pomimo tego w latach 30. XX w. wprowadzono dyskryminujące ustawodawstwo, które zabraniało Grekom wykonywania około 30 zawodów od krawca czy cieśli po zawody medyczne i prawnicze. W 1942 wprowadzono dodatkowe podatki dochodowe, które miały służyć zebraniu funduszy na obronę kraju w razie ewentualnego przystąpienia Turcji do II wojny światowej. Szczególnie boleśnie dotknęły one ludność niemuzułmańską (chrześcijan, Żydów), wciąż kontrolującą znaczną część tureckiej gospodarki. Dodatkowo w 1955 Pogrom Stambulski spowodował dalszą, liczną emigrację Greków. W 1964 roku wszyscy Grecy nieposiadający tureckiego obywatelstwa (było to około 100 000) zostali deportowani.
 Obecnie większość Greków i Ormian w Turcji oraz Lewantyńczyków zamieszkuje okolice Stambułu. Znajduje się tu również pewna liczba Niemców Bosforskich. W okolicach Stambułu znajdują się osiedla zamieszkane przez ludność obcego pochodzenia. Najbardziej znane to:Arnavutköy (wioska albańska), Polonezköy (polska wioska) oraz Yeni Bosna (Nowa Bośnia).
 Na początku XX w. w Stambule znajdowało się ponad 40 000 katolików pochodzenia włoskiego (potomkowie kupców z Genui i Wenecji osiadłych tu w czasach Bizancjum i Imperium Osmańskiego oraz włoskich robotników przybyłych tu w XIX w.). W Stambule przebywał Giuseppe Garibaldi oraz Giuseppe Mazzini. Wpływy włoskie widać w Stambule w architekturze dzielnic Galata, Beyoğlu i Nişantaşı.
 Judaizm
 Żydzi sefardyjscy zamieszkiwali miasto od ponad 500 lat. Wraz z Arabami uciekli z Półwyspu Iberyjskiego w 1492 przed hiszpańską inkwizycją, która zmuszała ich do przejścia na chrześcijaństwo. Sułtan osmański Bajazyd II wysłał do Hiszpanii flotę pod dowództwem Kemala Reisa, by ocalić torturowanych i zabijanych Arabów i Żydów. Ponad 200 000 hiszpańskich Żydów uciekło do Tangeru, Algierii, Genui i Marsylii, a następnie do Salonik i Stambułu. Sułtan nadał obywatelstwo osmańskie ponad 93 000 sefardyjskim Żydom. Kolejna duża grupa Sefardyjczyków przybyła z południowej Italii, która była wówczas pod kontrolą Hiszpanii. Synagoga Włoska w Stambule w dzielnicy Galata została wybudowana właśnie przez potomków włoskich Żydów. Pierwsza maszyna drukarska w Stambule została utworzona przez sefardyjskiego Żyda w 1493. Żydowska rodzina Camondo była znaną rodziną bankierską. Znane ‘Schody Camondo’ na Bankalar Caddesi, to przykład secesji zostały wybudowane przez bankiera Salomona Camondo. Znajdują się one w Karaköy (Galata). Obecnie ponad 20 000 Żydów sefardyjskich mieszka w Stambule.
 Mieszka tu od XIX w. również mniejsza liczebnie grupa Żydów aszkenazyjskich. Synagoga austriacka (Avusturya Sinagogu, Aşkenaz Sinagogu) jest jedna z najbardziej znanych synagog w mieście.
 W latach 30. i 40. XX w. do Stambułu napłynęła druga fala Aszkenazyjczyków z centralnej i wschodniej Europy.
 Obecnie w Stambule znajduje się ponad 26 aktywnych synagog. Najważniejsze z nich to Synagoga Neve Shalom założona w 1951 roku, w dzielnicy Beyoğlu.
 Naczelnym rabinem Stambułu jest obecnie Ishak Haleva.
