type: caselaw

text:
 9.5.2008
 ES
 Diario Oficial de la Unión Europea
 C 116/6
 Sentencia del Tribunal de Justicia (Sala Tercera) de 13 de marzo de 2008 (peticiones de decisión prejudicial planteadas por el Raad van State, Países Bajos) — Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening (C-383/06), Gemeente Rotterdam (C-384/06), Sociaal Economische Samenwerking West-Brabant (C-385/06)/Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Algemene Directie voor de Arbeidsvoorziening
 (Asuntos acumulados C-383/06 a C-385/06) (1)
 (Fondos Estructurales - Artículo 23, apartado 1, del Reglamento (CEE) no 4253/88 - Supresión y recuperación de la ayuda financiera comunitaria - Artículo 249 CE - Protección de la confianza legítima y de la seguridad jurídica)
 (2008/C 116/10)
 Lengua de procedimiento: neerlandés
 Órgano jurisdiccional remitente
 Raad van State
 Partes en el procedimiento principal
 Demandantes: Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening (C-383/06), Gemeente Rotterdam (C-384/06), Sociaal Economische Samenwerking West-Brabant (C-385/06)
 Demandadas: Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Algemene Directie voor de Arbeidsvoorziening
 Objeto
 Petición de decisión prejudicial — Nederlandse Raad van State — Interpretación del artículo 23, apartado 1, del Reglamento (CEE) no 4253/88, de 19 de diciembre de 1988, por el que se aprueban disposiciones de aplicación del Reglamento (CEE) no 2052/88, en lo relativo, por una parte, a la coordinación de las intervenciones de los Fondos estructurales y, por otra, de éstas con las del Banco Europeo de Inversiones y con las de los demás instrumentos financieros existentes — Supresión y recuperación de la ayuda financiera comunitaria — Artículos 10 CE y 249 CE — Aplicación de los principios generales de Derecho comunitario.
 Fallo
 1)
 El artículo 23, apartado 1, del Reglamento (CEE) no 4253/88 del Consejo, de 19 de diciembre de 1988, por el que se aprueban disposiciones de aplicación del Reglamento (CEE) no 2052/88, en lo relativo, por una parte, a la coordinación de las intervenciones de los Fondos Estructurales y, por otra, de éstas con las del Banco Europeo de Inversiones y con las de los demás instrumentos financieros existentes, en su versión modificada por el Reglamento (CEE) no 2082/93 del Consejo, de 20 de julio de 1993, crea para los Estados miembros la obligación de recuperar los fondos perdidos por abusos o negligencia, sin que sea necesario que el Derecho nacional establezca una habilitación.
 2)
 La recuperación de los fondos perdidos por abuso o negligencia debe efectuarse con arreglo al artículo 23, apartado 1, del Reglamento (CEE) no 4253/88, en su versión modificada por el Reglamento (CEE) no 2082/93, y según lo dispuesto en el Derecho nacional, sin perjuicio de que la aplicación de este Derecho no menoscabe la aplicación ni la eficacia del Derecho comunitario y que no tenga por efecto hacer prácticamente imposible la recuperación de las cantidades abonadas irregularmente. Corresponde al juez nacional garantizar plenamente la aplicación del Derecho comunitario, inaplicando o interpretando, en su caso, una norma nacional que lo obstaculice, como la Algemene wet bestuursrecht (Ley general de Derecho administrativo). El juez nacional puede aplicar los principios comunitarios de seguridad jurídica y de protección de la confianza legítima teniendo en cuenta el comportamiento tanto de los beneficiarios de los fondos perdidos como el de la Administración, siempre que el interés de la Comunidad se tome plenamente en consideración. La condición de entidad pública del beneficiario de los fondos carece de incidencia a este respecto.
 (1) DO C 310 de 16.12.2006.


type: wikipedia

text:
(299) Thora – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 293 dni w średniej odległości 2,44 j.a. Została odkryta 6 października 1890 roku w Obserwatorium Uniwersyteckim w Wiedniu przez Johanna Palisę. Nazwa planetoidy pochodzi od Thora, jednego z głównych bogów nordyckich.
 Zobacz też
 lista planetoid 1–1000
 lista ponumerowanych planetoid
 Bibliografia
 Linki zewnętrzne
 Planetoidy pasa głównego
 Nazwane planetoidy
 Obiekty astronomiczne odkryte w 1890


jurisdiction: EU

text:
 11.5.2015
 MT
 Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
 C 155/24
 Sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-25 ta’ Marzu 2015 – Sea Handling vs Il-Kummissjoni
 (Kawża T-456/13) (1)
 ((“Aċċess għal dokumenti - Regolament (KE) Nru 1049/2001 - Dokumenti relatati ma’ proċedura ta’ stħarriġ tal-għajuna mill-Istat - Rifjut ta’ aċċess - Eċċezzjoni relatata mal-protezzjoni tal-għanijiet ta’ spezzjoni, ta’ investigazzjoni u ta’ verifika - Eċċezzjoni relatata mal-protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ terzi - Obbligu ta’ twettiq ta’ eżami konkret u individwali - Interess pubbliku superjuri - Aċċess parzjali”))
 (2015/C 155/27)
 Lingwa tal-kawża: it-Taljan
 Partijiet
 Rikorrenti: Sea Handling SpA (Somma Lombardo, l-Italja) (rappreżentanti: B. Nascimbene u M. Merola, avukati)
 Konvenuta: Il-Kummissjoni Ewropea (rappreżentanti: inizjalment minn D. Grespan u C. Zadra, sussegwentement minn D. Grespan u F. Clotuche-Duvieusart, aġenti)
 Suġġett
 Talba għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni, tat-12 ta’ Ġunju 2013, li tirrifjuta li tagħti lil Sea Handling l-aċċess għal ċerti dokumenti li jikkonċernaw il-proċedura ta’ stħarriġ tal-għajnuna mill-Istat.
 Dispożittiv
 1)
 Ir-rikors huwa miċħud.
 2)
 Sea Handling SpA għandha tbati l-ispejjeż tagħha stess kif ukoll dawk sostnuti mill-Kummissjoni Ewropea.
 (1) ĠU C 298, 12.10.2013.


type: other

text:
ILPP2/443-1319/14-2/AK | Interpretacja indywidualna
 Czy kwoty wypłacane przez Spółkę na rzecz Pool Leadera w ramach omawianego Systemu stanowić będą wynagrodzenie Pool Leadera z tytułu świadczenia na rzecz Spółki kompleksowej usługi podlegającej opodatkowaniu VAT? Jednocześnie, czy w związku z przystąpieniem do opisanego Systemu oraz dokonywaniem dwukierunkowych transferów pomiędzy kontami lustrzanymi (kontami Uczestników Systemu) oraz kontem konsolidacyjnym (kontem Pool Leadera), Spółka będzie wykonywała czynności opodatkowane VAT, czy też w ramach analizowanego Systemu będziemy mieć jedynie do czynienia z jedną kompleksową usługą finansową świadczoną za odpłatnością przez Pool Leadera na rzecz Spółki (oraz odpowiednio pozostałych Uczestników)?
