type: legislation

text:
 |
 52011PC0752
 Togra le haghaidh RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE ina leagtar síos na forálacha ginearálta maidir leis an gCiste Tearmainn agus Imirce agus maidir leis an ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais do chomhar póilíneachta, chun coireacht a chosc agus a chomhrac agus le haghaidh bainistíochta géarchéime /* COIM/2011/0752 leagan deireanach - 2011/0367 (COD) */
 MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN
 1.
 COMHTHÉACS AN TOGRA
 Tá méadú seasta ag teacht ar an tábhacht a
 bhaineann le beartais ghnóthaí baile le blianta beaga anuas. Tá na beartais seo
 i gcroílár an tionscadail Eorpaigh chun limistéar gan teorainneacha inmheánacha
 a chruthú a bhféadfaidh saoránaigh an AE agus náisiúnaigh tríú tíortha dul
 isteach, gluaiseacht, maireachtáil agus oibriú ann, agus smaointe nua,
 caipiteal, eolas agus nuálaíocht á dtabhairt acu leo, nó bearnaí i margaí
 náisiúnta an tsaothair á líonadh acu, agus iad muiníneach go bhfuil a gcearta á
 n‐urramú go hiomlán agus a slándáil deimhnithe. Trí Chlár Stócólm,
 daingníodh tábhacht mhéadaitheach na mbeartas gnóthaí baile. Ina theannta sin, tá sé ar cheann de na réimsí a ndearnadh
 athruithe tábhachtacha orthu faoi Chonradh Liospóin.
 Ar an 29 Meitheamh 2011, ghlac an
 Coimisiún le togra le haghaidh an chéad chreata airgeadais ilbhliantúil eile
 don tréimhse 2014-2020[1]:
 buiséad chun an Straitéis Eoraip 2020 a sholáthar. I réimse na mbeartas gnóthaí
 baile, ina gcuimsítear slándáil, imirce agus bainistiú na dteorainneacha
 seachtracha, bheartaigh an Coimisiún struchtúr na n‐ionstraimí
 caiteachais a shimpliú trí líon na gclár a laghdú go struchtúr dé-Chiste: Ciste
 Tearmainn agus Imirce agus Ciste Slándála Inmheánaí.
 Sainaithníodh simpliú mar phríomhchuspóir sa
 Chumarsáid faoi Athbhreithniú Buiséid an AE[2],
 Clár Oibre na Rialála Cliste[3]
 agus an chumarsáid réamhráite maidir leis an gcéad chreat airgeadais
 ilbhliantúil eile. Tugtar le tuiscint de réir taithí, gur minic sa tréimhse
 reatha clárúcháin a bhraitear ar éagsúlacht agus ilroinnt rialacha a rialaíonn
 cláir chaiteachais mar rud casta gan gá leis agus deacair a chur i bhfeidhm
 agus a rialú. I ngeall air seo bíonn ualach trom riaracháin ar thairbhithe agus
 ar an gCoimisiún agus ar na Ballstáit freisin, agus is féidir leis seo tionchar
 neamhbheartaithe a bheith aige a dhíspreagann rannpháirtíocht, a mhéadaíonn
 rátaí earráidí agus a chuireann moill ar chur chun feidhme. Ciallaíonn sé seo
 nach réadaítear go hiomlán na tairbhí a d’fhéadfadh a bheith le cláir an
 Aontais.
 Is cuid de phacáiste ceithre Rialachán é an
 Rialachán seo, lena mbunaítear go comhpháirteach an creat do chistiú an Aontais
 ar ghnóthaí baile faoin dá Chiste. Leagtar amach sa
 Rialachán seo rialacha maidir le clárúchán, le bainistíocht agus le rialú, le
 bainistíocht airgeadais, le himréiteach cuntas, le cur i gcrích clár agus le
 tuairisciú agus le meastóireacht. Ar an gcaoi sin, leagtar amach ann na
 meicníochtaí seachadta de bhrí go sainmhínítear cuspóir agus raon feidhme an dá
 Chiste, na hacmhainní agus na modhanna cur chun feidhme ina Rialacháin
 shonracha faoi seach. Áiritheofar leis an ionstraim chothrománach seo cur
 chuige comhchoiteann i leith chur chun feidhme an dá Chiste agus láimhseáil
 aonfhoirmeach tairbhithe maidir leis an tacaíocht uile ón Aontas sa réimse
 gnóthaí baile.
 Tá struchtúr foriomlán
 ceithre Rialachán riachtanach i bhfianaise oibleagáidí an Chonartha. I ngeall
 ar na rialacha vótála éagsúla atá sa Chomhairle a eascraíonn as an
 ngeoiméadracht éagsúil de bhun Phrótacal 19 (maidir le acquis Schengen)
 agus Phrótacal 21 (seasamh na Ríochta Aontaithe agus na hÉireann maidir le
 limistéar na Saoirse, na Slándála agus an Cheartais), ní féidir ó thaobh an dlí
 de aon togra reachtach cuimsitheach amháin a dhréachtú ar mhaithe le Ciste
 Slándála Inmheánaí, ainneoin comhchuibheas na gcuspóirí beartais a dtabharfar
 aghaidh orthu. Ina theannta sin, breithníodh go raibh sé tábhachtach, i
 gcomhréir le cuspóir ginearálta an tsimplithe agus an phríomhshruthaithe, go mbeadh
 meicníochtaí seachadta comhionanna ag an dá Chiste (an Ciste Slándála Inmheánaí
 agus an Ciste Tearmainn agus Imirce) a mhéad is féidir. Ar deireadh, trí
 bhíthin Rialachán cothrománach a thabhairt isteach ina leagtar amach forálacha
 comhchoiteanna, laghdaítear líon foriomlán na bhforálacha go mór ná mar a
 laghdófaí iad dá mbeadh a macasamhail i ngach gníomh.
 Ní leagtar amach sa
 Rialachán seo ach oibleagáidí airgeadais agus teicniúla agus fágtar na roghanna
 ar shainiú cuspóirí beartais, gníomhaíochtaí incháilithe, leithdháilte
 acmhainní agus raon feidhme na hidirghabhála maidir le gach réimse sonrach
 beartais leis an mbunús dlí faoi seach (i.e. sna Rialacháin Shonracha).
 Tá sé mar aidhm ag na na
 meicníochtaí príomhfhoinse chistiú an Aontais a chumhdach sa réimse gnóthaí
 baile. Dá réir sin, dhéanfadh sé ansin na forálacha do-áirithe a ionadú le
 leibhéil éagsúla mionsonraí agus castachta atá le fáil faoi láthair i mbunúis
 dlí na n‐ionstraimí reatha caiteachais um ghnóthaí baile: na ceithre
 ionstraim sa Chlár Ginearálta “Dlúthpháirtíocht agus Bainistiú Sreabha Imirce”,
 an Ciste um Theorainneacha Seachtracha, an Ciste Eorpach um Dhídeanaithe, an
 Ciste Eorpach chun Náisiúnaigh Tríú Tíortha a Lánpháirtiú, an Ciste Eorpach um
 Fhilleadh, agus an dá Chlár Shonracha sa Chlár Ginearálta “An tSlándáil agus
 Cosaint na Saoirsí”, ISEC (An Choireacht a Chosc agus a Chomhrac) agus CIPS
 (Cosc na Sceimhlitheoireachta agus rioscaí eile a bhaineann leis an tSlándáil,
 an Ullmhacht lena nAghaidh, agus a nIarmhairtí a Bhainistiú).
 2.
 TORTHAÍ AN CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS NA
 MEASÚNUITHE TIONCHAIR
 I gcomhréir leis an mbéim níos mó a chuirtear
 ar an meastóireacht mar ionstraim le bonn a chur faoi cheapadh beartas, tá
 torthaí meastóireachta, an comhairliúchán leis na páirtithe leasmhara agus an
 measúnú tionchair mar bhonn leis an togra seo.
 Cuireadh tús in 2010 leis an obair ullmhúcháin
 ar na hionstraimí airgeadais a bheidh ann amach anseo le haghaidh gnóthaí baile
 agus leanadh ar aghaidh léi sa bhliain 2011. Mar chuid den obair
 ullmhúcháin sin, seoladh staidéar meastóireachta/measúnaithe tionchair i mí na
 Nollag 2010 le cúnamh ó chonraitheoir seachtrach. Tugadh an staidéar chun
 críche i mí Iúil 2011 agus tugadh le chéile ann na torthaí meastóireachta
 a bhí ar fáil maidir leis na hionstraimí airgeadais a bhí ann cheana agus
 cuireadh eolas ar fáil le haghaidh na bhfadhbanna, na gcuspóirí agus na
 roghanna beartais, lena n‐áirítear an iarmhairt is dócha a bheadh acu, a
 ndearnadh iniúchadh orthu sa mheasúnú tionchair. Agus an staidéar seo mar bhonn
 aige, d’ullmhaigh an Coimisiún tuarascáil um measúnú tionchair, faoinar thug an
 Bord um Measúnú Tionchair a thuairim ar an 9 Meán Fómhair 2011.
 Sainíodh fadhbanna sa mheasúnú tionchair seo i
 ndáil le raon feidhme agus tosaíochtaí na gclár caiteachais um ghnóthaí baile
 reatha ar thaobh amháin agus na fadhbanna maidir le seachadadh cistithe ar an
 taobh eile. I ndáil leis na fadhbanna seachadta,
 rinneadh imscrúdú sa mheasúnú tionchair ar roghanna i ndáil le bainistíocht
 chomhpháirteach, le bainistiú láraithe agus le freagairt thráthúil ar
 staideanna éigeandála.
 ·
 I ndáil le bainistíocht chomhpháirteach, baineadh
 de thátal as an measúnú tionchair gurb é clár ilbhliantúil agus idirphlé
 beartais roimh ré an rogha tosaíochta. Contrártha don
 status quo, ina gcomhcheanglaítear cláir bhliantúla laistigh de chreat
 ilbhliantúil, laghdófaí an t-ualach oibre riaracháin go suntasach. Cé go
 dtairgfeadh aistriú go clárú ilbhliantúil solúbthacht mhéadaithe, ní thabharfaí
 aghaidh ar an ngá leanúnach freagairt do chásanna atá ag athrú sna Ballstáit
 agus i dtríú tíortha, atá tipiciúil do réimse na ngnóthaí baile. Thabharfadh
 clárú ilbhliantúil i gcomhar le hidirphlé beartais rialta, áfach, aghaidh ar an
 ngá seo agus cheadófaí cur chuige níos dírithe ar thorthaí.
 ·
 I dtéarmaí seachadadh cistithe a fheabhsú faoi
 bhainistiú láraithe, cuireadh an status quo i leataobh toisc nach dtairgtear
 ach ionchas beag nó nach dtairgtear ionchas ar bith i leith shimpliú nó laghdú
 an ualaigh oibre riaracháin. Diúltaíodh don
 ghluaiseacht chuig cur chuige soláthair amháin toisc go ndíchuirfí leis go
 hiomlán an fhéidearthacht maidir le gníomhaíochtaí dírithe ar bheartas a chur
 chun cinn, comhar trasnáisiúnta a spreagadh agus tacú le sochaí shibhialta trí
 dheontais. Is é dul in iontaoibh bainistithe láraithe níos dírithe, nach bhfuil
 chomh dian céanna ar acmhainní agus éagsúlaithe an rogha tosaíochta toisc go
 meastar go bhfeabhsófar caidreamh le príomhpháirtithe leasmhara leis agus go
 mbeidh laghdú foriomlán ar an ualach oibre dá bharr.
 ·
 I ndáil leis an meicníocht práinnfhreagartha,
 baineadh de thátal as sa mheasúnú tionchair gur léir nach gcomhlánaítear an gá
 d’fhreagairt níos tapa agus níos éifeachtaí ar ghéarchéimeanna i réimsí na
 himirce agus na slándála leis an meicníocht reatha. Breithníodh
 meicníocht fheabhsaithe sínte chuig réimse níos leithne géarchéimeanna a
 bhaineann le himirce agus géarchéimeanna a bhaineann le slándáil araon mar an
 rogha tosaíochta.
 Cuireadh san áireamh sa mheasúnú tionchair
 torthaí an chomhairliúcháin phoiblí thiomnaithe ar líne maidir le todhchaí an
 chistiúcháin do ghnóthaí baile. Mhair an comhairliúchán ón 5 Eanáir go
 dtí an 20 Márta 2011 agus bhí cead ag gach páirtí leasmhar páirt a
 ghlacadh ann. Fuarthas 115 freagra san iomlán ó dhaoine aonair agus ó
 ionadaithe eagraíochtaí, lena n‐áirítear ocht bpáipéar seasaimh. Ghlac freagróirí ó na Ballstáit uile chomh maith le
 freagróirí ó roinnt tríú tíortha páirt sa chomhairliúchán.
 In Aibreán na bliana 2011
 tugadh na príomhpháirtithe leasmhara (na Ballstáit, eagraíochtaí idirnáisiúnta,
 eagraíochtaí na sochaí sibhialta etc) le chéile ag an gcomhdháil "The
 future of EU funding for Home Affairs: A fresh look” (Todhchaí Chistiú an AE do
 Ghnóthaí Baile: Breithiúnas úr) chun an cistiú a dhéanfadh an AE amach anseo ar
 mhaithe le gnóthaí baile a phlé. Ba ócáid í an chomhdháil freisin chun toradh
 an bhreithnithe agus an chomhairliúcháin phoiblí a bhailíochtú.
 Pléadh todhchaí chistiú an
 AE do ghnóthaí baile le páirtithe leasmhara institiúideacha go minic ag ócáidí éagsúla:
 lena n‐áirítear, díospóireacht neamhfhoirmiúil lóin le linn na Comhairle
 um Cheartas agus um Ghnóthaí Baile ar an 21 Eanáir 2011, bricfeasta
 neamhfhoirmiúil le comhordaitheoirí polaitiúla Pharlaimint na hEorpa ar an 26 Eanáir 2011,
 ag éisteacht an Choimisinéara Malmström os comhair Choiste SURE na Parlaiminte
 ar an 10 Márta 2011 agus le linn d’Ard‐Stiúrthóir na hArd‐Stiúrthóireachta
 Gnóthaí Baile agus do Choiste um Shaoirsí Sibhialta, um Cheartas agus um
 Ghnóthaí Baile na Parlaiminte a gcuid tuairimí a chur in iúl dá chéile ar an 17 Márta 2011.
 Bailíodh comhairle shonrach na saineolaithe freisin trí phlé le saineolaithe na
 mBallstát faoi chuimsiú an Chomhchoiste don Chlár Ginearálta ar
 Dhlúthpháirtíocht agus Bainistiú Sreabha Imirce.
 Deimhníodh leis na
 comhairliúcháin seo, na comhdhálacha agus le pléite na saineolaithe dá
 dtagraítear thuas go bhfuil comhaontú ginearálta i measc na bpríomhpháirtithe
 leasmhara maidir leis an ngá atá ann na meicníochtaí soláthair a shimpliú agus
 a dhéanamh níos solúbtha, go háirithe le bheith in ann freagairt d’éigeandálaí.
 Thacaigh páirtithe leasmhara leis an smaoineamh gur cheart líon na n‐ionstraimí
 airgeadais a laghdú go struchtúr dé-Chiste, ar chuntar go dtiocfadh simpliú dá
 bharr seo. D’aontaigh siad freisin go raibh gá le meicníocht sholúbtha
 phráinnfhreagartha ionas go mbeadh an tAontas in ann freagairt go tapa agus go
 héifeachtach do ghéarchéimeanna a bhaineann le himirce agus le slándáil.
 Measadh tríd is tríd gurbh í bainistíocht chomhpháirteach ina ndéanfaí athrú
 chuig clárú ilbhliantúil faoi chuimsiú shainiú na gcomhspriocanna ar leibhéal
 an Aontais an modh bainistíochta iomchuí i gcomhair an chaiteachais uile ar
 ghnóthaí baile cé go raibh eagraíochtaí neamhrialtasacha den tuairim gur cheart
 leanúint ar aghaidh le cur i ngníomh díreach freisin. Thacaigh páirtithe
 leasmhara freisin le ról na ngníomhaireachtaí gnóthaí baile a fheabhsú chun
 comhar a chothú agus chun sineirgí a mhéadú.
 3.
 EILIMINTÍ DLÍ AN TOGRA
 Bunaítear an ceart beart a dhéanamh le hAirteagal 3(2)
 den Chonradh ar an Aontas Eorpach ina sonraítear “cuirfidh an tAontas ar fáil
 dá shaoránaigh limistéar saoirse, slándála agus ceartais, gan teorainneacha
 inmheánacha, ina n‐áiritheofar saorghluaiseacht daoine i dteannta le
 bearta iomchuí maidir le rialuithe ar theorainneacha seachtracha, tearmann agus
 inimirce, maille leis an gcoirpeacht a chosc agus a chomhrac”.
 Ag saothrú an tráth céanna
 roinnt cuspóirí atá i ndlúthnasc do-scartha gan aon cheann a bheith tánaisteach
 agus indíreach i ndáil leis na cinn eile, tá an Rialachán seo bunaithe ar
 bhunúis dlí shubstainteacha i dTeideal V den Chonradh i limistéar na saoirse,
 na slándála agus an cheartais mar atá in Airteagal 78(2), Airteagal 79(2
 agus 4), Airteagal 82(1), Airteagal 84 agus Airteagal 87(2). Is
 ionann iad agus na bunúis dlí do ghníomhaíocht an Aontais sna réimsí a
 bhaineann le tearmann, inimirce, bainistiú sreabha imirce, cóir chothrom ar
 náisiúnaigh tríú tíortha a bhfuil cónaí dleathach orthu sna Ballstáit, inimirce
 mhídhleathach a chosc, daoine a chónaíonn gan údarú a aistriú agus a
 aisdúichiú, gáinneáil ar dhaoine, comhar breithiúnach in ábhair choiriúla, cosc
 na coireachta, comhrac in aghaidh na coireachta lena n‐áirítear
 sceimhlitheoireacht, éilliú, coireacht eagraithe agus comhar póilíneachta.
 Is ionann iad agus na
 bunúis dlí chomhoiriúnacha i bhfianaise sheasamh na Ríochta Aontaithe, na
 hÉireann [agus na Danmhairge] maidir leis na réimsí a chumhdaíonn siad, agus cuimsítear leo ar an gcaoi sin vótáil ar an
 téacs seo sa Chomhairle. Toisc go bhfuil feidhm ag an ngnáthnós imeachta
 reachtach i leith gach ceann díobh, urramaítear le teaglaim na mbunús dlí na
 sainchumais ó Pharlaimint na hEorpa go hiomlán.
 Tarraingítear aird freisin ar Airteagal 80
 den CFAE ina sonraítear go mbeidh beartais áirithe seo an Aontais agus a gcur
 chun feidhme faoi rialú ag prionsabal na dlúthpháirtíochta agus na comhroinnte
 córa freagrachta, lena n‐áirítear a impleachtaí airgeadais, idir na
 Ballstáit.
 I bhfianaise an nós
 imeachta cinnteoireachta thuas, leagtar síos i bhforálacha an Rialacháin seo
 forálacha coiteanna cothrománacha le haghaidh chur chun feidhme an Chiste
 Tearmainn agus Imirce agus chomhpháirt amháin den Chiste Slándála Inmheánaí,
 mar atá an ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais do chomhar póilíneachta,
 coireacht a chosc agus a chomhrac, agus bainistíocht géarchéime.
 I gcás na mbeartas gnóthaí baile sin arna
 gcumhdach ag an gCiste Slándála Inmheánaí nach bhfuil a mbunúis dlí
 comhoiriúnach leis an méid thuas, ba cheart don Rialachán seo a bheith
 infheidhme ar bhonn clásail shonraigh i gceann de na Rialacháin faoi leith, mar
 atá an ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais le haghaidh teorainneacha
 seachtracha agus víosa arna bhunú ar Airteagal 77(2) CFAE, as siocair gurb
 é atá i gceist leis na beartais seo forbairt acquis Schengen nach nglacann an
 Ríocht Aontaithe ná Éire páirt ann.
 Dá réir sin, ar chomhghlacadh an Rialacháin
 seo agus na Rialachán sonrach eile, beidh forálacha an Rialacháin seo
 infheidhme go cothrom maidir le cistiú iomlán an Aontais do ghnóthaí baile.
 Tríd is tríd, is réimse é an réimse gnóthaí
 baile ina bhfuil luach breise soiléir ag baint le heagrú bhuiséad an Aontais.
 Cosnaítear
 gníomhaíocht an Aontais ar fhorais na gcuspóirí atá leagtha amach in Airteagal 67
 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ina leagtar amach modh chun
 limistéar saoirse, slándála agus ceartais a bhunú. Gné thábhachtach de chistiú
 an Aontais do ghnóthaí baile é cur chun feidhme cúnaimh airgeadais i
 gcomhpháirtíocht leis na Ballstáit trí bhainistíocht chomhpháirteach. Meastar modh an bhainistithe chomhpháirtigh a bheith
 iomchuí do gach réimse beartais um ghnóthaí baile agus dá bhrí sin síneadh
 chuig réimse na slándála inmheánaí é áit nár úsáideadh é roimhe seo. Coimeádtar
 bainistiú láraithe do ghníomhaíochtaí dírithe ar bheartas.
 Faoi
 bhainistíocht chomhpháirteach, áiritheofar leis an aistriú ó chláir bhliantúla
 chuig clárúchán ilbhliantúil agus idirphlé beartais roimh ré laistigh de chreat
 straitéise arna sainmhíniú ar leibhéal an Aontais go gcomhlánaítear riachtanais
 na mBallstát aonair leis na gníomhaíochtaí arna maoiniú ó bhuiséad an Aontais
 agus go dtugtar aghaidh ag an am céanna ar thosaíochtaí an Aontais. Leagtar
 amach sa togra seo na rialacha ginearálta maidir le clárúchán, tuairisciú,
 bainistiú airgeadais, rialuithe agus meastóireachtaí is gá do chur chun feidhme
 ceart chistiú an Aontais do ghnóthaí baile ach -nuair is féidir- tugtar
 saoirse do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh faoin conas a chuirfear na rialacha
 seo chun feidhme ar leibhéal náisiúnta. Mar shampla, déanfar incháilitheacht
 caiteachais a chinneadh ar bhonn rialacha náisiúnta, faoi réir líon teoranta
 prionsabal coiteann, simplí atá leagtha síos sa Rialachán seo.
 Ar
 an gcaoi sin, déantar na hidirghabhálacha ar an leibhéal
 cuí agus ní dhéantar ról an Aontais a leathnú thar an méid is gá. Faoi mar a tugadh chun suntais
 san Athbhreithniú Buiséid, ba cheart buiséad an AE a úsáid chun earraí poiblí
 an AE a mhaoiniú chomh maith le gníomhaíochtaí nach bhfuil na Ballstáit agus na
 réigiúin in ann a mhaoiniú iad féin, nó i gcás ina bhféadfaí torthaí níos fearr
 a fháil.[4]
 Áirítear réasúin
 mhionsonraithe do ghníomhaíocht an Aontais i ndáil leis na réimsí éagsúla
 beartais arna gcumhdach ag an Rialachán seo sa mheabhrán míniúcháin a ghabhann
 leis na Rialacháin Shonracha.
 4.
 IMPLEACHT BHUISÉADACH
 Áiríonn togra an Choimisiúin le haghaidh an
 Chreata Airgeadais Ilbhliantúil ionann agus EUR 3,869 milliún le haghaidh
 an Chiste Tearmainn agus Imirce agus EUR 4,648 milliún le haghaidh an
 Chiste Slándála Inmheánaí (praghsanna reatha).
 5.
 PRÍOMHEILIMINTÍ
 Mar chreat nua ginearálta do chur chun feidhme
 chistiú an Aontais i réimse na mbeartas gnóthaí baile, leagtar amach sa
 Rialachán seo rialacha ginearálta maidir le maoiniú caiteachais lena n‐áirítear
 rialacha maidir le comhpháirtíocht, clárú, tuairisciú, faireachán agus
 meastóireacht, ar na córais bhainistíochta agus rialaithe atá le cur i bhfeidhm
 ag na Ballstáit agus maidir le himréiteach cuntas:
 –
 Ceapadh na rialacha maidir le comhpháirtíocht,
 clárú, faireachán agus meastóireacht ar bhonn na gceachtanna foghlamtha le
 ceithre Chiste reatha an Chláir Ghinearálta “Dlúthpháirtíocht agus Bainistiú
 Sreabha Imirce”;
 –
 Faigheann na rialacha maidir le córais
 bhainistíochta agus rialaithe, bainistíocht airgeadais, imréiteach cuntas agus
 tuairisciú agus cur i gcrích clár spreagadh ó Chuid II de thogra an Choimisiúin
 le haghaidh Rialacháin Fhorálacha coiteanna le haghaidh Cistí arna chumhdach ag
 an gComhchreat Straitéiseach (“ar a dtabharfar Rialacháin Chistí CCS ina
 dhiaidh seo”)[5]
 agus togra an Choimisiúin le haghaidh Rialacháin maidir leis an gcomhbheartas
 talmhaíochta a mhaoiniú, a bhainistiú agus faireachán a dhéanamh air[6], agus ag áirithiú ag an am
 céanna, nuair is áisiúil, leanúnachais leis na rialacha atá curtha i bhfeidhm
 ar na cheithre Chiste reatha.
 Tá sé d’aidhm ag an Rialachán seo freisin na
 dálaí a leagan síos do na nithe seo a leanas:
 (1)
 cistiúchán níos dírithe ar bheartas agus ar
 thorthaí, lena n‐áirítear trí chlárú straitéiseach treisithe;
 (2)
 simpliú suntasach ar na meicníochtaí seachadta i
 gcomparáid leis an gcás reatha;
 (3)
 níos mó solúbthachta i
 mbainistiú airgeadais agus sa chur chun feidhme, i bhfianaise an ghá a bheith
 in ann aghaidh a thabhairt ar dhálaí nua agus ar dhálaí gan choinne a
 tharlaíonn go minic sa réimse gnóthaí baile;
 (4)
 creat breisithe faireacháin agus meastóireachta,
 lena n‐áiritheofar cuntasacht, trédhearcacht agus machnamh feasach ar
 thacaíocht sa todhchaí sa réimse gnóthaí baile.
 5.1.
 Clár oibre dírithe ar bheartas agus ar thorthaí
 Maidir
 le bainistíocht chomhpháirteach
 ·
 Ag tús an chéad Chreata Airgeadais Ilbhliantúil
 eile, beidh idirphlé aonair, uileghabhálach beartais ar ghnóthaí baile le gach
 Ballstát ar a n‐úsáid de na Cistí, i.e. an chaoi a gcuirfidh gach
 Ballstát aonair le baint amach na gcuspóirí i limistéar na saoirse, na slándála
 agus an cheartais ag baint leasa as buiséad an Aontais. Déanfar cumarsáid ón gCoimisiún roimh an idirphlé seo ar na hionchais
 fhoriomlána agus ar an gcreat don idirphlé. Cuirfear i láthair sa Chumarsáid
 seo rúin an Choimisiúin le haghaidh ghníomhaíochtaí an Aontais agus an creat le
 haghaidh a gcur chun feidhme (e.g. modhanna éagsúla bainistíochta a úsáidfear).
 ·
 Agus toradh an idirphlé beartais á chur san
 áireamh, déanfar cur síos sna cláir atá comhaontaithe idir an Coimisiún agus na
 Ballstáit ar an gcás bonnlíne agus leagfar amach na cuspóirí atá le baint amach
 ag na Ballstáit sa réimse beartais agus na cuspóirí maidir le cistiú an
 Aontais. Sainaithneofar spriocanna agus samplaí de
 ghníomhaíochtaí in aghaidh an chuspóra sa chlár náisiúnta. Ina theannta sin,
 cuirfear in iúl i bplean airgeadais seacht mbliana an chaoi a bhfuil na
 hacmhainní leithdháilte le tiomnú agus le caitheamh, laistigh de na
 teorainneacha atá ar fáil. I gcás gníomhaíochtaí atá le cur chun feidhme i
 dtríú tíortha agus maidir leo, níor cheart go mbeadh gníomhaíochtaí den chineál
 sin dírithe ar fhorbairt go díreach agus ba cheart go lorgófaí san idirphlé
 beartais comhchuibheas iomlán leis na prionsabail agus le cuspóirí ginearálta
 ghníomhaíocht sheachtrach agus beartas eachtrach an Aontais a bhaineann leis an
 tír nó leis an réigiún atá i gceist.
 ·
 Cé go ndéanfar gach iarracht lena áirithiú go
 nglacfar leis na cláir náisiúnta sa bhliain 2014, níl sé as an áireamh
 nach nglacfar le cuid de na cláir go dtí an bhliain 2015. Ionas nach
 gcaillfear na leithreasaí gaolmhara faoi chomhair oibleagáidí le haghaidh na
 bliana 2014, leasóidh an Coimisiún dá bhrí sin a thogra le haghaidh Rialacháin
 ón gComhairle ina leagfar síos an creat ilbhliantúil airgeadais le haghaidh na
 mblianta 2014-2020 [COIM(2011) 398 an 29.06.2011] ionas go gcuirfear
 forálacha Airteagal 7 den Rialachán sin i mbaint le cláir atá curtha chun
 feidhme faoi bhainistíocht chomhpháirteach faoi Chistí Tearmainn agus Imirce
 agus Slándála Inmheánaí.
 ·
 Déanfaidh na Ballstáit tuairisciú go bliantúil ar
 bhainistiú airgeadais agus ar na torthaí arna mbaint amach faoi na cláir.
 ·
 Déanfar athbhreithniú meántéarma chun an cás i
 ngach Ballstát a athscrúdú sa bhliain 2017. Ag
 an tráth sin, féadfar acmhainní nua a leithdháileadh don tréimhse 2018-2020.
 Maidir le bainistiú díreach agus indíreach
 ·
 Déanfar na cuspóirí atá le baint amach faoi na
 cláir náisiúnta a chomhlánú le “gníomhaíochtaí an Aontais” i dteannta le
 meicníocht mhearfhreagartha chun déileáil le staideanna éigeandála. Tacóidh gníomhaíochtaí an Aontais le cur chun feidhme
 bheartais an Aontais trí dheontais agus trí sholáthar. Áireofar leo seo
 gníomhaíochtaí i dtríú tíortha agus maidir le tríú tíortha mar a chuirtear in
 iúl sa Chumarsáid ar an gCreat Ilbhliantúil Airgeadais.[7]. Ní bheidh
 gníomhaíochtaí den sórt sin dírithe ar fhorbairt go díreach agus déanfaidh siad
 comhlánú, mar is iomchuí, ar an gcúnamh airgeadais arna sholáthar trí
 ionstraimí cabhrach seachtraí an AE, atá fós ar an bpríomhfhoinse maoinithe le
 cabhrú le tríú tíortha a gcumas ábhartha a fhorbairt. Agus tacaíocht den sórt
 sin á cur chun feidhme, déanfar iarracht teacht ar chomhchuibheas iomlán le
 prionsabail agus le cuspóirí ginearálta ghníomhaíocht sheachtrach agus beartas
 eachtrach an AE a bhaineann leis an tír nó leis an réigiún atá i gceist.
 Déanfar comhlántacht a áirithiú trí chomhordú feabhsaithe leis an tSeirbhís
 Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí, agus le seirbhísí ábhartha an Choimisiúin.
 ·
 Féadfar go ndéanfaidh gníomhaireachtaí an
 Aontais gníomhaíochtaí an Aontais agus beartais chúnaimh éigeandála sa réimse
 gnóthaí baile (CEPOL, Europol, an Oifig Eorpach Tacaíochta do Ghnóthaí
 Tearmainn, Frontex agus an Ghníomhaireacht TF), nuair a bheidh sé seo chun
 leasa an Aontais, nuair is gníomhaíochtaí ad hoc iad agus nuair a bheidh a gcur
 chun feidhme sásúil ag brath ar shaineolas oibríochta agus teicniúil na
 Gníomhaireachta lena mbaineann. Cuirfear
 gníomhaíochtaí den sórt sin i bhfeidhm laistigh de chreat a gcuid misean, de
 réir a mbonn dlíthiúil, i gcomhlántacht lena gcláir oibre agus gan dochar do na
 laghdaithe foriomlána foirne a mheastar a bheidh ann.