 Po ustanowieniu niepodległego Izraela w 1948 wielu Żydów wyjechało do Izraela, przyczyniając się jednocześnie do ustanowienia silnych relacji między oboma krajami. Dawid Ben Gurion, Icchak Ben-Zwi oraz Mosze Szarett studiowali w szkołach stambulskich takich jak liceum Galatasaray czy Uniwersytet Stambulski.
 Zabytki i muzea
 Pomimo zniszczeń miasto obfituje w wiele cennych zabytków z okresów bizantyńskiego i osmańskiego.
 Muzea:
 Hagia Sofia z VI wieku, Kościół Mądrości Bożej przerobiony za czasów tureckich na meczet, a od 1935 na muzeum. Czwarty co do wielkości kościół świata, z tak olbrzymią zamkniętą przestrzenią.
 Muzeum Mozaiki. Zbiory z IV i VI w. Muzeum zajmuje pomieszczenia i dziedzińce starego pałacu bizantyjskiego.
 Muzeum Sztuki Tureckiej i Islamskiej w Stambule. Jest to były pałac Ibrahima Paszy. Muzeum mieści się w nim od 1983 roku. Znajdują się tu rękopisy z VIII-XIX wieku, dzieła sztuki z kamienia, ceramiki, drewna i metalu, ręcznie tkane dywany tureckie. W 1984 roku muzeum zdobyło nagrodę Rady Europy, a w 1985 UNESCO
 Muzeum Archeologiczne w Stambule. Kompleks składa się z Muzeum Starożytnego Wschodu, Pawilonu fajansowego i Muzeum Dzieł Starożytnych.
 Muzeum Morskie w budynku Urzędu Finansowego w dzielnicy Beşiktaş. Zawiera eksponaty pochodzące z osmańskiej floty wojennej, modele okrętów, działa, mapy mórz i mundury.
 Muzeum Adama Mickiewicza. Mieści się w domu, w którym mieszkał i zmarł w 1855 roku Adam Mickiewicz.
 Muzeum Pera. Założone w 2005. Zbiór sztuki orientalnej. Wcześniej był tu hotel, w którym zatrzymała się Agatha Christie. Tu napisała „Morderstwo w Orient Expressie”.
 Meczety:
 Meczet Dolmabahçe (Dolmabahçe Camii). Wybudowany przez ormiańskiego architekta Nikoğosa Baylana, dla matki sułtana Abdulmecida. Meczet powstał w 1852–1853 i widać w nim wpływy baroku i renesansu.
 Błękitny Meczet (Sultan Ahmet Camii) zbudowany 1609–1616. Największy i najbardziej wystawny meczet miasta.
 Meczet Sulejmana (Süleymaniye Camii) zbudowany 1550–1557. Budową tego meczetu dowodził wybitny budowniczy epoki osmańskiej – Sinan. Budowla oparta jest na specjalnym fundamencie, złożonym z podobnych do cystern konstrukcji wypełnionych wodą. Z tego powodu meczet ten jest uważany ze najbardziej odporny na trzęsienia ziemi budynek. Meczet spoczywa trzecim z siedmiu stambulskich wzgórz. Leży w dzielnicy zamieszkiwanej w czasie Imperium przez niemuzułmanów.
 Meczet Sultan Eyüp. Jedno z najważniejszych miejsc w Stambule dla muzułmanów. Naprzeciwko meczetu znajduje się mauzoleum, w którym pochowano przyjaciela Mahometa – Eyüpa el Ensari. Gdy Turcy oblegali Konstantynopol w 1453 roku odnaleziono jego grób.
 Nowy Meczet (Yeni Camii) z XVI-XVII wieku. Budowano go 66 lat. ** Meczet Nuruosmaniye. Zbudowany w XVI wieku. Usytuowany jest u wejścia na Kryty Bazar. W jego projekcie, po raz pierwszy zastosowano europejski Barok.
