type: other

text:
1462-IPPB4.4511.82.2017.2.PP | Interpretacja indywidualna
 ♦ › Odszkodowania › 1462-IPPB4.4511.82.2017.2.PP
 W zakresie zwolnienia z opodatkowania otrzymanych odsetek, odszkodowania za utracony zarobek i odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia
 Na podstawie art. 13 § 2a, art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, z późn. zm.) oraz art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948, z późn. zm.) Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 10 stycznia 2017 r. (data wpływu 30 stycznia 2017 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania otrzymanych odsetek, odszkodowania za utracony zarobek i odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia jest:
 prawidłowe – w części dotyczącej zwolnienia z opodatkowania odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu oraz nabycia rowera rehabilitacyjnego,
 W dniu 30 stycznia 2017 r. wpłynął do tutejszego organu ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zwolnienia z opodatkowania otrzymanych odsetek, odszkodowania za utracony zarobek i odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia.
 W dniu 6 stycznia 2008 roku doszło do wypadku drogowego w którym Wnioskodawca doznał następujących obrażeń: uraz czaszkowo-mózgowy z krwawieniem do komór bocznych mózgu, niedowładu czterokończynowego, skręcenia kolana, śpiączki mózgowej, złamania kompresyjnego dwóch kręgów, złamania żeber, uszkodzenia śledziony co stanowiło ciężki uszczerbek na zdrowiu realnie zagrażający życiu. Sprawcą wypadku był Wojciech K., który został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 15 lipca 2010 r.. Wyrokiem z dnia 2 września 2014 roku Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powoda:
 50.000 zł z odsetkami ustawowymi od 10 sierpnia 2008 r. do dnia zapłaty, 51.135,46 zł z odsetkami ustawowymi od kwoty 14.657,87 zł od dnia 7 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, od kwoty 35.527 ,60 zł od dnia 24 marca 2011 r. do dnia zapłaty i od kwoty 949,99 zł od dnia 2 sierpnia 2011 r. do dnia zapłaty, - rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości miesięcznej 3.408,98 zł za okres od dnia 1 stycznia r. do dnia 31 grudnia 2010 r., 1200,33 zł za okres od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2011 r., 2191,05 zł od dnia 1 stycznia 2012 r. do 1 września 2014 r. i 5.091,05 zł od dnia 2 września 2014 r.,
 rentę z tytułu zwiększonych potrzeb w wysokości miesięcznej 2085 zł za okres od dnia 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., 1680 zł za okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., 1140 zł od dnia 1 stycznia 2013 r.
 50.185,47 zł tytułem utraconych zarobków wraz z odsetkami za opóźnienie.
 949,99 złotych tytułem zwrotu kosztów zakupu roweru rehabilitacyjnego plus odsetki za opóźnienie Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 roku w sprawie o sygnaturze zmienił zaskarżony wyrok oddalając powództwo o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 14.657,87 zł za okres od 7 sierpnia 2009 roku do 22 sierpnia 2009 roku oraz o zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty 35.527,60 zł za okres od 24 marca 2011 r. do 8 kwietnia 2011 r. W punkcie drugim rentę miesięczną w wysokości 5.091,05 zł należną od 2 września 2014 r. zasądza za okres do dnia 31 marca 2020 roku oraz zasądza od powoda na rzecz pozwanego 40.000 zł wraz z odsetkami od 10 sierpnia 2008 roku do dnia zapłaty.
 Pozwany zapłacił powodowi w styczniu 2016 roku kwotę 90.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, 51.135,46 złotych tytułem odszkodowania za utracone korzyści oraz koszty rehabilitacji. Od tych kwot ubezpieczyciel zapłacił 114.697,55 złotych odsetek za opóźnienie (dowód: decyzja o wypłacie odszkodowania z 30 grudnia 2015 r., w załączeniu). Ponadto pozwany zapłacił powodowi 287.022,12 złotych tytułem należnej renty z tytułu niezdolności do pracy oraz zwiększonych potrzeb oraz 116.892,47 złotych tytułem odsetek za opóźnienie w płatności ww. rent (dowód: zawiadomienie o realizacji wyroku z dnia 31 grudnia 2015 r. w załączeniu). Zadośćuczynienie, odszkodowanie i renty zostały przyznane na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.
 Czy odsetki za opóźnienie zasądzone wyrokiem sądowym w wypłacie zadośćuczynienia, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie zwolnienia przedmiotowego z art. 21 ust. 1 pkt 3 i punkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
 Czy odszkodowanie za utracony zarobek, odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania, odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu, nabycia roweru rehabilitacyjnego oraz odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie zwolnienia przedmiotowego z art. 21 ust.1 punkt 3b?