 ILPP2/443-1319/14-2/AKinterpretacja indywidualna
 Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Spółki, przedstawione we wniosku z 16 grudnia 2014 r. (data wpływu 17 grudnia 2014 r.) o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie cash poolingu – jest prawidłowe.
 W dniu 17 grudnia 2014 r. został złożony ww. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w cash poolingu.
 Nadmienić przy tym należy, iż Pool Leader prowadzi działalność gospodarczą w Szwecji i jest w tym kraju zarejestrowany jako podatnik VAT w rozumieniu szwedzkiego prawa podatkowego i Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (opublikowanej w Dzienniku Urzędowym linii Europejskiej z dnia 11 grudnia 2006r. Nr L 347/1).
 Czy kwoty wypłacane przez Spółkę na rzecz Pool Leadera w ramach omawianego Systemu stanowić będą wynagrodzenie Pool Leadera z tytułu świadczenia na rzecz Spółki kompleksowej usługi podlegającej opodatkowaniu VAT... Jednocześnie, czy w związku z przystąpieniem do opisanego Systemu oraz dokonywaniem dwukierunkowych transferów pomiędzy kontami lustrzanymi (kontami Uczestników Systemu) oraz kontem konsolidacyjnym (kontem Pool Leadera), Spółka będzie wykonywała czynności opodatkowane VAT, czy też w ramach analizowanego Systemu będziemy mieć jedynie do czynienia z jedną kompleksową usługą finansową świadczoną za odpłatnością przez Pool Leadera na rzecz Spółki (oraz odpowiednio pozostałych Uczestników)...
 Zdaniem Wnioskodawcy, w omawianym zdarzeniu przyszłym kwoty wypłacane przez Spółkę na rzecz Pool Leadera stanowią wynagrodzenie Pool Leadera z tytułu świadczenia na rzecz Spółki kompleksowej usługi podlegającej opodatkowaniu VAT. Jednocześnie, w związku z przystąpieniem do omawianego Systemu oraz dokonywaniem dwukierunkowych transferów pomiędzy kontami lustrzanymi (kontami Uczestników Systemu) oraz kontem konsolidacyjnym (kontem Pool Leadera) pomiędzy Spółką a Pool Leaderem, Spółka nie będzie wykonywała czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT (świadczyła usług na rzecz Pool Leadera czy też innych Uczestników Systemu), będzie natomiast pełniła rolę usługobiorcy kompleksowych usług świadczonych przez Pool Leadera.
 Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu VAT podlegają w szczególności odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jednocześnie, na mocy art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, rozumie się co do zasady każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7.
 Ze świadczeniem usług na gruncie ustawy o VAT mamy do czynienia wówczas, gdy istnieje stosunek prawny między podmiotem świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonane usługi będzie wypłacone wynagrodzenie. Powyższe powoduje, że ze stosunku prawnego łączącego strony musi wynikać korzyść zarówno dla świadczącego, jak i otrzymującego usługę.
 W tym miejscu Spółka pragnie wskazać, że w ramach opisanego systemu zarządzania płynnością Pool Leader zobowiązuje się zasadniczo do całościowej obsługi Systemu, polegającej w szczególności na zawarciu stosownej umowy z Bankiem, zagospodarowaniu nadwyżek środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku konsolidującym, a także na zapewnieniu Uczestnikom Systemu finansowania, w sytuacji gdy prowadzone przez nich rachunki źródłowe wykażą saldo ujemne na koniec danego okresu rozliczeniowego. Zdaniem Spółki, z powyższego jednoznacznie wynika, że w ramach analizowanego Systemu mamy do czynienia z kompleksową Umową, której przedmiotem jest zarządzanie płynnością finansową przez Pool Leadera na rzecz Uczestników Systemu (w tym także Spółki). Dodatkowo należy wskazać, że Pool Leader otrzymywać będzie ryczałtowe wynagrodzenie z tytułu czynności podejmowanych na rzecz spółek z Grupy w ramach wskazanych powyżej usług.
 Jeśli chodzi o rolę Banku pełnioną w ramach omawianego Systemu, funkcja ta będzie się w praktyce ograniczać do obsługi technicznych rozliczeń w ramach Systemu oraz rozliczenia rachunków bankowych (tj. w szczególności rachunków źródłowych, rachunków lustrzanych oraz rachunku konsolidującego) w oparciu o upoważnienia udzielone Pool Leaderowi przez Uczestników Systemu. A zatem Bank zapewniając możliwość dokonywania transferów pomiędzy rachunkami poszczególnych Uczestników Systemu oraz Pool Leadera umożliwi realizację usług świadczonych na rzecz Spółki.
 Aktywność pozostałych Uczestników Systemu, w tym także Spółki, będzie się ograniczała do udostępnienia rachunków bankowych (tj. rachunku źródłowego i rachunku lustrzanego) oraz zgromadzonych na nich środków pieniężnych. Pozostałych Uczestników Systemu nie będzie łączył żaden stosunek prawny ze Spółką, na podstawie którego Spółka byłaby zobowiązana do wykonania jakiegokolwiek świadczenia na rzecz innego Uczestnika.
 Reasumując, w opinii Spółki, w ramach omawianej Umowy Pool Leader świadczył będzie za wynagrodzeniem kompleksowe usługi na rzecz Uczestników Systemu (w tym Spółki), które będą podlegały opodatkowaniu VAT. Tym samym, wszelkie czynności wykonywane w ramach świadczonej usługi (w tym m.in.: przyjmowanie i składanie depozytów przez Uczestników i Spółkę, wypłata lub otrzymywanie odsetek przez Uczestników z tytułu korzystania z finansowania lub zapewnianie finansowania w związku z nadwyżkami zanotowanymi na kontach źródłowych) nie powinny być rozpatrywane dla potrzeb VAT odrębnie od samej usługi zarządzania płynnością finansową przez Pool Leadera (czynności te stanowić bowiem będą nierozerwalny element świadczonej przez Pool Leadera kompleksowej usługi podlegającej opodatkowaniu VAT). W konsekwencji uznać należy, że żadne z opisanych czynności podejmowanych przez Spółkę w ramach Systemu i w związku z usługami świadczonymi przez Pool Leadera, nie powinny zostać uznane za świadczenie usług przez Spółkę na rzecz Pool Leadera lub innych Uczestników Systemu w rozumieniu ustawy o VAT.