 Meczet Bajazyda. Jego charakterystyczną cechą jest plan poziomy w kształcie odwróconej litery „T”. Jest to pierwszy przykład klasycznej osmańskiej architektury meczetów. Obok meczetu znajduje się Wieża Beyazita wybudowana w 1828 roku. Wypatrywano z niej pożarów. Na szczyt prowadzi 180 stopni, cztery piętra nazwano Straż, Sygnał, Kosz i Sztandar.
 Meczet Rüstema Paszy. Zbudowany przez Sinana w 1561 roku. dla zięcia Sulejmana Wspaniałego.
 Meczet Fatih. Pierwszy duży, sułtański meczet, wybudowany na miejscu ważnego bizantyńskiego Kościoła Świętych Apostołów, który po podboju miasta służył jako katedra Prawosławnego Patriarchy Konstantynopola. Do czasu powstania Meczetu Sulejmana był to największy meczet miasta. Kompleks Fatih jest uważany za pierwszy uniwersytet postawiony przez sułtanów w Stambule. Obejmuje on liczne medresy, biblioteki, szkoły podstawowe, kuchnie dla ubogich, zajazd dla derwiszy, szpital, łaźnie.
 Meczet Ortaköy. Wybudowany przez Nikoğosa Balyna w latach 1854–1855. Miejsce modlitw dynastii rządzącej.
 Kościoły:
 Kościół św. Jana Chrzciciela – Element dawnego Klasztoru Studios (V wiek) (pozostałości)
 Kościół Pokoju (św. Ireny) (VI wiek)
 Kościół św. Sergiusza i Bachusa (VI wiek)
 Kościół Świętego Stefana (Kościół Bułgarski) odlany z żelaza i zmontowany na miejscu w 1896
 Kościół Teodozji (VIII-IX wiek) Kościół został zbudowany za panowania cesarza Bazylego I pod koniec IX wieku. Pochowano tam, między innymi, cztery córki cesarza. Patronka tej świątyni – Teodozja była zakonnicą, którą stracono w VIII wieku, w okresie ikonoklazmu. 19 stycznia 729 roku cesarz Leon III rozkazał usunąć posąg Chrystusa stojący nad główną bramą do wielkiego pałacu cesarskiego. Kiedy jeden z żołnierzy wypełniał ten rozkaz, w okolicy zgromadziła się grupa kobiet chcących mu w tym przeszkodzić. Teodozja zrzuciła go z drabiny, w wyniku czego żołnierz zginął. Za ten czyn została ona schwytana i stracona. Wraz z końcem epoki ikonoklazmu Teodozję uznano za świętą i męczennicę.
 Kościół św. Marii od Mongołów (VII-XIII wiek) Jest to jedyny prawosławny kościół dawnego Konstantynopola, który nigdy nie był zamieniony w meczet. Kościół powstał w VII wieku z fundacji cesarzówny Soparty, córki cesarza Maurycjusza. Kościół był pierwotnie elementem prawosławnego klasztoru. Po zajęciu miasta przez Krzyżowców klasztor został rozwiązany, a kościół popadł w ruinę. Odbudowano go wkrótce po odzyskaniu miasta, za panowania cesarza Michała VIII Paleologa. Jednakże gruntowną odbudowę, tak kościoła, jak i klasztoru, podjęła, w 1288, nieślubna córka cesarza, która powróciła wtedy do miasta po śmierci swojego męża, mongolskiego chana Abaku. Stąd też pochodzi obecna nazwa kościoła. 29 maja 1453 okolice kościoła były terenem zaciekłych walk obrońców miasta z Turkami. Z tego powodu kościół nazywany był przez Turków „Krwawym” (Kanlı Kilise).
 Kościół Chrystusa Wszechwidzącego (tur. Eski Imaret Camii) Kościół powstał w XI wieku z fundacji Anny Dalasseny, matki cesarza Aleksego I Komnena. W kościele tym Anna spędziła ostatnie chwile swojego życia jako mniszka. W czasach Cesarstwa Łacińskiego, kościół służył Katolikom, a w klasztorze zamieszkali Benedyktyni.