 ·
 Bainfear leas as cúnamh teicniúil ar
 thionscnamh ón gCoimisiún chun tacú leis na Ballstáit agus le tairbhithe, chun
 foghlaim fhrithpháirteach a spreagadh agus chun cumarsáid (lena n‐áirítear
 cumarsáid chorparáideach nuair is iomchuí) agus meastóireacht a fheabhsú. Tacófar leis na leithreasaí seo freisin le bearta iomchuí
 rialaithe san Aontas agus i dtríú tíortha a bhaineann le gníomhaíochtaí arna
 gcistiú agus reáchtálfar leo an córas TF arna úsáid don chumarsáid idir na
 Ballstáit agus an Coimisiún faoi bhainistiú comhpháirteach.
 5.2.
 Simpliú meicníochtaí seachadta
 Maidir le bainistíocht chomhpháirteach
 ·
 Ceanglófar ar gach Ballstát clár aonair náisiúnta a
 bheith acu in aghaidh an Chiste, agus ar an gcaoi sin tabharfar le chéile
 réimsí éagsúla beartais, a mbeidh tacaíocht ó bhuiséad an Aontais do bheartas
 comhtháite imirce faoi seach mar thoradh air, lena n‐áirítear
 lánpháirtiú, tearmann agus filleadh maidir leis an gCiste Tearmainn agus
 Imirce, agus straitéis chuimsitheach inmheánach slándála , lena n‐áirítear comhar
 póilíneachta, slándáil teorann, comhrac na coireachta tromchúisí trasteorann,
 calaois doiciméad, etc. maidir leis an gCiste Slándála Inmheánaí.
 ·
 Léirítear sa chreat nua mórshimpliú agus laghdú ar
 an ualach riaracháin i gcomparáid leis na ceithre Chiste reatha, a oibríonn le
 straitéis ilbhliantúil agus le cláir bhliantúla. Beidh an t-uasmhéid clár
 ionann le 26 don AMF (cé is moite den Danmhairg, i gcás go nglacfadh an Ríocht
 Aontaithe agus Éire leis) agus 27 don ISF (gach Ballstát). Ina theannta sin, glacfaidh na Stáit a bhaineann le
 Schengen páirt san ISF maidir leis na teorainneacha seachtracha agus víosa agus
 na codanna a bhaineann le comhar póilíneachta.
 ·
 Táthar ag súil le líon íseal athbhreithnithe ar
 chláir náisiúnta: díreofar cláir ar chuspóirí agus ar spriocanna seachas ar na
 gníomhaíochtaí a shainaithint go huileghabhálach. Is
 é an cuspóir, a mhéad is féidir, agus cé is moite de dhálaí nua nó gan choinne,
 gur cheart go mbeadh, in aghaidh an Bhallstáit agus in aghaidh an Chiste,
 cinneadh amháin chun clár ilbhliantúil a fhormheas agus, más gá, cinneadh
 amháin chun an clár a athbhreithniú i gcomhthéacs an athbhreithnithe
 mheántéarma.
 ·
 Mar atá faoi Chistí CCS, ba cheart prionsabal na
 comhpháirtíochta a chur chun feidhme trí choiste faireacháin.
 ·
 Bunóidh gach Ballstát córas bainistíochta agus
 rialaithe aonair in aghaidh an Chiste, agus an fhéidearthacht córas amháin a
 bheith ann leis an dá Chiste a chumhdach. Chun
 sainghnéithe institiúideacha náisiúnta a chur san áireamh, féadfaidh na
 Ballstáit údaráis tharmligthe a chruthú, ar féidir leis na húdaráis fhreagracha
 cúraimí sonracha (clárú agus cur chun feidhme) a tharmligean chucu.
 ·
 Déanfar incháilitheacht caiteachais a chinneadh ar
 bhonn rialacha náisiúnta, faoi réir líon teoranta prionsabal coiteann agus
 simplí. Ba cheart go gcuimseofaí sa chur chuige seo simpliú tábhachtach i
 mbainistiú tionscadail ar leibhéal na dtairbhithe. De
 bharr na roghanna simplithe costas amhail bunrátaí agus cnapshuimeanna is
 féidir le Ballstáit bainistíocht dírithe ar fheidhmíocht a thabhairt isteach ar
 leibhéal na dtairbhithe.
 Maidir le bainistiú díreach agus indíreach
 ·
 Beidh cúnamh airgeadais ar fáil i gcás staideanna
 éigeandála, mar atá sainmhínithe sna forálacha ábhartha de na Rialacháin
 shonracha. Is é an Coimisiún a sheolfaidh an
 mheicníocht, i ndiaidh tionscnaimh ó na Ballstáit, ó Choiste Airteagal 71
 (COSI) arna ionadú ag Uachtaránacht an Aontais faoi seach nó ó pháirtithe
 leasmhara eile amhail eagraíochtaí idirnáisiúnta (Ard‐Choimisinéir na
 Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe, an Eagraíocht Idirnáisiúnta um
 Imirce, etc) agus gníomhaireachtaí an Aontais i gcúrsaí gnóthaí baile.
 ·
 Bainfear leas as gach modh féideartha chun ilroinnt
 a sheachaint trí acmhainní a dhíriú ar líon teoranta cuspóirí an Aontais a
 bhaint amach agus úsáid a bhaint as saineolas na bpríomhpháirtithe leasmhara,
 nuair is iomchuí, ar bhonn comhaontuithe comhpháirtíochta agus comhaontuithe
 réimse.
 ·
 I gcás na tacaíochta airgeadais d’fhorbairt na
 gcóras nua TF (“an pacáiste teorainneacha cliste”), cuirfear creat ilbhliantúil
 in ionad na gcinntí reatha bliantúla airgeadais a chuireann ar chumas an
 Choimisiúin na codanna lárnacha a fhorbairt.
 5.3.
 Solúbthacht
 Maidir
 le bainistíocht chomhpháirteach
 ·
 Braithfidh tionchar an athbhreithnithe mheántéarma
 ar an gcás sna Ballstáit. D’iarrfaí ar Bhallstáit a
 mheastar rioscaí breise a bheith acu nó a fhaigheann acmhainní breise chun
 tosaíochtaí sonracha an Aontais a chur chun feidhme na suimeanna ina bplean
 airgeadais a athbhreithniú agus nuair is iomchuí gnéithe a chur lena gclár.
 ·
 Is cuid lárnach den Chomhaontú Idirinstitiúideach
 ar Smacht Buiséadach í solúbthacht airgeadais agus de thogra an Choimisiúin le
 haghaidh an Rialacháin ar CAI 2014-2020. Léirítear freisin sa togra le haghaidh
 athbhreithnithe ar an Rialachán Airgeadais agus le haghaidh a rialacha chur
 chun feidhme. Cuirfear chun feidhme é dá bhrí sin go háirithe tríd na
 meicníochtaí áirithe arna soláthar ag na tograí seo, agus aird á thabhairt mar
 phasanna lárnacha d’fhonn a gcur chun feidhme an clárú ilbhliantúil airgeadais
 agus a nuashonrú bliantúil, an leithdháileadh bliantúil airgeadais agus cur i
 bhfeidhm bliantúil an bhuiséid.
 ·
 Leagtar síos sna Rialacháin shonracha na méideanna
 a leithdháilfear ar an gclár náisiúnta, ar ghníomhaíochtaí an Aontais agus ar
 ghníomhaíochtaí eile. Mar sin féin, i bpacáiste
 iomlán an Rialacháin seo agus sna Rialacháin shonracha, foráiltear go
 bhféadfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha tarmligthe, suimeanna áirithe
 a athrú d’fhonn úsáid optamach bhuiséad an Aontais a áirithiú.
 Maidir
 le bainistiú díreach agus indíreach
 ·
 Meastar leithreasaí bliantúla do ghníomhaíochtaí an
 Aontais, cúnamh éigeandála agus, faoi réir uasteorainneacha, an cúnamh
 teicniúil ar thionscnamh ón gCoimisiún, mar “chlúdach” amháin agus, dá bhrí
 sin, tá an uas‐solúbthacht is fearr ann chun cinneadh a dhéanamh ó
 bhliain airgeadais amháin go bliain eile faoin áit a leithdháilfear na
 hacmhainní, ag brath ar na riachtanais shonracha.
 ·
 Sainmhínítear gníomhaíochtaí an Aontais go leathan
 d’fhonn na huirlisí riachtanacha uile a thabhairt don Choimisiún chun a
 chúraimí reachtóireachta agus comhordaithe beartais a chomhlíonadh.
 –
 Dírítear iontu ar ghnéithe trasnáisiúnta (comhar,
 anailís chomparáideacha, gréasáin), a dteastaíonn gníomhaíochtaí
 comhbheartaithe thar na Ballstáit uile uathu agus a thacaíonn go gníomhach le
 gníomhaíochtaí comhchoiteanna agus treisithe go frithpháirteach agus
 gníomhaithe eile ina gcomhdhlúthaítear comhar an Aontais agus ina gcruthaítear
 foghlaim fhrithpháirteach agus nuálaíocht.
 –
 Ceadaítear leo gníomhaíochtaí freisin nach
 gníomhaíochtaí trasnáisiúnta iad ach a bhfuil leas faoi leith acu don fhorbairt
 beartais sna réimsí sin don Aontas ina iomlán.
 –
 Féadfar gníomhaíochtaí i dtríú tíortha agus maidir
 le tríú tíortha a chumhdach leo.
 –
 Foráiltear go gcuirfear na rialacháin shonracha seo
 i bhfeidhm maidir le gach beartas agus gach cuspóir arna thacú ag na Cistí agus
 fiú gnéithe airgeadais a bhaineann le beartas in oibriú na gCistí. I gcás ghné teorainneacha agus víosaí an Chiste Inmheánaí
 Slándála, d’fhéadfadh sé go n‐áireofaí leis seo cur chun feidhme
 mheicníocht mheastóireachta agus faireacháin Schengen.
 ·
 Dá réir sin, foráiltear leis na Rialacháin
 shonracha freisin tacaíocht d’fhorbairt ghréasáin na sochaí sibhialta agus
 ghréasán trasnáisiúnta (don Chiste Tearmainn agus Imirce go háirithe) agus
 taighde a thástáil agus a bhailíochtú, e.g. tionscadail taighde fheidhmigh chun
 an bhearna idir Clár Horizon 2020 agus úsáid oibríochta a dhúnadh (i gcás an
 Chiste Slándála Inmheánaí go háirithe).
 5.4.
 Creat comhtháite agus éifeachtach tuairiscithe,
 faireacháin agus meastóireachta
 Maidir
 le bainistíocht chomhpháirteach
 ·
 Ar bhonn bliantúil, déanfaidh na Ballstáit
 tuairisciú ar chur chun feidhme an chláir ilbhliantúil, mar chuid lárnach
 d’fheidhm imréiteach na gcuntas. Chun cur leis an
 bpróiseas athbhreithnithe meántéarma, iarrfar orthu in 2017 faisnéis bhreise a
 chur ar fáil ar an dul chun cinn a rinneadh maidir le baint amach na gcuspóirí.
 Tabharfar faoi fheidhm chomhchosúil in 2019 chun coigeartuithe a dhéanamh le
 linn na bliana airgeadais deireanaí (2020) nuair is iomchuí sin.
 ·
 Ag tacú le forbairt cultúir bunaithe ar
 mheastóireacht i réimse na ngnóthaí baile, beidh creat coiteann meastóireachta
 agus faireacháin ag na Cistí ag a mbeidh táscairí leathana a bhaineann le
 beartas ina leagtar béim ar an gcur chuige dírithe ar thoradh sna Cistí agus ar
 an ról fíor-riachtanach a d’fhéadfadh a bheith acu sa mheascán beartais chun na
 cuspóirí do limistéar saoirse, slándála agus ceartais a bhaint amach. Baineann na táscairí seo leis an tionchar a d’fhéadfadh a
 bheith ag na Cistí: forbairt cultúir choitinn na slándála teorann, an chomhair
 póilíneachta agus na bainistíochta géarchéime; bainistiú éifeachtach ar
 shreabha imirce chuig an Aontas; cóir chothrom agus chomhionann náisiúnach tríú
 tír; dlúthpháirtíocht agus comhar idir na Ballstáit chun aghaidh a thabhairt ar
 shaincheisteanna imirce agus slándála inmheánaí agus cur chuige coitianta san
 Aontais ar an imirce agus ar an tslándáil araon maidir le tríú tíortha.
 ·
 D’fhonn cur i bhfeidhm leormhaith na bprionsabal ar
 mheastóireacht a áirithiú, agus aird á tabhairt ar an taithí phraiticiúil ar
 mheastóireacht sna Ballstáit faoi chistiú reatha an Aontais ar ghnóthaí baile,
 oibreoidh an Coimisiún agus na Ballstáit le chéile chun an creat coiteann
 meastóireachta agus faireacháin a fhorbairt trí bhearta cur chun feidhme, inter
 alia trí theimpléid agus táscairí aschuir agus toraidh coiteanna a shainmhíniú.
 ·
 Bunófar gach beart ag tús na tréimhse clárúcháin,
 agus ar an gcaoi sin cuirfear ar chumas na mBallstát a gcórais tuairiscithe
 agus mheastóireachta a bhunú ar bhonn na gceanglas agus na bprionsabal
 comhaontaithe.
 ·
 D’fhonn an t-ualach riaracháin a laghdú agus d’fhonn
 sineirgí idir tuairisciú agus meastóireacht a áirithiú, cuirfidh an fhaisnéis a
 theastaíonn do thuarascálacha meastóireachta leis an bhfaisnéis a chuireann na
 Ballstáit ar fáil sna tuarascálacha bliantúla ar chur chun feidhme, agus
 cuirfidh sí i gcrích í.
 ·
 Tá an tuarascáil mheastóireachta eatramhaí dlite sa
 bhliain 2018 agus ba cheart go ndéanfadh sé tuilleadh forbartha ar an
 smaoineamh maidir leis an tréimhse chlárúcháin ina dhiaidh sin.
 2011/0367 (COD)
 Togra le haghaidh
 RIALACHÁIN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS
 ÓN gCOMHAIRLE
 ina leagtar síos na forálacha ginearálta
 maidir leis an gCiste Tearmainn agus Imirce agus maidir leis an ionstraim le
 haghaidh tacaíochta airgeadais do chomhar póilíneachta, chun coireacht a chosc
 agus a chomhrac agus le haghaidh bainistíochta géarchéime
 TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS
 COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
 Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an
 Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 78(2), Airteagal 79(2), Airteagal 79(4),
 Airteagal 82(1), Airteagal 84 agus Airteagal 87(2) de,
 Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,
 Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a
 chur chuig na Parlaimintí náisiúnta,
 Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch
 agus Sóisialta na hEorpa[8],
 Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún[9],
 Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós
 imeachta reachtach,
 De bharr an mhéid seo a leanas:
 (1)
 Is é beartas gnóthaí baile an Aontais Eorpaigh
 limistéar saoirse, slándála agus ceartais a chruthú: limistéar gan
 teorainneacha inmheánacha inar féidir le daoine dul isteach ann, a bheith ag
 cúrsaíocht, ag maireachtáil agus ag obair ann, iad muiníneach go bhfuil a
 gcearta á n‐urramú go hiomlán agus go bhfuil a slándáil áirithithe, agus
 aird á tabhairt ar dhúshláin chomhchoiteanna amhail beartas cuimsitheach
 inimirce an Aontais a fhorbairt chun iomaíochas agus comhtháthú sóisialta an
 Aontais a bhreisiú, Comhchóras Tearmainn Eorpach a chruthú, agus bagairtí na
 coireachta eagraithe agus tromchúisí, na cibearchoireachta agus na
 sceimhlitheoireachta a chosc agus a chomhrac.
 (2)
 Ba cheart gurb ionann cistiú an Aontais chun tacú
 le forbairt an limistéir seo agus comhartha inbhraite na dlúthpháirtíochta agus
 na comhroinnte freagrachta nach féidir déanamh dá uireasa agus freagairt á
 tabhairt ar dhúshláin chomhchoiteanna.
 (3)
 Leis an gcreat coiteann, ba cheart go n‐áiritheofaí
 an comhchuibheas, an simpliú agus an cur chun feidhme aonfhoirmeach den chistiú
 sin atá riachtanach thar na réimsí beartais lena mbaineann.
 (4)
 Ba cheart go leagfaí síos i gcreat coiteann
 prionsabail an chúnaimh agus go sainaithneofaí freagrachtaí na mBallstát agus
 an Choimisiúin ó thaobh cur i bhfeidhm na bprionsabal sin a áirithiú.
 (5)
 Bheadh cistiú seo an Aontais níos éifeachtaí agus
 níos dírithe dá mbunófaí cómhaoiniú le haghaidh gníomhaíochtaí incháilithe ar
 chlárúchán ilbhliantúil straitéiseach, arna dhréachtú ag gach Ballstát trí
 idirphlé leis an gCoimisiún.
 (6)
 Ba cheart bearta i dtríú tíortha agus maidir le
 tríú tíortha a fhaigheann tacaíocht ó na Rialacháin shonracha seo a ghlacadh ar
 bhonn sineirgíochta agus comhtháthaithe le gníomhaíochtaí eile lasmuigh den
 Aontas trí bhíthin ionstraimí cúnaimh sheachtraigh an Aontais, idir gheografach
 agus théamach. Agus gníomhaíochtaí den sórt sin á
 gcur chun feidhme, ba cheart iarracht a dhéanamh teacht ar chomhchuibheas
 iomlán le prionsabail agus le cuspóirí ginearálta ghníomhaíocht sheachtrach
 agus beartas eachtrach an Aontais a bhaineann leis an tír nó leis an réigiún
 atá i gceist. Níor cheart go mbeadh sé i gceist leo tacú le gníomhaíochtaí atá
 dírithe ar fhorbairt go díreach agus ba cheart go ndéanfaidís comhlánú, nuair
 is iomchuí, ar an gcúnamh airgeadais arna sholáthar trí ionstraimí cabhrach
 seachtraí. Déanfar comhchuibheas le beartas daonnúil an Aontais a áirithiú, go
 háirithe maidir le cur chun feidhme an chúnaimh éigeandála.
 (7)
 Ba cheart go mbeadh gníomhaíocht sheachtrach
 comhsheasmhach agus comhtháite mar atá leagtha amach in Airteagal 18(4)
 den CAE.
 (8)
 Roimh ullmhú na gclár ilbhliantúil mar mhodh chun
 cuspóirí chistiú seo an Aontais a bhaint amach, ba cheart go nglacfadh na
 Ballstáit agus an Coimisiún páirt in idirphlé beartais agus dá bhrí sin bunófar
 straitéis chomhtháite maidir le gach Ballstát ar leith.
 (9)
 Ba cheart go mbeadh an straitéis faoi réir
 athbhreithnithe mheántéarma, d’fhonn cistiú iomchuí a áirithiú sa tréimhse
 2018-2020.
 (10)
 Ba cheart do na Ballstáit comhpháirtíocht a bhunú
 leis na húdaráis agus leis na comhlachtaí lena mbaineann chun a gcláir
 náisiúnta a ullmhú, a chur chun feidhme agus chun faireachán a dhéanamh orthu,
 ar feadh na tréimhse ilbhliantúla iomláine. Ba cheart
 do na Ballstáit coistí faireacháin a bhunú chun faireachán a dhéanamh ar na
 cláir náisiúnta agus cabhrú leo athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chun
 feidhme agus ar an dul chun cinn i mbaint amach na gcuspóirí.
 (11)
 Ba cheart incháilitheacht caiteachais faoi na cláir
 náisiúnta a chinneadh trí bhíthin dlí náisiúnta, faoi réir prionsabal coiteann.
 Ba cheart na dátaí tosaigh agus na dátaí deiridh a
 bhaineann le hincháilitheacht an chaiteachais a shainmhíniú chun foráil a
 dhéanamh maidir le rialacha aonfhoirmeacha agus cothroma is infheidhme maidir
 leis na cláir náisiúnta.
 (12)
 Ba cheart do chúnamh teicniúil cur ar chumas na
 mBallstát tacú le cur chun feidhme a gclár náisiúnta agus cabhrú le tairbhithe
 i gcomhlíonadh a n‐oibleagáidí agus dhlí an Aontais.
 (13)
 D’fhonn creat iomchuí a áirithiú le cúnamh
 éigeandála gasta a sholáthar, ba cheart go gceadófaí de réir an Rialacháin seo
 tacaíocht le haghaidh gníomhaíochtaí ar tabhaíodh caiteachas a bhaineann leo
 sula ndearnadh iarratas ar chúnamh den sórt sin, de réir na forála sa Rialachán
 Airgeadais[10]
 ina gceadaítear solúbthacht den sórt sin i gcásanna eisceachtúla
 cuí-réasúnaithe.
 (14)
 Ba cheart leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a
 chosaint trí bhíthin beart comhréireach ar feadh na timthrialla caiteachais, lena
 n‐áirítear neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a imscrúdú, cistí a
 cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a aisghabháil agus, nuair is iomchuí, pionóis.
 (15)
 Ba cheart do na Ballstáit bearta leormhaithe a
 ghlacadh d’fhonn feidhmiú cuí an chórais bhainistíochta agus rialaithe agus an
 cháilíocht cur chun feidhme a áirithiú. Chuige sin, is gá na prionsabail
 ghinearálta agus na feidhmeanna riachtanacha a bhunú ar cheart do na córais seo
 a chomhlíonadh.
 (16)
 Ba cheart na hoibleagáidí ar na Ballstáit maidir le
 córais bhainistíochta agus rialaithe, cosc, brath agus ceartú neamhrialtachtaí
 dhlí an Aontais agus sáruithe air a shonrú d’fhonn cur chun feidhme éifeachtúil
 agus cuí a gclár náisiúnta a ráthú.
 (17)
 I gcomhréir le prionsabail na coimhdeachta agus na
 comhréireachta, ba cheart go mbeadh na Ballstáit freagrach go príomhúil, trína
 gcórais bhainistíochta agus rialaithe, as cur chun feidhme agus rialú na gclár
 náisiúnta.
 (18)
 Is iad údaráis fhreagracha arna gcreidiúnú ag na
 Ballstáit amháin a thugann urrús réasúnach go bhfuil na rialuithe is gá curtha
 i gcrích sula ndeonaítear tacaíocht ó bhuiséad an Aontais do thairbhithe. Ba cheart a leagan síos go sainráite mar sin nach féidir
 ach caiteachas arna dhéanamh ag údaráis fhreagracha creidiúnaithe a aisíoc ó
 bhuiséad an Aontais.
 (19)
 Ba cheart cumhachtaí agus freagrachtaí an
 Choimisiúin a bheith leagtha síos chun feidhmiú éifeachtach na gcóras
 bainistíochta agus rialaithe a dheimhniú, agus chun gníomhaíocht na mBallstát a
 cheangal.
 (20)
 Ba cheart gealltanais bhuiséid an Aontais a chur i
 bhfeidhm gach bliain. D’fhonn bainistíocht
 éifeachtach clár a áirithiú, is gá comhrialacha a leagan síos maidir le
 hiarrataí ar iarmhéid bliantúil agus maidir leis an iarmhéid deiridh a íoc.
 (21)
 Áirithíonn an íocaíocht réamh‐mhaoinithe
 ag tús na gclár go bhfuil an Ballstát in acmhainn tacaíocht a thabhairt do
 thairbhithe maidir le cur chun feidhme an chláir ón tráth a gceadaítear an
 clár. Dá bhrí sin, ba cheart forálacha a dhéanamh maidir leis na méideanna réamh‐mhaoinithe
 tosaigh. Ba cheart don réamh‐mhaoiniú tosaigh a bheith imréitithe go
 hiomlán tráth a gcuirtear an clár i gcrích.
 (22)
 Athbhreithniú tríbhliantúil den Rialachán
 Airgeadais[11]
 tugtar isteach athruithe ar na prionsabail um bainistíocht chomhpháirteach is
 gá a chur san áireamh.
 (23)
 D’fhonn cuntasacht i leith caiteachais arna
 chómhaoiniú ag buiséad an Aontais i mbliain ar leith a neartú, ba cheart creat
 iomchuí a chruthú le haghaidh imréiteach bliantúil na gcuntas. Faoin gcreat seo, ba cheart don Údarás Freagrach a chur
 faoi bhráid an Choimisiúin, maidir le clár náisiúnta, dearbhú bainistíochta a
 mbeidh na cuntais bhliantúla, tuarascáil achoimre agus tuairim iniúchóra
 neamhspleách agus tuarascáil ar rialú ag gabháil leis.
 (24)
 D’fhonn tacú leis an urrús is bun le himréiteach
 bliantúil na gcuntas ar fud an Aontais, ba cheart go leagfaí síos forálacha
 coiteanna maidir le cineál agus le leibhéal na seiceálacha atá le déanamh ag na
 Ballstáit.
 (25)
 D'fhonn bainistíocht fhónta airgeadais acmhainní an
 Aontais a áirithiú, d’fhéadfadh sé a bheith riachtanach don Choimisiún
 ceartuithe airgeadais a dhéanamh. D’fhonn deimhneacht
 dhlíthiúil a áirithiú i leith na mBallstát, is tábhachtach na dálaí faoina
 bhféadfadh an Coimisiún ceartuithe airgeadais a dhéanamh, de dheasca sáruithe
 ar dhlí an Aontais nó ar dhlí náisiúnta is infheidhme, a shainiú. D’fhonn a áirithiú go bhfuil baint ag na ceartuithe airgeadais a
 d’fhéadfadh an Coimisiún a fhorchur ar Bhallstáit le cosaint leasanna
 airgeadais an Aontais, níor cheart iad a úsáid ach i gcásanna ina bhfuil baint
 dhíreach nó indíreach ag an sárú ar dhlí an Aontais nó ar an dlí náisiúnta le
 hincháilitheacht, le rialtacht, le bainistíocht nó le rialú na ngníomhaíochtaí
 agus an chaiteachais chomhfhreagraigh. D’fhonn
 comhréireacht a áirithiú, is tábhachtach go ndéanfaidh an Coimisiún nádúr agus
 tromaíocht an tsáraithe a mheas le linn nó méid an cheartaithe airgeadais a
 chinneadh. I dtaca leis seo de, is iomchuí na critéir
 a leagan amach maidir le ceartuithe airgeadais ag an gCoimisiún a chur i
 bhfeidhm agus an nós imeachta a bhféadfaidh cinneadh ar an gceartú airgeadais
 mar thoradh air.
 (26)
 Chun an caidreamh airgeadais idir na hÚdaráis
 Fhreagracha agus buiséad an Aontais a bhunú, ba cheart don Choimisiún cuntais
 na n‐údarás sin a imréiteach gach bliain. Ba
 cheart don chinneadh maidir le himréiteach na gcuntas iomláine, cruinneas agus
 fírinneacht na gcuntas a chumhdach ach gan comhréireacht an chaiteachais le
 reachtaíocht an Aontais a chumhdach.
 (27)
 Ba cheart don Choimisiún, atá freagrach as cur i
 bhfeidhm cuí dhlí an Aontais faoi Airteagal 17 den Chonradh ar an Aontas
 Eorpach, cinneadh a dhéanamh an gcomhlíonann an caiteachas arna thabhú ag na
 Ballstáit reachtaíocht an Aontais. Ba cheart go mbeadh sé de cheart ag na
 Ballstáit bonn údair a thabhairt lena gcinntí íocaíochtaí a dhéanamh. Chun urrúis dlí agus airgeadais a thabhairt do na Ballstáit
 maidir le caiteachas arna dhéanamh san am atá thart, ba cheart don Choimisiún
 uastréimhse a shocrú lena gcinnfear na hiarmhairtí airgeadais ba cheart a
 thiocfadh as neamh‐chomhlíonadh.
 (28)
 D’fhonn smacht airgeadais a spreagadh, is iomchuí
 na socruithe do shaoradh d’aon chuid den ghealltanas buiséadach i gclár
 náisiúnta a shainmhíniú, go háirithe nuair a d’fhéadfaí suim a eisiamh ón
 saoradh, go sonrach nuair a bhíonn moill ar an gcur chun feidhme mar thoradh ar
 imeacht dhlíthiúil nó achomharc riaracháin a mbíonn tionchar fionraitheach acu
 nó ar chúiseanna force majeur.
 (29)
 Lena áirithiú go gcuirfear na
 rialacha ginearálta maidir le saoradh i bhfeidhm go cuí, ba cheart mionsonraí a
 thabhairt sna rialacha a bhunaítear faoin tslí ina leagtar síos na spriocdhátaí
 don saoradh agus faoin tslí ina ríomhtar na méideanna faoi seach.
 (30)
 Tá sé tábhachtach éachtaí chistiú an Aontais a chur
 ar a súile don phobal i gcoitinne. Tá sé de cheart ag
 saoránaigh fios a bheith acu faoin gcaoi a ndéantar acmhainní airgeadais an
 Aontais a chaitheamh. Ba cheart go mbeadh freagracht ar na hÚdaráis Fhreagracha
 agus ar na tairbhithe araon as a áirithiú go gcuirtear an fhaisnéis chuí in iúl
 don phobal. D’fhonn éifeachtúlacht níos mó a áirithiú
 i gcumarsáid a dhéantar leis an bpobal i gcoitinne agus sinéirgí níos láidre a
 chothú idir na gníomhaíochtaí cumarsáide a dhéantar ar thionscnamh an
 Choimisiúin, rannchuideoidh an buiséad a leithdháilfear ar ghníomhaíochtaí
 cumarsáide faoi chistiú seo an Aontais freisin chun cumarsáid chorparáideach
 thosaíochtaí polaitiúla an Aontais Eorpaigh a chuimsiú ar an gcoinníoll go
 bhfuil siad bainteach le cuspóirí ginearálta an chistiúcháin seo ón Aontas.
 (31)
 D'fhonn scaipeadh forleathan faisnéise maidir le
 cistiú an Aontais a áirithiú agus d’fhonn tairbhithe féideartha a chur ar an
 eolas faoi dheiseanna cistiúcháin, ba cheart rialacha mionsonraithe faoi
 bhearta cumarsáide agus faisnéise, mar aon le saintréithe teicniúla áirithe na
 mbeart sin, a shainmhíniú ar bhonn an Rialacháin seo agus ba cheart do gach
 Ballstát suíomh Gréasáin nó tairseach Gréasáin a bhunú ar a bhfuil an fhaisnéis
 riachtanach ar fáil.
 (32)
 Braitheann éifeachtacht na ngníomhaíochtaí tacaithe
 ar a meastóireacht agus ar scaipeadh a dtorthaí freisin. Ba cheart freagrachtaí
 na mBallstát agus an Choimisiúin maidir leis seo, agus socruithe d’fhonn
 iontaofacht na meastóireachta agus cáilíocht na faisnéise lena mbaineann a
 áirithiú, a chur ar bhonn foirmiúil.
 (33)
 Chun forálacha an Rialacháin seo ar na prionsabail
 choiteanna maidir le hincháilitheacht caiteachais a leasú, ba cheart an
 chumhacht a tharmligean don Choimisiún chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir
 le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Tá sé thar a bheith tábhachtach go rachaidh an Coimisiún i
 mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n‐áirítear
 le saineolaithe. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú, agus gníomhartha
 tarmligthe á n‐ullmhú agus á dtarraingt suas aige, go ndéanfar doiciméid
 ábhartha a tharchur go comhuaineach, go tráthúil agus go hiomchuí chuig
 Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle.
 (34)
 D’fhonn a áirithiú go mbeidh coinníollacha
 aonfhoirmeacha ann chun an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart dó
 cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011
 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena
 leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na
 sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme
 ag an gCoimisiún.[12].
 (35)
 Ba cheart go mbainfí úsáid as an nós imeachta
 scrúdúcháin le haghaidh gníomhartha cur chun feidhme ina leagtar síos
 oibleagáidí coiteanna ar Bhallstáit, go háirithe maidir le faisnéis a sholáthar
 don Choimisiún, agus ba cheart go mbainfí úsáid as an nós imeachta comhairleach
 chun gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir leis na foirmeacha
 eiseamláire chun faisnéis a sholáthar don Choimisiún, mar gheall ar iad a
 bheith chomh teicniúil sin.