 W tym miejscu Spółka pragnie powołać wybrane pisma organów podatkowych potwierdzające jej stanowisko. W interpretacji indywidualnej wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2013 r. sygn. ILPP4/443-233/13-2/BA, w odniesieniu do umowy cash poolingu organ stwierdził, że: „w ramach omawianej Umowy to Pool Leader świadczył będzie za wynagrodzeniem kompleksowe usługi na rzecz Spółki, które będą podlegały opodatkowaniu VAT. Natomiast w związku z przystąpieniem do opisanego Systemu, Spółka nie będzie wykonywała czynności opodatkowanych podatkiem VAT, w szczególności nie będzie świadczyła usług w myśl art. 8 ust. 1 ustawy. Zatem w ramach analizowanego Systemu będziemy mieć jedynie do czynienia z jedną kompleksową usługą finansową świadczoną za odpłatnością przez Pool Leadera na rzecz Spółki”.
 Analogiczne stanowisko zostało potwierdzone również w wydanej w imieniu Ministra Finansów przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z dnia 22 października 2013 r., sygn. IPPP3/443-651/13- 4/KT, a także interpretacji indywidualnej z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. IPPP3/443-1405/11-2/MPe.
 Reasumując, w opinii Spółki, w związku z przystąpieniem do opisanego systemu zarządzania płynnością finansową, w ramach którego pomiędzy uczestnikami przekazywane będą środki pieniężne, Spółka jako Uczestnik Systemu nie będzie wykonywała czynności podlegających opodatkowaniu VAT, w szczególności nie będzie świadczyła jakiejkolwiek usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. W ramach analizowanego Systemu będziemy mieć jedynie do czynienia z jedną kompleksową usługą świadczoną przez Pool Leadera, który będzie otrzymywał z tego tytułu wynagrodzenie w formie kwoty ryczałtowej. Usługa ta będzie podlegała opodatkowaniu VAT.
 Dodatkowo Spółka pragnie nadmienić, że z uwagi na fakt, że Pool Leader nie jest zarejestrowany dla potrzeb podatku VAT w Polsce (nie posiada również w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności), w ocenie Spółki, płacąc na jego rzecz wynagrodzenie z tytułu świadczonych przez Pool Leadera usług Spółka zobowiązana będzie do rozpoznania importu usług w kraju.
 Jednocześnie, zgodnie z brzmieniem art. 43 ust. 1 pkt 38-42 ustawy o VAT, zwolnione z VAT są m.in.:
 Mając na uwadze powyższe, w ocenie Spółki, analizowane usługi świadczone na jej rzecz przez Pool Leadera (dotyczące zarządzania płynnością finansową, w ramach których tytułem prawnym do transferu środków pieniężnych między rachunkami źródłowymi, lustrzanymi i rachunkiem konsolidacyjnym będą depozyty nieprawidłowe) korzystać będą ze zwolnienia z VAT. Tym samym, w związku z nabyciem usług od Pool Leadera Spółka zobowiązana będzie do wykazywania w swoich rozliczeniach VAT importu usług zwolnionych z VAT.
 Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają:
 Przepis art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, że przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...).
 W myśl art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
 Należy zaznaczyć, że nie każde działanie, powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę, w rozumieniu przepisów ustawy. Aby tak się stało muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:
 Oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało – jako usługa – opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
 Aby dana usługa podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym, pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonywanie tego świadczenia.
 Z opisu sprawy wynika, że Spółka należy do międzynarodowej grupy (dalej: Grupa). Obecnie w ramach Grupy rozważane jest wprowadzenie systemu zarządzania płynnością finansową (tzw. cash poolling; dalej: System), w którym oprócz Spółki uczestniczyłyby polskie spółki z Grupy (łącznie zwane jako Uczestnicy Systemu) oraz spółka z siedzibą w Szwecji, która pełnić ma funkcję Pool Leadera w Systemie. Pool Leader zawrze z Bankiem mającym siedzibę w Szwecji (dalej: Bank) stosowną umowę dotyczącą Produktów Cash Management, która stanowić będzie ramy formalne dla rozliczeń dokonywanych w ramach Systemu. Uczestnicy Systemu zawrą natomiast umowę dotyczącą korzystania z Systemu z Pool Leaderem (dalej: Umowa). Celem przystąpienia do omawianego Systemu jest zwiększenie efektywności zarządzania środkami finansowymi Grupy poprzez optymalne wykorzystanie nadwyżek środków pieniężnych oraz zminimalizowanie kosztów finansowania działalności gospodarczej podmiotów wchodzących w skład Grupy i uczestniczących w rozliczeniach w ramach tzw. cash poolingu. Planowane jest przy tym, aby realizacja wspomnianych celów odbywała się w dwóch etapach:
 Spółka (podobnie jak inni Uczestnicy Systemu) będzie posiadała następujące rachunki bankowe związane z omawianym Systemem: tzw. Source Account (dalej: rachunek źródłowy) służący do obsługi bieżących należności i zobowiązań wynikających z prowadzonej działalności, rachunek ten będzie utworzony w oddziale Banku prowadzonym w Polsce; tzw. Mirror Account (dalej: rachunek lustrzany), rachunek ten będzie utworzony w Banku w Szwecji.