 Kościół Pammakaristos (Meczet Fethiye). Zbudowany w XII wieku, przez Jana Komnena. W 1591 zmieniony na meczet. Dzisiaj meczet i muzeum. Jest obok Kościoła Chora i Hagia Sophia najładniejszym kościołem bizantyjskim, ozdobionym mozaikami typowymi dla Renesansu bizantyjskiego. Siedziba Prawosławnego Patriarchy Konstantynopola w latach 1461–1586.
 Kościół Myrelaion (z gr. miejsce mirry) tur. Bodrum Camii. Budynek, wzniesiony w X wieku przez cesarza Romana I Lekapena, miał być nowym miejscem cesarskiego pochówku. Kościół wybudowano obok nowo wzniesionego pałacu, który powstał na szczycie ogromnej, pochodzącej z V wieku, rzymskiej rotundy. Swymi rozmiarami ustępowała ona jedynie Rzymskiemu Panteonowi. W późniejszym okresie cesarz zamienił pałac na klasztor. Po śmierci został on, zgodnie ze swym życzeniem, pochowany w nowym kościele obok swojej żony i najstarszego syna.
 Kościół św. Zbawiciela (na Chorze). Pierwszy kościół powstał w IV wieku za murami miejskimi, dlatego nazywano go Kościołem za Murami, czyli Chora. Obecny kościół pochodzi z XI wieku. Jest on uważany za jeden z najpiękniejszych przykładów kościołów greckich w mieście. W XVI wieku został on zamieniony w meczet (obecnie muzeum). W przeciwieństwie do większości kościołów zamienionych na świątynie muzułmańskie, w dużej części ocalały tu wspaniałe freski i mozaiki.
 Klasztor Chrystusa Pantokratora (Meczet Zeyrek). Zespół budynków klasztornych wybudowanych w XII wieku przez ówczesnego mistrza Nikifora.
 Pałace:
 Pałac Porfirogenetów (pozostałości) (V-XV wiek), zwany również Pałacem Blachernae.
 Pałac Topkapı (Topkapı Sarayı) (XV-XIX wiek). Najważniejszy budynek historyczny. Centrum administracyjne imperium przez 400 lat.
 Pałac Dolmabahçe (Dolmabahçe Saray). Wybudowany na rozkaz Abdulmecida I przez Ormianina Karabeta Balyana. Po powstaniu Republiki Tureckiej oddano go do dyspozycji Atatürka. Mustafa Kemal Atatürk zmarł tu 10 listopada 1938 roku. Obecnie mieści się tu Muzeum Sztuk Pięknych. Przy bramie pałacu znajduje się Wieża Zegarowa Dolmabahçe. Powstała w 1890 roku. Jej podłogi wykonano z marmuru. Zegary na czterech stronach pochodzą z francuskiej firmy Garnier i ozdobione są herbami osmańskimi.
 Pałac Beylerbeyi. Z XVI w.. Willa wybudowana przez księcia Rumelii Mehmeta Paszę. Był to drugi pałac nad Bosforem przeznaczony na letnią rezydencję. Przyjmowano tu Edwarda VIII, i panią Simpson, Franciszka Józefa, żonę Napoleona III.
 Pałacyk Küçüksu. Powstał w latach 1856–1857 w stylu rokoko i baroku. Chętnie odwiedzany przez Atatürka. Od 1983 muzeum.
 Pałac Gwiazd (Yıldız Sarayı). Zbudowany w 1880 roku. Siedziba sułtana Abdulahmid II.
 Pomniki i obeliski:
 Obelisk Teodozjusza znany również jako Obelisk Egipski. Najstarsze dzieło sztuki na Hipodromie oraz w Stambule. Pochodzi z XV p.n.e. Faraon Totmes II kazał go wybudować na pamiątkę swojego zwycięstwa w Mezopotamii. Na rozkaz cesarza Teodozjusza I przywieziono go w 390 roku z Karnaku. Wykonany z różowego granitu asuańskiego. Na szczycie przedstawiono faraona z bogiem Amonem. Pod obeliskiem znajduje się cokół z 389 roku.