 Zdaniem Wnioskodawcy, odsetki należy przypisać do tej samej kategorii zwolnień przedmiotowych co świadczenie główne i powinny być one jednakowo opodatkowane albo nieopodatkowane (za wyrokiem NSA z 17 stycznia 2014 r. II FSK 289/12). Mając powyższe na względzie, odsetki za opóźnienie w wypłacie zadośćuczynienia, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb są zwolnione z opodatkowania tak jak samo zadośćuczynienie, renta z tytułu niezdolności do pracy, renta z tytułu zwiększonych potrzeb na podstawie art. 21 ustęp 1 punkt 3 oraz punkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (za wyrokiem WSA w Gdańsku z 29 czerwca 2016 r. I SA/Gd 380/16 oraz WSA w Łodzi z dnia 25 marca 2015 r. I SA/Łd 1414/14) ponieważ stanowią one część świadczenia podstawowego.
 Odszkodowanie za utracone korzyści, odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania, odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu, nabycia roweru rehabilitacyjnego wynikające z art. 444 § 1 k.c. oraz odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie zwolnienia przedmiotowego z art. 21 ust. 1 punkt 3b, ponieważ wynikają one ze czynu niedozwolonego- przestępstwa stwierdzonym prawomocnym wyrokiem skazującym i są zasądzone prawomocnym wyrokiem sądowym.
 W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej opisanego stanu faktycznego jest:
 prawidłowe – w części dotyczącej zwolnienia z opodatkowania odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu oraz nabycia roweru rehabilitacyjnego,
 Stosownie do art. 21 ust. 3b ww. ustawy wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
 W myśl przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3c powołanej ustawy, wolne od podatku dochodowego są odszkodowania w postaci renty otrzymanej na podstawie przepisów prawa cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.
 Powołane uregulowania prawne wskazują jednoznacznie, że nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy korzystają jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.
 Zakres zwolnienia wynikający natomiast z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Specyfika prawa podatkowego nakazuje inaczej traktować odszkodowanie z tytułu poniesionych przez poszkodowanego strat i odszkodowanie z tytułu utraconego zysku. Odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono, podlega bowiem opodatkowaniu podatkiem dochodowym jako wyłączone ze zwolnienia na mocy lit. b) omawianego przepisu.
 Zgodnie z art. 444 § 1 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459) , w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
 W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 445 § 1 k.c.).
 Wątpliwość Wnioskodawcy budzi kwestia, czy odsetki za opóźnienie zasądzone wyrokiem sądowym w wypłacie zadośćuczynienia, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ponadto, w rozpatrywanej sprawie wątpliwość Wnioskodawcy budzi kwestia, czy odszkodowanie za utracony zarobek, odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania, odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu, nabycia roweru rehabilitacyjnego oraz odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania korzystają ze zwolnienia, wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy.
 Naprawienie szkody wywołanej uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia polega na pokryciu kosztów leczenia, zakupu leków i sprzętu medycznego, kosztów rehabilitacji oraz przejazdów do ośrodków świadczących pomoc medyczną lub zapewniających rehabilitację (Grzegorz Karaszewski komentarz do art. 444 Kodeksu cywilnego).
 Obowiązek kompensaty kosztów obejmuje wszelkie koszty wywołane uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, a więc wszystkie niezbędne i celowe wydatki, bez względu na to, czy podjęte działania przyniosły poprawę zdrowia (por. wyrok SN z dnia 9 stycznia 2008 r., II CSK 425/07, Mon. Praw. 2008, nr 3, s. 116). W szczególności będą to koszty leczenia, a więc wydatki związane z postawieniem diagnozy, terapią i rehabilitacją poszkodowanego. Ich zakres nie może ograniczać się do wydatków kompensowanych w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, lecz powinien obejmować koszty działań, podjętych z uzasadnionym – zważywszy na aktualny stan wiedzy medycznej – przekonaniem o spodziewanej poprawie stanu zdrowia poszkodowanego (por. wyrok SN z dnia 12 grudnia 2002 r., II CKN 1018/00, LEX nr 75352). Stąd uzasadnione może być żądanie zwrotu kosztów, jakie poszkodowany poniósł na konsultację u wybitnego specjalisty (por. wyrok SN z dnia 26 czerwca 1969 r., II PR 217/69, OSN 1970, nr 3, poz. 50).
 W judykaturze i piśmiennictwie wskazuje się, że poszkodowany może domagać się kompensaty wszelkich kosztów, a więc także: kosztów transportu, kosztów odwiedzin osób bliskich (por. wyrok SN z dnia 7 października 1971 r., II CR 427/71, OSP 1972, z. 6, poz. 108), kosztów szczególnego odżywiania i pielęgnacji w okresie rekonwalescencji (por. uchwała SN (7) z dnia 19 czerwca 1975 r., PRN 2/75, OSNC 1976, nr 4, poz. 70; wyrok SN z dnia 21 maja 1973 r., II CR 194/73, OSP 1974, z. 4, poz. 83), kosztów nabycia specjalistycznej aparatury rehabilitacyjnej, kosztów przyuczenia do wykonywania nowego zawodu (przez jednorazowe albo okresowe świadczenie; por. wyrok SN z dnia 10 lutego 1970 r., II CR 7/70, LEX nr 6672), zwrotu utraconych zarobków (Adam Olejniczak komentarz do art. 444 Kodeksu cywilnego).