 Pool Leader otworzy w Banku we własnym imieniu tzw. Target Account (dalej: rachunek konsolidacyjny). Rachunek ten stanowić ma tzw. najwyższe konto w Systemie i przeznaczony będzie do koncentracji środków pieniężnych. Środki finansowe zgromadzone na tym koncie stanowić będą własność Pool Leadera. Na koniec określonych przez strony okresów rozliczeniowych saldo środków pieniężnych na rachunku źródłowym ma wynosić zero lub osiągać poziom uzgodniony przez Pool Leadera z Uczestnikiem w Umowie. Dla osiągnięcia tego celu, w przypadku dodatniego salda na rachunku źródłowym środki pieniężne będą transferowane na rachunek lustrzany, a następnie na rachunek konsolidacyjny. Natomiast w przypadku ujemnego salda na rachunku źródłowym będzie on zasilany z rachunku konsolidacyjnego za pośrednictwem rachunku lustrzanego. Tytułem prawnym dla transferów dwukierunkowych dokonywanych pomiędzy kontami lustrzanymi (kontami Uczestników Systemu) oraz kontem konsolidacyjnym (kontem Pool Leadera) będzie depozyt nieprawidłowy, przy czym środki przyjęte na przechowanie w ramach Systemu (przez Pool Leadera lub danego Uczestnika Systemu) mają podlegać zwrotowi na żądanie podmiotu składającego depozyt. Dla zapewnienia odpowiedniej podstawy formalnej dla powyższych przepływów, Uczestnicy Systemu (w tym Spółka) udzielą pisemnego upoważniania dla Pool Leadera w zakresie możliwości rozporządzania środkami finansowymi zgromadzonymi na przynależnych do nich kontach lustrzanych, tak aby możliwe było transferowanie przez Pool Leadera nadwyżek środków finansowych na konto konsolidujące lub zasilenie kont lustrzanych wykazujących saldo ujemne z konta konsolidującego. Pool Leader jest przy tym we własnym zakresie odpowiedzialny za pozyskanie ewentualnego dodatkowego finansowania z Banku, tak aby możliwe było odpowiednie zasilenie kont lustrzanych z konta konsolidującego. W ramach analizowanego Systemu, podmiotem odpowiedzialnym za dokonywanie odpowiednich rozliczeń z Bankiem, tj. otrzymywanie odsetek w przypadku wystąpienia dodatniego salda środków finansowych na rachunku konsolidującym lub zapłaty odsetek w przypadku konieczności zasilenia konta konsolidującego z Banku, będzie Pool Leader. Podmiot ten będzie następnie odpowiedzialny za odpowiednią alokację odsetek otrzymanych od Banku, zapłaconych do Banku pomiędzy Uczestników Systemu, stosownie do ich pozycji finansowej, tj. Uczestnicy Systemu wykazujący dodatnie saldo na rachunku źródłowym upoważnieni będą do otrzymania odsetek, natomiast Uczestnicy Systemu wykazujący ujemne saldo na rachunku źródłowym zobowiązani będą do ich zapłaty w odpowiedniej wysokości. Spółka, w zależności od swojej pozycji finansowej, może być więc zarówno upoważniona do otrzymania odsetek, jak i zobowiązana do ich zapłaty. Spółka wskazała, że nie będzie posiadać wiedzy odnośnie aktualnego salda rozliczeń pomiędzy Pool Leaderem, innymi Uczestnikami Systemu oraz Bankiem. Jak poinformowała Spółka, Pool Leader otrzymywał będzie ryczałtowe wynagrodzenie z tytułu czynności podejmowanych na rzecz spółek z Grupy w ramach wskazanych powyżej usług.
 Spółka rozważa przystąpienie do Systemu funkcjonującego w Grupie. W tym celu Spółka zamierza zawrzeć z Pool Leaderem Umowę, na mocy której Spółka stanie się jednym z Uczestników Systemu.
 Umowa „cash-poolingu” jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób. Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów, z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash-poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash-pooling i zarządzający systemem. Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników to na jego rachunek trafiają środki finansowe.
 Odnosząc powyższe do sytuacji przedstawionej w opisie sprawy zauważyć należy, że w ramach opisanego systemu zarządzania płynnością to Pool Leader zobowiąże się do całościowej obsługi Systemu, polegającej w szczególności na zawarciu stosownej umowy z Bankiem, zagospodarowaniu nadwyżek środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku konsolidującym, a także na zapewnieniu Uczestnikom Systemu finansowania, w sytuacji gdy prowadzone przez nich rachunki źródłowe wykażą saldo ujemne na koniec danego okresu rozliczeniowego. Zatem w ramach analizowanego Systemu będziemy mieli do czynienia z kompleksową usługą, której przedmiotem będzie zarządzanie płynnością finansową przez Pool Leadera na rzecz uczestników, w tym Spółki.
 W przypadku świadczenia usług, bardzo istotnym dla prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca świadczenia danej usługi. Od poprawności określenia miejsca świadczenia zależeć będzie, czy dana usługa podlegała będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce, czy też nie.
 Art. 28a ustawy, na potrzeby stosowania niniejszego rozdziału:
 Na mocy art. 2 pkt 1 ustawy – przez terytorium kraju rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem art. 2a.
 Z kolei, w art. 17 ust. 2 ustawy stwierdza się, że w przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 4, 5, 7 i 8, usługodawca lub dokonujący dostawy towarów nie rozlicza podatku należnego.
 Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że Spółka jako podatnik, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, zobowiązana będzie do opodatkowania importu usług będących przedmiotem sprawy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego na terytorium Polski.
 Natomiast odnosząc się do kwestii opodatkowania czynności wykonywanych w ramach umowy dotyczącej zarządzania płynnością finansową, gdzie Spółka występuje w ramach Struktury jako Uczestnik, należy stwierdzić, że przedstawiony mechanizm zarządzania płynnością finansową jest administrowany i zarządzany przez lidera Systemu, który będzie usługodawcą. System nie wymaga żadnego dodatkowego zaangażowania Spółki, ani pozostałych podmiotów w nim uczestniczących. W ramach przedstawionego Systemu, wszystkie czynności wchodzące w skład kompleksowej usługi zarządzania płynnością finansową będą wykonywane przez Pool Leadera w zamian za wynagrodzenie określone w umowie.
 Reasumując, w ramach omawianej Umowy to Pool Leader świadczył będzie za wynagrodzeniem kompleksowe usługi na rzecz Spółki, które będą podlegały opodatkowaniu VAT u Wnioskodawcy jako import usług. Natomiast w związku z przystąpieniem do opisanego Systemu, Spółka nie będzie wykonywała czynności opodatkowanych podatkiem VAT, w szczególności nie będzie świadczyła usług w myśl art. 8 ust. 1 ustawy. Zatem w ramach analizowanego Systemu będziemy mieć jedynie do czynienia z jedną kompleksową usługą świadczoną za odpłatnością przez Pool Leadera na rzecz Spółki, która będzie u Wnioskodawcy stanowiła import usług.
 Tut. Organ informuje, że wniosek w części dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych zostanie rozstrzygnięty odrębnym pismem.
 Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (art. 14b § 2 Ordynacji podatkowej). Zatem wniosek o wydanie interpretacji może być złożony tylko w indywidualnej sprawie zainteresowanego. Z tych też względów – z uwagi na indywidualny charakter interpretacji przepisów prawa podatkowego – niniejsza interpretacja indywidualna dotyczy jedynie Spółki, nie dotyczy natomiast pozostałych Uczestników będących w strukturze cash poolingu.
 Tutejszy Organ informuje ponadto, iż wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania) Zainteresowanego. Inne kwestie przedstawione w opisywanym stanie sprawy, które nie zostały objęte pytaniem - nie mogą być zgodnie z art. 14b § 1 oraz art. 14f § 2 Ordynacji podatkowej - rozpatrzone. Dotyczy to w szczególności zwolnienia tych usług.