 Obelisk Konstantyna VII Porfirogenety (Ormetaş).
 Kolumna Wężowa (Yılanlı Sültun) ze świątyni Apollina w Delfach. Kolumna symbolizuje zwycięstwo Greków nad Persami w bitwie pod Platejami. Kolumna odlana jest z brązu.
 Kolumna Konstantyna (tur.: Çemberlitaş – Kolumna z pierścieniem) – kolumna Konstantyna I Wielkiego. W czasach Bizancjum znajdowała się na Forum Constantinum. Kolumnę wybudował w IV wieku cesarz Konstantyn I Wielki i to jego posąg znajdował się na szczycie kolumny. Jej obecna wysokość do 37 metrów. By poprawić jej stabilność, opasano ją metalowymi pierścieniami. Zgodnie z legendą, w jej podstawę wbudowano fragmenty Świętego Krzyża i laski Mojżesza, którą otworzył on wody Morza Czerwonego, przywiezione do Stambułu przez Konstantyna.
 Inne ciekawe miejsca:
 Kryty Bazar (Kapalıçarşı). W czasach Bizantyjskich był tu targ, Turcy po zdobyciu Konstantynopola zbudowali tutaj halę dla jubilerów i antykwariuszy. W następnych latach Bazar rozrastał się. Po każdym trzęsieniu ziemi i pożarze Bazar odnawiano i rozbudowywano. Zajmuje on powierzchnię 3 hektarów, ma 80 uliczek, około 3500 sklepików. Było to również centrum finansowe i ekonomiczne Imperium. Zawierano tu transakcje bankowe i giełdowe. Do połowy XIX wieku było to centrum handlu niewolnikami.
 Bazar Egipski. Położony na nabrzeżu Eminönü, przy wjeździe na Most Galata. Nazwa została nadana w czasach Imperium, kiedy to na tym bazarze handlowano przyprawami z Egiptu. Zbudowany w 1660.
 Çiçek Pasajı (Pasaż kwiatowy) – XIX wieczny budynek przy ulicy İstaiklal Caddesi z długim dziedzińcem wewnętrznym. Jego nazwa pochodzi od kwiatów, które sprzedawały tam ubogie Rosjanki, uciekinierki z Rosji po rewolucji bolszewickiej.
 Hipodrom (At Meydanı). Na hipodromie znajduje się Obelisk Teodozjusza I, Obelisk Konstantyna VII oraz Kolumna Wężowa. W 1898 roku wybudowano tutaj Fontannę niemiecką – dar cesarza Wilhelma. Cesarz ufundował również system kanałów sprowadzających do niej wodę z Lasów Belgradzkich.
 podziemne cysterny na wodę: (Cysterna Filoksenosa, Cysterna Teodozjusza oraz Cysterna bazyliki – Yerebatan Sarnıcı). Cysterna bazyliki to największa z sześćdziesięciu cystern zbudowanych w Stambule w czasach bizantyjskich. Do podtrzymania stropu użyto kolumn z wielu rzymskich budowli. 366 kolumn podpiera sklepienie, sprawiając wrażenie lasu kolumn. Jako podstawy do dwóch kolumn użyto płaskorzeźb głowy meduzy.
 Akwedukt Walensa (Bozdoğan Kemeri). Zbudowany w 375 na rozkaz cesarza Walensa. Z Lasów Belgradzkich sprowadzał wodę do miasta. Akwedukt biegnie na wysokości 64 m n.p.m. i osiąga miejscami wysokość 20 metrów.