 (36)
 Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an
 Rialacháin seo, eadhon forálacha ginearálta a leagan síos, a ghnóthú go
 leordhóthanach agus gur fearr a fhéadfar é a bhaint amach dá réir sin ar
 leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le
 prionsabal na coimhdeachta mar atá leagtha amach in Airteagal 5 den
 Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. I
 gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, mar atá leagtha amach san Airteagal sin,
 ní théann an Rialachán seo níos faide ná mar is gá chun an cuspóir sin a chur i
 gcrích. I gcomhréir le hAirteagal 1 agus le hAirteagal 2 den
 Phrótacal maidir le seasamh na Ríochta Aontaithe agus na hÉireann, atá i
 gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ag bunú an
 Chomhphobail Eorpaigh, agus gan dochar d’Airteagal 4 den Phrótacal sin, ní
 bheidh na Ballstáit seo rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo agus ní
 bheidh sé ina cheangal orthu ná ní bheidh siad faoi réir a chur i bhfeidhm.
 [NÓ] [I gcomhréir le hAirteagal 3 den Phrótacal maidir le seasamh na
 Ríochta Aontaithe agus na hÉireann, atá i gceangal leis an gConradh ar an
 Aontas Eorpach agus leis an gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, thug an
 Ríocht Aontaithe agus Éire fógra gur mian leo a bheith rannpháirteach i
 nglacadh agus i gcur chun feidhme an Rialacháin seo.]
 (37)
 I gcomhréir le hAirteagal 1 agus le hAirteagal 2
 den Phrótacal maidir le seasamh na Danmhairge atá i gceangal leis an gConradh
 ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, ní
 bheidh an Danmhairg rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo agus ní bheidh
 sé ina cheangal ar an Danmhairg ná ní bheidh sí faoi réir a chur i bhfeidhm;
 TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:
 CAIBIDIL I
 FORÁLACHA GINEARÁLTA
 Airteagal 1
 Cuspóir agus raon feidhme
 Leagtar amach sa Rialachán seo rialacha
 ginearálta le haghaidh chur chun feidhme na Rialachán Sonrach maidir leis na
 nithe seo a leanas:
 (a)
 maoiniú caiteachais;
 (b)
 comhpháirtíocht, clárúchán, tuairisciú, faireachán
 agus meastóireacht;
 (c)
 na córais bhainistíochta agus rialaithe atá le cur
 i bhfeidhm ag na Ballstáit;
 (d)
 imréiteach na gcuntas.
 Airteagal 2
 Sainmhínithe
 Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm
 ag na sainmhínithe seo a leanas:
 (a)
 Ciallaíonn “Rialacháin Shonracha”
 –
 Rialachán ../2012/AE [lena mbunaítear an Ciste
 Tearmainn agus Imirce don tréimhse 2014-2020];
 –
 Rialachán.../2012/AE [lena mbunaítear, mar chuid den
 Chiste Slándála Inmheánaí, ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais do
 chomhar póilíneachta, chun coireacht a chosc agus a chomhrac agus le haghaidh
 bainistíochta géarchéime; agus
 –
 Aon Rialachán eile lena bhforáiltear do chur chun
 feidhme an Rialacháin seo.
 (b)
 ciallaíonn “clárúchán” an próiseas maidir le
 heagrú, cinneadh a ghlacadh agus maoiniú de réir céimeanna éagsúla a bhfuil sé
 d’aidhm acu comhghníomhaíocht an Aontais agus na mBallstát a chur chun feidhme,
 ar bhonn ilbhliantúil, chun cuspóirí na Rialachán Sonrach a bhaint amach;
 (c)
 ciallaíonn “gníomhaíocht” tionscadal nó grúpa
 tionscadal arna roghnú ag Údarás Freagrach an chláir náisiúnta lena mbaineann,
 nó faoina chúram, lena gcuirtear le cuspóirí ginearálta agus sonracha arna
 saothrú leis na Rialacháin Shonracha;
 (d)
 ciallaíonn “gníomhaíocht an Aontais” gníomhaíocht
 thrasnáisiúnta nó gníomhaíocht a bhfuil leas áirithe aici don Aontas mar atá
 sainmhínithe sna Rialacháin Shonracha;
 (e)
 ciallaíonn “tionscadal” na modhanna sonracha,
 praiticiúla a mbaintear úsáid astu chun gníomhaíocht nó cuid de ghníomhaíocht
 tairbhí ranníocaíochta an Aontais a chur chun feidhme;
 (f)
 ciallaíonn “cúnamh éigeandála” tionscadal nó grúpa
 tionscadal lena dtugtar aghaidh ar staid éigeandála mar atá sainmhínithe sna
 Rialacháin Shonracha;
 (g)
 ciallaíonn “tairbhí” faighteoir ranníocaíochta ón
 Aontas faoi thionscadal, is cuma comhlacht poiblí nó príobháideach,
 eagraíochtaí idirnáisiúnta nó an Chros Dhearg (CICD), Cónaidhm Idirnáisiúnta
 Chumainn Náisiúnta na Croise Deirge agus an Chorráin Dheirg.
 CAIBIDIL II
 PRIONSABAIL AN CHÚNAIMH
 Airteagal 3
 Prionsabail ghinearálta
 1.
 Cuirfear tacaíocht ar fáil leis na Rialacháin
 Shonracha, trí chláir náisiúnta, gníomhaíochtaí an Aontais agus cúnamh
 éigeandála, a chomhlánaíonn idirghabháil náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil,
 lena gcuirtear i bhfeidhm na cuspóirí arna saothrú ag an Aontas Eorpach.
 2.
 Áiritheoidh an Coimisiún agus
 na Ballstáit go réitíonn an tacaíocht arna cur ar fáil faoi na Rialacháin
 Shonracha agus ag na Ballstáit le gníomhaíochtaí, le beartais agus le
 tosaíochtaí an Aontais Eorpaigh agus go gcomhlánaíonn sí ionstraimí eile an
 Aontais Eorpaigh.
 3.
 Déanfar an tacaíocht arna cur
 ar fáil faoi na Rialacháin Shonracha a chur chun feidhme i ndlúthchomhar idir
 an Coimisiún agus na Ballstáit.
 4.
 I gcomhréir lena bhfreagrachtaí
 faoi seach, áiritheoidh an Coimisiún agus na Ballstáit, in éineacht leis an an
 tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí maidir le gníomhaíochtaí i dtríú
 tíortha agus maidir le tríú tíortha, comhordú idir an Rialachán seo agus na
 Rialacháin Shonracha, agus idir beartais agus ionstraimí eile an Aontais, lena n‐áirítear
 na cinn sin faoi chuimsiú ghníomhaíocht sheachtrach an Aontais.
 5.
 Déanfaidh an Coimisiún agus na Ballstáit prionsabal
 na bainistíochta fónta airgeadais a chur i bhfeidhm i gcomhréir le hAirteagal [26]
 den Rialachán Airgeadais.
 6.
 Déanfaidh an Coimisiún agus na
 Ballstáit éifeacht na tacaíochta arna soláthar faoi na Rialacháin Shonracha a
 áirithiú, go háirithe trí fhaireachán, trí thuairisciú agus trí mheastóireacht.
 7.
 Comhlíonfaidh an Coimisiún agus
 na Ballstáit a ról faoi seach maidir leis an Rialachán seo agus leis na
 Rialacháin Shonracha d’fhonn an t-ualach riaracháin ar thairbhithe a laghdú.
 Airteagal 4
 Comhlíonadh
 an dlí náisiúnta agus dhlí an Aontais
 Comhlíonfaidh gníomhaíochtaí arna maoiniú ag
 na Rialacháin Shonracha dlí náisiúnta agus dlí infheidhme an Aontais.
 Airteagal 5
 Leasanna
 airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint
 1.
 Glacfaidh an Coimisiún bearta iomchuí lena n‐áireofar,
 nuair a chuirtear gníomhaíochtaí arna maoiniú faoi na Rialacháin Shonracha seo
 chun feidhme, go ndéanfar leasanna airgeadais an Aontais Eorpaigh a chosaint
 trí bhearta coisctheacha a chur i bhfeidhm i gcoinne calaoise, éillitheachta nó
 gníomhaíochtaí neamhdhleathacha ar bith eile, trí rialaithe éifeachtacha agus,
 má bhraitear neamhrialtachtaí, trí na méideanna a íocadh go míchuí a
 aisghabháil agus, más cuí, trí phionóis éifeachtacha, chionmhara agus
 dhíspreagthacha.
 2.
 Déanfaidh na Ballstáit neamhrialtachtaí a chosc, a
 bhrath agus a cheartú agus gnóthóidh siad méideanna a íocadh go míchuí, mar aon
 le hús ar bith ar íocaíochtaí déanacha. Tabharfaidh
 siad fógra don Choimisiún fúthu seo agus coimeádfaidh siad an Coimisiún ar an
 eolas faoin dul chun cinn atá déanta maidir le himeachtaí riaracháin agus
 dlíthiúla lena mbaineann.
 3.
 Nuair nach féidir méideanna a
 íocadh go míchuí le tairbhí a aisghabháil mar thoradh ar locht nó ar fhaillí ar
 thaobh an Bhallstáit, beidh an Ballstát freagrach as na méideanna lena
 mbaineann a aisíoc le buiséad ginearálta an Aontais.
 4.
 Soláthróidh Ballstáit cosaint
 éifeachtach i gcoinne calaoise, go háirithe i ndáil leis na limistéir a bhfuil
 leibhéal níos airde riosca ag gabháil leo, agus a bheidh mar bhac, ag féachaint
 do na tairbhí, agus do chomhréireacht na mbeart freisin.
 5.
 Tabharfar de chumhacht don
 Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta
 dá dtagraítear in Airteagal 54, a bhaineann leis na hoibleagáidí atá ar
 Bhallstáit a shonraítear i mír 4.
 6.
 Beidh cumhacht iniúchóireachta ag an gCoimisiún nó
 ag a ionadaithe agus ag an gCúirt Iniúchóirí, ar bhonn doiciméad agus ar an
 láthair, ar gach tairbhí deontais, ar gach conraitheoir agus ar gach
 fochonraitheoir a fuair cistí de chuid an Aontais.
 Féadfaidh an Oifig Eorpach Frith‐Chalaoise
 (OLAF) rialuithe agus cigireachtaí ar an láthair a dhéanamh ar oibreoirí
 eacnamaíocha a bhaineann go díreach nó go hindíreach leis an gcistiú sin i
 gcomhréir leis na nósanna imeachta atá leagtha síos i Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96
 d’fhonn a shuí cibé acu ar tharla calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht
 neamhdhleathach eile i ndáil le comhaontú nó cinneadh deontais nó le conradh a
 bhaineann le cistiú an Aontais nó nár tharla.
 Gan dochar don chéad agus don dara fomhír, le
 comhaontuithe comhair le tríú tíortha agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta agus
 comhaontuithe deontais agus cinntí deontais agus conarthaí mar thoradh ar an Rialachán
 seo agus na Rialacháin Shonracha a chur chun feidhme, tabharfar cead go
 sainráite don Choimisiún, don Chúirt Iniúchóirí agus do OLAF iniúchóireachtaí,
 rialuithe agus cigireachtaí den sórt sin ar an láthair a dhéanamh.
 Airteagal 6
 Clárú
 Saothrófar cuspóirí na Rialachán Sonrach faoi
 chuimsiú na tréimhse clárúcháin ilbhliantúla ó 2014 go 2020, faoi réir
 athbhreithnithe mheántéarma i gcomhréir le hAirteagal 15.
 CAIBIDIL III
 CREAT AIRGEADAIS DO GHNÍOMHAÍOCHTAÍ AN
 AONTAIS, DO CHÚNAMH ÉIGEANDÁLA AGUS DO CHÚNAMH TEICNIÚIL
 Airteagal 7
 Creat cur chun feidhme
 1.
 Bunóidh an Coimisiún an tsuim fhoriomlán le cur ar
 fáil do ghníomhaíochtaí an Aontais, do chúnamh éigeandála agus do chúnamh
 teicniúil ar thionscnamh ón gCoimisiún faoi leithreasaí bliantúla bhuiséad an
 Aontais.
 2.
 Glacfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomh cur chun
 feidhme, an clár oibre le haghaidh ghníomhaíochtaí an Aontais agus cúnaimh
 éigeandála. Glacfar an gníomh cur chun feidhme sin i
 gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 55(3).
 3.
 D’fhonn a áirithiú go mbeidh acmhainní ar fáil in
 am, féadfaidh go nglacfaidh an Coimisiún le clár oibre faoi leith le haghaidh
 cúnaimh éigeandála.
 4.
 Féadfaidh an Coimisiún gníomhaíochtaí an Aontais,
 cúnamh éigeandála agus cúnamh teicniúil ar thionscnamh ón gCoimisiún a chur
 chun feidhme
 –
 ag an gCoimisiún go díreach, nó trí
 ghníomhaireachtaí seachtracha;
 –
 go hindíreach, ag aonáin agus daoine seachas na Ballstáit i gcomhréir
 le hAirteagal [57] den Rialachán Airgeadais.
 Airteagal 8
 Cúnamh éigeandála
 1.
 Mar fhreagairt ar staid éigeandála mar atá
 sainmhínithe sna Rialacháin Shonracha, féadfaidh an Coimisiún cinneadh a
 dhéanamh cúnamh éigeandála a chur ar fáil.
 2.
 Laistigh de theorainneacha na n‐acmhainní atá
 ar fáil, féadfaidh an cúnamh éigeandála a bheith ionann le 100% den chaiteachas
 incháilithe.
 3.
 D’fhéadfadh cúnamh i mBallstáit agus i dtríú
 tíortha a bheith i gceist leis i gcomhréir leis na cuspóirí agus leis na
 gníomhaíochtaí atá sainmhínithe sna Rialacháin Shonracha.
 4.
 Féadfaidh cúnamh éigeandála tacú le caiteachas a
 tabhaíodh roimh an dáta a cuireadh isteach an t-iarratas ar dheontas nó an
 t-iarratas ar chúnamh, nuair is gá é seo leis an ngníomhaíocht a chur chun
 feidhme.
 Airteagal 9
 Gníomhaíochtaí an Aontais agus cúnamh
 éigeandála i dtríú tíortha nó maidir le tríú tíortha
 1.
 Féadfaidh an Coimisiún cinneadh a dhéanamh
 gníomhaíochtaí an Aontais agus cúnamh éigeandála a mhaoiniú i dtríú tíortha nó
 maidir le tríú tíortha de réir na gcuspóirí agus na ngníomhaíochtaí atá
 sainmhínithe sna Rialacháin Shonracha.
 2.
 Nuair a chuirtear gníomhaíochtaí den chineál sin
 chun feidhme go díreach, beidh cead ag na haonáin seo a leanas iarratais a chur
 isteach:
 (a)
 Ballstáit;
 (b)
 tríú tíortha;
 (c)
 comhchomhlachtaí arna mbunú ag na tríú tíortha agus
 ag an Aontas nó ag Ballstáit;
 (d)
 eagraíochtaí idirnáisiúnta, lena n‐áirítear
 eagraíochtaí réigiúnacha, comhlachtaí na NA, ranna agus misin, institiúidí
 idirnáisiúnta airgeadais agus bainc forbartha agus institiúidí dlínse
 idirnáisiúnta sa mhéid go gcuireann siad le cuspóirí an Rialacháin Shonraigh nó
 na Rialachán Sonrach lena mbaineann;
 (e)
 Coise Idirnáisiúnta na Croise
 Deirge (CICD), Cónaidhm Idirnáisiúnta Chumainn Náisiúnta na Croise Deirge agus
 an Chorráin Dheirg;
 (f)
 Eagraíochtaí neamhrialtasacha
 atá bunaithe agus cláraithe san Aontas agus sna tíortha a bhfuil baint acu le
 cur chun feidhme, le cur i bhfeidhm agus le forbairt acquis Schengen.
 Airteagal 10
 Cúnamh teicniúil ar thionscnamh ón
 gCoimisiún
 1.
 Ar thionscnamh ón gCoimisiún, nó ar a shon,
 féadfar, trí bhíthin na Rialachán Sonrach, tacaíocht a sholáthar le haghaidh na
 mbeart ullmhúcháin, faireacháin, riaracháin agus cúnaimh theicniúil, chomh
 maith le bearta meastóireachta, iniúchóireachta agus rialaithe is gá d’fhonn an
 Rialachán seo agus na Rialacháin Shonracha a chur chun feidhme.
 2.
 D’fhéadfaí na nithe seo a leanas a chur ar áireamh
 i measc na mbeart sin ach níl siad teoranta do:
 (a)
 cúnamh le tionscadal a ullmhú agus a mheas;
 (b)
 tacaíocht maidir le forbairt institiúide agus
 forbairt acmhainní riaracháin le haghaidh bhainistíocht éifeachtach an Rialacháin
 seo agus na Rialachán Sonrach;
 (c)
 bearta a bhaineann le hanailís, bainistíocht,
 faireachán, malartú faisnéise agus cur chun feidhme an Rialacháin seo agus na
 Rialachán Sonrach, chomh maith le bearta a bhaineann le córais rialaithe agus
 cúnamh teicniúil agus riaracháin a chur chun feidhme;
 (d)
 meastóireachtaí, tuarascálacha saineolaithe,
 staidreamh agus staidéir, lena n‐áirítear iad siúd de chineál ginearálta
 maidir le feidhmiú na Rialachán Sonrach;
 (e)
 gníomhaíochtaí chun faisnéis a scaipeadh, tacú le
 líonrú, gníomhaíochtaí cumarsáide a dhéanamh, feasacht a spreagadh agus comhar
 agus malartú taithí a chur chun cinn, lena n‐áirítear le tríú tíortha. D’fhonn éifeachtúlacht níos mór a chruthú i gcumarsáid a
 dhéantar leis an bpobal i gcoitinne agus sineirgí níos láidre a chothú idir na
 gníomhaíochtaí cumarsáide a dhéantar ar thionscnamh an Choimisiúin,
 rannchuideoidh na hacmhainní a leithdháilfear ar ghníomhaíochtaí cumarsáide
 faoin Rialachán seo freisin chun cumarsáid chorparáideach thosaíochtaí polaitiúla an Aontais Eorpaigh a chuimsiú ar an
 gcoinníoll go bhfuil baint acu seo le cuspóirí ginearálta an Rialacháin seo
 agus na Rialachán Sonrach;
 (f)
 córais ríomhairithe bainistíochta, faireacháin,
 iniúchóireachta, rialaithe agus meastóireachta a shuiteáil, a fheidhmiú agus a
 idirnascadh;
 (g)
 dearadh creata choitinn le
 haghaidh meastóireachta agus faireacháin chomh maith le córas táscairí, agus
 táscairí náisiúnta á gcur san áireamh nuair is iomchuí sin;
 (h)
 gníomhaíochtaí chun feabhas a
 chur ar mhodhanna meastóireachta agus ar mhalartú faisnéise maidir le
 cleachtais meastóireachta;
 (i)
 comhdhálacha, seimineáir,
 ceardlanna agus bearta coiteanna faisnéise agus oiliúna eile maidir le cur chun
 feidhme an Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach d’údaráis ainmnithe agus do
 thairbhithe;
 (j)
 gníomhaíochtaí a bhaineann le
 hiniúchóireacht.
 3.
 Féadfaidh na gníomhaíochtaí a bheith bainteach leis
 na creataí airgeadais roimhe sin agus ina dhiaidh sin.
 CAIBIDIL IV
 CLÁIR NÁISIÚNTA
 Roinn 1
 Creat
 cur chun feidhme agus clárúcháin
 Airteagal 11
 Idirghabháil
 choimhdeach agus chomhréireach
 1.
 Beidh na Ballstáit agus na comhlachtaí ainmnithe
 acu chun na críche sin (“údaráis ainmnithe”) freagrach as cláir a chur chun
 feidhme agus as a gcúraimí faoin Rialachán seo agus faoi na Rialacháin
 Shonracha a thabhairt chun críche ar an leibhéal iomchuí, de réir chreat
 institiúideach, dlí agus airgeadais an Bhallstáit agus faoi réir an Rialachán
 seo agus na Rialacháin Shonracha a bheith comhlíonta.
 2.
 Cuirfear prionsabal na comhréireachta san áireamh
 sna socruithe maidir le cur chun feidhme agus úsáid na tacaíochta arna cur ar
 fáil faoi na Rialacháin Shonracha, agus go háirithe na hacmhainní airgeadais
 agus riaracháin is gá maidir le tuairisciú, meastóireacht, bainistiú agus
 rialú, agus aird chuí aige ar an leibhéal tacaíochta a thugtar.
 Airteagal 12
 Comhpháirtíocht
 1. Eagróidh gach Ballstát, de
 réir a rialacha agus a gcleachtas náisiúnta, comhpháirtíocht le húdaráis agus
 le comhlachtaí lena mbaineann chun cláir náisiúnta a fhorbairt agus a chur chun
 feidhme.
 Áireofar leis na húdaráis agus na comhlachtaí sin
 na húdaráis inniúla réigiúnacha, áitiúla, uirbeacha agus na húdaráis phoiblí
 eile, agus, nuair is iomchuí, eagraíochtaí idirnáisiúnta agus comhlachtaí a
 dhéanann ionadaíocht thar ceann na sochaí sibhialta, amhail eagraíochtaí neamhrialtasacha
 nó comhpháirtithe sóisialta.
 2. Seolfar comhpháirtíocht go
 hiomlán de réir na dlínse institiúide, dlí agus airgeadais faoi seach a bheidh
 ag gach catagóir comhpháirtithe.
 3.
 Beidh na comhpháirtithe páirteach in ullmhú, i gcur
 chun feidhme, i bhfaireachán agus i meastóireacht na gclár náisiúnta.
 4.
 Bunóidh gach Ballstát coiste faireacháin chun tacú
 le cur chun feidhme na gclár náisiúnta.
 5.
 Féadfaidh an Coimisiún páirt a
 ghlacadh in obair an choiste faireacháin mar chomhairleoir.
 Airteagal 13
 Idirphlé
 beartais
 1.
 Chun an tréimhse chlárúcháin a sheoladh, beidh
 idirphlé beartais ag an gCoimisiún agus ag gach Ballstát maidir leis na
 ceanglais náisiúnta agus an ranníocaíocht a d’fhéadfaí a chur ar fáil le
 buiséad an Aontais chun na ceanglais sin a bhaint amach, agus aird á tabhairt
 ar an gcás bonnlíne sa Bhallstát lena mbaineann agus ar chuspóirí na Rialachán
 Sonrach. Beidh conclúid ar mhiontuairiscí
 comhaontaithe mar thoradh ar an idirphlé beartais nó malartú litreacha a
 shainaithneoidh tosaíochtaí agus riachtanais shonracha an Bhallstáit lena
 mbaineann agus a fheidhmeoidh mar an creat d’ullmhú na gclár náisiúnta.
 I gcás gníomhaíochtaí atá le cur chun feidhme i
 dtríú tíortha agus maidir leo, ní bheidh gníomhaíochtaí den chineál sin dírithe
 ar fhorbairt go díreach agus lorgófar san idirphlé beartais comhchuibheas
 iomlán leis na prionsabail agus le cuspóirí ginearálta ghníomhaíocht
 sheachtrach agus beartas eachtrach an Aontais a bhaineann leis an tír nó leis
 an réigiún atá i gceist.
 2.
 I gcomhthéacs an scrúdúcháin ar an iarratas ar
 íocaíocht dá dtagraítear in Airteagal 39 agus na tuarascála ar chur chun
 feidhme dá dtagraítear in Airteagal 49, déanfaidh an Ballstát lena
 mbaineann agus an Coimisiún athbhreithniú ar an dul chun cinn i gcur chun
 feidhme an chláir náisiúnta, agus aird á tabhairt ar chonclúidí an idirphlé
 beartais.
 Airteagal 14
 Ullmhú
 agus formheas clár náisiúnta
 1.
 Beartóidh gach Ballstát, ar bhonn chonclúidí an
 idirphlé beartais dá dtagraítear in Airteagal 13(1), clár náisiúnta i
 gcomhréir leis na Rialacháin Shonracha.
 2.
 Déanfar blianta airgeadais na tréimhse idir an 1 Eanáir 2014
 agus an 31 Nollaig 2020 a chumhdach i ngach clár beartaithe náisiúnta
 agus beidh na gnéithe seo a leanas ann:
 (a)
 cur síos ar an gcás bonnlíne sa Bhallstát;
 (b)
 anailís ar cheanglais sa Bhallstát agus na cuspóirí
 náisiúnta a ceapadh chun na ceanglais sin a chomhlíonadh le linn na tréimhse a
 chumhdaítear sa chlár;
 (c)
 straitéis iomchuí ina
 sainaithnítear na cuspóirí a bheidh le saothrú le tacaíocht ó bhuiséad an
 Aontais, agus spriocanna dá mbaint amach, tráthchlár táscach agus samplaí de
 ghníomhaíochtaí atá beartaithe chun na cuspóirí sin a chomhlíonadh;
 (d)
 na meicníochtaí lena n‐áirithítear
 comhordú idir na hionstraimí arna mbunú leis na Rialacháin Shonracha agus
 ionstraimí eile de chuid an Aontais agus ionstraimí náisiúnta;
 (e)
 faisnéis ar an gcreat
 faireacháin agus meastóireachta atá le cur i bhfeidhm agus na táscairí atá le
 húsáid chun an dul chun cinn maidir le cur chun feidhme na gcuspóirí
 saothraithe a thomhas i dtaca leis an gcás bonnlíne sa Bhallstát;
 (f)
 socruithe d’fhonn cur chun feidhme éifeachtach agus
 éifeachtúil thacaíocht bhuiséad an Aontais a áirithiú, lena n‐áirítear an
 úsáid bheartaithe as cúnamh teicniúil agus an cur chuige a roghnaítear chun
 prionsabal na comhpháirtíochta atá leagtha síos in Airteagal 12 a chur
 chun feidhme;
 (g)
 dréachtphlean maoinithe miondealaithe de réir gach
 bliain airgeadais sa tréimhse;
 (h)
 na meicníochtaí agus na modhanna atá le húsáid chun
 poiblíocht a dhéanamh ar an gclár náisiúnta;
 (i)
 na forálacha cur chun feidhme le haghaidh an chláir
 náisiúnta, ina sonrófar aitheantas na n‐údarás ainmnithe.
 3.
 Cuirfidh na Ballstáit na cláir náisiúnta atá
 beartaithe faoi bhráid an Choimisiúin tráth nach déanaí ná trí mhí tar éis an
 t-idirphlé beartais dá dtagraítear in Airteagal 13(1) a thabhairt chun
 críche.
 4.
 Déanfar na cláir náisiúnta a dhréachtú de réir na
 samhla arna glacadh ag an gCoimisiún. Glacfar an
 gníomh cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá
 dtagraítear in Airteagal 55(2).
 5.
 Sula bhformheastar clár náisiúnta beartaithe,
 déanfaidh an Coimisiún scrúdú ar na nithe seo a leanas:
 (a)
 a chomhsheasmhacht le cuspóirí na Rialachán
 Sonrach agus le conclúidí an idirphlé beartais dá dtagraítear in Airteagal 13(1);
 (b)
 ábharthacht na gcuspóirí, na spriocanna, na dtáscairí,
 an tráthchláir agus samplaí de ghníomhaíochtaí atá beartaithe sa chlár
 náisiúnta atá beartaithe i bhfianaise na straitéise atá beartaithe;
 (c)
 ábharthacht na bhforálacha cur chun feidhme dá
 dtagraítear i bpointe (i) de mhír 2 i bhfianaise na ngníomhaíochtaí atá
 beartaithe;
 (d)
 comhlíonadh dhlí an Aontais ag an gclár atá
 beartaithe;
 (e)
 comhlántacht leis an tacaíocht arna soláthar ag
 Cistí eile an Aontais lena n‐áirítear Ciste Sóisialta na hEorpa;
 (f)
 Nuair is infheidhme faoi Rialachán Sonrach, le
 haghaidh cuspóirí agus samplaí gníomhaíochtaí atá le cur chun feidhme i dtríú
 tíortha agus maidir leo, comhchuibheas leis na prionsabail agus le cuspóirí
 ginearálta ghníomhaíocht sheachtrach agus beartas eachtrach an Aontais a
 bhaineann leis an tír nó leis an réigiún atá i gceist.
 6.
 Tabharfaidh an Coimisiún barúlacha laistigh de thrí
 mhí ón dáta a chuirfear an clár náisiúnta beartaithe isteach. I gcás ina measann an Coimisiún go bhfuil clár náisiúnta
 beartaithe ar neamhréir le cuspóirí na Rialachán Sonrach, nach bhfuil sé leordhóthanach
 i bhfianaise na straitéise nó nach gcomhlíonann sé dlí an Aontais, iarrfaidh sé
 ar an mBallstát lena mbaineann an fhaisnéis bhreise uile is gá a chur ar fáil
 agus, nuair is iomchuí, an clár náisiúnta beartaithe a leasú. Soláthróidh an
 Ballstát an fhaisnéis bhreise uile is gá don Choimisiún agus, nuair is iomchuí,
 leasóidh sé an clár náisiúnta beartaithe dá réir sin.
 7.
 Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin ghníomh cur
 chun feidhme, gach clár náisiúnta a fhormheas tráth nach déanaí ná sé mhí tar
 éis don Bhallstát é a chur isteach go foirmiúil, ar an gcoinníoll gur cuireadh
 aon bharúlacha a thug an Coimisiún san áireamh go cuí.
 8.
 I bhfianaise dálaí nua nó gan
 choinne, ar thionscnamh ón gCoimisiún nó ón mBallstát lena mbaineann, féadfar
 clár náisiúnta formheasta a athscrúdú agus, más gá, a leasú don tréimhse atá
 fágtha den tréimhse chlárúcháin.
 Airteagal 15
 Athbhreithniú meántéarma
 1.
 In 2017 déanfaidh an Coimisiún agus gach Ballstát
 an cás a athscrúdú, i bhfianaise na bhforbairtí i mbeartais an Aontais agus sa
 Bhallstát lena mbaineann.
 2.
 I ndiaidh an athscrúdaithe sin, féadfaidh na
 Ballstáit a gcláir náisiúnta a leasú. Leasófar cláir náisiúnta do na Ballstáit
 sin a gheobhaidh leithdháiltí breise i gcomhréir leis na Rialacháin Shonracha.
 3.
 Beidh feidhm mutatis mutandis ag na rialacha atá
 leagtha síos in Airteagal 14 maidir le hullmhú agus le formheas na gclár
 náisiúnta i leith ullmhú agus fhormheas na gclár náisiúnta leasaithe sin.
 4.
 Leithdháilfidh an Coimisiún do Bhallstáit, trí
 bhíthin ghníomhartha cur chun feidhme, na hacmhainní do na cláir náisiúnta atá
 ar fáil faoi chuimsiú an athbhreithnithe mheántéarma faoi na Rialacháin
 Shonracha. Tar éis chur i gcrích an athbhreithnithe
 mheántéarma, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil ar an athbhreithniú meántéarma
 arna dhéanamh i gcomhréir le forálacha an Rialacháin seo agus na Rialachán
 Sonrach a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle, do Choiste
 Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste na Réigiún.
 Airteagal 16
 Struchtúr
 maoinithe
 1.
 Déanfar ranníocaíochtaí maoinithe arna gcur ar fáil
 faoi na cláir náisiúnta i bhfoirm deontas.
 2.
 Déanfar gníomhaíochtaí a fhaigheann tacaíocht faoi
 na cláir náisiúnta a chómhaoiniú ó fhoinsí poiblí nó príobháideacha, beidh siad
 neamhbhrabúsach agus ní bheidh siad faoi réir maoinithe ó fhoinsí eile a
 chumhdaítear i mbuiséad an Aontais.
 3.
 Ní sháróidh an ranníocaíocht ó bhuiséad an Aontais
 75 % de chaiteachas incháilithe iomlán tionscadail.
 4.
 Féadfar an ranníocaíocht ó
 bhuiséad an Aontais a mhéadú go 90% faoi ghníomhaíochtaí sonracha nó faoi
 thosaíochtaí straitéiseacha mar atá sainmhínithe sna Rialacháin Shonracha.
 5.
 Féadfar an ranníocaíocht ó
 bhuiséad an Aontais a mhéadú go 90% freisin i ndálaí a bhfuil údar cuí leo, go
 háirithe más amhlaidh nach gcuirfí tionscadail chun feidhme agus nach mbainfí
 cuspóirí an chláir náisiúnta amach murach sin.