 IPPP3/443-1405/11-2/MPe | Interpretacja indywidualna
 Lokalizacja: Wyszukiwarka > Świadczenie usług > ILPP2/443-1319/14-2/AK


type: contracts

text:
 Avis juridique important
 |
 21981A0306(01)
 Overeenkomst in de vorm van een briefwisseling houdende nadere afwijking van artikel 1 van Protocol nr. 3 van de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Oostenrijk
 Publicatieblad Nr. L 371 van 31/12/1980 blz. 0042 Bijzondere uitgave in het Grieks: Hoofdstuk 11 Deel 24 blz. 0107
 OVEREENKOMST in de vorm van een briefwisseling houdende nadere afwijking van artikel 1 van Protocol nr. 3 van de Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Oostenrijk Brief nr. 1 Brussel, ... Excellentie, De laatste zin van artikel 1 van Protocol nr. 3 van de op 22 juli 1972 ondertekende Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Oostenrijk bepaalt dat de in de aan dit Protocol gehechte lijst C vermelde aardolieprodukten niet binnen de werkingssfeer van dit Protocol vallen. Om te voorkomen dat deze juridische situatie ertoe voert dat uiteenlopende methoden van administratieve samenwerking worden toegepast, stel ik U voor overeen te komen dat in afwijking van de genoemde zin de in Protocol nr. 3 bedoelde methoden van administratieve samenwerking met ingang van 1 mei 1981 op deze produkten van toepassing zullen zijn. Ik zou het op prijs stellen indien U mij meedeelt dat Uw Regering met dit voorstel instemt. Gelieve, Excellentie, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te willen aanvaarden. Namens de Raad van deEuropese GemeenschappenBrief nr. 2 Brussel, ... Mijnheer, Ik heb de eer U de ontvangst te bevestigen van Uw brief van heden, die als volgt luidt: "De laatste zin van artikel 1 van Protocol nr. 3 van de op 22 juli 1972 ondertekende Overeenkomst tussen de Europese Economische Gemeenschap en de Republiek Oostenrijk bepaalt dat de in de aan dit Protocol gehechte lijst C vermelde aardolieprodukten niet binnen de werkingssfeer van dit Protocol vallen. Om te voorkomen dat deze juridische situatie ertoe voert dat uiteenlopende methoden van administratieve samenwerking worden toegepast, stel ik U voor overeen te komen dat in afwijking van de genoemde zin de in Protocol nr. 3 bedoelde methoden van administratieve samenwerking met ingang van 1 mei 1981 op deze produkten van toepassing zullen zijn. Ik zou het op prijs stellen indien U mij meedeelt dat Uw Regering met dit voorstel instemt.". Ik heb de eer U mede te delen dat mijn Regering met het in deze brief vervatte voorstel instemt onder voorbehoud van een nadere kennisgeving aan U betreffende de afwikkeling van de door de Oostenrijkse federale grondwet vereiste nationale procedures. Gelieve, Mijnheer, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te willen aanvaarden. Namens de Bondsregering van de Republiek Oostenrijk


text:
Responsabilidade civil do empregador nos danos causados à saúde do empregado - Jus.com.br | Jus Navigandi
 Caso queira imprimir o texto completo acesse: https://jus.com.br/imprimir/19461
 Rosiane Rodrigues de Lima
 O presente ensaio tem por objetivo apreciar a natureza da responsabilidade a ser imputada ao empregador nos danos causados a saúde do empregado. A sociedade contemporânea em conluio com o avanço tecnológico, ao contrário do que se imaginava, vem trazendo consigo um aumento considerável de acidentes e doenças relacionadas ao trabalho. O ordenamento jurídico brasileiro dispõe sobre a responsabilidade de natureza objetiva e subjetiva do empregador nos sinistros sofridos pelo empregado decorrentes do trabalho. O alto risco ergonômico aos quais certos trabalhadores estão expostos, pela própria natureza da atividade do empregador, nos remete ao estudo de qual seria a mais correta teoria a ser aplicada pelo Julgador, a subjetiva onde há que se perquirir a culpa do empregador e a objetiva onde a responsabilidade pelo dano é imputada ao empregador independentemente da análise da culpa. Nesse diapasão, faz-se necessária a análise do caso concreto de forma não açodada, para a aplicação com parcimônia da teoria mais compatível, sem esquecer dos casos de exclusão da responsabilidade civil sobre o evento danoso.
 PALAVRAS-CHAVE: RESPONSABILIDADE CIVIL DO EMPREGADOR – DANOS À SAÚDE.
 This essay aims to assess the nature of liability to be imputed to the employer in damages to employee health. The Contemporary society in collusion with the technological progress, contrary to all expectations, has brought with it a considerable increase of accidents and work-related diseases. The Brazilian legal system provides for the responsibility of objective and subjective nature of the employer in accidents suffered by the employee working. The high ergonomic risk to which certain workers are exposed by the very nature of the employer's business, take us to study which would be the most correct theory to be applied by the judge, the subjective to where it is necessary to assert the fault of the employer and where the objective liability for damage is imputed to the employer regardless of fault analysis. In this vein, it is necessary to analyze the case of a non-hasty, to apply sparingly theory more compatible, without forget the cases of exclusion of civil liability about the damaging event.
 KEYWORDS: EMPLOYER'S CIVIL LIABILITY - DAMAGE HEALTH.
 SUMÁRIO: Introdução; 1 A realidade do pacto laboral. As medidas protetivas de segurança e medicina do trabalho; 2 Ato ilícito; 3 Responsabilidade civil subjetiva e objetiva; 3.1 Responsabilidade civil do empregador por ato do empregado; 3.2 Responsabilidade civil do empregado por ato do empregador; 4 Causas de exclusão da responsabilidade por danos decorrentes do acidente do trabalho; Conclusão; Referências bibliográficas.
 O presente estudo visa demonstrar a coexistência pacífica, o que vem sendo consolidado nas decisões dos tribunais trabalhistas, do implemento das teorias de responsabilidade objetiva e subjetiva do empregador nos infortúnios sofridos pelo empregado, com prévia análise minuciosa do caso concreto. Isto significa dizer que a adoção de forma indiscriminada tão somente da teoria da responsabilidade civil objetiva ou, da teoria de responsabilidade civil subjetiva do empregador acarreta temerosa insegurança jurídica tanto à parte hipossuficiente que continua sendo o empregado, quanto para o empregador, ainda figurando como menos vulnerável.
 Prescinde de análise ao caso concreto a natureza da responsabilidade do empregador, o que nos remete, primeiramente ao estudo da atividade desenvolvida como a verificação dos riscos ergonômicos inerentes a esta, às circunstâncias que envolveram o sinistro, a conduta do empregado, as medidas protetivas de segurança e medicina do trabalho adotadas pelo empregador entre outros.
 Propõe-se então perquirir acerca da realidade laboral com a abordagem dos questionamentos expostos a fim de que possamos com maior segurança imputar ou não ao empregador a responsabilidade pelos danos causados à saúde do empregado.
 O trabalho em comento traz ainda as causas que excluem a responsabilidade civil do empregador sobre o evento danoso, bem como aborda responsabilidade do empregador face ilícito cometido por seus empregados e a responsabilidade do empregado para com o empregador no desempenho do pacto laboral.