 Yedikule (Forteca Siedmiu Wież). Jeszcze przed wzniesieniem murów miejskich cesarz Teodozjusz I Wielki kazał tu zbudować łuk triumfalny, który następnie został włączony do murów budowanych w 413–439. Wieżę przy bramie obłożono marmurem, zaś wrota złotem. Marmurowe wieże ozdabiały posągi z brązu i złota. Powstała w ten sposób Złota Brama, była przeznaczona wyłącznie dla cesarza. U schyłku Bizancjum bramę zamurowano. W latach 1457–1458 Mehmet Zdobywca wybudował tutaj kolejne wieże obronne i uczynił z tego miejsca skarbiec (przeniesiony za Murata III do pałacu. Wieża do 1831 roku była więzieniem). Z Yedikule rozciąga się wspaniały widok na Morze Marmara.
 Rumeli Hisarı. Twierdza nad brzegiem Bosforu, zbudowana przez Mehmeda II. W środku znajduje się muzeum dział.
 Anadolu Hisarı – Twierdza Anatolijska. Leży naprzeciwko Rumeli Hisarı. Zbudowana w 1393 podczas oblężenia Stambułu przez Turków. W jej sąsiedztwie leżą liczne historyczne wille, budowane w XVII i XIX wieku.
 Wieża Leandra (Kızkulesi). Wieża na Bosforze. Obecnie restauracja i kawiarnia.
 Wieża Galata. O wysokości 61 metrów. Wieża stała w tym miejscu już w V wieku. Obecna forma pochodzi z 1348 roku. Zbudowana przez Genueńczyków jako część muru obronnego. W czasach osmańskich było to więzienie, magazyn, latarnia morska, strażnica.
 Mury lądowe. Zbudowane w V wieku, mają długość około 6 km. Konstrukcję wzmacnia 96 wież. Przed murami wykopano rów o głębokości 10 metrów i szerokości 20 metrów. Za nim leżą w odległości 10 metrów od siebie podwójne mury. Z Yedikule można dostrzec ruiny wielu bram, między innymi: Bramy Belgradzkiej, Silivri, Tańczących Derwiszy, Topkapı, Edirnekapı.
 Tünel. Naprzeciwko Mostu Galata znajduje się krótka linia tramwajowa (570 metrów) z tunelem, łącząca dzielnicę Galata z Beyoğlu. Wybudowano ją w latach 1871–1876. Projekt jest autorstwa francuskiego inżyniera Gavanda. Jest to trzecia podziemna kolej świata i najkrótsza.
 Plac Taksim – Najruchliwsze miejsce miasta. Leży między centrami handlowymi i biurowymi. Nazwa pochodzi od rozdzielni wody pitnej (z 1733) na nim stojącej. Na środku placu znajduje się Pomnik Rewolucji – Wojny Wyzwoleńczej i powstania Republiki.
 Plac Bajazyda – jeden z najstarszych placów w mieście. Na nim znajduje się Meczet Bajazyda i Muzeum Kaligrafii oraz wejście na teren kampusu Uniwersytetu Stambulskiego
 Polonezköy. Polska wioska w pobliżu Stambułu. Założona w XIX w.