 Airteagal 17
 Prionsabail ghinearálta Incháilitheachta
 1.
 Déanfar incháilitheacht caiteachais a chinneadh ar
 bhonn rialacha náisiúnta, cé is moite de chásanna ina bhfuil rialacha sonracha
 leagtha síos sa Rialachán seo nó sna Rialacháin Shonracha.
 2.
 I gcomhréir leis na Rialacháin Shonracha, d’fhonn
 go mbeadh an caiteachas incháilithe, ní mór dó na nithe seo a leanas a
 chomhlíonadh:
 (a)
 ní mór dó a bheith faoi raon feidhme na Rialachán
 Sonrach agus a gcuspóirí;
 (b)
 ní mór dó a bheith ag teastáil chun na
 gníomhaíochtaí dá gcumhdaítear sa tionscadal lena mbaineann a dhéanamh;
 (c)
 ní mór dó a bheith réasúnta agus prionsabail na
 bainistíochta fónta airgeadais a chomhlíonadh, go háirithe luach ar airgead
 agus cost-éifeachtúlacht.
 3.
 Beidh caiteachas incháilithe le haghaidh tacaíochta
 faoi na Rialacháin Shonracha má bhaineann na nithe seo a leanas leis:
 –
 rinne tairbhí é a thabhú agus a íoc idir an 1 Eanáir 2014
 agus an 31 Nollaig 2022; agus
 –
 d’íoc an tÚdarás Freagrach creidiúnaithe é i
 ndáiríre idir an 1 Eanáir 2014 agus an 30 Meitheamh 2023.
 4.
 Tacófar leis an gcaiteachas arna chur ar áireamh in
 iarratais ar íocaíocht ón tairbhí chuig an Údarás Freagrach le sonraisc nó le
 doiciméid chuntasaíochta a mbeidh luach profach coibhéiseach ag gabháil leo, cé
 is moite de chineálacha tacaíochta faoi Airteagal 18(1)(b), (c) agus (d). I gcás cineálacha tacaíochta den sórt sin, de mhaolú ar
 mhír 3, is ionann na méideanna arna gcur ar áireamh san iarratas ar íocaíocht
 agus an costas arna aisíoc leis an tairbhí ag an Údarás Freagrach.
 5.
 Déanfar glanioncam arna
 ghiniúint go díreach ó thionscadal le linn a chur chun feidhme nár cuireadh san
 áireamh ag tráth formheasta an tionscadail a asbhaint ó chaiteachas incháilithe
 an tionscadail san iarratas ar íocaíocht deiridh arna chur isteach ag an
 tairbhí.
 Airteagal 18
 Caiteachas
 incháilithe
 1.
 Féadfar caiteachas incháilithe a aisíoc ar na
 bealaí seo a leanas:
 (a)
 Aisíoc na gcostas incháilithe arna dtabhú agus arna
 n‐íoc go hiarbhír, mar aon le dímheas, nuair is infheidhme;
 (b)
 scála caighdeánach costas aonaid;
 (c)
 cnapshuimeanna;
 (d)
 maoiniú ar ráta comhréidh, arna chinneadh trí
 chéatadán a chur i bhfeidhm maidir le catagóir sainithe costas amháin nó níos
 mó.
 2.
 Féadfar na roghanna dá dtagraítear i mír 1 a chur
 le chéile i gcás ina gcumhdaíonn gach ceann catagóir dhifriúil costas nó i gcás
 ina n‐úsáidtear iad le haghaidh tionscadal éagsúil atá ina gcuid de
 ghníomhaíocht nó le haghaidh céimeanna leantacha gníomhaíochta.
 3.
 I gcás ina gcuirtear tionscadal chun feidhme go
 heisiach trí oibreacha, trí earraí nó trí sheirbhísí a sholáthar, ní bheidh
 feidhm ach le mír 1 (a).
 4.
 Bunófar na méideanna dá dtagraítear i mír 1 (b),
 (c) agus (d) roimh ré ar cheann de na bealaí seo a leanas:
 (a)
 modh ríofa cóir, cothrom agus infhíoraithe bunaithe
 orthu seo a leanas:
 (i) sonraí staidrimh nó faisnéis oibiachtúil
 eile; nó
 (ii) sonraí stairiúla
 fíoraithe faoi thairbhithe aonair nó cur i bhfeidhm a ngnáthchleachtas maidir
 le cuntasaíocht chostála;
 (b)
 modhanna agus scála comhfhreagrach costas aonaid,
 cnapshuimeanna agus rátaí comhréidhe is infheidhme i mbeartais an Aontais le
 haghaidh gníomhaíochta/tionscadail agus tairbhí den chineál céanna;
 (c)
 modhanna agus scála comhfhreagrach costas aonaid,
 cnapshuimeanna agus rátaí comhréidhe arna gcur i bhfeidhm faoi scéimeanna
 maidir le deontais arna gcistiú go hiomlán ag an mBallstát le haghaidh
 gníomhaíochta/tionscadail agus tairbhí den chineál céanna;
 5.
 Leagfar amach an modh a chuirfear i bhfeidhm chun
 costais na gníomhaíochta agus na coinníollacha maidir le híocaíocht an deontais
 a chinneadh sa doiciméad ina leagtar amach na coinníollacha le haghaidh
 tacaíochta do gach tionscadal/gníomhaíocht.
 6.
 I gcás ina n‐eascraíonn costais indíreacha as
 cur chun feidhme tionscadail, féadfar iad a ríomh mar ráta comhréidh ar cheann de
 na bealaí seo a leanas:
 (a)
 ráta comhréidh suas le 20% de na costais dhíreacha
 incháilithe, i gcás ina ndéantar an ráta a ríomh ar bhonn modha ríofa atá cóir,
 cothrom agus infhíoraithe nó ar bhonn modha arna chur i bhfeidhm faoi
 scéimeanna i gcomhair deontas arna gcistiú go hiomlán ag an mBallstát le
 haghaidh gníomhaíochta/tionscadail nó tairbhí den chineál céanna;
 (b)
 ráta comhréidh suas le 15% de na costais foirne
 dhíreacha incháilithe; nó
 (c)
 ráta comhréidh a chuirtear i
 bhfeidhm maidir leis na costais dhíreacha incháilithe bunaithe ar mhodhanna
 reatha agus ar rátaí comhfhreagracha, agus is infheidhme i mbeartais de chuid
 an Aontais le haghaidh gníomhaíochta/tionscadail agus tairbhí den chineál
 céanna.
 7.
 Beidh deontais nach mó an tacaíocht ó bhuiséad an
 Aontais ina leith ná EUR 50,000 i bhfoirm cnapshuimeanna nó scála
 chaighdeánaigh costas aonaid.
 8.
 Is féidir maoiniú ar ráta
 comhréidh, scála caighdeánach costas aonaid agus cnapshuimeanna dá dtagraítear
 i mír 4 a ríomh de réir an tionscadail trí thagairt a dhéanamh do
 dhréachtbhuiséad arna chomhaontú ex ante ag an Údarás Freagrach le haghaidh
 deontas nach mó an ranníocaíocht ó bhuiséad an Aontais ina leith ná EUR 100,000.
 9.
 Féadfar breathnú ar chostais
 dímheasa mar incháilithe faoi na coinníollacha seo a leanas:
 (a)
 tá an caiteachas incháilithe i gcomhréir le
 rialacha incháilitheachta an chláir náisiúnta;
 (b)
 tá údar cuí léirithe le méid an chaiteachais trí
 dhoiciméid tacaíochta a bhfuil luach profach coibhéiseach le sonraisc acu i
 gcás aisíoca san fhoirm dá dtagraítear i bpointe (a) de mhír (1);
 (c)
 baineann na costais go heisiach
 leis an tréimhse tacaíochta don tionscadal;
 (d)
 níl tacaíocht ó bhuiséad an
 Aontais tar éis ranníocaíocht a dhéanamh i dtreo éadáil na sócmhainní
 dímheasta.
 Airteagal 19
 Caiteachas
 neamh‐incháilithe
 Ní bheidh an caiteachas seo a leanas
 incháilithe i gcomhair ranníocaíochta ó bhuiséad an Aontais faoi na Rialacháin
 Shonracha:
 (a)
 ús ar fhiracha;
 (b)
 ceannach talún nár tógadh uirthi;
 (c)
 ceannach talún ar tógadh uirthi, i gcás gur gá an
 talamh do chur chun feidhme an tionscadail, ar mhéid a sháraíonn 10% den
 chaiteachas iomlán incháilithe don tionscadal lena mbaineann;
 (d)
 cáin bhreisluacha. Mar sin
 féin, beidh méideanna CBL incháilithe i gcás nach bhfuil siad inghnóthaithe
 faoin reachtaíocht náisiúnta CBL agus gur tairbhí seachas duine neamh‐inchánach
 mar a shainítear sa chéad fhomhír d’Airteagal 13(1) de Threoir 2006/112/CE
 a íocfaidh iad, ar an gcoinníoll nach dtabhaítear na méideanna sin CBL i gcás
 bonneagar a sholáthar.
 Airteagal 20
 Cúnamh teicniúil ar thionscnamh ó na Ballstáit
 1.
 Ar thionscnamh ó Bhallstát le haghaidh gach cláir
 náisiúnta, féadfaidh na Rialacháin Shonracha tacú le gníomhaíochtaí maidir le
 hullmhú, le bainistiú, le faireachán, le meastóireacht, le faisnéis agus le
 cumarsáid, le líonrú, le rialú agus le hiniúchóireacht, chomh maith le bearta i
 ndáil le treisiú an chumais riaracháin le haghaidh chur chun feidhme an
 Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach.
 2.
 D’fhéadfaí na nithe seo a leanas a chur ar áireamh
 i measc na mbeart sin:
 (a)
 caiteachas a bhaineann le hullmhú, le roghnú, le
 measúnacht, le bainistiú agus le faireachán gníomhaíochtaí nó tionscadal;
 (b)
 caiteachas a bhaineann le hiniúchóireachtaí agus le
 rialuithe ar an láthair ar ghníomhaíochtaí nó ar thionscadail;
 (c)
 caiteachas a bhaineann le
 meastóireachtaí ar ghníomhaíochtaí nó ar thionscadail;
 (d)
 caiteachas a bhaineann le
 faisnéis, le scaipeadh agus le trédhearcacht i ndáil le gníomhaíochtaí nó le
 tionscadail;
 (e)
 caiteachas ar éadáil, ar
 shuiteáil agus ar chothabháil córas ríomhairithe do bhainistiú, d’fhaireachán agus
 do mheastóireacht an Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach;
 (f)
 caiteachas ar chruinnithe na
 gcoistí faireacháin agus na bhfochoistí a bhaineann le cur chun feidhme na
 ngníomhaíochtaí; féadfaidh an caiteachas seo costais saineolaithe agus
 rannpháirtithe eile sna coistí seo a áireamh, lena n‐áirítear
 rannpháirtithe tríú tír i gcás gur riachtanach iad a bheith i láthair do chur
 chun feidhme gníomhaíochtaí nó tionscadal;
 (g)
 caiteachas ar threisiú an
 chumais riaracháin do chur chun feidhme an Rialacháin seo agus na Rialachán
 Sonrach.
 3.
 Féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as na
 leithreasaí d’fhonn tacú le gníomhaíochtaí chun an t-ualach riaracháin ar
 thairbhithe a laghdú, lena n‐áirítear córais malartaithe leictreonaigh
 sonraí, agus gníomhaíochtaí d’fhonn dlús a chur faoi chumas údaráis agus
 thairbhithe an Bhallstáit an tacaíocht dá bhforáiltear leis na Rialacháin
 Shonracha a riar agus a úsáid.
 4.
 Féadfaidh na gníomhaíochtaí a bheith bainteach leis
 na creataí airgeadais roimhe sin agus ina dhiaidh sin.
 Roinn 2
 Bainistíocht
 agus Rialú
 Airteagal 21
 Prionsabail ghinearálta maidir le córais bhainistíochta agus rialaithe
 Déanfar foráil sna córais bhainistíochta agus rialaithe don mhéid seo a
 leanas:
 (a)
 cur síos ar fheidhmeanna gach comhlachta lena
 mbaineann bainistíocht agus rialú, agus leithdháileadh feidhmeanna laistigh de
 gach comhlacht;
 (b)
 comhlíonadh an phrionsabail deighilte feidhmeanna
 idir comhlachtaí den chineál sin nó laistigh díobh;
 (c)
 nósanna imeachta d’fhonn ceartaiseacht agus
 rialtacht an chaiteachais a dhearbhaítear a áirithiú;
 (d)
 córais ríomhairithe maidir le cuntasaíocht, maidir
 le stóráil agus tarchur sonraí airgeadais agus sonraí ar tháscairí, maidir le
 faireachán agus maidir le tuairisciú;
 (e)
 córais maidir le tuairisciú agus faireachán i gcás
 ina gcuireann an tÚdarás Freagrach cúraimí ar iontaoibh comhlachta eile;
 (f)
 socruithe maidir le feidhmiú na gcóras
 bainistíochta agus rialaithe a iniúchadh;
 (g)
 córais agus nósanna imeachta d’fhonn raon
 iniúchóireachta leormhaith a áirithiú;
 (h)
 neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a cheartú,
 lena n‐áirítear calaois, agus suimeanna a íocadh go míchuí a ghnóthú, mar
 aon le hús ar bith.
 Airteagal 22
 Freagrachtaí na mBallstát
 1.
 Comhlíonfaidh na Ballstáit na hoibleagáidí
 bainistithe, rialaithe agus iniúchóireachta agus glacfaidh siad leis na freagrachtaí
 a thig as sin atá leagtha síos sna rialacha ar bhainistiú comhpháirteach atá
 leagtha amach sa Rialachán Airgeadais agus sa Rialachán seo. I gcomhréir le prionsabal an bhainistithe chomhpháirtigh,
 beidh na Ballstáit freagrach as bainistiú agus as rialú na gclár náisiúnta.
 2.
 Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar a gcórais
 bhainistíochta agus rialaithe le haghaidh na gclár a bhunú i gcomhréir le
 forálacha an Rialacháin seo agus go bhfeidhmeoidh na córais go héifeachtach.
 3.
 Leithdháilfidh na Ballstáit acmhainní
 leordhóthanacha ar gach comhlacht chun a bhfeidhmeanna a chomhlíonadh ar feadh
 na tréimhse clárúcháin.
 4.
 Bunóidh na Ballstáit rialacha agus nósanna imeachta
 chun tionscadail a roghnú agus a chur chun feidhme i gcomhréir leis an
 Rialachán seo.
 5.
 Cuirfear gach malartú oifigiúil faisnéise idir na
 Ballstáit agus an Coimisiún i gcrích trí úsáid a bhaint as córas malartaithe
 leictreonaigh sonraí arna bhunú ag an gCoimisiún.
 Airteagal 23
 Údaráis ainmnithe
 1.
 Le haghaidh chur chun feidhme a chláir náisiúnta, ainmneoidh
 gach Ballstát na comhlachtaí seo a leanas:
 (a) údarás creidiúnúcháin mar atá
 sainmhínithe in Airteagal [56] den Rialachán Airgeadais;
 (b) Údarás Freagrach
 creidiúnaithe: comhlacht earnála poiblí de chuid an Bhallstáit, a bheidh
 freagrach as bainistiú agus rialú an chláir náisiúnta agus a dhéanfaidh an
 chumarsáid uile leis an gCoimisiún a láimhseáil;
 (c) Údarás
 Iniúchóireachta: údarás nó comhlacht náisiúnta poiblí, atá neamhspleách ó
 thaobh feidhme ar an Údarás Freagrach agus ar an údarás creidiúnúcháin agus a
 bheidh freagrach as feidhmiú éifeachtach an chórais bhainistíochta agus
 rialaithe a dheimhniú;
 (d) nuair is iomchuí,
 Údarás Tarmligthe: comhlacht poiblí nó príobháideach ar bith a thugann faoi
 thascanna áirithe an Údaráis Fhreagraigh faoi chúram an Údaráis sin.
 2.
 Leagfaidh gach Ballstát síos rialacha lena
 rialaítear a chaidreamh leis na húdaráis dá dtagraítear i mír 1 agus a
 gcaidreamh leis an gCoimisiún.
 Airteagal 24
 Creidiúnú Údarás Freagrach
 1.
 I gcomhréir le hAirteagal [56(3)] den
 Rialachán Airgeadais, déanfar gach Údarás Freagrach atá freagrach as caiteachas
 a bhainistiú agus a rialú faoin Rialachán seo a chreidiúnú le cinneadh
 foirmiúil ó údarás creidiúnúcháin ar leibhéal aireachta.
 2.
 Bronnfar an creidiúnú ar choinníoll go gcomhlíonann
 an comhlacht na critéir chreidiúnúcháin maidir le timpeallacht inmheánach,
 gníomhaíochtaí rialaithe, faisnéis agus cumarsáid, agus faireacháin atá leagtha
 síos sa Rialachán seo nó atá ar bhonn an Rialacháin seo.
 3.
 Beidh an creidiúnú bunaithe ar thuairim comhlachta
 iniúchóireachta atá neamhspleách a dhéanann measúnú ar chomhlíonadh an Údaráis
 Fhreagraigh leis na critéir chreidiúnaithe. Déanfaidh an comhlacht
 iniúchóireachta neamhspleách a chuid oibre i gcomhréir le caighdeáin
 iniúchóireachta a bhfuil glacadh leo go hidirnáisiúnta.
 4.
 Déanfaidh an t-údarás creidiúnúcháin maoirseacht ar
 an Údarás Freagrach agus déanfaidh sé creidiúnú an chomhlachta sin a tharraingt
 siar le cinneadh foirmiúil más rud é nach gcomhlíontar a thuilleadh ceann
 amháin nó níos mó de na critéir chreidiúnúcháin, ach amháin má dhéanann an
 tÚdarás Freagrach na bearta leasúcháin is gá laistigh de thréimhse phromhaidh a
 bheidh le cinneadh ag an údarás creidiúnúcháin i gcomhréir le déine na faidhbe.
 Tabharfaidh an comhlacht creidiúnúcháin fógra don Choimisiún láithreach maidir
 le tréimhse phromhaidh ar bith a shocrú d’Údarás Freagrach creidiúnaithe nó
 maidir le cinneadh ar bith a tharraingt siar.
 5.
 Chun feidhmiú fónta an chórais seo a áirithiú,
 tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i
 gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 54 maidir leis
 an méid seo a leanas:
 (a)
 coinníollacha íosta do chreidiúnú na nÚdarás
 Freagrach agus aird ar an timpeallacht inmheánach, ar ghníomhaíochtaí
 rialaithe, ar fhaisnéis agus ar chumarsáid, agus ar fhaireachán, chomh maith le
 rialacha ar an nós imeachta chun creidiúnú a eisiúint agus a tharraingt siar;
 (b)
 rialacha a bhaineann le maoirseacht agus leis an
 nós imeachta chun athbhreithniú a dhéanamh ar chreidiúnú Údarás Freagrach;
 (c)
 oibleagáidí na nÚdarás
 Freagrach maidir le hidirghabháil phoiblí, chomh maith lena bhfuil ina
 bhfreagrachtaí bainistíochta agus rialaithe.
 Airteagal 25
 Prionsabail ghinearálta maidir le rialuithe ag Údaráis Fhreagracha
 1.
 Déanfaidh na hÚdaráis Fhreagracha rialú córasach
 riaracháin ar na hiarratais uile ar íocaíocht ó na tairbhithe agus forlíonfaidh
 siad iad le rialuithe ar an láthair ar an gcaiteachas a bhaineann leis na
 hiarratais ar íocaíocht dheiridh ó na tairbhithe atá dearbhaithe sna cuntais
 bhliantúla d’fhonn leibhéal iomchuí dearbhaithe a fháil.
 2.
 Maidir leis na rialuithe ar an láthair, roghnóidh
 an tÚdarás Freagrach a shampla rialaithe ó dhaonra iomlán na dtairbhithe lena
 gcuimseofar, nuair is iomchuí, cuid randamach agus cuid bunaithe ar riosca,
 d’fhonn ráta earráide ionadaí agus íosleibhéal muiníne a fháil, agus ag díriú
 freisin ar na hearráidí is airde.
 3.
 Ullmhóidh an tÚdarás Freagrach
 tuarascáil ar rialú maidir le gach rialú ar an láthair.
 4.
 Nuair is léir go bhfuil
 fadhbanna a aimsítear córasach agus dá bhrí sin gurb ionann iad agus riosca do
 thionscadail eile, áiritheoidh an tÚdarás Freagrach go dtabharfar faoi imscrúdú
 eile, lena n‐áirítear rialuithe breise nuair is gá, chun scála fadhbanna
 den chineál sin a dhéanamh amach agus cé acu an bhfuil an ráta earráide níos
 airde ná an leibhéal ábharthachta. Tabharfaidh an tÚdarás Freagrach faoi na
 bearta coisctheacha agus ceartaitheacha is gá agus cuirfear in iúl don
 Choimisiún iad sa tuarascáil achomair dá dtagraítear in Airteagal 39(1)(c).
 5.
 Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur
 chun feidhme, na rialacha is gá a ghlacadh d'fhonn cur i bhfeidhm aonfhoirmeach
 an Airteagail seo a bhaint amach. Bainfidh na
 rialacha seo leis an méid seo a leanas, go háirithe:
 (a)
 na rialacha i dtaobh rialuithe riaracháin agus rialuithe
 ar an láthair a dhéanfaidh na Ballstáit maidir le hurramú na n‐oibleagáidí,
 na dtiomantas agus na rialacha incháilitheachta a thagann chun cinn de thoradh
 chur i bhfeidhm an Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach;
 (b)
 na rialacha maidir le híosleibhéal na rialuithe ar
 an láthair is gá chun na rioscaí a bhainistiú go héifeachtach, mar aon leis na
 dálaí faoina mbeidh ar na Ballstáit líon na rialuithe sin a mhéadú, nó faoinar
 féidir leo iad a laghdú i gcás ina bhfeidhmíonn na córais bhainistíochta agus
 rialaithe go cuí agus ina bhfuil na rátaí earráide ar leibhéal atá inghlactha;
 (c)
 na rialacha agus na modhanna maidir le tuairisc a
 thabhairt ar na rialuithe agus ar an bhfíorú a rinneadh agus ar thorthaí na
 rialuithe agus an fhíoraithe sin.
 Glacfaidh an Coimisiún na gníomhartha cur chun
 feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 55(3).
 Airteagal 26
 Íocaíocht le tairbhithe
 Áiritheoidh na hÚdaráis Fhreagracha go
 bhfaighidh na tairbhithe méid iomlán na tacaíochta poiblí a luaithe is féidir
 agus ina iomlán. Ní dhéanfar méid ar bith a asbhaint
 ná a choinneáil siar agus ní thoibheofar muirear sonrach ar bith ná muirear ar
 bith comhéifeachta a laghdódh na méideanna sin le haghaidh na dtairbhithe.
 Airteagal 27
 Feidhmeanna an údaráis
 iniúchóireachta
 1.
 Áiritheoidh an t-údarás iniúchóireachta go ndéanfar
 iniúchóireachtaí ar na córais bhainistíochta agus rialaithe, ar shampla iomchuí
 den chaiteachas atá ar áireamh sna cuntais bhliantúla.
 Tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha
 tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 54
 a bhaineann le stádas na nÚdarás Freagrach agus na dálaí a chomhlíonfar ina
 gcuid iniúchóireachtaí.
 2.
 I gcás ina ndéanfaidh comhlacht seachas an tÚdarás Iniúchóireachta iniúchóireachtaí,
 áiritheoidh an tÚdarás Iniúchóireachta go mbeidh an neamhspleáchas ó thaobh feidhme is gá ag an gcomhlacht sin.
 3.
 Áiritheoidh an tÚdarás Iniúchóireachta go gcuirfear
 caighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glacadh leo go hidirnáisiúnta san áireamh
 san obair iniúchóireachta.
 Airteagal 28
 Comhar le húdaráis iniúchóireachta
 1. Comhoibreoidh an Coimisiún le
 húdaráis iniúchóireachta faoi seach d’fhonn a bpleananna agus a modhanna iniúchóireachta a chomhordú agus déanfaidh sé torthaí
 na n‐iniúchóireachtaí arna ndéanamh ar chórais
 bhainistíochta agus rialaithe a mhalartú láithreach.
 2. Tiocfaidh an Coimisiún agus na húdaráis iniúchóireachta le chéile ar bhonn rialta agus uair amháin sa bhliain ar a
 laghad, mura gcomhaontaítear a mhalairt, d’fhonn an tuarascáil
 bhliantúil ar rialú agus an tuairim a
 scrúdú, agus d’fhonn tuairimí a mhalartú maidir le ceisteanna a bhaineann le
 feabhas a chur ar na córais bhainistíochta agus rialaithe.
 Airteagal 29
 Rialuithe agus iniúchóireachtaí arna ndéanamh ag an gCoimisiún
 1.
 Beidh an Coimisiún ag brath ar an bhfaisnéis atá ar
 fáil, lena n‐áirítear an nós imeachta creidiúnúcháin, na dearbhuithe
 bainistíochta bliantúla, na tuarascálacha bliantúla ar rialú, na tuairimí
 iniúchóra bliantúla, na tuarascálacha bliantúla ar chur chun feidhme arna
 ndéanamh ag comhlachtaí náisiúnta agus ag comhlachtaí an Aontais, le
 meastóireacht a dhéanamh go bhfuil córais bhainistíochta agus rialaithe curtha
 ar bun ag na Ballstáit a chomhlíonann an Rialachán seo agus go bhfeidhmíonn na
 córais seo go héifeachtach le linn chur chun feidhme na gclár náisiúnta.
 2.
 Gan dochar d’iniúchóireachtaí arna ndéanamh ag
 Ballstáit, féadfaidh oifigigh an Choimisiúin nó ionadaithe údaraithe an
 Choimisiúin iniúchóireachtaí nó rialuithe ar an láthair a dhéanamh ar
 réamhfhógra leordhóthanach a thabhairt. Féadfaidh
 ionadaithe an Bhallstáit nó oifigigh údaraithe an Bhallstáit páirt a ghlacadh
 sna hiniúchóireachtaí nó sna rialuithe sin.
 3.
 Féadfar na nithe seo a leanas a chur ar áireamh i
 raon feidhme na n‐iniúchóireachtaí nó na rialuithe:
 (a)
 fíorú maidir le feidhmiú éifeachtach na gcóras
 bainistíochta agus rialaithe i gclár náisiúnta nó i gcuid de;
 (b)
 comhlíonadh cleachtas riaracháin le rialacha an
 Aontais;
 (c)
 doiciméid tacaíochta is gá a
 bheith ann agus a gcomhghaol leis na gníomhaíochtaí a fhaigheann tacaíocht faoi
 na cláir náisiúnta;
 (d)
 na téarmaí ar gabhadh na
 gníomhaíochtaí ar láimh ina leith agus ar rialaíodh iad;
 (e)
 measúnú ar bhainistiú fónta
 airgeadais na ngníomhaíochtaí nó an chláir náisiúnta.
 4.
 Oifigigh an Choimisiúin nó ionadaithe údaraithe an
 Choimisiúin, ar tugadh an chumhacht chuí dóibh chun iniúchóireachtaí ar an
 láthair a dhéanamh, beidh rochtain acu ar na taifid, doiciméid agus
 meiteashonraí uile, is cuma cén meán ina stóráiltear iad, a bhaineann le
 caiteachas nó leis na córais bhainistíochta agus rialaithe. Soláthróidh na
 Ballstáit cóipeanna de na taifid, doiciméid agus meiteashonraí sin don
 Choimisiún arna iarraidh sin.
 Ní dhéanfaidh na cumhachtaí atá leagtha amach sa
 mhír seo difear do chur chun feidhme forálacha náisiúnta lena bhforchoimeádtar
 gníomhartha áirithe do ghníomhaithe arna n‐ainmniú go sonrach leis an
 reachtaíocht náisiúnta. Ní ghlacfaidh ionadaithe údaraithe agus oifigigh an
 Choimisiúin páirt, inter alia, i gcuairteanna baile ná i gceistiú foirmiúil
 daoine faoi chuimsiú na reachtaíochta náisiúnta. Mar sin féin, beidh rochtain
 acu ar an bhfaisnéis a gheofar ar an gcaoi sin.
 5.
 Arna iarraidh sin don Choimisiún agus le comhaontú
 an Bhallstáit, déanfaidh údaráis inniúla an Bhallstáit sin rialuithe nó
 fiosruithe breise maidir le gníomhaíochtaí a chumhdaítear sa Rialachán seo a
 ghabháil ar láimh. Féadfaidh gníomhairí an
 Choimisiúin nó daoine arna dtarmligean ag an gCoimisiún a bheith páirteach sna
 rialuithe sin.
 Chun na rialuithe a fheabhsú, féadfaidh an
 Coimisiún, le comhaontú na mBallstát lena mbaineann, cúnamh a iarraidh ar
 údaráis na mBallstát sin le haghaidh rialuithe nó fiosrúchán áirithe.
 6.
 Féadfaidh an Coimisiún a cheangal ar Bhallstát na
 gníomhaíochtaí is gá a ghlacadh d’fhonn feidhmiú éifeachtach a chórais bhainistíochta
 agus rialaithe nó ceartaiseacht an chaiteachais a fhíorú i gcomhréir leis na
 rialacha is infheidhme.
 Roinn 3
 Bainistíocht
 Airgeadais
 Airteagal 30
 Gealltanais bhuiséadacha
 1.
 Déanfar gealltanais bhuiséadacha an Aontais i ndáil
 le gach clár náisiúnta i dtráthchodanna bliantúla sa tréimhse idir an 1 Eanáir 2014
 agus an 31 Nollaig 2020.
 2.
 Is éard a bheidh sa chinneadh ón gCoimisiúin lena
 bhformheastar gach clár náisiúnta an cinneadh maoinithe de réir bhrí Airteagal [81(2)]
 den Rialachán Airgeadais, agus nuair a fhógraítear don Bhallstát lena
 mbaineann, ceangaltas dlí de réir bhrí an Rialacháin sin.
 3.
 I gcás gach cláir náisiúnta, leanfaidh an
 gealltanas buiséadach maidir leis an gcéad tráthchuid formheas an chláir
 náisiúnta ag an gCoimisiún.
 4.
 I gcás na gceangaltas buiséadach do thráthchodanna
 ina dhiaidh sin, déanfaidh an Coimisiún iad roimh an 1 Bealtaine gach
 bliain, ar bhonn an chinnidh dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, ach
 amháin i gcás ina bhfuil feidhm ag Airteagal [13] den Rialachán Airgeadais.
 Airteagal 31
 Comhrialacha maidir le
 híocaíochtaí
 1.
 Déanfaidh an Coimisiún an ranníocaíocht ó bhuiséad
 an Aontais leis an gclár náisiúnta a íoc i gcomhréir le leithreasaí buiséid
 agus faoi réir an chistiúcháin atá ar fáil. Breacfar
 gach íocaíocht sa ghealltanas buiséadach is túisce a bheidh oscailte lena
 mbaineann.
 2.
 Déanfar na híocaíochtaí i bhfoirm réamh‐mhaoinithe
 tosaigh, íocaíochtaí an iarmhéid bhliantúil agus íocaíocht an iarmhéid
 dheiridh.
 3.
 Beidh feidhm ag Airteagal [87] den Rialachán
 Airgeadais.
 Airteagal 32
 Carnadh réamh‐mhaoinithe
 tosaigh agus iarmhéideanna bliantúla
 1.
 Ní sháróidh iomlán na n‐íocaíochtaí réamh‐mhaoinithe
 tosaigh agus íocaíochtaí an iarmhéid bhliantúil 95 % den ranníocaíocht ó
 bhuiséad an Aontais leis an gclár náisiúnta.
 2.
 Nuair a bhainfear an uasteorainn 95 % amach,
 leanfaidh na Ballstáit d’iarratais ar íocaíocht a tharchur chuig an gCoimisiún.
 Airteagal 33
 Socruithe tosaigh réamh‐mhaoinithe
 1.