 1 A REALIDADE DO PACTO LABORAL. AS MEDIDAS PROTETIVAS DE SEGURANÇA E MEDICINA DO TRABALHO
 A análise da natureza da atividade desenvolvida pelo empregador em concomitância com às medidas de segurança e medicina do trabalho por ele implementadas é, sem dúvida, um dos principais tópicos a ser perquirido. O artigo 2 da Consolidação das Leis do Trabalho define empregador como "a empresa, individual ou coletiva, que assumindo os riscos da atividade econômica, admite, assalaria e dirige a prestação pessoal de serviços".
 Com efeito, ao abordarmos os riscos da atividade econômica inerentes ao empregador, constatamos que a evolução tecnológica se fez acompanhar de novos ambientes de trabalho e de riscos profissionais a eles associados. Muitos desses novos riscos são pouco ou nada conhecidos e demandam pesquisas cujos resultados só se apresentam após a exposição prolongada dos trabalhadores a ambientes nocivos à sua saúde e integridade física.
 Hoje, o setor de segurança e saúde no trabalho é multidisciplinar e tem como objetivo principal a prevenção dos riscos profissionais originados pela atividade econômica. O avanço tecnológico em si, muito embora tenha surgido como um avassalador substituto da mão de obra humana conseguiu reduzir em muito pouco os riscos ergonômicos aos quais os trabalhadores ficam expostos em certas atividades, principalmente industriais, isto porque o mundo capitalizado fez aumentar a jornada de trabalho, que por se tornar excessiva para atender a demandada cada vez maior do mercado, submete os trabalhadores a danos à saúde física e mental.
 Naturalmente, toda a atividade humana está sujeita a sinistros; entretanto, os resultados danosos acentuam-se ante a carência de prevenção.
 O risco de acidente de trabalho muitas vezes é inevitável; entretanto, ele deverá ser prevenido. Aí é que reside a responsabilidade do empregador: proteger o empregado a fim de prevenir situações de perigo. É seu dever legal observar as normas de segurança, higiene e saúde do trabalho, instruindo seus empregados quanto aos cuidados a serem observados no desempenho de suas tarefas. A inobservância de norma de conduta, com resultado danoso ao empregado, cujo o empregador tem o dever de conhecer e observar, traz conseqüências no âmbito da responsabilidade civil. [01]
 Quando falamos em sinistros, infortúnios oriundos da atividade laboral, estamos nos referindo a acidentes e doenças do trabalho. Lembramos assim o conceito elaborado por Maria Helena Diniz: "Acidente do trabalho é o que resulta no exercício do trabalho, provocando direta ou indiretamente , lesão corporal, perturbação funcional ou doença, que determine morte, perda total ou parcial , permanente ou temporária da capacidade para o trabalho". [02]
 De acordo com o art. 20 da Lei 8.213/91, consideram-se acidente do trabalho as seguintes entidades mórbidas:
 I – doença profissional, assim entendida a produzida ou desencadeada elo exercício do trabalho peculiar a determinada atividade e constante da respectiva relação elaborada pelo Ministério do Trabalho e da Previdência Social;
 No intuito de evitar acidentes de trabalho e doenças a este equiparáveis, bem como de propiciar ao trabalhador melhores condições de trabalho, a Consolidação das Leis do Trabalho impõe coercitivamente ao empregador a observância aos preceitos exarados em seu Capítulo V, sob o título da Segurança e Medicina do Trabalho, artigos 154 a 201, entre outros encontrados na legislação esparsa.
 Nesta senda, sabemos que o contrato de trabalho por ser bilateral, origina uma série de obrigações tanto para o empregado quanto para o empregador. Em relação ao primeiro, a obrigação principal consiste em prestar serviços, e, quanto ao segundo, no pagamento de salário.
 Além dessas obrigações o contrato de trabalho é constituído por outras de natureza acessória, sendo estas últimas definidas por lei, convenções coletivas, acordos coletivos, sentença normativa ou pelo contrato, desde que não contrarie os princípios reguladores do Direito do Trabalho, em face do princípio protetivo que lhe é peculiar.
 Dentro deste contexto assim se posiciona José Cairo Júnior:
 Dentre as cláusulas acessórias, existe uma implícita, mas importante, que dispõe ao empregador o dever de proporcionar segurança, higiene e saúde para seus empregados, também denominada obrigação de custódia, dever de segurança ou cláusula de incolumidade. [03]
 Bento Faria também faz referência expressa ao dever de segurança, quando analisa a questão do acidente de trabalho, ao afirmar que "o patrão devia aos trabalhadores que assalariava a garantia da devida segurança". [04]
 Com efeito, vislumbramos que sendo o ônus do negócio de responsabilidade do empregador, é também dele o dever de zelar pela incolumidade dos seus empregados, o que não significa dizer que a responsabilidade civil do empregador pelos danos ä saúde do empregado independe da verificação de culpa deste último no evento danoso, o que veremos melhor no decorrer deste estudo.
 2 ATO ILÍCITO
 Sabemos que a responsabilidade por um evento danoso decorre de um ato ilícito. Assim, no dizer de Washington de Barros Monteiro, ato ilícito "também é ato da vontade, mas que produz efeitos jurídicos independentemente da vontade do agente". [05]
 O conceito de ilicitude é estudado por Aparecida Amarante, que apresenta duas teorias para explicá-lo.
 A teoria subjetiva, a primeira, que vem a ser "aquela que considera ilícita a provocação, a menos que seu autor tenha agido com direito, ou seja, em virtude de autorização jurídica expressa. Tal teoria considera a ilicitude do ponto de vista do agente, gizando que tudo quanto não lhe é expressamente permitido é considerado ilícito." [06]
 Portanto, segundo a autora, age ilicitamente quem age sem direito.
 A segunda, chamada teoria objetiva, segundo Amarante "aprecia a ilicitude do ponto de vista da vítima, pregando que tudo o que não é proibido é lícito, sendo ilícito só o que é proibido pelo Direito. Por tal teoria, o ilícito consiste no atentado a um direito, na violação das obrigações, que se tem em relação aos outros, e, por conseqüência, à esfera jurídica de outrem." [07]
 Tais opiniões precedem o Código Civil de 2002, mas já acenavam para a necessidade de elastecimento dos contornos do ato ilícito, para abarcar outras formas de conduta que, apesar de permitidas pela lei, mereciam reprovação frente aos critérios inspiradores que moldaram a nova lei.
 No caso específico do presente estudo, não há como responsabilizar civilmente o empregador sem a existência de um ato ilícito que posse ser a ele imputado, sendo posterior a apreciação da existência da culpa.
 3 RESPONSABILIDADE CIVIL SUBJETIVA E OBJETIVA
 A responsabilidade civil surge em face do direito obrigacional, pela desobediência de uma regra estabelecida em um contrato, ou por deixar-se de observar um preceito normativo que regule a vida em sociedade.