 Miasta partnerskie
 Miasta partnerskie Stambułu:
 Protokoły współpracy:
 Florencja (Włochy) (1985)
 Toronto (Kanada) (1990)
 Sztokholm (Szwecja) (25.06.1990)
 Strasburg (Francja) (3.01.1991)
 Warszawa (Polska) (14.11.1991)
 Budapeszt (Węgry) (28.04.1992)
 Praga (Czechy) (13.05.1992)
 Hawana (Kuba) (4.07.1992)
 Kabul (Afganistan) (9.07.1992)
 Xi’an (Chiny) (16.12.1997)
 Ateny (Grecja) (17.02.2000)
 Neapol (Włochy) (23.11.2000)
 Seul (Korea Południowa) (24.08.2005)
 Bukareszt (Rumunia) (28.04.2006)
 Moskwa (Rosja) (30.11.2006)
 Paryż (Francja) (9.10.2009)
 Casablanca (Maroko) (16.12.2009)
 Wiedeń (Austria) (12.05.2011)
 Lahaur (Pakistan) (06.10.2011)
 Kioto (Japonia) (14.06.2013)
 Porozumienie / Protokół ustaleń:
 Paryż (Francja) (21.04.2000)
 Mediolan (Włochy) (26.05.2005)
 Berlin (Niemcy) (26.05.2005)
 Tbilisi (Gruzja) (01.06.2006)
 Pecz (Węgry) (12.06.2008)
 Isfahan (Iran) (16.09.2010)
 Tebriz (Iran) (16.09.2010)
 Gyeongsang Północny (Korea Południowa) (24.05.2012)
 Pendżab (Pakistan) (6.10.2011)
 Rabat (Maroko) (23.11.2011)
 Bogota (Kolumbia) (19.03.2012)
 Karaczi (Pakistan) (18.06.2012)
 Frankfurt (Niemcy) (19.09.2012)
 Aden (Pakistan) (08.11.2012)
 Mekka (Arabia Saudyjska) (13.12.2012)
 Dżuba (Sudan Południowy) (18.12.2012)
 Dakar (Senegal) (26.01.2013)
 Monrovia (Liberia) (31.03.2013)
 Akra (Ghana) (19.02.2013)
 Ndżamena (Czad) (03.09.2013)
 Kanton (Chiny) (25.03.2015)
 Mogadiszu (Somalia) (23.02.2016)
 Ułan Bator (Mongolia) (25.04.2016)
 Hangzou (Chiny) (28.04.2016)
 Konakry (Gwinea) (29.12.2016)
 Trypolis (Liban) (20.02.2017)
 Jakuck (Rosja) (09.10.2017)
 Dżakarta (Indonezja) (22.04.2018)
 Bruksela (Belgia) (11.02.2021)
 Ateny (Grecja) (19.03.2021)
 Florencja (Włochy) (02.06.2021)
 Zobacz też
 Bizancjum
 Kościół św. Jerzego w Stambule
 Konstantynopol
 upadek Konstantynopola
 Istanbul Cup
 cieśniny tureckie
 Przypisy
 Miasta w Turcji
 Miejscowości w prowincji Stambuł


text:
A dél-indiai Puduccseri melletti Auroville a világ egyik legismertebb spirituális központja. A település egyben olyan jövőváros, ahol több mint ötven éve azon dolgoznak, hogy megalkossák az élet, a létezés új modelljét. A planetáris tudat regionális központjában az egyetemes emberiséghez szóló üzenetként, példamutatásként fogják fel, amit megteremtenek, ezért is nevezik az új települést így: Auroville Universal City. Mira Alfassa – akit később inkább Anyaként ismertek – alapította a várost 1968-ban. A városalapítási kísérlet célja az emberi egység és a megértés, az új tudatosság és a fenntartható fejlődés elősegítése.
 A következő célokat tűzték ki maguk elé a város létrehozói:
 A helybéli lakosság együttfejlődése a várossal
 A fiatalok tanítása, oly módon, hogy a mélyebb valójuk előtérben maradhasson
 Hatalmi struktúrák nélküli társadalmi élet szervezése
 A szépség megjelenítése az élet minden területén
 Az elérhető természeti források tudatos, bölcs és igazságos felhasználása
 Gyógyítás és a gyógyító energiák felkeltése
 Az anyaföldhöz való igaz alkalmazkodás, viszonyulás
 Az újonnan felfedezett valóságok művészi kifejezése.
 Auroville lakosainak száma a tervek szerint mintegy 50 000 lesz, jelenleg 2500-an lakják, akik több mint harminc országból érkeztek. A város, amelynek energiaszükségletét megújuló energiaforrásokból igyekeznek előteremteni, négy zónára osztott: kulturális-, ipari-, nemzetközi- és lakónegyedre. Ezek mintegy megjelenítik az ember négy alapvető tevékenységét a társadalomban a kultúrától és oktatástól a munkáig és közigazgatásig. A nemzetközi zóna az a hely, ahová a különböző országok, nemzetek felépíthetnek egy pavilont, hogy bemutassák saját kultúrájukat.