 I ndiaidh chinneadh an Choimisiúin lena
 bhformheastar an clár náisiúnta, íocfaidh an Coimisiún méid réamh‐mhaoinithe
 tosaigh le haghaidh na tréimhse clárúcháin ar fad. Beidh an méid sin ionann le
 4% den ranníocaíocht ó bhuiséad an Aontais leis an gclár náisiúnta lena
 mbaineann. Féadfar é a roinnt in dhá thráthchuid ag brath ar mhéid an bhuiséid
 atá ar fáil.
 2.
 Má fhormheastar clár náisiúnta in 2015 nó níos
 déanaí, íocfar na tráthchodanna an bhliain ina bhformheastar é.
 3.
 Ní úsáidfear réamh‐mhaoiniú ach chun
 íocaíochtaí a dhéanamh le tairbhithe i mbun chur chun feidhme an chláir
 náisiúnta. Déanfar é a chur ar fáil gan mhoill don Údarás Freagrach chun na
 críche sin.
 4.
 Déanfar an méid iomlán arna íoc mar réamh‐mhaoiniú
 a íoc ar ais leis an gCoimisiún mura seoltar iarratas ar íocaíocht i gcomhréir
 le hAirteagal 39 laistigh de 24 mí den dáta a íocann an Coimisiún an chéad
 tráthchuid den mhéid réamh‐mhaoinithe tosaigh.
 5.
 Breacfar an t-ús arna ghineadh ar an réamh‐mhaoiniú
 tosaigh leis an gclár náisiúnta lena mbaineann agus bainfear é ó mhéid an
 chaiteachais phoiblí arna chur in iúl ar an iarratas ar íocaíocht dheiridh.
 6.
 Déanfar an méid arna íoc mar réamh‐mhaoiniú
 tosaigh a imréiteach go hiomlán ó chuntais an Choimisiúin i gcomhréir le hAirteagal 36
 tráth a ndúntar an clár náisiúnta ar a dhéanaí.
 Airteagal 34
 An Bhliain Airgeadais a Shainmhíniú
 Chun críocha an Rialacháin seo cumhdóidh an
 bhliain airgeadais caiteachas arna íoc agus ioncam arna fháil agus arna
 iontráil i gcuntais an Údaráis Fhreagraigh sa tréimhse dar tús an 16 Deireadh
 Fómhair sa bhliain “N‐1” agus dar críoch an 15 Deireadh Fómhair den
 bhliain “N”.
 Airteagal 35
 Íocaíocht an iarmhéid bhliantúil
 1.
 Íocfaidh an Coimisiún an t-iarmhéid bliantúil, faoi
 réir na n‐acmhainní atá ar fáil, ar bhonn an phlean airgeadais atá i
 bhfeidhm, na gcuntas bliantúil do bhliain airgeadais chomhfhreagrach an chláir
 náisiúnta agus an chinnidh chomhfhreagraigh maidir le himréiteach.
 2.
 Cumhdófar sna cuntais bhliantúla na híocaíochtaí
 arna ndéanamh ag an Údarás Freagrach le linn na bliana airgeadais ar
 comhlíonadh na ceanglais rialaithe dá dtagraítear in Airteagal 25 ina
 leith.
 3.
 Íocfar an t-iarmhéid bliantúil
 tráth nach déanaí ná sé mhí tar éis don Choimisiún a mheas gurb infhála an
 fhaisnéis agus na doiciméid atá luaite in Airteagal 39(1) agus in Airteagal 49
 agus tar éis imréiteach an chuntais bhliantúil is déanaí.
 Airteagal 36
 Cur i gCrích an chláir
 1.
 Cuirfidh Ballstáit na doiciméid seo a leanas
 isteach faoin 31 Nollaig 2023 ar a dhéanaí:
 (a)
 An fhaisnéis is gá le haghaidh na gcuntas bliantúil
 deiridh, i gcomhréir le hAirteagal 39(1);
 (b)
 iarratas ar íocaíocht an iarmhéid dheiridh; agus
 (c)
 an tuarascáil dheiridh ar chur chun feidhme don
 chlár náisiúnta dá dtagraítear in Airteagal 49(1).
 2.
 Cuirfear na híocaíochtaí arna ndéanamh ag an Údarás
 Freagrach ón 16 Deireadh Fómhair 2022 go 30 Meitheamh 2023
 a chur san áireamh sna cuntais bhliantúla deiridh.
 3.
 Tar éis na doiciméid sin atá liostaithe i mír 1 a
 fháil, íocfaidh an Coimisiún an t-iarmhéid deiridh, faoi réir acmhainní a
 bheith ar fáil, ar bhonn an phlean airgeadais atá i bhfeidhm, na gcuntas
 bliantúla deiridh agus an chinnidh chomhfhreagraigh maidir le himréiteach.
 4.
 Íocfar an t-iarmhéid deiridh tráth nach déanaí ná
 trí mhí i ndiaidh dháta imréitigh na gcuntas don bhliain deiridh airgeadais nó
 mí amháin i ndiaidh an dáta ar glacadh leis an tuarascáil dheiridh ar chur chun
 feidhme, cibé dáta is déanaí. Na méideanna a bhfuil gealltanas fós déanta in
 leith tar éis an iarmhéid a íoc, déanfaidh an Coimisiún iad a shaoradh laistigh
 de thréimhse sé mhí, gan dochar d’Airteagal 47.
 Airteagal 37
 An tréimhse íocaíochta a
 bhriseadh
 1.
 Féadfaidh an t-oifigeach um údarú trí tharmligean
 an tréimhse íocaíochta a leanann iarratas ar íocaíocht de réir bhrí an
 Rialacháin Airgeadais a bhriseadh ar feadh uastréimhse naoi mí, nuair a
 chomhlíonfar ceann amháin de na coinníollacha seo a leanas ar a laghad:
 (a)
 go bhfuil fianaise ann, i ndiaidh faisnéis a bheith
 curtha ar fáil ag comhlacht iniúchóireachta náisiúnta nó comhlacht
 iniúchóireachta an Aontais, a thugann le fios go bhfuil easnamh suntasach i
 bhfeidhmiú an chórais bhainistíochta agus rialaithe;
 (b)
 go bhfuil ar an oifigeach um údarú trí tharmligean
 tabhairt faoi fhíoruithe breise i ndiaidh faisnéis a bheith curtha faoina
 bhráid ina gcuirtear in iúl dó go mbaineann neamhrialtacht ag a bhfuil
 iarmhairtí tromchúiseacha airgeadais le hiarratas ar íocaíocht;
 (c)
 nár cuireadh isteach ceann
 amháin nó níos mó de na doiciméid is gá faoi Airteagal 39(1).
 2.
 Féadfaidh an t-oifigeach um údarú trí tharmligean
 an chuid den chaiteachas atá á cuimsiú ag an iarratas ar íocaíocht a ndéanann
 na gnéithe dá dtagraítear i mír 1 difear dó a bhriseadh agus an chuid sin
 amháin. Cuirfidh an t-oifigeach um údarú trí
 tharmligean in iúl don Bhallstát agus don Údarás Freagrach láithreach an chúis
 leis an mbriseadh agus iarrfaidh sé orthu an cás a réiteach. Cuirfidh an
 t-oifigeach um údarú trí tharmligean deireadh leis an mbriseadh a luaithe a
 chuirfear na bearta go léir is gá i gcrích.
 Airteagal 37a
 Íocaíochtaí a fhionraí
 1.
 Féadfaidh an Coimisiún an t-iarmhéid bliantúil
 iomlán nó cuid de a chur ar fionraí sna cásanna seo a leanas:
 (a)
 i gcás ina bhfuil easnamh tromchúiseach i gcóras
 bainistíochta agus rialaithe an chláir a chuireann isteach ar iontaofacht an
 nós imeachta maidir le deimhniú íocaíochtaí nár glacadh aon bhearta
 ceartaitheacha ina leith; nó
 (b)
 tá caiteachas i ráiteas deimhnithe caiteachais
 nasctha le neamhrialtacht thromchúiseach nár ceartaíodh; nó
 (c)
 sáraíonn Ballstát a oibleagáidí
 faoi Airteagal 22(1) agus (2) go tromchúiseach.
 2.
 Féadfaidh an Coimisiún cinneadh a dhéanamh an
 t-iarmhéid bliantúil iomlán nó cuid de a chur ar fionraí, i ndiaidh dó deis a
 thabhairt don Bhallstát a chuid barúlacha a thíolacadh laistigh de thréimhse
 dhá mhí.
 3.
 Cuirfidh an Coimisiún deireadh le fionraí an
 iarmhéid bhliantúil nó cuid de i gcás ina bhfuil na bearta riachtanacha glactha
 ag an mBallstát chun an fhionraí a chur i leataobh. I
 gcás nach nglacann an Ballstát na bearta sin, féadfaidh an Coimisiún cinneadh a
 ghlacadh ranníocaíocht iomlán an Aontais leis an gclár oibríochtúil nó cuid den
 ranníocaíocht sin a chealú i gcomhréir le hAirteagal 42.
 Airteagal 38
 Úsáid an euro
 1.
 Déanfar méideanna atá leagtha amach i gcláir arna
 gcur isteach ag Ballstáit, réamh‐mheastacháin ar chaiteachas, ráitis
 chaiteachais, iarratais ar íocaíocht, cuntais bhliantúla agus an caiteachas atá
 luaite sna tuarascálacha bliantúla agus deiridh ar chur chun feidhme a ainmniú
 in euro.
 2.
 Déanfaidh Ballstáit nár ghlac an euro mar a n‐airgeadra
 ar dháta an iarratais ar íocaíocht na méideanna caiteachais a tabhaíodh san
 airgeadra náisiúnta a chomhshó go euro. Déanfar an
 méid a chomhshó go euro de réir ráta malartaithe cuntasaíochta mhíosúil an
 Choimisiúin an mhí inar cláraíodh an caiteachas i gcuntais Údarás Freagrach an
 chláir náisiúnta lena mbaineann. Déanfaidh an Coimisiún an ráta a fhoilsiú go
 leictreonach gach mí.
 3.
 Nuair a thiocfaidh an euro chun
 bheith mar airgeadra an Bhallstáit, beidh feidhm fós ag an nós imeachta comhshó
 atá leagtha amach i mír 2 maidir leis an gcaiteachas uile atá taifeadta sna
 cuntais ag an Údarás Freagrach roimh dháta theacht i bhfeidhm an ráta comhshó
 idir an t-airgeadra náisiúnta agus an euro.
 Roinn 4
 Imréiteach
 cuntas agus ceartuithe airgeadais
 Airteagal 39
 Faisnéis a chur isteach
 1.
 Faoin 1 Feabhra den bhliain i ndiaidh dheireadh na
 bliana cuntasaíochta, cuirfidh an Ballstát na doiciméid agus an fhaisnéis seo a
 leanas faoi bhráid an Choimisiúin i gcomhréir le hAirteagal [56] den
 Rialachán Airgeadais:
 (a)
 cuntais bhliantúla an Údaráis Fhreagraigh;
 (b)
 dearbhú urrúis bhainistíochta maidir le hiomláine,
 le cruinneas agus le fírinneacht na gcuntas bliantúil, feidhmiú ceart na gcóras
 rialaithe inmheánaigh agus dlíthiúlacht agus rialtacht na n‐idirbheart
 bunúsach agus urramú phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais;
 (c)
 tuarascáil achomair ar na hiniúchóireachtaí agus ar
 na rialuithe uile a cuireadh i gcrích agus atá ar fáil, lena n‐áirítear
 anailís ar laigí córasacha nó athfhillteacha, agus gníomhaíochtaí
 ceartaitheacha a rinneadh nó atá beartaithe;
 (d)
 tuairim iniúchóra an Údaráis
 Iniúchóireachta maidir leis an dearbhú urrúis bhainistíochta lena gcumhdaítear
 na gnéithe go léir lena mbaineann, arna dtionlacan ag tuarascáil ar rialú ina
 leagtar amach cinntí na n‐iniúchóireachtaí a rinneadh maidir leis an
 mbliain chuntasaíochta atá cumhdaithe ag an tuairim.
 2.
 Cuirfidh an Ballstát tuilleadh faisnéise ar fáil
 don Choimisiún má iarrann an Coimisiúin amhlaidh. Mura
 gcuireann Ballstát an fhaisnéis arna hiarraidh ar fáil faoin spriocdháta chun í
 a chur isteach arna shocrú ag an gCoimisiún, féadfaidh an Coimisiún a chinneadh
 a dhéanamh ar imréiteach na gcuntas ar bhonn na faisnéise atá ina sheilbh.
 3.
 Beidh na doiciméid a fhoráiltear
 i mír 1 mar bhunús don iarratas ar íoc an iarmhéid bhliantúil.
 4.
 Déanfar na doiciméid atá
 liostaithe i mír 1 a dhréachtú de réir na samhlacha arna nglacadh ag an
 gCoimisiún trí ghníomhartha cur chun feidhme. Glacfaidh an Coimisiún na
 gníomhartha cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach
 dá dtagraítear in Airteagal 55(2).
 Airteagal 40
 Imréiteach bliantúil na gcuntas
 1.
 Faoin 30 Aibreán den bhliain tar éis na bliana
 airgeadais, déanfaidh an Coimisiún cinneadh maidir le himréiteach na gcuntas
 bliantúil le haghaidh gach clár náisiúnta. Cumhdóidh
 an cinneadh imréitigh iomláine, cruinneas agus fírinneacht na gcuntas bliantúil
 arna gcur isteach gan dochar do cheartuithe airgeadais ar bith ina dhiaidh sin.
 2.
 Déanfaidh an Coimisiún, trí ghníomhartha cur chun
 feidhme, modhanna a leagan síos maidir le cur chun feidhme an nós imeachta
 maidir le himréiteach bliantúil na gcuntas, maidir leis na bearta is gá a
 dhéanamh maidir leis an gcinneadh a ghlacadh agus a chur chun feidhme, lena n‐áirítear
 bearta maidir le faisnéis a mhalartú idir an Coimisiún agus na Ballstáit agus
 na spriocdhátaí atá le hurramú. Déanfar na
 gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta
 scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 55(3).
 Airteagal 41
 Ceartuithe airgeadais arna ndéanamh ag na Ballstáit
 Déanfaidh na Ballstáit ceartuithe airgeadais i
 gcás go mbraitear neamhrialtachtaí nó faillí faoi na cláir náisiúnta tríd an
 ranníocaíocht ó bhuiséad an Aontais lena mbaineann a chur ar ceal go hiomlán nó
 i bpáirt. Cuirfidh na Ballstáit san áireamh cineál
 agus tromaíocht na neamhrialtachtaí agus an chaillteanais airgeadais i leith
 bhuiséad an Aontais agus cuirfidh sé ceartú comhréireach i bhfeidhm.
 Athleithdháilfear
 méideanna ar ceal agus méideanna arna ngnóthú, chomh maith le hús orthu, ar an
 gclár náisiúnta lena mbaineann, seachas na méideanna a bhaineann le
 neamhrialtachtaí arna sainaithint ag Cúirt Iniúchóirí na hEorpa agus ag
 seirbhísí an Choimisiúin lena n‐áirítear OLAF.
 Tar éis chur i gcrích an chláir náisiúnta,
 aisíocfaidh an Ballstát na méideanna arna ngnóthú le buiséad an Aontais.
 Airteagal 42
 Imréiteach comhréireachta agus ceartuithe airgeadais arna ndéanamh ag an
 gCoimisiún
 1.
 Déanfaidh an Coimisiún ceartuithe airgeadais trí
 ranníocaíocht iomlán an Aontais nó cuid di le clár náisiúnta a chur ar ceal
 agus an méid a ghnóthú ón mBallstát d’fhonn é a eisiamh ó chaiteachas maoinithe
 an Aontais atá ag sárú an dlí náisiúnta agus dhlí an Aontais is infheidhme,
 lena n‐áirítear sin a bhaineann le heasnaimh i gcórais bhainistíochta
 agus rialaithe na mBallstát atá aimsithe ag an gCoimisiún nó ag Cúirt
 Iniúchóirí na hEorpa.
 2.
 Ní bheidh ceartú airgeadais mar thoradh ar shárú an
 dlí infheidhme náisiúnta nó dhlí infheidhme an Aontais ach sa chás go
 gcomhlíontar ceann de na coinníollacha seo a leanas:
 (a)
 tá tionchar ag an sárú, nó d’fhéadfadh tionchar a
 bheith aige, ar roghnú na dtionscadal faoin gclár náisiúnta;
 (b)
 tá baol ann go bhfuil tionchar, nó go bhféadfadh
 tionchar a bheith ag an sárú ar mhéid an chaiteachais atá dearbhaithe le
 haisíoc le buiséad an Aontais.
 3.
 Cuirfidh an Coimisiún san áireamh, agus cinneadh á
 dhéanamh aige faoi mhéid an cheartaithe airgeadais faoi mhír 1, cineál agus
 tromaíocht an tsáraithe ar dhlí náisiúnta nó ar dhlí an Aontais is infheidhme agus
 na himpleachtaí airgeadais a bhaineann leis do bhuiséad an Aontais.
 4.
 Sula nglacfar aon chinneadh
 maoiniú a dhiúltú, déanfar cinntí an Choimisiúin mar aon le freagraí an
 Bhallstáit a chur in iúl i scríbhinn, agus ina dhiaidh sin féachfaidh an dá
 pháirtí le teacht ar chomhaontú i leith na mbeart atá le déanamh.
 5.
 Ní féidir maoiniú a dhiúltú do
 na nithe seo a leanas:
 (a) caiteachas
 arna thabhú ag an Údarás Freagrach níos mó ná 36 mí roimh
 don Choimisiún fógra a thabhairt don Bhallstát i scríbhinn faoina chinntí;
 (b) caiteachas ar ghníomhaíochtaí
 ilbhliantúla faoi raon feidhme na
 gclár náisiúnta, i gcás ina gcuirtear an oibleagáid dheireanach ar an tairbhí
 níos mó ná 36 mí roimh don Choimisiún fógra a thabhairt don Bhallstát i
 scríbhinn faoina chinntí;
 (c) caiteachas
 ar ghníomhaíochtaí i gcláir náisiúnta, seachas na
 gníomhaíochtaí sin dá dtagraítear i bpointe (b) den mhír seo, i gcás ina
 ndéanann an tÚdarás Freagrach an íocaíocht nó, faoi mar a bheidh, an íocaíocht
 dheiridh, ina leith níos mó ná 36 mí roimh don Choimisiún fógra a thabhairt don
 Bhallstát i scríbhinn faoina chinntí.
 6.
 Déanfaidh an Coimisiún, trí ghníomhartha cur chun
 feidhme, modhanna a leagan síos maidir le cur chun feidhme an nós imeachta
 maidir le himréiteach bliantúil na gcuntas, maidir leis na bearta is gá a
 ghlacadh maidir leis an gcinneadh a ghlacadh agus a chur chun feidhme, lena n‐áirítear
 bearta maidir le faisnéis a mhalartú idir an Coimisiún agus na Ballstáit agus
 na spriocdhátaí atá le hurramú. Déanfar na
 gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta
 scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 55(3).
 Airteagal 43
 Oibleagáidí na mBallstát
 Ní dhéanfaidh ceartú airgeadais arna dhéanamh
 ag an gCoimisiún dochar d’oibleagáid an Bhallstáit aisghabhálacha a shaothrú faoi
 Airteagal 21(h) den Rialachán seo agus Státchabhair a ghnóthú de réir bhrí
 Airteagal 107(1) den Chonradh agus faoi Airteagal 14 de Rialachán
 (CE) Uimh. 659/1999 ón gComhairle[13].
 Airteagal 44
 Aisíoc
 1. Déanfar aon aisíocaíocht a
 bheidh le déanamh le buiséad ginearálta an Aontais a chur i gcrích roimh an
 dáta dlite atá sonraithe san ordú gnóthaithe arna tharraingt suas i gcomhréir
 le hAirteagal [77] den Rialachán Airgeadais. Is
 ar an lá deiridh den dara mí tar éis an ordú a eisiúint a bheidh an dáta dlite.
 2. Má bhíonn
 moill le haisíocaíocht a dhéanamh, beidh ús i ngeall ar íocaíocht dhéanach i
 gceist ag tosú ar an dáta dlite agus ag críochnú ar dháta na híocaíochta
 iarbhír. Beidh ráta an úis sin céatadán go leith os cionn an ráta arna chur i
 bhfeidhm ag an mBanc Ceannais Eorpach (BCE) ina bpríomhoibríochtaí
 athmhaoinithe ar an gcéad lá oibre den mhí ina mbeidh an dáta dlite.
 Roinn 5
 Saoradh
 Airteagal 45
 Prionsabail
 1.
 Cuirfear cláir náisiúnta faoi bhráid nós imeachta
 saortha atá bunaithe ar an mbonn go saortar méideanna nasctha le gealltanas
 nach bhfuil cumhdaithe sa réamh‐mhaoiniú tosaigh dá dtagraítear in Airteagal 33
 nó iarratas ar íocaíocht i gcomhréir le hAirteagal 39 faoin 31 Nollaig sa
 dara bliain tar éis bhliain an ghealltanais bhuiséadaigh.
 2.
 Déanfar an gealltanas a bhaineann le bliain
 dheireanach na tréimhse a shaoradh i gcomhréir leis na rialacha maidir le cur i
 gcrích na gclár.
 3.
 I gcás gealltanais ar bith atá oscailte fós ar an
 dáta incháilithe deiridh caiteachais dá dtagraítear in Airteagal 17(3) nach
 ndearna an tÚdarás Freagrach iarratas ar íocaíocht ina leith laistigh de shé
 mhí tar éis an dáta sin, déanfar é a shaoradh go huathoibríoch.
 Airteagal 46
 Eisceachtaí maidir leis
 an saoradh
 1.
 Déanfar an méid lena mbaineann an saoradh a laghdú
 le méideanna nach raibh an tÚdarás Freagrach in ann a dhearbhú don Choimisiún i
 ngeall ar na nithe seo a leanas:
 (a) gníomhaíochtaí a cuireadh ar fionraí le
 himeacht dlíthiúil nó trí achomharc riaracháin a bhfuil éifeacht fhionraitheach
 aige; nó
 (b) cúiseanna force majeure
 a dhéanann difear tromchúiseach do chur chun feidhme an chláir náisiúnta go
 léir nó cuid de. Léireoidh na hÚdaráis Fhreagracha a mhaíonn go raibh force
 majeure ann iarmhairtí díreacha an force majeure ar chur chun
 feidhme an chláir náisiúnta go léir nó cuid de.
 Féadfar an laghdú a iarraidh uair amháin má mhair
 an fhionraíocht nó an force majeure suas le bliain amháin, nó roinnt
 uaireanta ag comhfhreagairt d’fhad tréimhse an force majeure nó do na
 blianta idir an dáta a rinneadh an cinneadh dlíthiúil nó riaracháin lenar
 cuireadh cur chun feidhme na gníomhaíochta ar fionraí agus an dáta a rinneadh
 an cinneadh deireanach dlíthiúil nó riaracháin.
 2.
 Cuirfidh an Ballstát faisnéis chuig an gCoimisiún
 faoi na heisceachtaí dá dtagraítear i mír 1 faoin 31 Eanáir i leith an méid atá
 le dearbhú faoi dheireadh na bliana roimhe sin.
 3.
 Déanfar neamhaird den chuid de na gealltanais
 bhuiséadacha a ndearnadh iarratas ar íocaíocht ina leith ach a ndearna an
 Coimisiún a íocaíocht a laghdú nó a chur ar
 fionraí amhail an 31 Nollaig den bhliain N + 2 i ríomh an tsaortha
 uathoibríoch.
 Airteagal 47
 Nós Imeachta
 1. Cuirfidh an Coimisiún in iúl
 don Bhallstát in am trátha gach uair a bhfuil baol ann go ndéanfar saoradh a
 chur i bhfeidhm faoi Airteagal 42.
 2. Ar bhonn na faisnéise atá
 aige ar an 31 Eanáir, cuirfidh an Coimisiún in iúl don Údarás Freagrach faoi
 mhéid an tsaortha a thig ón bhfaisnéis ina sheilbh.
 3. Beidh dhá mhí ag an mBallstát
 le haontú leis an méid a bheidh le saoradh nó lena bharúlacha a chur isteach.
 4. Déanfaidh an Coimisiún an
 saoradh uathoibríoch tráth nach déanaí ná naoi mí tar éis na teorann ama
 deiridh a d'eascair ó chur i bhfeidhm mhíreanna 1 go 3.
 5. I gcás saortha uathoibríoch,
 laghdófar an ranníocaíocht ó bhuiséad an Aontais leis an gclár náisiúnta lena mbaineann,
 don bhliain i dtrácht, de réir an mhéid arna shaoradh go huathoibríoch.
 Laghdófar ranníocaíocht an Aontais sa phlean maoinithe pro rata, seachas sa
 chás ina n‐ullmhaíonn an Ballstát plean maoinithe atá leasaithe.
 CAIBIDIL V
 FAISNÉIS, CUMARSÁID, FAIREACHÁN,
 MEASTÓIREACHT AGUS TUAIRISCIÚ
 Airteagal 48
 Faisnéis agus poiblíocht
 1.
 Beidh na Ballstáit agus na hÚdaráis Fhreagracha
 freagrach as an méid seo a leanas:
 (a)
 a áirithiú go mbunófar suíomh Gréasáin nó tairseach
 Gréasáin ar a soláthrófar faisnéis agus rochtain ar na cláir náisiúnta sa
 Bhallstát sin;
 (b)
 tairbhithe féideartha a chur ar an eolas faoi
 dheiseanna cistiúcháin faoi na cláir náisiúnta;
 (c)
 ról agus éachtaí na Rialachán
 Sonrach a phoibliú do shaoránaigh an Aontais trí bhíthin gníomhaíochtaí
 cumarsáide agus faisnéise maidir le torthaí agus tionchar na gclár náisiúnta.
 2.
 Áiritheoidh na Ballstáit trédhearcacht maidir le
 cur chun feidhme na gclár náisiúnta agus coinneoidh siad liosta gníomhaíochtaí
 a fhaigheann tacaíocht ó gach clár náisiúnta a bheidh ar fáil tríd an suíomh
 Gréasáin nó tríd an tairseach Gréasáin.
 3.
 Tabharfar cumhacht don Choimisiún gníomhartha
 tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 54
 chun rialacha a leagan síos maidir leis na bearta faisnéise agus poiblíochta le
 haghaidh na mbeart poiblí agus faisnéise do thairbhithe.
 4.
 Déanfaidh an Coimisiún, trí
 bhíthin gníomhartha tarmligthe, gnéithe teicniúla na mbeart faisnéise agus
 poiblíochta a shainiú. Glacfaidh an Coimisiún na gníomhartha cur chun feidhme
 sin i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 55(3).
 Airteagal 49
 Tuarascálacha cur chun feidhme
 1.
 Déanfaidh an Ballstát tuarascáil bhliantúil maidir
 le cur chun feidhme gach cláir náisiúnta sa bhliain airgeadais roimhe sin a chur
 faoi bhráid an Choimisiúin faoin 31 Márta 2016 agus faoin 31 Márta
 i ngach bliain ina dhiaidh sin go dtí 2022, agus an bhliain sin san áireamh.
 Cumhdófar na blianta airgeadais 2014 agus 2015 sa
 tuarascáil a chuirfear isteach in 2016.
 Déanfaidh an Ballstát tuarascáil dheiridh ar chur
 chun feidhme na gclár náisiúnta a chur isteach faoin 31 Nollaig 2023.
 2.
 Leagfar amach faisnéis i dtuarascálacha cur chun
 feidhme maidir leo seo a leanas:
 (a)
 cur chun feidhme an chláir náisiúnta trí thagairt
 do na sonraí airgeadais agus do na táscairí;
 (b)
 aon saincheisteanna a dhéanann difear d’fheidhmiú
 an chláir náisiúnta.
 3.
 I bhfianaise an athbhreithnithe mheántéarma, sa
 tuarascáil bhliantúil ar chur chun feidhme a chuirfear isteach sa bhliain 2017,
 leagfar amach an fhaisnéis dá dtagraítear i mír 2 agus déanfar measúnú uirthi,
 chomh maith leis an méid seo a leanas:
 (a)
 an dul chun cinn atá déanta maidir leis na cuspóirí
 saothraithe a ghnóthú leis an ranníocaíocht ó bhuiséad an Aontais leis an gclár
 náisiúnta;
 (b)
 rannpháirtíocht na gcomhpháirtithe maidir le cur
 chun feidhme, faireachán agus meastóireacht an chláir náisiúnta.
 4.
 Áireofar sa tuarascáil bhliantúil ar chur chun
 feidhme a chuirfear isteach sa bhliain 2019 agus sa tuarascáil dheiridh ar
 chur chun feidhme, i dteannta leis an bhfaisnéis agus leis an measúnú atá
 leagtha amach i mír 2 agus i mír 3, faisnéis agus measúnú ar an dul chun cinn
 atá déanta maidir le cuspóirí an chláir náisiúnta a ghnóthú.
 5.
 Beidh na tuarascálacha bliantúla ar chur chun
 feidhme dá dtagraítear i míreanna 1 go 4 inghlactha i gcás ina bhfuil an
 fhaisnéis go léir arna hiarraidh sna míreanna sin ar áireamh iontu. Cuirfidh an Coimisiún in iúl don Bhallstát laistigh de 15
 lá oibre ón dáta a fhaigheann sé an tuarascáil bhliantúil ar chur chun feidhme
 más rud é nach bhfuil sé inghlactha, agus mura ndéanfar a leithéid measfar é a
 bheith inghlactha.
 6.
 Cuirfidh an Coimisiún a chuid
 barúlacha maidir leis an tuarascáil bhliantúil ar chur chun feidhme in iúl don
 Bhallstát laistigh de dhá mhí ó dháta fála na tuarascála bliantúla ar chur chun
 feidhme. I gcás nach gcuireann an Coimisiún barúlacha in iúl laistigh den
 spriocdháta seo, measfar gur glacadh leis na tuarascálacha.
 7.
 Féadfaidh an Coimisiún moltaí a
 eisiúint chun plé le haon saincheisteanna a dhéanann difear do chur chun feidhme
 an chláir náisiúnta. I gcás ina ndéanfar moltaí den sórt sin, cuirfidh an
 tÚdarás Freagrach na bearta ceartaitheacha arna nglacadh in iúl don Choimisiún
 laistigh de thrí mhí.
 8.
 Déanfar na tuarascálacha bliantúla agus deiridh ar
 chur chun feidhme a dhréachtú de réir na samhlacha arna nglacadh ag an
 gCoimisiún. Glacfar na gníomhartha cur chun feidhme
 sin i gcomhréir leis an nós imeachta comhairleach dá dtagraítear in Airteagal 55(2).
 Airteagal 50
 An creat coiteann faireacháin agus meastóireachta
 1.
 Déanfaidh an Coimisiún faireachán rialta ar an
 Rialachán seo agus ar na Rialacháin Shonracha, nuair is iomchuí, i
 ndlúthchomhar leis na Ballstáit.
 2.
 Déanfaidh an Coimisiún meastóireacht ar chur chun
 feidhme na Rialachán Sonrach i gcomhpháirt leis na Ballstáit.
 3.
 Bunófar creat coiteann faireacháin agus
 meastóireachta d’fhonn ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht, breisluach,
 inbhuanaitheacht na ngníomhaíochtaí a thomhas agus an t-ualach riaracháin a
 shimpliú agus a laghdú, i bhfianaise chuspóirí an Rialacháin seo agus na
 Rialachán Sonrach agus fheidhmiú an Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach
 mar ionstraimí lena gcuirtear le forbairt limistéar na saoirse, na slándála
 agus an cheartais.
 4.
 Tabharfar cumhacht don
 Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta
 dá dtagraítear in Airteagal 54 chun an creat coiteann faireacháin agus
 meastóireachta a fhorbairt tuilleadh.
 5.
 Cuirfidh na Ballstáit an fhaisnéis uile is gá ar
 fáil don Choimisiún chun faireachán agus meastóireacht an Rialacháin seo agus
 na Rialachán Sonrach a cheadú.
 6.
 Breithneoidh an Coimisiún
 freisin an chomhlántacht idir na gníomhaíochtaí arna gcur chun feidhme faoi na
 Rialacháin Shonracha agus na cinn arna saothrú faoi bheartais, faoi ionstraimí
 agus faoi thionscnaimh ábhartha eile an Aontais.