 Odnosząc się do powyższego należy wyjaśnić, że otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu i nabycia roweru rehabilitacyjnego, wypłacone na podstawie art. 444 § 1 ustawy Kodeks cywilny korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, wynikającego z treści art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
 Natomiast otrzymane przez Wnioskodawcę odszkodowanie za utracony zarobek nie korzysta ze zwolnienia przedmiotowego, wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż jak już wcześniej wskazano zakres zwolnienia wynikający z treści art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy obejmuje tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a nie dotyczy utraconych korzyści. Wypłacone odszkodowanie w tym zakresie dotyczyło utraconego zarobku, a nie poniesionych przez Wnioskodawcę strat.
 Odnosząc się natomiast do kwestii zwolnienia z opodatkowania odsetek, wypłaconych od świadczeń otrzymanych przez Wnioskodawcę należy wyjaśnić, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona należą się odsetki ustawowe. Odsetki wypłacone za okres pomiędzy datą zasądzenia i datą wypłaty odszkodowania nie są wliczane do wartości odszkodowania.
 Zgodnie bowiem z treścią art. 20 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 z późn. zm.), do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego.
 Powyższy pogląd w całej rozciągłości podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 145/13, który dodał, że „w żadnej jednostce redakcyjnej przepisu art. 21 u.p.d.o.f. nie została zakodowana norma o charakterze szczególnym statuująca zwolnienie podatkowe obejmujące wyżej opisane odsetki za zwłokę. Normy takiej nie ma również w innych regulacjach wchodzących w skład systemu prawa obowiązującego. W przepisie art. 21 u.p.d.o.f. zostały natomiast zawarte zwolnienia podatkowe dotyczące innego rodzaju odsetek. Wynik wnioskowania a contrario wskazuje, że odsetki, które nie zostały wymienione przez ustawodawcę jako zwolnione z podatku, podlegają opodatkowaniu. Sąd wskazuje, że dokonując interpretacji należy mieć na względzie i tę okoliczność, że zwolnienia podatkowe stanowią odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, co powoduje, że niedopuszczalne byłoby poszerzanie zakresu zwolnień
 Powyższe potwierdza także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2675/14.
 Z tych względów wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie oznacza, że wolne od podatku są także odsetki od niej naliczone. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje zwolnienia od podatku odsetek od ww. świadczeń – zwalnia od opodatkowania jedynie odszkodowania (zadośćuczynienia) i renty, tj. świadczenia polegające na naprawieniu szkody na rzecz poszkodowanego.
 Na zasadzie wyjątku w art. 21 ust. 1 pkt 95 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zostały zwolnione z podatku jedynie odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty wynagrodzeń i świadczeń z tytułów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, tj. stosunku służbowego, stosunku pracy, w tym spółdzielczego stosunku pracy, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, pracy nakładczej, emerytury lub renty.
 Zatem o zastosowaniu przedmiotowego zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 95 ww. ustawy decyduje spełnienie łącznie dwóch przesłanek:
 Odsetki od wypłaconej renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty na zwiększone potrzeby przyznane za okres od dnia wystąpienia z roszczeniem do ich zapłaty zgodnie z wyrokiem, nie spełniają drugiego warunku określonego w art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten ma bowiem wyłącznie zastosowanie w sytuacji gdy - od momentu ogłoszenia wyroku sądu przyznającego odszkodowanie (rentę) - zobowiązany spóźni się z wypłatą świadczenia na rzecz poszkodowanego. Nie ma natomiast zastosowania do odsetek naliczonych za okres poprzedzający datę uprawomocnienia się orzeczenia w tej sprawie. Tego rodzaju odsetki stanowią przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach według skali podatkowej.
 W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.
 Reasumując, w rozpatrywanej sprawie ze zwolnienia przedmiotowego, wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych będzie korzystało odszkodowanie z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia obejmujące koszty adaptacji lokalu oraz nabycia roweru rehabilitacyjnego.
 Natomiast odsetki za opóźnienie zasądzone wyrokiem sądowym w wypłacie zadośćuczynienia, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty z tytułu zwiększonych nie korzystają ze zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto odszkodowanie za utracony zarobek, odsetki za opóźnienie w wypłacie tego odszkodowania oraz odsetki za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu uszkodzenia ciała i wywołania rozstroju zdrowia, które obejmowało koszty adaptacji lokalu, nabycia roweru rehabilitacyjnego nie korzystają ze zwolnienia przedmiotowego, wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji ww. odszkodowanie i odsetki od zasądzonych świadczeń na rzecz Wnioskodawcy stanowią przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
 Końcowo, odnosząc się do powołanych we wniosku wyroków sądowych, tutejszy Organ zaznacza, że przeanalizował rozstrzygnięcia w nich zawarte. Pomimo, że orzeczenia kształtują linię wykładni obowiązującego prawa, jednak dotyczą wyłącznie konkretnych spraw, w danym stanie faktycznym. Orzeczenia te zapadły w indywidualnych sprawach i w świetle art. 87 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.), nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa.
 1462-IPPB4.4511.82.2017.2.PP