 A város chartájában ez áll:
 Auroville nem függ senkitől és semmitől, csak az emberiségtől magától. De aki Auroville-ben él, annak önként az Isteni Tudatot kell szolgálnia.
 Auroville a véget nem érő tanulás és tanítás, a folyamatos fejlődés és a kortalan fiatalság városa lesz.
 Auroville a múlt és a jövő közötti híd kíván lenni, készen arra, hogy megjelenítse a jövőt.
 Auroville az Emberi Egység megtestesülésének színhelye lesz az anyagi és szellemi kutatások által.
 Jegyzetek
 További információk
 Hivatalos oldal
 Auroville Rádiója
 Kereskedelmi árucikkek
 Free Auroville Network
 Magyar Auroville oldal
 Videók
 India települései


text:
 7.9.2013
 CS
 Úřední věstník Evropské unie
 C 260/43
 Žaloba podaná dne 4. července 2013 — Zentralverband de Deutschen Bäckerhandwerks v. Komise
 (Věc T-354/13)
 2013/C 260/78
 Jednací jazyk: němčina
 Účastnice řízení
 Žalobkyně: Zentralverband de Deutschen Bäckerhandwerks e. V. (Berlín, Německo) (zástupci: I. Jung, M. Teworte-Vey, A. Renvert a J. T. Saatkamp, Rechtsanwälte)
 Žalovaná: Evropská komise
 Návrhová žádání
 Žalobkyně navrhuje, aby Tribunál:
 —
 zrušil rozhodnutí žalované ze dne 8. dubna 2013 ve věcech Kołocz śląski/Kołacz śląski“ — Schlesischer Streuselkuchen (Ref. Ares [2013] 619104 — 10. duben 2013).
 Žalobní důvody a hlavní argumenty
 Na podporu žaloby předkládá žalobkyně dva žalobní důvody.
 1)
 První žalobní důvod vychází z nesprávného právního základu
 —
 Žalobce uvádí, že žalovaná své rozhodnutí o návrhu žalobce na zrušení zápisu „Kołocz śląski/Kołacz śląski“ jako zeměpisného označení nesprávně opřela o nové znění nařízení (EU) č. 1151/2012 (1) platné v okamžiku přijetí rozhodnutí žalované, přičemž ho měla opřít o staré nařízení (ES) č. 510/2006 (2), které bylo platné v okamžiku podání návrhu žalobce. Žalovaná tím porušila zásadu „tempus regit actum“.
 —
 Žalobce dále uvádí, že návrh na zrušení zápisu je podle nařízení č. 510/2006 přípustný a opodstatněný. V této souvislosti krom toho uvádí, že existují dva důvody pro zrušení (předmětné označení je zdruhovělým názvem ve smyslu čl. 3 odst. 1 nařízení č. 510/2006; zeměpisná oblast Slezsko byla v zápisu nesprávně vymezená) ve smyslu čl. 12 odst. 2 nařízení č. 510/2006 a že odlišný výklad a odlišné používání tohoto ustanovení by porušil základní práva pekáren ve Spolkové republice Německo
 2)
 Druhý žalobní důvod vychází z porušení nařízení č. 1151/2012
 —
 žalobce uvádí, že návrh by byl přípustný a opodstatněný i tehdy, pokud by se posoudil na základě nařízení č. 1151/2012.
 (1) Nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1151/2012 ze dne 21. listopadu 2012 o režimech jakosti zemědělských produktů a potravin (Úř. věst. L 343, s. 1)
 (2) Nařízení Rady (ES) č. 510/2006 ze dne 20. března 2006 o ochraně zeměpisných označení a označení původu zemědělských produktů a potravin (Úř. věst. L 93, s. 12)