 Airteagal 51
 Meastóireacht na gclár náisiúnta ag na Ballstáit
 1.
 Déanfaidh na Ballstáit meastóireachtaí chun
 cáilíocht dhearadh agus chur chun feidhme na gclár náisiúnta a fheabhsú, i
 gcomhréir leis an gcreat coiteann faireacháin agus meastóireachta.
 2.
 Áiritheoidh na Ballstáit go bhfuil nósanna imeachta
 ar bun chun na sonraí is gá le haghaidh meastóireachtaí a tháirgeadh agus a
 bhailiú, lena n‐áirítear sonraí a bhaineann le táscairí coiteanna agus le
 táscairí atá sainiúil do chlár.
 3.
 Is saineolaithe meastóireachta
 atá neamhspleách ó thaobh feidhme ar na hÚdaráis Fhreagracha, ar na hÚdaráis
 Iniúchóireachta, agus ar na hÚdaráis Tharmligthe a dhéanfaidh na
 meastóireachtaí. Soláthróidh an Coimisiún treoir maidir le conas
 meastóireachtaí a dhéanamh.
 4.
 Cuirfear na meastóireachtaí go
 léir ina n‐iomláine ar fáil don phobal.
 Airteagal 52
 Tuarascálacha measúnaithe ag na Ballstáit agus ag an gCoimisiún
 1.
 I gcomhréir leis an gcreat coiteann faireacháin
 agus meastóireachta, cuirfidh na Ballstáit na nithe seo a leanas faoi bhráid an
 Choimisiúin:
 (a) tuarascáil eatramhach mheasúnaithe maidir
 le cur chun feidhme na ngníomhaíochtaí faoi na cláir náisiúnta faoin 31 Nollaig 2017;
 (b) tuarascáil
 mheasúnaithe ex-post maidir le héifeachtaí na ngníomhaíochtaí faoi na cláir náisiúnta
 faoin 31 Nollaig 2023.
 2.
 Ar bhonn na dtuarascálacha dá dtagraítear i mír 1,
 déanfaidh an Coimisiún na nithe seo a leanas a chur faoi bhráid Pharlaimint na
 hEorpa, na Comhairle, Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus Choiste
 na Réigiún:
 (a)
 tuarascáil eatramhach mheasúnaithe maidir le cur
 chun feidhme an Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach ar leibhéal an Aontais
 faoin 30 Meitheamh 2018;
 (b)
 tuarascáil mheasúnaithe ex-post maidir le
 héifeachtaí an Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach, tar éis chur i gcrích
 na gclár náisiúnta, faoin 30 Meitheamh 2024.
 3.
 Scrúdófar freisin i meastóireacht ex-post an
 Choimisiúin tionchar na Rialachán Sonrach ar fhorbairt limistéar na saoirse, na
 slándála agus an cheartais i dtéarmaí a rannchuidithe leis na cuspóirí seo a
 leanas:
 (a)
 forbairt cultúir choitinn na slándála teorann, an
 chomhair póilíneachta agus an bhainistithe géarchéime;
 (b)
 bainistiú éifeachtach ar shreabha imirce chuig an
 AE;
 (c)
 forbairt an Chomhchórais Tearmainn Eorpaigh;
 (d)
 cóir chothrom agus chomhionann
 náisiúnach tríú tír;
 (e)
 dlúthpháirtíocht agus comhar
 idir na Ballstáit nuair atáthar ag tabhairt aghaidh ar shaincheisteanna imirce
 agus slándála inmheánaí;
 (f)
 cur chuige comhchoiteann an
 Aontais i leith imirce agus slándála maidir le tríú tíortha.
 Airteagal 53
 Tuarascáil ar an athbhreithniú meántéarma
 In 2018, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil ar
 an athbhreithniú meántéarma arna dhéanamh i gcomhréir le forálacha an
 Rialacháin seo agus na Rialachán Sonrach a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa,
 don Chomhairle, do Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus do Choiste
 na Réigiún.
 CAIBIDIL VI
 FORÁLACHA
 IDIRTHRÉIMHSEACHA AGUS CRÍOCHNAITHEACHA
 Airteagal 54
 An tarmligean a fheidhmiú
 1.
 Is faoi réir na gcoinníollacha atá leagtha síos san
 Airteagal seo a thugtar an chumhacht don Choimisiún chun gníomhartha
 tarmligthe a ghlacadh.
 2.
 Bronnfar tarmligean na cumhachta dá dtagraítear sa
 Rialachán seo ar an gCoimisiún ar feadh tréimhse seacht mbliana ó theacht i
 bhfeidhm an Rialacháin seo. Déanfar tarmligean na
 cumhachta a shíneadh go hintuigthe go ceann tréimhse comhfhaid, mura gcuireann
 Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in aghaidh an tsínidh sin tráth nach
 déanaí ná trí mhí roimh dheireadh gach tréimhse.
 3.
 Féadfaidh Parlaimint na hEorpa
 nó an Chomhairle tarmligean na gcumhachtaí dá dtagraítear sa Rialachán seo a
 chúlghairm tráth ar bith. Déanfaidh cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh deireadh
 a chur le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Tiocfaidh sé
 i bhfeidhm an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontas
 Eorpaigh nó ar dháta níos déanaí arna shonrú sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé
 difear do bhailíocht aon ghníomhartha tarmligthe atá i bhfeidhm cheana féin.
 4.
 A luaithe a ghlacfaidh sé
 gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra ina leith go comhuaineach do
 Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.
 5.
 Tiocfaidh gníomh tarmligthe a
 ghlactar de bhun an Rialacháin seo i bhfeidhm ach amháin má dhéanann Parlaimint
 na hEorpa nó an Chomhairle agóid ina choinne laistigh de thréimhse dhá mhí ó
 cuireadh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle ar an eolas faoin ngníomh sin
 nó má chuireann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon in iúl don
 Choimisiún, roimh dhul in éag na tréimhse sin, nach ndéanfaidh siad agóid ina
 choinne. Cuirfear dhá mhí leis an tréimhse sin ar thionscnamh ó Pharlaimint na
 hEorpa nó ón gComhairle.
 Airteagal 55
 An Nós Imeachta Coiste
 1.
 Tabharfaidh an Comhchoiste 'Tearmainn, Imirce agus
 Slándála' arna bhunú ag an Rialachán seo cúnamh don Choimisiún. Is é a bheidh sa Choiste sin Coiste de réir bhrí
 Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
 2.
 I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh
 feidhm ag Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
 3.
 I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh
 feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.
 Airteagal 56
 Athbhreithniú
 Ar bhonn togra ón gCoimisiún, déanfaidh
 Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle athbhreithniú ar an Rialachán seo faoin
 30 Meitheamh 2020 ar a dhéanaí.
 Airteagal 57
 Teacht i bhfeidhm
 Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an
 lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
 Beidh an Rialachán seo ina cheangal
 go huile agus go hiomlán agus infheidhme go díreach sna Ballstáit.
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil,
 Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar
 ceann na Comhairle
 An tUachtarán An
 tUachtarán
 IARSCRÍBHINN
 RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH
 1. LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH
 1.1. Teideal an togra/an tionscnaimh
 1.2. Réimse/réimsí
 beartais lena mbaineann i gcreat ABM/ABB
 1.3. An
 cineál togra/tionscnaimh
 1.4. Cuspóir
 nó cuspóirí
 1.5. Na
 forais leis an togra/an tionscnamh
 1.6. Fad
 agus tionchar airgeadais
 1.7. Modhanna
 bainistíochta atá beartaithe
 2. BEARTA BAINISTÍOCHTA
 2.1. Rialacha
 faireacháin agus tuairiscithe
 2.2. Córas
 bainistíochta agus rialaithe
 2.3. Bearta
 chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
 3. AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A
 BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
 3.1. Ceannteideal/ceannteidil
 an chreata airgeadais ilbhliantúil agus an líne/na línte buiséid lena mbaineann
 3.2. An
 tionchar a mheastar ar chaiteachas
 3.2.1. Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ar
 chaiteachas
 3.2.2. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí
 3.2.3. An
 tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de chineál riaracháin
 3.2.4. Comhoiriúnacht
 don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha
 3.2.5. Rannpháirtíocht
 ó thríú páirtithe sa mhaoiniú
 3.3. An tionchar a mheastar ar
 ioncam
 RÁITEAS AIRGEADAIS REACHTACH
 1.
 LEAGAN AMACH AN TOGRA/AN TIONSCNAIMH
 1.1.
 Teideal an togra/an tionscnaimh
 Cumarsáid
 "Building an open and secure Europe: the home affairs budget for
 2014-2020” (Eoraip a fhorbairt atá oscailte agus slán: an buiséad gnóthaí
 baile do 2014-2020);
 Togra le
 haghaidh Rialacháin ina leagtar síos na forálacha ginearálta maidir leis an gCiste
 Tearmainn agus Imirce agus maidir leis an ionstraim le haghaidh tacaíochta
 airgeadais do chomhar póilíneachta, chun coireacht a chosc agus a chomhrac,
 agus le haghaidh bainistíochta géarchéime;
 Togra le
 haghaidh Rialacháin lena mbunaítear an Ciste Tearmainn agus Imirce;
 Togra le
 haghaidh Rialacháin lena mbunaítear an ionstraim le haghaidh tacaíochta
 airgeadais do chomhar póilíneachta, chun coireacht a chosc agus a chomhrac,
 agus le haghaidh bainistíochta géarchéime;
 Togra le
 haghaidh Rialacháin lena mbunaítear, mar chuid den Chiste Slándála Inmheánaí,
 an ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais do theorainneacha seachtracha
 agus víosaí.
 1.2.
 Réimse/réimsí beartais lena mbaineann i gcreat
 ABM/ABB[14]
 Ceannteideal 3
 faoi láthair, Teideal 18 – Gnóthaí Baile
 Peirspictíochtaí
 Airgeadais Ilbhliantúla Amach Anseo: Ceannteideal 3 (Slándáil agus saoránacht)
 – "An Ciste Bainistíochta Imirce” agus “ Slándáil Inmheánach”
 An cineál togra/tionscnaimh
 þ Baineann an
 togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua (maoiniú
 gnóthaí baile don tréimhse 2014-2020)
 ̈ Baineann an
 togra/tionscnamh le gníomhaíocht nua tar éis
 treoirthionscadail/réamhghníomhaíochta[15]
 ̈ Baineann an
 togra/tionscnamh le síneadh ar ghníomhaíocht atá
 ann cheana
 ̈ Baineann an
 togra/tionscnamh le gníomhaíocht a atreoraíodh i
 dtreo gníomhaíochta nua
 1.3.
 Cuspóirí
 1.3.1.
 Cuspóirí straitéiseacha ilbhliantúla an Choimisiúin
 ar a bhfuil an togra/tionscnamh dírithe
 Is é aidhm
 dheireanach na mbeartas gnóthaí baile limistéar gan teorainneacha inmheánacha a
 chruthú a bhféadfaidh saoránaigh an AE agus náisiúnaigh tríú tír dul isteach,
 gluaiseacht, maireachtáil agus oibriú ann, agus smaointe nua, caipiteal, eolas
 agus nuálaíocht á dtabhairt acu leo, nó bearnaí i margaí náisiúnta an tsaothair
 á líonadh acu, agus iad muiníneach go bhfuil a gcearta á n‐urramú go
 hiomlán agus a slándáil deimhnithe. Tá comhar le tíortha neamh‐AE agus le
 heagraíochtaí idirnáisiúnta ríthábhachtach chun an sprioc sin a bhaint amach.
 Dearbhaíodh
 tábhacht mhéadaitheach na mbeartas gnóthaí baile i gClár Stócólm agus sa Chlár
 Gníomhaíochta lena mbaineann, a bhfuil a chur chun feidhme ina thosaíocht
 straitéiseach de chuid an Aontais lena gcuimsítear réimsí amhail imirce (imirce
 dhleathach agus lánpháirtiú; tearmann; imirce agus filleadh atá mírialta),
 slándáil (an sceimhlitheoireacht agus an choireacht eagraithe a chosc agus a
 chomhrac; comhar póilíneachta) agus bainistiú na dteorainneacha seachtracha
 (lena n‐áirítear beartas víosaí), chomh maith le gné sheachtrach na
 mbeartas sin. Trí Chonradh Liospóin cuirtear ar chumas an Aontais freisin
 uaillmhian níos fearr a léiriú i dtaca le freagairt do ghnóthaí laethúla
 saoránach i limistéar na saoirse, na slándála agus an cheartais. Ba cheart go
 bhféachfaí ar thosaíochtaí an bheartais gnóthaí baile, go háirithe lánpháirtiú
 náisiúnach tríú tír, i gcomhthéacs na seacht dtionscnamh suaitheanta arna gcur
 i láthair i Straitéis Eoraip 2020 a bhfuil sé mar aidhm acu cuidiú leis an AE
 teacht tríd an ngéarchéim airgeadais agus eacnamaíoch reatha agus fás cliste,
 inbhuanaithe agus cuimsitheach a bhaint amach.
 Cuirfear an
 cúnamh airgeadais atá de dhíth ar fáil sa Chiste Tearmainn agus Imirce agus sa
 Chiste Slándála Inmheánaí d’fhonn torthaí inbhraite a dhéanamh de chuspóirí
 gnóthaí baile an Aontais.
 1.3.2.
 Cuspóirí sonracha agus an ghníomhaíocht nó na
 gníomhaíochtaí ABM/ABB lena mbaineann
 AN CISTE
 TEARMAINN AGUS IMIRCE
 (a) an
 Comhchóras Tearmainn Eorpach a neartú agus a fhorbairt, lena n‐áirítear
 an diminsean seachtrach lena mbaineann;
 (b) tacú
 le himirce dhleathach chuig an Aontas de réir riachtanais eacnamaíocha agus
 shóisialta na mBallstát agus lánpháirtiú éifeachtach náisiúnach tríú tíre a
 chur cinn, lena n‐áirítear iarrthóirí tearmainn agus tairbhithe cosanta
 idirnáisiúnta;
 (c) straitéisí
 córa agus éifeachtúla um fhilleadh sna Ballstáit a fheabhsú agus béim ar
 inbhuaine an fhillte agus ar athcheadú isteach éifeachtúil chuig na tíortha
 tionscnaimh;
 (d) an dlúthpháirtíocht agus comhroinnt freagrachta
 idir na Ballstáit a fheabhsú, go háirithe i dtaca leis na Ballstáit sin is mó a
 ndéanann sreabha imirce agus tearmainn difear dóibh.
 Gníomhaíochtaí reatha ABB atá i gceist: 18.03 (Ciste Eorpach um Dhídeanaithe, bearta
 éigeandála agus Ciste Eorpach chun Náisiúnaigh Tríú Tíortha a Lánpháirtiú) agus
 18.02 (chomh fada agus a bhaineann sé leis an gCiste Eorpach um Fhilleadh).
 AN CISTE SLÁNDÁLA INMHEÁNAÍ
 Ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais do chomhar
 póilíneachta, chun coireacht a chosc agus a chomhrac, agus le haghaidh
 bainistíochta géarchéime
 I gcomhréir leis na tosaíochtaí a aithnítear i straitéisí,
 cláir, measúnuithe riosca agus bagairtí ábhartha an Aontais, rannchuideoidh an
 Ionstraim leis na cuspóirí sonracha seo a leanas
 (a) an choireacht thrasteorann, an choireacht
 thromchúiseach agus an choireacht eagraithe a chosc agus a chomhrac, lena n‐áirítear
 sceimhlitheoireacht, agus chun comhordú agus comhar a threisiú idir údaráis um
 fhorghníomhú an dlí de chuid na mBallstát agus le tríú tíortha ábhartha;
 (b) cumas na mBallstát agus an Aontais a fheabhsú
 maidir le bainistíocht éifeachtach a dhéanamh ar rioscaí agus ar
 ghéarchéimeanna a bhaineann leis an tslándáil, agus ullmhú le haghaidh
 ionsaithe sceimhlitheoireachta agus teagmhais eile a bhaineann leis an
 tslándáil agus daoine agus an bonneagar criticiúil á chosaint orthu.
 Gníomhaíochtaí reatha ABB atá i gceist: 18.05
 Ionstraim le haghaidh tacaíochta airgeadais do
 theorainneacha seachtracha agus víosaí
 I gcomhréir leis na tosaíochtaí a aithnítear i straitéisí,
 cláir, measúnuithe riosca agus bagairtí ábhartha an AE, rannchuideoidh an
 Ionstraim leis na cuspóirí sonracha seo a leanas
 (a) tacú
 le comhbheartas víosaí chun taisteal dlisteanach a éascú, cóir chomhionann a
 áirithiú i gcás náisiúnach tríú tír agus dul i ngleic le himirce mírialta
 (b) tacú
 le bainistiú teorainneacha, chun ardleibhéal cosanta teorainneacha seachtracha
 a áirithiú ar thaobh amháin, agus trasnú rianúil na dteorainneacha seachtracha
 ar an taobh eile i gcomhréir le acquis Schengen.
 Gníomhaíochtaí
 reatha ABB atá i gceist: 18.02 (chomh fada is a
 bhaineann sé leis an gCiste um Theorainneacha Seachtracha).
 1.3.3.
 An toradh agus an tionchar a bhfuil súil leis
 Sonraigh an tionchar
 ba cheart a bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe/grúpaí ar a bhfuil
 sé dírithe.
 Tá cur síos
 níos mionsonraithe ar éifeachtaí an togra maidir le tairbhithe/spriocghrúpaí i
 Roinn 4.1.2 den Mheasúnú Tionchair.
 I gcoitinne,
 beidh éifeacht thairbheach ag simpliú arna thabhairt isteach ag gach leibhéal
 den phróiseas maoinithe agus ag gach modh bainistíochta ar na próisis faoina
 ndéanfar tacaíocht airgeadais a bhainistiú.
 An Ciste
 Tearmainn agus Imirce:
 Is iad ranna
 na mBallstát atá freagrach as cur chun feidhme an acquis nó na mbeartas
 ábhartha mar aon le heagraíochtaí idirnáisiúnta nó eagraíochtaí
 neamhrialtasacha a oibríonn sa réimse tearmainn agus imirce (nósanna imeachta
 maidir le ligean isteach, bearta lánpháirtíochta agus oibríochtaí fillte) a
 bheidh ar phríomhthairbhithe na tacaíochta airgeadais le haghaidh tearmainn
 agus imirce.
 Is iarrthóirí
 tearmainn, tairbhithe na cosanta idirnáisiúnta, dídeanaithe athshuite agus
 náisiúnaigh tríú tíortha eile a thagann chuig an AE ar chúiseanna éagsúla agus
 a bhfuil riachtanais éagsúla acu (e.g. riachtanais eacnamaíocha, athaontú
 teaghlaigh, mionaoisigh gan tionlacan, srl) iad na spriocghrúpaí a bhaineann
 tairbhe as na hathruithe. Beidh sé níos éasca rochtain a fháil ar na
 spriocghrúpaí sin cion is go mbeidh rochtain ar chistiú níos éasca le cumasc na
 ngníomhaíochtaí éagsúla maidir le bainistiú ar imirce in aon Chiste amháin (aon údarás freagrach amháin, sofheictheacht níos fearr agus raon
 feidhme níos soiléire maidir le hidirghabháil) agus beidh tacaíocht solúbtha
 indéanta (e.g. an cineál gníomhaíochta céanna á dhíriú ar roinnt spriocghrúpaí
 éagsúla). Déanfar raon feidhme na hidirghabhála a leathnú, chun slabhra imirce
 iomlán le spriocghrúpaí éagsúla a chumhdach, lena n‐áirítear grúpaí
 sprioctha sínte, i.e. náisiúnaigh tríú tíortha den dara glúin (ar náisiúnach
 tríú tír é an t-athair nó an mháthair).
 An Ciste
 Slándála Inmheánaí:
 Comhar
 póilíneachta, coireacht a chosc agus a chomhrac, agus bainistíocht géarchéime
 Is iad na Ballstáit agus a n‐údaráis um fhorghníomhú
 an dlí mar aon le haon údarás eile a shainfheidhmíonn i gcosaint bonneagar
 criticiúil agus bainistíocht géarchéime, ach freisin na hEagraíochtaí ábhartha
 Idirnáisiúnta agus Neamhrialtasacha, nuair is iomchuí (e.g. i réimse bheartas
 chosc na coireachta, frithradacaithe agus frithgháinneála) a bheidh ar
 phríomhthairbhithe na tacaíochta airgeadais.
 Is é an daonra go léir an spriocghrúpa a bhainfidh
 tairbhe as na hathruithe.
 I measc na mórghníomhartha beidh 1) cumas feabhsaithe riaracháin agus
 oibríochta na mBallstát coireacht eagraithe thromchúiseach thrasteorann a
 bhrath agus a ionchúiseamh, lena n‐áirítear sceimhlitheoireacht d’fhonn
 na bagairtí a bhaineann leis an tslándáil a eascraíonn as a leithéid de
 choireacht a laghdú, agus 2) go mbeadh solúbthacht níos treise san Eoraip
 maidir le géarchéimeanna agus tubaistí de bharr beartais níos comhtháite maidir
 le bainistíocht riosca a nascfaidh bagairt agus measúnú riosca le ceapadh
 beartas sa chaoi go mbeidh freagra níos éifeachtaí agus níos comhordaithe ag an
 AE ar ghéarchéim ar thaobh amháin agus go nascfar na cumais agus an saineolas
 reatha ar an taobh eile. Gnóthachan tábhachtach eile a bheidh ann nuair a
 bheidh cumas níos fearr ag na Ballstáit na daoine agus bonneagar criticiúil a
 chosaint agus a ullmhú in aghaidh ionsaithe sceimhlitheoireachta agus teagmhais
 thromchúiseacha eile a bhaineann le slándáil.
 Teorainneacha seachtracha agus víosaí
 Is iad na seirbhísí cur chun feidhme acquis an AE,
 Cód Teorainneacha Schengen, agus an Cód Víosa sna Ballstáit príomhthairbhithe
 na tacaíochta airgeadais i gcomhair teorainneacha agus víosaí: gardaí teorann,
 póilíní agus seirbhísí consalachta. Is na taistealaithe an spriocghrúpa a
 bhainfidh tairbhe as na hathruithe - gach duine a thrasnaíonn teorainneacha
 seachtracha isteach san AE. Áireofar leis an torthaí sin cumas feabhsaithe na
 seirbhísí sin (1) faireachas teorann agus idirchaidreamh a dhéanamh le
 seirbhísí eile forghníomhaithe an dlí, faoi chuimsiú an Chórais Eorpaigh um
 Fhaireachas ar Theorainneacha (EUROSUR); (2) bainistiú a dhéanamh ar shreabha
 imirce ag ionaid chonsalachta (iarratais ar víosaí) agus (3) feabhas a chur ar
 láimhseáil sreafaí paisinéirí agus pointí trasnaithe teorann, sa chaoi go
 gcinnteofar ardleibhéal aonfhoirmeach cosanta ar thaobh amháin, i gcomhar le
 seirbhísí eile forghníomhaithe an dlí, agus trasnú rianúil i gcomhréir le
 acquis agus leis na prionsabail maidir le láimhseáil mheasúil agus dínit ar an
 taobh eile. Toradh tábhachtach ar leith a bheidh air is ea an chaoi a bhunófar
 dhá chóras TF nua an AE maidir le gluaiseacht náisiúnach tríú tíortha thar
 theorainneacha (Córas Dul Isteach Imeachta an AE agus agus Clár um
 Thaistealaithe Cláraithe).
 1.3.4.
 Táscairí a léiríonn toradh agus tionchar
 Sonraigh na táscairí a
 léiríonn faireachán ar chur chun feidhme an togra/tionscnaimh
 Ós rud é gur
 gá comhphlé beartais a dhéanamh sula ndéantar na cláir náisiúnta a shainiú, ní
 féidir sraith chinntitheach táscairí a chinneadh ag an gcéim seo, sraith a
 úsáidfear chun baint amach na gcuspóirí sonracha atá luaite thuas a thomhas.
 Maidir leis an réimse tearmainn agus imirce, áfach, chuimseodh
 táscairí, inter alia, an leibhéal feabhsaithe maidir le
 coinníollacha glactha tearmainn, i gcáilíocht nósanna imeachta tearmainn,
 maidir le comhchlaonadh na rátaí aitheantais ar fud na mBallstát, agus
 iarrachtaí athlonnaithe na mBallstát, leibhéal na rannpháirtíochta méadaithe de
 náisiúnaigh tríú tíortha i bpróisis fostaíochta, oideachais agus dhaonlathacha,
 líon na ndaoine a cuireadh ar ais agus leibhéal an chúnaimh fhrithpháirtigh
 mhéadaithe idir na Ballstáit lena n‐áirítear comhar praiticiúil agus
 athshuíomh.
 Maidir le comhar
 póilíneachta agus an choireacht a chosc agus a chomhrac, i measc na dtáscairí
 bheadh líon na gcomhoibríochtaí trasteorann agus líon na ndoiciméad
 dea-chleachtais agus na n‐imeachtaí a d’eagrófaí. I measc na dtáscairí le haghaidh bainistíochta géarchéime agus
 cosaint an bhonneagair chriticiúil bheadh líon na n‐uirlisí a chuirfí ar
 fáil nó a ndéanfaí uasghrádú breise orthu chun cosaint an bhonneagair
 chriticiúil ag Ballstáit a éascú i ngach earnáil den gheilleagar agus líon na
 measúnuithe ar bhagairtí agus ar rioscaí a chuirfí ar fáil ar leibhéal an
 Aontais.
 - i measc na dtáscairí sa réimse teorainneacha agus
 víosaí bheadh líon na bpost consalachta a dhéanfaí a dhaingniú nó a
 fheabhsú chun iarratais ar víosaí a phróiseáil go héifeachtúil agus caighdeán
 na seirbhíse d’iarratasóirí víosa a áirithiú, agus trealamh a fhorbairt le haghaidh
 rialú teorann agus gabháil náisiúnach mírialta tríú tíortha ag an teorainn
 sheachtrach i gcomparáid leis an riosca atá ann ag an gcuid sin den teorainn
 sheachtrach. Déanfaidh táscairí maidir leis an tionchar an méadú ar shlándáil
 na dteorann, cumas eisiúna víosaí agus cumas chun trácht na dtaistealaithe thar
 theorainneacha a láimhseáil go slán agus go réidh a thomhas.
 1.4.
 Na forais leis an togra/an tionscnamh
 1.4.1.
 Na ceanglais is gá a shásamh sa ghearrthéarma nó
 san fhadtéarma
 Beidh ar an AE
 leanúint ar aghaidh ag dul i ngleic le dúshláin thábhachtacha sa réimse maidir
 le gnóthaí baile i rith na tréimhse 2014-2020. Má chuirtear athruithe
 déimeagrafacha, athruithe struchtúracha sna margaí saothair agus patrúin
 iomaíochta le haghaidh scileanna san áireamh, beidh beartas imirce dleathaí
 agus lánpháirtithe a bhreathnaíonn ar aghaidh ríthábhachtach chun iomaíochas
 agus comhtháthú sóisialta an AE a fheabhsú, chun ár sochaithe a shaibhriú agus
 deiseanna a chruthú do chách. Ní mór don AE dul i ngleic i gceart le himirce
 mhírialta agus gáinneáil ar dhaoine a chomhrac. Ag an am céanna, ní mór dúinn
 dlúthpháirtíocht a léiriú i gcónaí dóibh siúd a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de
 dhíth orthu. Is tosaíocht i gcónaí é go gcuirfear Comhchóras Tearmainn Eorpach
 níos cosantaí agus níos éifeachtaí ina léireofar ár luachanna chun críche.
 Tá sé
 riachtanach timpeallacht shlán shábháilte a áirithiú agus tá sé tairbhiúil ó
 thaobh fás eacnamaíochta, cultúrtha agus sóisialta an AE. Tá ról cinniúnach ag
 an AE, cibé acu trí dhul i ngleic le bagairtí na coireachta tromchúisí agus
 eagraithe, na cibearchoireachta agus na sceimhlitheoireachta agus trí
 bhainistíocht theorainneacha seachtracha an AE a áirithiú, nó trí fhreagairt
 thapa a thabhairt ar ghéarchéimeanna atá ag teacht chun cinn de thoradh ar
 thubaistí nádúrtha nó de dhéanamh an duine. I ré an domhandaithe, ina bhfuil na
 bagairtí ag méadú agus ina bhfuil méadú ag teacht ar ghné trasnáisiúnta na
 mbagairtí sin, ní féidir le Ballstát ar bith freagairt éifeachtach a thabhairt
 ina aonair. Tá freagra cuimsitheach comhtháite de dhíth lena n‐áirithiú
 go mbeidh údaráis um fhorghníomhú an dlí in ann dul i mbun oibre go
 héifeachtach thar theorainneacha agus thar dhlínsí.
 Tá comhar le
 tíortha neamh‐AE agus le heagraíochtaí idirnáisiúnta ríthábhachtach chun
 na spriocanna sin a bhaint amach. Léirigh imeachtaí déanacha i dTuaisceart na
 hAfraice cé chomh tábhachtach agus atá sé don AE go mbeadh cur chuige
 cuimsitheach agus comhordaithe aige maidir le himirce, teorainneacha agus
 slándáil. Dá réir sin ní mór gné sheachtrach bheartais gnóthaí baile an AE atá
 ag éirí níos tábhachtaí le himeacht ama a neartú, i gcomhchuibheas iomlán le
 beartas eachtrach an Aontais.
 1.4.2.
 Luach breise a bhaineann le rannpháirteachas an AE
 Cruthaíonn
 bainistiú sreabha imirce agus bagairtí slándála dúshláin nach féidir le
 Ballstáit dul i ngleic leo trí ghníomhú aonair. Is réimsí iad sin lena
 mbaineann luach breise soiléir maidir le heagrú bhuiséad an AE.
 Tá ualach trom
 ar roinnt Ballstát mar gheall ar a láthair gheografach shonrach agus mar gheall
 ar fhad theorainneacha seachtracha an Aontais a bhfuil dualgas orthu iad a
 bhainistiú. In éineacht le deireadh a chur le rialuithe inmheánacha teorann, ní
 mór comhbhearta a bheith ann maidir le rialú agus faireachas éifeachtach ar
 theorainneacha seachtracha an Aontais. Tá prionsabal na dlúthpháirtíochta agus
 roinnt chóir na ndualgas idir Ballstáit ag croílár na gcomhbheartas tearmainn,
 imirce agus teorainneacha seachtracha dá réir sin. Cuireann buiséad an AE na
 modhanna ar fáil chun freastal ar impleachtaí airgeadais an phrionsabail seo. I
 réimse na slándála, na coireachta tromchúisí agus eagraithe, na
 sceimhlitheoireachta agus na mbagairtí eile a bhaineann leis an tslándáil, is
 bagairtí iad a bhfuil gné trasteorann ag baint leo níos mó ná riamh. Tá comhar
 agus comhordú trasnáisiúnta i measc na n‐údarás um fhorghníomhú an dlí
 riachtanach chun na coireanna seo a chosc agus le troid ina gcoinne, mar
 shampla trí mhalartú faisnéise, comh‐imscrúduithe, teicneolaíochtaí comh‐inoibritheacha
 agus measúnuithe bagairtí agus riosca comhchoiteanna.
 Tá acmhainní
 agus cumas substaintiúil ag teastáil ó na Ballstáit chun déileáil le sreabha
 inimirce, teorainneacha seachtracha an AE agus slándáil an AE. Cruthaítear
 barainneachtaí scála agus sineirgí de thoradh ar fheabhas ar chomhar agus ar
 chomhordú oibríochtúil a chuimsíonn comhthiomsú acmhainní i réimsí ar nós
 oiliúna agus trealaimh, rud a dhéanann úsáid níos éifeachtaí as cistí poiblí a
 áirithiú agus dlúthpháirtíocht, muinín frithpháirteach agus comhroinnt
 freagrachta as comhbheartais an AE a atreisiú i measc na mBallstát. Baineann sé
 seo go mór le hábhar i réimse na slándála, áit a bhfuil tacaíocht airgeadais le
 haghaidh gach cineál comhoibríochta trasteorann riachtanach chun comhar a
 fheabhsú idir póilíní, custaim, gardaí teorann agus na húdaráis bhreithiúnacha.