 Sobre o tema Gagliano e Pamplona Filho assim argumentam:
 [...]a noção jurídica de responsabilidade pressupõe atividade danosa de alguém que, atuando a priori ilicitamente, l viola uma norma jurídica preexistente (legal ou contratual), subordinando-se, dessa forma, às conseqüências do seu ato (obrigação de reparar). [08]
 Segundo Maria Helena Diniz,a responsabilidade civil está relacionada com:
 [...] a aplicação das medidas que obriguem alguém a reparar dano moral ou patrimonial causado a terceiros, em razão de ato próprio imputado, de pessoas por quem ele responde, ou de fato de coisa ou animal sob sua guarda (responsabilidade subjetiva) ou, ainda, de simples imposição legal (responsabilidade objetiva).
 A teoria da responsabilidade subjetiva prescreve que a responsabilidade do empregador pelos danos decorrentes de infortúnio laboral pressupõe ação culposa ou dolosa deste, cujo ônus da prova cabe ao empregado.
 Nesse sentido, o artigo 7°, inciso XXVIII, da Constituição Federal, esclarece que: "seguro contra acidentes do trabalho, a cargo do empregador, sem excluir a indenização a que este está obrigado, quando incorrer em dolo ou culpa". (sublinhamos)
 Com efeito, o artigo 186 do Código Civil dispõe: "Aquele que, por ação ou omissão voluntária, negligência ou imprudência, violar direito e causar dano a outrem, ainda que exclusivamente moral, comete ato ilícito". (sublinhamos).
 Desta feita, seguindo-se o ordenamento constitucional, a responsabilidade civil de direito comum do empregador pode ter fundamento na conduta negligente, imprudente ou destituída da perícia necessária por parte deste, que pode configurar-se tanto por conduta comissiva ou omissiva das medidas elementares na segurança do trabalhador, seguindo assim a regra da responsabilidade subjetiva, prevista no artigo 186 do CC, isto porque para o direito civil não importa a qualificação da culpa.
 Nesta senda dispõe Helder Martinez Dal Col:
 A responsabilidade subjetiva lastreia-se na idéia da culpa. Para a teoria clássica, ou teoria da culpa, não há responsabilidade sem a presença desse elemento subjetivo. A prova da culpa (assim entendida em sentido lato, abrangendo o dolo e a culpa em suas diversas modalidades), torna-se pressuposto da pretensão indenizatória. [09]
 Já para Pamplona Filho a responsabilidade civil subjetiva configura-se como:
 É a decorrente de dano causado diretamente pela pessoa obrigada a reparar, em função de ato doloso ou culposo. Em outras palavras, a responsabilidade civil subjetiva implica necessariamente a inclusão de um quarto pressuposto caracterizador, decorrendo, portanto, da conjunção dos seguintes elementos: a) ação ou omissão; b) dano; c) elo de causalidade entre ação/omissão e dano; d) o dolo ou culpa do agente causador. [10]
 Depreende-se pelos ensinamentos da doutrina que a responsabilidade na ausência do ilícito é afastada completamente, eis que, se não houver ato ilícito, não há nenhuma possibilidade de se pensar em responsabilização civil, quer por responsabilização objetiva, quer por subjetiva, ainda que haja dano.
 Pelo exposto, a teoria da responsabilidade subjetiva pressupõe a existência de culpa ou dolo, na eclosão do evento danoso, sendo fato impeditivo de eventuais pretensões indenizatórias a inexistência de culpa ou dolo por parte do empregador.
 Rui Stoco, in ‘Responsabilidade Civil e sua Interpretação Jurisprudencial’, ed. RT, p. 43, desdobra o conceito de culpa, na esfera civil:
 A culpa é a inexecução de um dever que o agente podia conhecer e observar. Se conhecia efetivamente e o violou deliberadamente, há delito civil, ou em matéria de contrato, dolo contratual. Se a violação do dever foi involuntária, podendo conhecê-la e evitá-la, há culpa simples; Fora destas matérias contratuais denomina-se "quase delito". [11]
 Com efeito, os danos decorrentes de eventual infortúnio laboral devem ser imputados a quem tenha dado causa ao acontecimento. Nesse sentido, o dever de indenizar por parte do empregador surge somente na hipótese do mesmo não ter utilizado os meios necessários e possíveis no sentido de evitar qualquer dano a saúde dos seus trabalhadores.
 Resta, portanto, imprescindível a comprovação do nexo de causalidade para fazer valer o direito de indenização da vítima com o correspondente dever de indenizar do agente.
 O nexo de causalidade ou, mais precisamente, o nexo técnico epidemiológico foi instituído pela Lei 11.430/2006, a qual acrescentou a Lei 8.213/91 a seguinte previsão:
 Com efeito, Maria Helena Diniz, discorre de forma impecável acerca da matéria:
 (...) entendemos que a responsabilidade civil requer: a) existência de uma ação: (...) b) ocorrência de dano moral ou patrimonial causado à vítima: (...) c) nexo de causalidade entre o dano e a ação (fato gerador da responsabilidade), pois a responsabilidade civil não poderá existir sem o vínculo entre a ação e o dano. Se o lesado experimentar um dano, mas este não resultou da conduta do réu, o pedido de indenização será improcedente. [12]
 Já a responsabilidade civil objetiva funda-se na ausência de culpa. Em se tratando de responsabilidade objetiva, necessária a demonstração do fato, dano e nexo de causalidade.
 A teoria da responsabilidade objetiva pelo Código Civil vigente é baseada na teoria do risco, decorrente da própria atividade do empregador ou da empresa, quando coloca o patrimônio material ou extrapatrimonial de terceiros, entre eles os seus empregados em risco potencial. Neste caso basta a prova do prejuízo e o nexo de causalidade para que o perpetrador do ato seja obrigado à reparação ou indenização.
 Afirma Sebastião Geraldo de Oliveira que a teoria do risco criado "não indaga se houve ou não proveito para o responsável; a reparação do dano é devida pela simples criação do risco". [13] Já para Dellegrave Neto, na teoria do risco criado "a obrigação de indenizar está atrelada ao risco criado por atividades lícitas, contudo perigosas" [14] Complementa o pensamento pontuando que, "Quem tem por objeto negocial uma atividade que enseja perigo, deve assumir os riscos à sociedade".