 Maidir le gné
 sheachtrach na ngnóthaí baile, is léir go méadóidh glacadh beart agus
 comhthiomsú acmhainní ar leibhéal an AE go suntasach tionchar an AE faoi mar
 atá riachtanach chun cur ina luí ar thríú tíortha plé leis an AE maidir leis na
 saincheisteanna sin a bhaineann le himirce agus slándáil atá ina n‐ábhar
 spéise go príomha don AE agus do na Ballstáit.
 Tá ceart an AE
 gníomhú i réimse na ngnóthaí baile bunaithe ar Theideal V “Limistéar Saoirse,
 Slándála agus Ceartais” den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE),
 go háirithe Airteagal 77(2), Airteagal 78(2), Airteagal 79(2)
 agus (4) Airteagal 82(1), Airteagal 84 agus Airteagal 87(2)
 CFAE. Tá comhar le tríú tíortha agus le heagraíochtaí
 idirnáisiúnta cumhdaithe ag Airteagal 212(3) CFAE. Tugtar urraim sna
 tograí do phrionsabal na coimhdeachta toisc go mbeidh tromlach an chistiúcháin
 curtha chun feidhme i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta comhpháirtí agus
 aird á tabhairt ar inniúlachtaí institiúideacha na mBallstát.
 1.4.3.
 Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí chosúil roimhe
 seo
 Cé go
 mbreithnítear i gcoitinne go mbaineann ionstraimí airgeadais gnóthaí baile
 reatha a gcuid cuspóirí amach agus go bhfeidhmíonn siad go héifeachtach, seo a
 leanas na ceachtanna is gá a fhoghlaim ón athbhreithniú meántéarma agus ón
 gcomhairliúchán le páirtithe leasmhara:
 – Na hionstraimí gnóthaí baile amach anseo a shimpliú agus a chuíchóiriú trí líon na gclár airgeadais a laghdú go dhá cheann trí Chiste
 Tearmainn agus Imirce agus Ciste Slándála Inmheánaí a chruthú. Tabharfaidh sé
 sin deis don AE leas níos straitéisí a bhaint as a n‐ionstraimí ionas go
 mbeidh siad níos freagraí do thosaíochtaí polaitiúla agus do riachtanais an AE;
 – Ról an AE mar ghníomhaí domhanda a neartú, trí
 chomhpháirt lena mbainfidh gné sheachtrach a chur san áireamh le Cistí amach
 anseo chun tionchar an AE a atreisiú maidir le gné beartais sheachtraigh de
 bheartais gnóthaí baile;
 – Tosaíocht a thabhairt do bhainistíocht chomhpháirteach seachas do bhainistiú láraithe más féidir d’fhonn fáil réidh le hualaí
 maorlathacha neamhriachtanacha;
 – Cur chuige maidir le bainistíocht chomhpháirteach a bheidh níos dírithe
 ar thorthaí a bhunú trí athrú go clárú ilbhliantúil
 lena mbainfidh comhphlé beartais ar leibhéal sinsearach lena n‐áiritheofar
 go mbeidh cláir náisiúnta na mBallstát curtha ar chomhréim go hiomlán le
 cuspóirí agus le tosaíochtaí beartais an AE agus go ndíreofar ar bhaint amach
 torthaí;
 – Bainistiú láraithe a fheabhsú chun raon uirlisí a chur ar fáil le
 haghaidh gníomhaíochtaí atá faoi réir ag beartas, lena
 n‐áirítear tacaíocht le haghaidh gníomhaíochtaí trasnáisiúnta, go
 háirithe gníomhaíochta nuála agus gníomhaíochtaí i dtríú tíortha agus a
 bhaineann le tríú tíortha (gné sheachtrach), mar aon le gníomhaíochtaí
 éigeandála, staidéir agus imeachtaí;
 – Comhchreat rialúcháin a bhunú lena mbainfidh
 comhshraith rialacha maidir le clárú, tuairisciú, bainistiú airgeadais agus
 rialuithe a bheidh chomh cosúil agus is féidir le Cistí AE eile arna mbainistiú
 i modh na bainistíochta comhpháirtí d’fhonn tuiscint níos fearr ar na rialacha
 a chothú i measc na bpáirtithe leasmhara go léir agus chun leibhéal ard
 comhchuibhis agus comhsheasmhachta a áirithiú;
 – Freagairt thapa agus éifeachtach a chur ar fáil i gcás éigeandálaí, na Cistí a dhearadh ionas gur féidir leis an AE freagairt go cuí i
 gcásanna athraitheacha;
 – Ról na ngníomhaireachtaí gnóthaí baile a fheabhsú chun comhar praiticiúil a chothú idir na Ballstáit agus cúram a chur
 orthu gníomhaíochtaí sonracha a chur chun feidhme ag áirithiú ag an am céanna
 rialú polaitiúil cuí ar ghníomhaíochtaí na ngníomhaireachtaí.
 Tá mionsonraí
 breise ar fáil sa mheasúnú tionchair agus sa mheabhrán míniúcháin a ghabhann le
 gach Rialachán.
 1.4.4.
 Comhchuibheas agus sineirgíocht a d'fhéadfadh a
 bheith ann le hionstraimí ábhartha eile
 Cuirfidh
 roinnt ionstraimí AE eile tacaíocht ar fáil do ghníomhaíochtaí atá comhlántach
 do na gníomhaíochtaí a mhaoineofar faoin gCiste Tearmainn agus Imirce agus
 faoin gCiste Slándála Inmheánaí:
 Tá Ciste
 Sóisialta na hEorpa ag tacú faoi láthair le bearta lánpháirtithe maidir le
 rochtain ar an margadh saothair ach maoinítear bearta ar nós cúrsaí treoshuite
 saoránach, rannpháirtíocht sa saol sóisialta agus cathartha, rochtain chothrom
 ar sheirbhísí, srl tríd an gCiste um Lánpháirtiú. Leanfar
 ar aghaidh ag tacú le bearta lánpháirtithe ar na bealaí céanna faoin gCiste
 Tearmainn agus Imirce agus faoi Chiste Sóisialta na hEorpa a bheidh ann amach
 anseo.
 Beidh an deighilt idir an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim
 Airgeadais Cosanta Sibhialta fós mar a dhéantar cur síos air in Airteagal 3
 den chlár CIPS reatha: baineann tubaistí nádúrtha chomh maith le tubaistí
 neamhbheartaithe de dhéanamh an duine le cosaint shibhialta (timpistí), agus
 baineann tubaistí beartaithe, de dhéanamh an duine leis an tslándáil agus
 cumhdófar iad sa Chiste Slándála Inmheánaí dá bhrí sin.
 Beidh ionsaithe sceimhlitheoireachta nó teagmhais eile a
 bhaineann leis an tslándáil fós lasmuigh de raon feidhme Chiste
 Dlúthpháirtíochta an AE. Níl an raon feidhme beacht agus an méid a
 dhéanfadh Airteagal 222 den CFAE (an clásal dlúthpháirtíochta) tacaíocht a
 sholáthar do Bhallstáit a ndéanfaí ionsaí sceimhlitheoireachta orthu nó atá
 thíos de thoradh tubaiste nádúrtha agus de dhéanamh an duine soiléir freisin
 mar gheall go bhfuil gá le socruithe cur chun feidhme a ghlacadh go foirmiúil
 chuige seo nár moladh fós fiú. Dá bhrí sin, tacófar le féidearthachtaí
 maoinithe éigeandála i gcás mór-ionsaí sceimhlitheoireachta nó teagmhais eile a
 bhaineann leis an tslándáil ón gCiste Slándála Inmheánaí.
 Dúnfar an bhearna idir taighde slándála faoin gClár
 Horizon 2020 agus cur i bhfeidhm praiticiúil na dtorthaí ó thaighde den
 sórt sin mar gheall go bhforálfar cuspóirí sonracha agus gníomhaíochtaí
 incháilithe faoin gCiste Slándála Inmheánaí a chuirfear ar chumas maoiniú a
 chur ar fáil chun na torthaí taighde eolaíochta (‘fréamhshamhlacha’) a thástáil
 agus a bhailíochtú d’fhonn iad a chur i bhfeidhm go rialta sa chleachtas
 (‘soláthar réamhthráchtála’).
 Beidh dlúthbhaint ag an gClár Ceartais amach
 anseo leis an gCiste Slándála Inmheánaí agus déanfaidh sé comhlánú air, go
 háirithe an ghné ceartais choiriúil atá aige ach tá sé dírithe níos mó ar
 chomhar breithiúnach, comhchuibhiú na nósanna imeachta agus aitheantas
 frithpháirteach, rud a dhéanfaidh forluí substaintiúil a chosc sa chleachtas.
 Tacóidh gnéithe seachtracha an Chiste Tearmainn agus Imirce
 agus an Chiste Slándála Inmheánaí le gníomhaíochtaí i dtríú tíortha agus a
 bhaineann le tríú tíortha a fhreastalaíonn go príomha ar leasa agus ar
 chuspóirí an AE, lena mbainfidh tionchar díreach ar an AE agus ar na Ballstáit
 agus lena n‐áiritheofar leanúnachas le gníomhaíochtaí arna gcur chun
 feidhme i gcríoch an AE. Beidh an maoiniú sin deartha agus curtha chun feidhme
 i gcomhchuibheas le gníomhaíocht sheachtrach agus le beartas eachtrach an AE.
 Níl sé i gceist leo tacú le gníomhaíochtaí atá dírithe ar fhorbairt agus ba
 cheart go ndéanfaidís comhlánú, nuair is iomchuí, ar an gcúnamh airgeadais arna
 sholáthar trí ionstraimí cabhrach seachtraí. Sa chomhthéacs sin, beidh an
 comharba ar an gClár Téamach Imirce & Tearmainn agus ar an Ionstraim
 Cobhsaíochta ábhartha go háirithe maidir leis an réimse gnóthaí baile. Cé
 go dtacaíonn ionstraimí cabhrach seachtraí le ceachtar de riachtanais fhorbartha
 na dtíortha tairbhe nó de leasa polaitiúla ginearálta an AE le páirtithe
 straitéiseacha, tacóidh cistí gnóthaí baile le gníomhaíochtaí sonracha i dtríú
 tíortha ar mhaithe le leas chuspóirí bheartas imirce agus slándála inmheánaí an
 AE. Dá réir sin déanfar freastal ar bhearna shonrach leo agus cuirfidh siad
 leis an raon uirlisí atá ar fáil don AE.
 1.5.
 Fad agus tionchar airgeadais
 þ Togra/tionscnamh d’fhad teoranta
 –
 þ Togra/tionscnamh i bhfeidhm ón 01/01/2014 go 31/12/2020
 –
 þ Tionchar airgeadais ó 2014 go 2023
 ̈ Togra/tionscnamh d’fhad neamhtheoranta
 –
 Cur chun feidhme le tréimhse thosaigh idir BBBB
 agus BBBB,
 –
 agus feidhm iomlán ina dhiaidh sin.
 1.6.
 Modhanna bainistíochta atá beartaithe[16]
 þBainistíocht dhíreach láraithe ag an gCoimisiún
 þ Bainistíocht indíreach láraithe trí na
 cúraimí cur chun feidhme a tharmligean chuig:
 –
 þ gníomhaireachtaí feidhmiúcháin
 –
 þ comhlachtaí arna mbunú ag na Comhphobail[17]
 –
 þ comhlachtaí náisiúnta san earnáil phoiblí/comhlachtaí a bhfuil
 misean de sheirbhís phoiblí acu
 –
 ̈ daoine a bhfuil sé de chúram orthu gníomhaíochtaí ar leith a chur
 chun feidhme de bhun Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach agus atá
 sainaitheanta sa ghníomh bunaidh ábhartha de réir bhrí Airteagal 49 den
 Rialachán Airgeadais
 þ Bainistíocht chomhpháirteach leis na
 Ballstáit
 þBainistíocht dhíláraithe le tríú tíortha
 þ Comhbhainistíocht le heagraíochtaí
 idirnáisiúnta (sonraí le tabhairt)
 I gcás ina sonraítear
 níos mó ná modh bainistíochta amháin, tabhair sonraí sa roinn "Nótaí"
 le do thoil.
 Nótaí:
 Déanfar na tograí
 a chur chun feidhme go príomha trí bhainistíocht chomhpháirteach, lena
 mbainfidh cláir náisiúnta ilbhliantúla.
 Déanfar na
 cuspóirí atá le baint amach faoi na cláir náisiúnta a chomhlánú le
 “gníomhaíochtaí an Aontais” agus meicníocht mhearfhreagartha chun déileáil le
 staideanna éigeandála. Beidh siad i bhfoirm deontas agus soláthair den chuid is
 mó faoi bhainistíocht dhíreach láraithe lena n‐áireofar gníomhaíochtaí i
 dtríú tíortha agus maidir leo.
 Bainfear leas
 as gach modh féideartha chun ilroinnt a sheachaint trí acmhainní a dhíriú ar
 líon teoranta cuspóirí an AE a bhaint amach agus úsáid a bhaint as saineolas na
 bpríomhpháirtithe leasmhara, nuair is iomchuí, ar bhonn comhaontuithe
 comhpháirtíochta agus comhaontuithe réime.
 Déanfar cúnamh
 teicniúil ar thionscnamh ón gCoimisiún a chur chun feidhme trí bhainistíocht
 dhíreach láraithe.
 Glacfaidh na
 tíortha a bhfuil baint acu le cur i bhfeidhm, cur chun feidhme agus forbairt
 acquis Schengen páirt freisin sa dá ionstraim den Chiste Slándála Inmheánaí ar
 ionann iad agus forbairt ar acquis Schengen (na hionstraimí maidir le
 teorainneacha agus víosaí agus maidir le comhar póilíneachta) amhail agus dá
 mba Ballstáit iad, i bhfianaise Comhaontuithe Comhlachais Schengen. Glacfaidh
 siad páirt sna hionstraimí i gcomhréir le forálacha an Rialacháin, ag cur a
 gcláir náisiúnta ilbhliantúla chun feidhme agus beidh deis acu iarratas a
 dhéanamh ar mhaoiniú faoi ghníomhaíochtaí an Aontais etc. Mar an gcéanna leis
 an gCiste um Theorainneacha Seachtracha, cuirfear socruithe sonracha i gcrích
 chun na rialacha breise atá riachtanach le go nglacfaidh siad páirt ann a
 shonrú (rialacha a eascraíonn as an Rialachán Airgeadais, a chuid Rialacha Cur
 Chun Feidhme agus na Conarthaí, lena n‐áirítear cumhacht iniúchóireachta
 na Cúirte Iniúchóirí). Ós rud é go rannchuideoidh na Stáit seo le buiséad an AE
 don dá ionstraim seo i gcomhréir lena OTI, cinnteoidh na socruithe freisin na
 ranníocaíochtaí a bheidh le fáil ó na Stáit seo mar chuid den chomhroinnt
 freagrachta maidir le rialachas Schengen, agus déanfar sin beag beann ar an
 méid a leithdháiltear orthu faoi na hionstraimí. Go dtí seo, is iad na Stáit
 atá i gceist ná an Iorua, an Íoslainn, an Eilvéis agus Lichtinstéin.
 2.
 BEARTA BAINISTÍOCHTA
 2.1.
 Rialacha faireacháin agus tuairiscithe
 Sonraigh cé chomh
 minic agus na coinníollacha.
 Maidir le
 bainistíocht chomhpháirteach, tá creat comhtháite agus
 éifeachtach tuairiscithe, faireacháin agus meastóireachta molta. Maidir le gach
 clár náisiúnta, iarrfar ar Bhallstáit Coiste Faireacháin a chur ar bun ina
 bhféadfaidh an Coimisiún a bheith rannpháirteach.
 Ar bhonn
 bliantúil, déanfaidh na Ballstáit tuairisciú ar chur chun feidhme an chláir
 ilbhliantúil. Is réamhchoinníoll iad na tuarascálacha seo chun íocaíochtaí
 bliantúla a fháil. Chun cur leis an bpróiseas athbhreithnithe meántéarma,
 iarrfar orthu in 2017 faisnéis bhreise a chur ar fáil ar an dul chun cinn a
 rinneadh maidir le baint amach na gcuspóirí. Tabharfar
 faoi fheidhm chomhchosúil in 2019 chun coigeartuithe a dhéanamh le linn na
 bliana airgeadais deireanaí (2020) nuair is iomchuí sin.
 Ag tacú le forbairt cultúir bunaithe ar mheastóireacht i
 réimse na ngnóthaí baile, beidh creat coiteann meastóireachta agus faireacháin
 ag na Cistí ag a mbeidh táscairí leathana a bhaineann le beartas ina leagtar
 béim ar chur chuige na gCistí atá dírithe ar thoradh agus ar an ról
 fíor-riachtanach a d’fhéadfadh a bheith acu sa mheascán beartais chun an
 cuspóir a bhaint amach maidir le limistéar saoirse, slándála agus ceartais a
 chruthú. Baineann na táscairí seo leis an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag na
 Cistí: forbairt cultúir choitinn na slándála teorann, an chomhair póilíneachta
 agus an bhainistithe géarchéime; bainistiú éifeachtach ar shreabha imirce chuig
 an AE; cóir chothrom agus chomhionann náisiúnach tríú tír; dlúthpháirtíocht
 agus comhar idir na Ballstáit maidir le haghaidh a thabhairt ar
 shaincheisteanna imirce agus slándála inmheánaí agus cur chuige coitianta san
 AE ar an imirce agus ar an tslándáil araon maidir le tríú tíortha.
 D’fhonn cur i bhfeidhm leormhaith na bprionsabal ar
 mheastóireacht a áirithiú, agus aird á tabhairt ar an taithí phraiticiúil ar
 mheastóireacht sna Ballstáit faoi chistiúchán reatha an AE ar ghnóthaí baile,
 oibreoidh an Coimisiún agus na Ballstáit le chéile chun an creat coiteann meastóireachta
 agus faireacháin a fhorbairt, inter alia trí theimpléid agus táscairí aschuir
 agus toraidh coiteanna a shainmhíniú.
 Bunófar gach beart ag tús na tréimhse clárúcháin, agus ar
 an gcaoi sin cuirfear ar chumas na mBallstát a gcórais tuairiscithe agus
 mheastóireachta a bhunú ar bhonn na gceanglas agus na bprionsabal
 comhaontaithe.
 D’fhonn ualach riaracháin a laghdú agus d’fhonn sineirgí
 idir tuairisciú agus meastóireacht a áirithiú, cuirfidh an fhaisnéis a
 theastaíonn do thuarascálacha meastóireachta leis an bhfaisnéis a chuireann na
 Ballstáit ar fáil sna tuarascálacha bliantúla ar chur chun feidhme, agus
 cuirfidh sí i gcrích í.
 In 2018, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil a chur isteach
 fosta maidir leis an athbhreithniú meántéarma arna dhéanamh ar na cláir
 náisiúnta.
 Ar bhonn níos domhandaithe, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil idirmheánach a chur
 isteach maidir le cur chun feidhme na gCistí faoin 30.06.2018 agus tuarascáil
 mheasúnaithe ex-post faoin 30.06.2024, lena gcumhdófar an cur chun feidhme iomlán
 (i.e. ní amháin cláir náisiúnta atá faoi bhainistíocht chomhpháirteach).
 2.2.
 Córas bainistíochta agus rialaithe
 2.2.1.
 An riosca nó na rioscaí a aithníodh
 Ní bhíonn baol
 rioscaí earráide ag an Ard‐Stiúrthóireacht Gnóthaí Baile ina cláir
 chaithimh. Dearbhaítear é sin leis an easnamh athfhillteach de chinntí
 suntasacha i dtuarascálacha bliantúla na Cúirte Iniúchóirí mar aon le heasnamh
 de ráta earráide iarmhair os cionn 2% sna blianta seo caite i dtuarascálacha
 gníomhaíochta bliantúla maidir leis an Ard‐Stiúrthóireacht Gnóthaí Baile
 (agus Ard‐Stiúrthóireacht an Cheartais, na Saoirse agus na Slándála mar a
 tugadh uirthi).
 I gcás
 bainistíochta comhpháirtí, bíonn na rioscaí ginearálta
 maidir le cur chun feidhme na gclár reatha i dtrí chatagóir den chuid is mó:
 – Riosca ar úsáid neamhéifeachtach cistí nó úsáid nach mbeadh sprioctha
 go cuí;
 – Earráidí de bhun chastacht rialacha agus laigí i gcórais bhainistíochta
 agus rialaithe;
 – Úsáid neamhéifeachtach as acmhainní riaracháin (comhréireacht teoranta
 riachtanas);
 Is fiú gnéithe
 sonracha maidir le córas na 4 Chiste faoin gClár Ginearálta “Dlúthpháirtíocht
 agus Bainistiú Sreabha Imirce” a lua freisin.
 – Áirithítear i gcóras na gclár bliantúil go ndéantar íocaíochtaí
 deireanacha ar bhonn rialta bunaithe ar chaiteachas deimhnithe agus iniúchta.
 Tá tréimhse cáilitheachta na gclár bliantúil dínasctha, áfach, ó bhliain
 airgeadais an AE agus dá réir sin níl an slabhra dearbhaithe go hiomlán sásúil,
 d’ainneoin córas an‐trom.
 – Tá rialacha cáilitheachta mionsonraithe socraithe ag an gCoimisiún.
 Áirithítear leis sin i bprionsabal aonchineálacht an chaiteachais atá
 maoinithe. Cruthaíonn sé ualach oibre neamhriachtanach freisin, áfach,
 d’údaráis náisiúnta agus don Choimisiún agus méadaíonn sé an riosca earráidí ó
 thairbhithe agus ó Bhallstáit mar gheall ar neamhthuiscint ar rialacha an AE.
 – Tá na córais bhainistíochta agus rialaithe reatha an‐ghar dóibh
 siúd atá faoi na Cistí Struchtúracha. Baineann éagsúlachtaí beaga leo, áfach,
 eadhon i slabhra na ndualgas idir údaráis deimhniúcháin agus Údaráis Iniúchóireachta.
 Cruthaíonn sé seo mearbhall sna Ballstáit, go háirithe nuair a ghníomhaíonn na
 húdaráis sa 2 chineál Ciste. Méadaíonn sé an riosca earráidí agus bíonn
 faireachán níos déine de dhíth dá réir.
 Déanfar na
 gnéithe seo a athrú go suntasach sa togra seo:
 – Leanfaidh na córais bhainistíochta agus rialaithe na ceanglais
 ghinearálta atá socraithe sna Cistí CCS agus comhlíonfaidh siad ceanglais nua
 an Rialacháin Airgeadais Nua go hiomlán: déanfar na 3 húdarás a athsholáthar le
 2 údarás (Údarás Freagrach agus Údarás Iniúchóireachta) a bhfuil a róil
 soiléirithe ag féachaint do dhearbhú níos fearr a chur ar fáil.
 – Cuirfidh clárú ilbhliantúil mar aon le himréiteach bliantúil bunaithe
 ar na híocaíochtaí arna ndéanamh ag an Údarás Freagrach na tréimhsí cáilitheachta
 ar chomhréim le cuntais bhliantúla an Choimisiúin, gan an t-ualach riaracháin a
 mhéadú i gcomparáid leis an gcóras reatha.
 – Déanfar spotseiceálacha ar an láthair a thabhairt chun críche mar chuid
 de na rialuithe 1ú leibhéal, i.e. ag an Údarás Freagrach agus
 tacóidh siad lena dhearbhú urrúis bainistíochta bliantúil.
 – Toisc soiléiriú agus simpliú ar na rialacha cáilitheachta mar aon lena
 gcomhchuibhiú le hionstraimí eile tacaíochta airgeadais déanfar na botúin a
 dhéanann tairbhithe a bhaineann úsáid as cúnamh ó fhoinsí éagsúla a laghdú. Déanfar na rialacha cáilitheachta sin a shocrú ar leibhéal
 náisiúnta, cé is moite de roinnt bunphrionsabal, atá cosúil leo siúd as a
 mbaintear úsáid le haghaidh na gCistí CCS.
 – Moltar úsáid roghanna costais simplithe, go háirithe i gcás deontas
 beag.
 I mbainistíocht
 láraithe, is iad seo a leanas na príomhrioscaí:
 – Riosca maidir le comhfhreagras lag idir na tionscadail a fhaightear
 agus tosaíochtaí polaitiúla na hArd‐Stiúrthóireachta Gnóthaí Baile;
 – An riosca maidir le droch‐cháilíocht na dtionscadal a roghnaíodh
 agus droch‐chur chun feidhme teicniúil an tionscadail, rud a laghdaíonn
 tionchar an chláir; i ngeall ar nósanna imeachta roghnúcháin neamhleora, easpa
 saineolais nó faireachán neamhleor;
 – An riosca maidir le húsáid neamhéifeachtach nó neamheacnamaíoch na
 gcistí a deonaíodh, le haghaidh deontas (an chastacht a bhaineann le costais
 incháilithe iarbhír a chúiteamh mar aon le féidearthachtaí teoranta chun
 costais incháilithe a sheiceáil ag an deasc) agus le haghaidh soláthair
 (corruair bíonn líon teoranta soláthraithe eacnamaíocha ann a bhfuil an
 saineolas acu a theastaíonn ina bhfuil féidearthachtaí neamhleora chun
 comparáidí a dhéanamh idir tairiscintí praghsanna);
 – Bainfidh an riosca le cumas na n‐eagraíochtaí níos lú (go háirithe)
 caiteachas a smachtú go héifeachtach chomh maith le trédhearcacht na n‐oibríochtaí arna ndéanamh a
 áirithiú.
 – An riosca do chlú an Choimisiúin, má aimsítear calaois nó
 gníomhaíochtaí coiriúla; ní féidir ach dearbhú páirteach a fháil as córais
 rialaithe inmheánaigh tríú páirtithe i ngeall ar an líon measartha ard
 conraitheoirí agus tairbhithe ilchineálacha, iad ar fad ag feidhmiú a gcóras
 rialaithe féin, agus bíonn siad measartha beag go minic.
 Táthar ag súil
 go ndéanfar an chuid is mó de na rioscaí seo a laghdú a bhuíochas sin do
 thograí a spriocdhíriú níos fearr agus gnéithe simplithe atá san áireamh sa
 Rialachán Airgeadais Nua a úsáid.
 2.2.2.
 Modhanna rialaithe atá beartaithe
 Bainistíocht
 chomhpháirteach:
 Ar leibhéal
 na mBallstát, is forbairt atá i bhfeidhm i rith
 2007-2013 an struchtúr atá beartaithe do na córais bhainistíochta agus
 rialaithe agus caomhnaítear leis formhór na bhfeidhmeanna arna ndéanamh sa
 tréimhse reatha lena n‐áirítear fíoruithe riaracháin agus fíoruithe ar an
 láthair, iniúchóireachtaí ar chórais bhainistíochta agus rialaithe agus
 iniúchóireachtaí ar thionscadail. Athraítear ord na
 bhfeidhmeanna seo mar sin féin ionas go bhfágfar seiceálacha ar an láthair mar
 fhreagracht shoiléir ar an Údarás Freagrach mar chuid lárnach den ullmhúchán don
 chleachtadh bliantúil imréitigh na gcuntas.
 D’fhonn cuntasacht a threisiú, gheobhadh na hÚdaráis
 Fhreagracha creidiúnú ón gcomhlacht creidiúnúcháin náisiúnta atá i gceannas ar
 mhaoirseacht leanúnach a dhéanamh orthu. Trí laghdú a dhéanamh ar líon na n‐údarás
 – gan Údarás Deimhniúcháin a bheith ann a thuilleadh agus laghdú a dhéanamh ar
 líon na gCistí – táthar ag súil leis go laghdófaí an t-ualach riaracháin agus
 gur mó an deis a bheadh ann cumas níos láidre riaracháin a fhorbairt, ach
 cheadófaí roinnt freagrachtaí níos soiléire freisin.
 Go dtí seo níl
 aon mheastachán iontaofa ann maidir le costas na rialuithe ar na Cistí
 bainistíochta comhpháirtí sa réimse Gnóthaí Baile. Baineann
 an t-aon mheastachán atá ar fáil leis an CFRE agus leis an gCiste Comhtháthaithe
 áit a meastar go bhfuil costais na gcúraimí a bhaineann le rialuithe (ar an
 leibhéal náisiúnta, gan costais an Choimisiúin a áireamh) thart ar 2% den
 mhaoiniú iomlán arna riar sa tréimhse 2007-2013. Baineann na costais seo leis
 na réimsí rialaithe seo a leanas: Díorthaítear 1% ó chomhordú náisiúnta agus ó
 ullmhúchán clár, baineann 82% le bainistíocht clár, 4% le deimhniúchán agus 13%
 le hiniúchadh.
 Déanfaidh na tograí seo a leanas na costais rialaithe a
 mhéadú:
 – cruthú agus feidhmiú comhlachta creidiúnúcháin agus athrú córais i
 gcoitinne;
 – dearbhú bainistíochta a ghabhann leis na cuntais bhliantúla a sheoladh
 isteach;
 – na seiceálacha ar an láthair atá le déanamh ag an Údarás Freagrach;
 – an gá le breisghníomhaíocht iniúchóireachta ó na hÚdaráis Iniúchóireachta
 chun iniúchadh a dhéanamh ar an dearbhú bainistíochta.
 Tá tograí ann
 freisin a laghdóidh na costais rialaithe áfach:
 – Tiocfaidh deireadh le hÚdarás Deimhniúcháin. Cé
 go ndéanfar a bhfeidhmeanna a aistriú i bpáirt chuig an Údarás Freagrach,
 ceadóidh sé sin don Bhallstát cuid shuntasach de na costais a bhaineann le
 deimhniúchán a shábháil de thoradh éifeachtúlachta níos fearr riaracháin,
 laghdú ar an ngá le comhordú, agus laghdú ar raon feidhme na n‐iniúchóireachtaí;
 – Beidh na rialuithe a bheidh le déanamh ag an Údarás Iniúchóireachta
 dírithe níos mó i dtreo athdhéanamh ar (shampla de) na rialuithe den 1ú
 leibhéal riaracháin agus ar na rialuithe ar an láthair arna ndéanamh ag an
 Údarás Freagrach. Fágfaidh sé seo go mbeidh an nós imeachta sáraíochta níos tapa
 agus áiritheofar freisin go dtabharfar faoi gach rialú is gá sula seolfar na
 cuntais bhliantúla isteach;
 – De thoradh ar chostais shimplithe a úsáid, laghdófar costais agus ualaí
 riaracháin ar gach leibhéal, i gcás riarachán agus tairbhithe araon;
 – Laghdóidh an cur i gcrích bliantúil, agus an srianadh ar an tréimhse
 imréitigh comhréireachta go 36 mí, tréimhse coinneála na ndoiciméad chun
 críocha rialaithe do riaracháin phoiblí agus tairbhithe;
 – Beidh sé éigeantach sreafaí cumarsáide leictreonaí a chur ar bun idir
 an Coimisiún agus na Ballstáit.
 Ní mór na
 gnéithe simplithe atá liostaithe faoi §2.2.1 thuas a chur leis sin, a
 rannchuideoidh leis an ualach riaracháin do thairbhithe a laghdú freisin agus
 dá bhrí sin, is ionann iad agus laghdú comhuaineach ar rioscaí earráide agus ar
 an ualach riaracháin.
 Táthar ag súil
 leis, dá bhrí sin, go mbeidh sé mar thoradh ar na tograí, ar an iomlán, go
 ndéanfar na costais rialaithe a athdháileadh seachas iad a mhéadú nó a laghdú. Meastar, áfach, go n‐éascóidh an t‐athdháileadh
 sin ar chostais (do na feidhmeanna ar fad agus de bharr na socruithe
 comhréireacha rialaithe, agus freisin do na Ballstáit agus na cláir ar fad)
 maolú níos éifeachtaí ar rioscaí agus go mbeidh slabhra dearbhaithe níos fearr
 agus níos tapa dá bharr.
 Ar leibhéal
 an Choimisiúin, níltear ag súil leis go mbeidh laghdú
 ar chostas na bainistíochta agus na rialuithe le haghaidh bainistíochta
 comhpháirtí sa chéad leath den tréimhse chlárúcháin. Tá
 sé sin amhlaidh ar an gcéad dul síos toisc go leathnófar an méid agus na réimsí
 beartais a bhaineann leis an mbainistíocht chomhpháirteach i gcomparáid leis an
 tréimhse reatha. Dá bhrí sin beidh méadú ar éifeachtúlacht riachtanach cheana
 féin chun na hacmhainní céanna a choinneáil. Ina theannta sin, beidh sé de nós
 sna blianta tosaigh go leor tascanna tábhachtacha a dhéanamh le chéile: cur i
 gcrích na gclár 2007-2013 (tá na tuairiscí cur i gcrích deiridh le cur isteach
 faoin 31 Márta 2016), idirphlé beartais agus faomhadh na gclár
 náisiúnta ilbhliantúla 2014-2020 agus córas nua um imréiteach cuntas a chur ar
 bun. Sa dara leath den tréimhse bainfear úsáid as na hacmhainní féideartha a
 bheidh ar fáil chun meastóireacht agus faireachán a fheabhsú.
 Bainistiú
 láraithe
 Maidir le
 bainistiú láraithe, leanfaidh an Coimisiún ar aghaidh ag cur a chóras rialaithe
 reatha i bhfeidhm. Tá an córas sin comhdhéanta de na bunábhair seo a leanas:
 maoirseacht na stiúrthóireachtaí oibríochtúla ar oibríochtaí, rialú ex ante ag
 an Aonad Buiséid agus Rialaithe, an Coiste Soláthair Inmheánaigh (JPS/HPC),
 rialuithe ex post le haghaidh deontas nó na hiniúchóireachtaí ón gCumas
 Iniúchóireachta Inmheánaí agus ón tSeirbhís Iniúchóireachta Inmheánaí. Cuireann an earnáil rialaithe ex post “straitéis braite” i
 bhfeidhm a bhfuil sé mar aidhm léi líon uasta na n‐aimhrialtachtaí a
 bhrath chun íocaíochtaí míchuí a fháil ar ais. Bunaithe ar an straitéis seo,
 déantar na hiniúchóireachtaí ar shampla de na tionscadail, a roghnaítear ar
 bhonn anailíse riosca beagnach ar fad.
 Mar gheall ar an meascán seo de rialuithe ex ante agus ex
 post, chomh maith leis na seiceálacha deisce agus na hiniúchóireachtaí ar an
 láthair, bhí an ráta earráide inchainníochtaithe iarmharach ar an meán níos lú
 ná 2% le blianta beaga anuas. Dá bhrí sin, meastar an córas rialaithe inmheánaigh,
 chomh maith leis an gcostas a ghabhann leis, a bheith leormhaith chun an
 cuspóir de ráta íseal earráide a bhaint amach san Ard‐Stiúrthóireacht
 Gnóthaí Baile.
 Faoi chuimsiú an chreata seo, áfach, leanfaidh an Ard‐Stiúrthóireacht
 Gnóthaí Baile ag iniúchadh féidearthachtaí d’fhonn feabhas a chur ar an
 mbainistíocht agus simpliú a mhéadú. Go háirithe, bainfear an oiread úsáide
 agus is féidir as na roghanna simplithe a chuirtear ar fáil sa Rialachán
 Airgeadais nua mar gheall go meastar go rannchuideoidh siad leis an ualach
 riaracháin ar thairbhithe a laghdú agus dá bhrí sin, is ionann iad agus laghdú
 comhuaineach ar rioscaí earráide agus ar an ualach riaracháin a bheidh ar an
 gCoimisiún.
 Sraitheanna nua
 Foráiltear sraitheanna nua le haghaidh maoinithe an AE sa réimse
 gnóthaí baile sna tograí, e.g. úsáid níos fearr as an saineolas atá ann cheana
 féin i ngníomhaireachtaí an AE, forbairt ar an ngné sheachtrach agus neartú ar
 na meicníochtaí éigeandála.
 Beidh modhanna bainistíochta agus rialaithe nua ag teastáil le haghaidh
 DG HOME sa chás seo.
 Níl na méideanna a chuirfear ar fáil do na sraitheanna nua seo socraithe fós,
 ach ní dócha go mbeidh siad suntasach i gcomparáid leis an mbuiséad gnóthaí
 baile foriomlán. Beidh sé thar a bheith tábhachtach na modhanna agus socruithe
 oibre inmheánacha chun na cúraimí seo a chur chun feidhme a bhunú chomh luath
 agus is féidir laistigh den tréimhse, áfach, le cloí go hiomlán le prionsabail
 na bainistíochta fónta airgeadais.
 Léiríonn an
 anailís thuas go soiléir go mbeidh gá atreisiú a dhéanamh ar leibhéal na n‐acmhainní
 daonna atá de dhíth chun buiséad méadaithe DG HOME a chur chun feidhme,
 d’ainneoin na simplithe ar fad a tugadh isteach.
 Comhlíonfar na riachtanais acmhainní daonna trí fhoireann ón AS a bhfuil
 bainistíocht na gníomhaíochta faoina cúram cheana nó atá ath‐imlonnaithe
 taobh istigh den AS, mar aon le haon leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a
 thabhairt don AS atá i mbun bainistíochta faoin leithdháileadh bliantúil agus i
 bhfianaise na srianta buiséadacha
 2.3.
 Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc
 Sonraigh bearta
 coisctheacha agus cosanta atá ann cheana nó atá beartaithe.
 Anuas ar na
 meicníochtaí rialaithe rialála uile a chur i bhfeidhm, ceapfaidh an Ard‐Stiúrthóireacht
 Gnóthaí Baile straitéis frith‐chalaoise i gcomhréir le straitéis frith‐chalaoise
 nua an Choimisiúin (CAFS) arna glacadh an 24 Meitheamh 2011 d’fhonn a
 áirithiú inter alia go bhfuil a rialuithe inmheánacha maidir le frith‐chalaois
 ailínithe go hiomlán leis an CAFS agus go bhfuil a chur chuige maidir le
 bainistíocht riosca calaoise dírithe ar réimsí riosca calaoise agus ar
 fhreagairtí imleora a shainaithint. Más gá, bunófar
 grúpaí líonraithe agus uirlisí TF leormhaithe atá tiomanta anailís a dhéanamh
 ar chásanna calaoise a bhaineann leis na Cistí.
 Maidir le
 bainistíocht chomhpháirteach, aithnítear go soiléir i straitéis frith‐chalaoise
 an Choimisiúin go bhfuil sé riachtanach go ndéanfadh tograí an Choimisiúin le
 haghaidh rialachán 2014-20220 iarratas ar na Ballstáit bearta frith‐chalaoise
 a chur i bhfeidhm atá éifeachtach agus comhréireach maidir leis na rioscaí
 calaoise sainaitheanta. In Airteagal 5 den togra
 reatha ceanglaítear go soiléir ar na Ballstáit neamhrialtachtaí a chosc, a
 bhrath agus a cheartú agus tuarascáil a sheoladh chuig an gCoimisiún. Beidh
 sonraí breise maidir leis na hoibleagáidí seo mar chuid de na rialacha
 mionsonraithe maidir le feidhmeanna an Údaráis Fhreagraigh mar a fhoráiltear in Airteagal 24(5)(c).
 Ina theannta
 sin, rinneadh athúsáid na gcistí a thagann ó cheartú airgeadais bunaithe ar
 thorthaí an Choimisiúin nó na Cúirte Iniúchóirí a shonrú go soiléir in Airteagal 41.
 3.
 AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH
 3.1.
 Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus
 na línte buiséid ar a n‐imrítear tionchar
 · Línte buiséid atá ann cheana
 In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata
 airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil || Líne buiséid || Saghas caiteachais || Ranníocaíocht
 Líon || LD ([18]) || ó thíortha[19] an CSTE || ó thíortha is iarrthóirí[20] || ó thríú tíortha || de réir bhrí Airteagal 18(1)(aa) den Rialachán Airgeadais
 3 || || Difreáilte || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
 · Línte nua buiséid atá á n‐iarraidh
 In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata
 airgeadais ilbhliantúil.
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil || Líne buiséid || Saghas caiteachais || Ranníocaíocht
 Líon Teideal 3 || LD/LN || ó thíortha CSTE || ó thíortha is iarrthóirí || ó thríú tíortha || de réir bhrí Airteagal 18(1)(aa) den Rialachán Airgeadais
 3 || 18 01 04 aa - An Ciste Tearmainn agus Imirce - Cúnamh teicniúil || LN || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
 3 || 18 02 aa - An Ciste Tearmainn agus Imirce || Difreáilte || NÍL || NÍL || NÍL || NÍL
 3 || 18 01 04 bb - Ciste Slándála Inmheánaí – Póilíneacht & Coireacht - Cúnamh teicniúil || LN || NÍL || NÍL || TÁ || NÍL
 3 || 18 02 bb - Ciste Slándála Inmheánaí – Póilíneacht & Coireacht || Difreáilte || NÍL || NÍL || TÁ || NÍL
 3 || 18 01 04 cc - Ciste Slándála Inmheánaí – Teorainneacha & Víosaí - Cúnamh teicniúil || LN || NÍL || NÍL || TÁ || NÍL
 3 || 18 02 cc - Ciste Slándála Inmheánaí – Teorainneacha & Víosaí || Difreáilte || NÍL || NÍL || TÁ || NÍL
 Baineann ranníocaíochtaí ó thríú tíortha leis
 an dá chomhpháirt den Chiste Slándála Inmheánaí.
 Déanfar na critéir agus an modh chun na
 ranníocaíochtaí seo a ríomh a chaibidliú idir an AE agus na Stáit
 Chomhlachaithe ar bhonn nós imeachta ar leithligh.
 Ag déanamh talamh slán de go mbeadh na
 céatadáin cosúil leo sin atá in úsáid faoi láthair faoin gCiste um
 Theorainneacha Seachtracha, d’iarrfaí ar na Stáit Chomhlachaithe ranníocaíocht
 de thart ar EUR 210 milliún a dhéanamh leis an ngné a bhaineann le
 Teorainneacha agus Víosaí agus thart ar EUR 50 milliún leis an ngné a
 bhaineann le comhar póilíneachta.
 3.2.
 An tionchar a mheastar ar chaiteachas
 3.2.1.
 Achoimre ar an tionchar a mheastar a bheidh ar
 chaiteachas
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil: || Uimhir 3 || Slándáil agus Saoránacht
 DG HOME || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || Tar éis 2020 || IOMLÁN
  Leithreasaí faoi chomhair oibríochtaí (praghsanna reatha) || || || || || || || || ||
 18 02 aa An Ciste Tearmainn agus Imirce || Oibleagáidí || (1) || 517.492 || 527.892 || 538.500 || 549.320 || 560.356 || 571.613 || 586.266 || - || 3,851.439
 Íocaíochtaí || (2) || 90.085 || 102.823 || 270.844 || 420.790 || 532.681 || 543.385 || 554.303 || 1,336.528 || 3,851.439
 18 02 bb An Ciste Slándála Inmheánaí - Póilíneacht agus Coireacht || Oibleagáidí || (1a) || 135.076 || 143.047 || 151.283 || 159.791 || 168.578 || 177.653 || 187.022 || || 1,122.450
 Íocaíochtaí || (2a) || 15.714 || 43.881 || 71.419 || 111.709 || 147.854 || 156.248 || 164.918 || 410.707 || 1,122.450
 18 02 cc Ciste Slándála Inmheánaí – Teorainneacha & Víosaí || Oibleagáidí || (1a) || 422.310 || 447.186 || 472.886 || 499.435 || 526.856 || 555.173 || 584.412 || - || 3,508.258
 Íocaíochtaí || (2a) || 59.999 || 120.794 || 223.204 || 350.813 || 461.098 || 487.256 || 514.275 || 1,290.818 || 3,508.258
 Leithreasaí de chineál riaracháin arna maoiniú ó chlúdach na gclár sonrach[21] || || || || || || || || ||
 18 01 04 aa An Ciste Tearmainn agus Imirce || || (3) || 2.500 || 2.500 || 2.500 || 2.500 || 2.500 || 2.500 || 2.500 || || 18.500
 18 01 04 bb An Ciste Slándála Inmheánaí - Póilíneacht agus Coireacht || || || 0.800 || 0.800 || 0.800 || 0.800 || 0.800 || 0.800 || 0.800 || || 5.600
 18 01 04 cc Ciste Slándála Inmheánaí – Teorainneacha & Víosaí || || || 1.700 || 1.700 || 1.700 || 1.700 || 1.700 || 1.700 || 1.700 || || 11.900
 IOMLÁN leithreasaí do DG HOME || Oibleagáidí || =1+1a +3 || 1.079,878 || 1.123,125 || 1.167,669 || 1.213,546 || 1.260,790 || 1.309,439 || 1.362,700 || || 8.517,147
 Íocaíochtaí || =2+2a +3 || 170.799 || 272.497 || 570.467 || 888.313 || 1,146.634 || 1,191.889 || 1,238.496 || 3,038.053 || 8.517,147
 Ceannteideal an chreata airgeadais ilbhliantúil: || 5 || " Caiteachas riaracháin "
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || Tar éis 2020 || IOMLÁN
 DG: HOME ||
  Acmhainní daonna || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || || 145.887
  Caiteachas riaracháin eile || 0,156 || 0,159 || 0,162 || 0,165 || 0,168 || 0,172 || 0,175 || || 1,157
 IOMLÁN DG HOME || Leithreasaí || 20.997 || 21.000 || 21.003 || 21.006 || 21.009 || 21.013 || 21.016 || || 147.044
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || (Iomlán oibleagáidí = Iomlán íocaíochtaí) || 20.997 || 21.000 || 21.003 || 21.006 || 21.009 || 21.013 || 21.016 || || 147.044
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 || || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || Tar éis 2020 || IOMLÁN
 IOMLÁN leithreasaí faoi CHEANNTEIDIL 1 go 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || Oibleagáidí || 1,100.875 || 1,144.125 || 1,188.672 || 1,234.552 || 1,281.799 || 1,330.452 || 1,383.716 || || 8,664.191
 Íocaíochtaí || 191.796 || 293.497 || 591.470 || 909.319 || 1,167.643 || 1,212.902 || 1,259.512 || 3,038.053 || 8,664.191
 3.2.2.
 An tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí faoi
 chomhair oibríochtaí
 –
 ̈ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear leithreasaí faoi
 chomhair oibríochtaí
 –
 þ Éilíonn an togra go n‐úsáidfear leithreasaí faoi chomhair
 oibríochtaí mar a mhínítear thíos:
 Cuirtear an beartas Gnóthaí Baile chun feidhme trí bhainistíocht
 chomhpháirteach go príomha. Cé go socraítear tosaíochtaí caiteachais ar
 leibhéal an AE, tugtar cúram na bainistíochta laethúla d’Údaráis Fhreagracha ar
 an leibhéal náisiúnta. Déanfaidh an Coimisiún agus na hÚdaráis Fhreagracha
 cinneadh le chéile maidir le comhtháscairí aschuir agus spriocanna mar chuid dá
 gcuid cláir náisiúnta, agus déanfaidh an Coimisiún faomhadh orthu. Tá sé
 deacair, dá bhrí sin, táscairí maidir le haschuir a lua go dtí go mbeidh na
 cláir dréachtaithe, caibidlithe agus faofa in 2013/14.
 Maidir le bainistiú láraithe, níl sé indéanta do DG HOME liosta
 críochnaitheach a sholáthar freisin de gach aschur atá le cur ar fáil trí
 bhíthin na hidirghabhála airgeadais faoi na Cistí, na costais agus uimhreacha a
 bhaineann leo ar an meán, mar a iarrtar sa roinn seo. Níl aon uirlisí
 staitistiúla ann faoi láthair a thugann deis costais bhríocha ar an meán a
 ríomh ar bhonn na gclár reatha, agus bheadh sainmhíniú beacht den sórt sin mar
 shárú ar an bprionsabal gur chóir go mbeadh an clár amach anseo sách solúbtha
 chun dul in oiriúint do na tosaíochtaí polaitiúla idir 2014 agus 2020. Tá sé
 sin amhlaidh go mór mór i ndáil le cúnamh éigeandála agus gníomhaíochtaí i
 dtríú tíortha agus maidir le tríú tíortha.
 Leithreasaí faoi chomhair oibleagáidí in EUR milliúin
 (go dtí an 3ú deachúil)
 Sonraigh cuspóirí agus aschuir ò || || || Bliain N || Bliain N+1 || Bliain N+2 || Bliain N+3 || ... tabhair na blianta ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6) || IOMLÁN
 ASCHUIR
 Saghas aschuir[22] || Meánchostas an aschuir || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon na n‐aschur || Costas || Líon iomlán na n‐aschur || Costas iomlán
 CUSPÓIR SONRACH UIMH. 1[23]... || || || || || || || || || || || || || || || ||
 - Aschur || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
 - Aschur || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
 - Aschur || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 1 || || || || || || || || || || || || || || || ||
 CUSPÓIR SONRACH UIMH. 2... || || || || || || || || || || || || || || || ||
 - Aschur || || || || || || || || || || || || || || || || || ||
 Fo-iomlán chuspóir sonrach Uimh. 2 || || || || || || || || || || || || || || || ||
 COSTAS IOMLÁN || || || || || || || || || || || || || || || ||
 3.2.3.
 An tionchar a mheastar a bheidh ar leithreasaí de
 chineál riaracháin
 3.2.3.1.
 Achoimre
 –
 ̈ Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear leithreasaí de
 chineál riaracháin
 –
 þ Éilíonn an togra go n‐úsáidfear leithreasaí riaracháin mar a
 mhínítear thíos:
 EUR milliún (go
 dtí an 3ú deachúil) DG HOME
 CEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil[24] || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
 Acmhainní Daonna DG HOME || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 20.841 || 145.887
 Caiteachas riaracháin eile || 0,156 || 0,159 || 0,162 || 0,165 || 0,168 || 0,172 || 0,175 || 1,157
 Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || 20.997 || 21.000 || 21.003 || 21.006 || 21.009 || 21.013 || 21.016 || 147.044
 Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5[25] den chreat airgeadais ilbhliantúil [26] || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || IOMLÁN
 Acmhainní Daonna DG HOME || 1.280 || 1.280 || 1.280 || 1.280 || 1.280 || 1.280 || 1.280 || 8.960
 Caiteachas eile de chineál riaracháin || 3.720 || 3.720 || 3.720 || 3.720 || 3.720 || 3.720 || 3.720 || 26.040
 Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 5 den chreat airgeadais ilbhliantúil || 5.000 || 5.000 || 5.000 || 5.000 || 5.000 || 5.000 || 5.000 || 35.000
 IOMLÁN || 25.997 || 26.000 || 26.003 || 26.006 || 26.009 || 26.013 || 26.016 || 182.044
 3.2.3.2.
 Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh
 riachtanach
 –
 ̈ Ní éilítear leis an togra/tionscnamh go n‐úsáidfear acmhainní
 daonna
 –
 þ Éilíonn an togra/an tionscnamh go n‐úsáidfear acmhainní daonna
 mar a mhínítear thíos: Is iad figiúirí 2011 a úsáidtear do bhliain n.
 Sloinnfear an meastachán i méideanna iomlána
 (nó go dtí an 1ú deachúil ar a mhéad)
 || || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020
  Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus gníomhairí sealadacha) ||
 || 18 01 01 01 (Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin) || 136 || 136 || 136 || 136 || 136 || 136 || 136
 || XX 01 01 02 (Toscaireachtaí) || 15 || 15 || 15 || 15 || 15 || 15 || 15
 || 18 01 05 01 (Taighde indíreach) || || || || || || ||
 || 10 01 05 01 (Taighde díreach) || || || || || || ||
 ||  Pearsanra seachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha: FTE)[27] ||
 || 18 02 01 (CA, INT, SNE ón ‘gclúdach iomlánaíoch’) || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16 || 16
 || XX 02 02 (CA, INT, JED, LA agus SNE sna toscaireachtaí) || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10
 || 18 01 04 aa [28] || - i gCeanncheathrú[29] || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10 || 10
 || - i dtoscaireachtaí || * || * || * || * || * || * || *
 || 18 01 04 bb [30] || - i gCeanncheathrú[31] || 4 || 4 || 4 || 4 || 4 || 4 || 4
 || - i dtoscaireachtaí || * || * || * || * || * || * || *
 || 18 01 04 cc [32] || - i gCeanncheathrú[33] || 6 || 6 || 6 || 6 || 6 || 6 || 6
 || - i dtoscaireachtaí || * || * || * || * || * || * || *
 || XX 01 05 02 (CA, INT, SNE - Taighde indíreach) || || || || || || ||
 || 10 01 05 02 (CA, INT, SNE - Taighde díreach) || || || || || || ||
 || Eile 13 01 04 02) || || || || || || ||
 || IOMLÁN || 197 || 197 || 197 || 197 || 197 || 197 || 197
 Is é XX an réimse beartais nó an teideal
 buiséid lena mbaineann.
 Comhlíonfar na riachtanais acmhainní daonna
 trí fhoireann ón AS a bhfuil bainistíocht na gníomhaíochta faoina cúram cheana
 nó atá ath‐imlonnaithe taobh istigh den AS, mar aon le haon
 leithdháileadh breise a d'fhéadfaí a thabhairt don AS atá i mbun bainistíochta
 faoin leithdháileadh bliantúil agus i bhfianaise na srianta buiséadacha. Dhéanfaí méideanna agus iontrálacha barúlacha a choigeartú
 i gcás aon phróiseas seachtraithe do Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin.
 Cur síos ar na cúraimí
 a bheidh le déanamh:
 Oifigigh agus gníomhairí sealadacha ag an gceanncheathrú || Cuimsíonn na cúraimí is gá a thabhairt chun críche na cúraimí go léir atá riachtanach le haghaidh clár airgeadais a bhainistiú, ar nós: - ionchur a chur ar fáil don nós imeachta buiséadach; - idirphlé beartais a dhéanamh le Ballstáit; - cláir oibre bhliantúla/cinntí maoiniúcháin a ullmhú, tosaíochtaí bliantúla a leagan síos, cláir náisiúnta a fhaomhadh; - cláir náisiúnta a bhainistiú, glaonna ar thograí agus glaonna ar thairiscintí agus na nósanna imeachta roghnúcháin ina dhiaidh sin; - cumarsáid le páirtithe leasmhara (tairbhithe féideartha/iarbhír, Ballstáit, srl); - treoirlínte a dhréachtú do Bhallstáit - tionscadail a bhainistiú, ar bhonn oibríochtúil agus airgeadais; - rialuithe a fheidhmiú, faoi mar a chuirtear síos orthu thuas (fíorú ex ante, coiste soláthair, iniúchóireachtaí ex post, iniúchadh inmheánach, imréiteach na gcuntas); - cuntasaíocht; - uirlisí TF bainistithe cláir náisiúnta agus deontais a fhorbairt agus a bhainistiú; - faireachán agus tuairisciú maidir le baint amach cuspóirí, lena n‐áirítear sna Tuarascálacha Bliantúla Gníomhaíochta agus i dtuarascálacha an Oifigigh um Údarú de réir Fo-Thoscaireachta
 Pearsanra seachtrach || Tá na cúraimí cosúil le cinn na n‐oifigeach agus na ngníomhairí sealadacha, seachas i gcás cúraimí nach féidir le pearsanra seachtrach a chomhlíonadh
 Pearsanra i dtoscaireachtaí || D’fhonn cur le forbairt chur chun feidhme beartais sa réimse gnóthaí baile, agus go háirithe an ghné sheachtrach a bhaineann leis, beidh ar thoscaireachtaí an AE dóthain saineolais a bheith acu ar chúrsaí gnóthaí baile. Tharlódh gur foireann í seo ón gCoimisiún Eorpach nó ón tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí.
 D’fhonn cur le
 forbairt chur chun feidhme
 beartais sa réimse gnóthaí baile,
 agus go háirithe an ghné sheachtrach a bhaineann leis, beidh ar thoscaireachtaí
 an AE dóthain saineolais a bheith acu ar chúrsaí gnóthaí baile. Tharlódh gur
 foireann í seo ón gCoimisiún Eorpach nó ón tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta
 Seachtraí.
 3.2.4.
 Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil
 reatha
 –
 þ Tá an togra/tionscnamh comhoiriúnach don chéad chreat
 airgeadais ilbhliantúil eile.
 –
 ̈ Beidh athchlárú an cheannteidil ábhartha sa chreat airgeadais
 ilbhliantúil ag gabháil leis an togra/tionscnamh seo.
 Mínigh an cineál athchláraithe a bhfuil gá leis, agus
 sonraigh na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
 –
 ̈ Éilíonn an togra/tionscnamh go gcuirfear an ionstraim sholúbthachta i
 bhfeidhm nó go ndéanfar athbhreithniú ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil[34].
 Mínigh a bhfuil gá leis, agus sonraigh na ceannteidil
 agus na línte buiséid lena mbaineann agus na méideanna comhfhreagracha.
 3.2.5.
 Ranníocaíochtaí ó thríú páirtithe
 –
 Ní dhéantar foráil sa togra/tionscnamh maidir le
 cómhaoiniú le tríú páirtithe
 –
 þ Déantar foráil sa togra gur gá cistiú Eorpach a chómhaoiniú. Ní féidir
 an méid cruinn a chainníochtú. Bunaítear leis an rialachán uasrátaí
 cómhaoiniúcháin arna n‐idirdhealú de réir na gcineálacha gníomhaíochtaí:
 Leithreasaí in EUR milliún (go dtí an 3ú
 deachúil)
 || 2014 || 2015 || 2016 || 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || Costas
 Sonraigh an comhlacht cómhaoinithe || BS || BS || BS || BS || BS || BS || BS ||
 IOMLÁN na leithreasaí cómhaoinithe || le cinneadh || le cinneadh || le cinneadh || le cinneadh || le cinneadh || le cinneadh || le cinneadh ||
 3.3.
 An tionchar a mheastar a bheidh ar ioncam
 –
 þ Níl impleachtaí airgeadais ar bith ag an togra/tionscnamh ar ioncam.
 –
 ̈ Tá an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:
 –
 ̈ ar acmhainní dílse
 –
 ̈ ar ioncam ilghnéitheach
 EUR milliún (go dtí an 3ú deachúil)
 Líne buiséid ioncaim: || Leithreasaí atá ar fáil don bhliain bhuiséadach leanúnach || Tionchar an togra/tionscnaimh[35]
 Bliain N || Bliain N+1 || Bliain N+2 || Bliain N+3 || ... tabhair na colúin ar fad a theastaíonn le fad an tionchair a thaispeáint (féach pointe 1.6)
 Airteagal ............. || || || || || || || ||
 I gcás ioncaim
 ilghnéithigh shannta, sonraigh na línte buiséid a n‐imrítear tionchar
 orthu.
 Sonraigh an modh chun an
 tionchar ar ioncam a ríomh.
 [1] COIM(2011)500 leagan críochnaitheach.
 [2] COIM(2010)700
 leagan críochnaitheach.
 [3] COIM(2010)543
 leagan críochnaitheach.
 [4] “Athbhreithniú Buiséid an AE”, COIM (2010) 700,
 19.10.2010.
 [5] Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa
 agus ón gComhairle lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste
 Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, maidir le Ciste Sóisialta na hEorpa, maidir
 leis an gCiste Comhtháthaithe, maidir leis an gCiste Eorpach Talmhaíochta um
 Fhorbairt Tuaithe agus maidir leis an gCiste Eorpach Muirí agus Iascaigh atá
 cumhdaithe faoin gComhchreat Straitéiseach agus lena leagtar síos forálacha
 ginearálta maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, maidir le Ciste
 Sóisialta na hEorpa agus maidir leis an gCiste Comhtháthaithe agus lena
 n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1083/2006, COIM (2011) 615 leagan
 críochnaitheach)
 [6] Togra le haghaidh Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa
 agus ón gComhairle maidir leis an gcomhbheartas talmhaíochta a mhaoiniú, a
 bhainistiú agus faireachán a dhéanamh air (COIM (2011) 628/3)
 [7] Féach fonóta 1
 [8] IO C, , lch. .
 [9] IO C, , lch. .
 [10] Athbhreithniú tríbhliantúil den
 Rialachán Airgeadais - Togra an Choimisiúin COIM(2010)0260
 [11] Athbhreithniú tríbhliantúil den
 Rialachán Airgeadais - Togra an Choimisiúin COIM(2010)0260
 [12] IO L 55, 28.2.2011, lch 13.
 [13] IO L 83, 27.3.1999, lch. 1.
 [14] ABM: Bainistiú de réir gníomhaíochtaí – ABB: Bunú an
 bhuiséid de réir gníomhaíochtaí.
 [15] Mar a thagraítear dó in Airteagal 49(6)(a) nó (b) den
 Rialachán Airgeadais.
 [16] Is féidir mionsonraí ar na modhanna bainistíochta agus
 tagairtí don Rialachán Airgeadais a fheiceáil ar shuíomh Gréasáin BudgWeb: http://www.cc.cec/budg/man/budgmanag/budgmanag_en.html
 [17] Mar a thagraítear dóibh in Airteagal 185 den
 Rialachán Airgeadais.
 [18] LD = Leithreasaí difreáilte / LN = Leithreasaí
 neamhdhifreáilte
 [19] CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.
 [20] Tíortha is iarrthóirí agus, nuair is iomchuí, tíortha a
 d'fhéadfadh a bheith ina n‐iarrthóirí ó na Balcáin Thiar.
 [21] Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar
 mhaithe le cláir agus/nó gníomhaíochtaí an AE (seanlínte "BA”), agus le
 taighde indíreach agus taighde díreach a chur chun feidhme.
 [22] Is ionann aschuir agus táirgí agus seirbhísí le soláthar
 (e.g.: líon na malartuithe mac léinn a fhaigheann maoiniú, iomlán km de
 bhóithre a rinneadh, etc.).
 [23] Mar a thuairiscítear i Roinn 1.4.2. “Cuspóir sonrach
 (cuspóirí sonracha)...”
 [24] Clúdach foriomlán, bunaithe ar Leithdháileadh
 Críochnaitheach 2011 le haghaidh Acmhainní Daonna, lena n‐áirítear
 oifigigh agus foireann sheachtrach
 [25] Cúnamh agus caiteachas teicniúil agus/nó riaracháin ar
 mhaithe le cláir agus/nó gníomhaíochtaí an AE (seanlínte "BA”), agus le
 taighde indíreach agus taighde díreach a chur chun feidhme.
 [26] Foireann sheachtrach arna maoiniú ó sheanlínte BA,
 bunaithe ar Leithdháileadh Críochnaitheach 2011 le haghaidh Acmhainní Daonna,
 lena n‐áirítear foireann sheachtrach ag an gCeanncheathrú agus i
 dToscaireachtaí
 [27] CA= Gníomhaire ar conradh; INT= Foireann ghníomhaireachta
 ("Intérimaire”); JED= "Jeune Expert en Délégation"
 (saineolaí óg i dToscaireacht); LA= Gníomhaire áitiúil; SNE= Saineolaí
 náisiúnta ar iasacht;
 [28] Faoin uasteorainn do phearsanra seachtrach ó leithreasaí
 faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte "BA”).
 [29] Le haghaidh na gCistí Struchtúracha, an Chiste Eorpaigh
 Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus an Chiste Eorpaigh Iascaigh
 (CEI) go bunúsach.
 [30] Faoin uasteorainn do phearsanra seachtrach ó leithreasaí
 faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte "BA”).
 [31] Le haghaidh na gCistí Struchtúracha, an Chiste Eorpaigh
 Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus an Chiste Eorpaigh Iascaigh
 (CEI) go bunúsach.
 [32] Faoin uasteorainn do phearsanra seachtrach ó leithreasaí
 faoi chomhair oibríochtaí (na seanlínte "BA”).
 [33] Le haghaidh na gCistí Struchtúracha, an Chiste Eorpaigh
 Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT) agus an Chiste Eorpaigh Iascaigh
 (CEI) go bunúsach.
 [34] Féach pointí 19 agus 24 den Chomhaontú Idirinstitiúideach.
 [35] Maidir le hacmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna
 talmhaíochta, tobhaigh siúcra), ní mór na méideanna a luaitear a bheith ina
 nglanmhéideanna, i.e. méideanna comhlána agus 25% de chostais bhailiúcháin a
 bheith bainte astu.