 Com efeito, com base na redação do parágrafo único do artigo 927 do Código Civil de 2002, muitas vozes se levantaram afirmativamente quanto a responsabilização objetiva do empregador quando, em razão da atividade desenvolvida, impuser seus colaboradores a risco. Para fundamentar tal entendimento Gagliano faz a seguinte ponderação:
 Todavia, não podemos descurar da nova regra da parte final do parágrafo único do art. 927 do CC-02, que estabelece uma responsabilidade civil objetiva, quando a atividade normalmente desenvolvida pelo autor do dano implicar, por sua natureza, riscos para os direitos de outrem. A regra parece ser feita sob medida para as relações empregatícias, pois, como já exposto, é o empregador que deve assumir os riscos da atividade econômica. É lógico que o risco a que se refere a disposição celetista é o risco/proveito, ou seja, a potencial ruína pelo insucesso da atividade econômica com que se pretendeu obter lucro. [15]
 Dellegrave Neto refere-se à teoria do risco criado para justificar a aplicação do dispositivo citado às atividades periculosas por sua própria natureza, a exemplo do trabalho nas minas subterrâneas e atividades nucleares. Entende o doutrinador citado que: "A teoria do risco criado, além de ser mais equitativa, ampliou o conceito de risco proveito, na medida em que a vítima sequer terá que provar que o dano resultou de uma vantagem ou de um proveito obtido pelo agente" [16]. Lisboa vai além, afirmando que:
 Realmente não se deve manter a responsabilidade subjetiva por acidentes de trabalho quando a indenização for de natureza civil. Deve-se propugnar pela modificação do texto constitucional, não se podendo admitir a escusa de que ele trata de cláusula pétrea porque a norma é de direito social cuja proteção pode ser aperfeiçoada, jamais vilipendiada ou suprimida. [17]
 Vislumbramos que a doutrina se divide entre a aplicação indiscriminada da teoria da responsabilidade subjetiva do empregador e da responsabilidade objetiva, calcada no risco criado pelo empregador devido a natureza da atividade desenvolvida. Contudo, há aqueles, hoje em sua grande maioria, que consideram a aplicação de ambas, o que se denota pelas recentes decisões prolatadas pelo Tribunal Regional do Trabalho da 4a Região, posicionamento este do qual também comungamos, vejamos algumas delas, "in verbis":
 ACIDENTE DO TRABALHO. RESPONSABILIDADE CIVIL DO EMPREGADOR. MODO DE IMPUTAÇÃO DO AGENTE. A regra geral de responsabilidade civil do empregador quanto a acidentes do trabalho é a responsabilidade subjetiva, baseada no princípio da culpa. Pode o empregador ser responsabilizado objetivamente nas hipóteses previstas em lei, ou quando, pela natureza da atividade desenvolvida pelo empregado, houver risco de lesão. É do julgador a prerrogativa de estabelecer qual o modo de imputação de responsabilidade do empregador, se pela forma subjetiva, com base na culpa, ou pela forma objetiva, com base no risco. (Ac. processo 0168800-85.2008.5.04.0741 (RO).Redator: RICARDO HOFMEISTER DE ALMEIDA MARTINS COSTA.Participam: VANIA MATTOS, TÂNIA MACIEL DE SOUZA. Data: 29/04/2010 Origem: Vara do Trabalho de Santo Ângelo). (sublinhamos)
 ACIDENTE DO TRABALHO. RESPONSABILIDADE SUBJETIVA DO EMPREGADOR. NÃO-CONFIGURAÇÃO. A pretensão do autor de perceber indenização por danos materiais, morais e estéticos a ele causados em decorrência de acidente do trabalho depende, necessariamente, da comprovação de culpa do empregador, nos termos dos artigos 186 e 927 do Código Civil, haja vista que as atividades desempenhadas não implicavam risco excessivo ou superior a que estão sujeitas as demais atividade laborativas. Considerando que o contexto dos autos aponta para a culpa exclusiva da vítima pelo acidente sofrido e para a observância, por parte da empresa, das condições adequadas à segurança do trabalho, impõe-se a confirmação da sentença que afastou a responsabilidade da reclamada, por não preenchidos os requisitos do artigo 927 do CC, pelo que indevidas as indenizações postuladas na inicial. (Ac. processo 0040500-83.2008.5.04.0231 (RO) Redator: FABIANO DE CASTILHOS BERTOLUCCI. Data: 29/10/2009. Origem: 1a Vara do Trabalho de Gravataí) (sublinhamos)
 Desta feita, a teoria da responsabilidade civil subjetiva não se revela adequada para abarcar todas as hipóteses de dano decorrente de acidente do trabalho ou doença a este equiparável, assim como não se pode impor à teoria da responsabilidade civil objetiva a todos os casos, o que prescinda de análise detalhada do caso concreto.
 3.1 Responsabilidade civil do empregador por ato do empregado
 A responsabilidade civil do empregador pelos atos de seus empregados, no exercício do trabalho ou em razão dele é uma hipótese de responsabilidade civil objetiva, o que se infere quer pela redação da Súmula 341 do STF que diz "ser presumida a culpa do patrão ou comitente pelo ato culposo do empregado ou preposto", quer pelo artigo 932, III, do Código Civil brasileiro, que dispõe:
 Pamplona Filho e Gagliano, sobre o tema, argumentam que "a idéia de culpa, na modalidade in eligendo, tornou-se legalmente irrelevante para se aferir a responsabilização civil do empregador, propugnando-se pela mais ampla ressarcibilidade da vítima, o que se mostra perfeitamente compatível coma vocação, aqui já demonstrada, de que o empregador deve responder pelos riscos econômicos da atividade exercida. E essa responsabilidade é objetiva, independentemente de que m seja o sujeito vitimado pela conduta do empregado ou um terceiro ao ambiente laboral (fornecedor, cliente, transeunte, etc.)" [18].
 Por fim, cabe salientar que, para que seja atribuída responsabilidade ao empregador, o empregado deve ter agido no exercício de suas funções ou em razão delas. Assim explica Gustavo Tepedino: "De fato, não se impõe uma responsabilidade universal pelos atos do empregado, mas tão-somente por aqueles praticados no desempenho de suas tarefas." [19]
 3.2 Responsabilidade civil do empregado por ato do empregador
 A responsabilidade civil do empregado por dano causado ao empregador é subjetiva, encontrando limites específicos no artigo 462, §1o, da CLT:
 § 1o - Em caso de dano causado pelo empregado, o desconto será lícito, desde que esta possibilidade tenha sido acordada ou na ocorrência de dolo do empregado (...).
 De acordo com o referido dispositivo, só será permitido desconto nas verbas salariais do empregado em caso de dolo. Havendo culpa, o desconto só será possível se houver sido acordado entre as partes ou se houver instrumento coletivo tratando sobre a questão do pactuado entre as partes argumenta ainda Pamplona Filho e Gagliano que "é óbvio que tal avença poderá ser objeto de controle judicial, em caso de ocorrência de qualquer vício que leve à invalidade do negócio jurídico, como a coação psicológica para a obtenção de tal documento. Da mesma forma, o elemento anímico deverá ser comprovado pelo empregador, evitando abusos que importariam na transferência do risco da atividade econômica para o empregado." [20]
 Advogada, especialista em Direito e processo do Trabalho
 LIMA, Rosiane Rodrigues de. Responsabilidade civil do empregador nos danos causados à saúde do empregado. Revista Jus Navigandi, ISSN 1518-4862, Teresina, ano 16, n. 2923, 3 jul. 2011. Disponível em: <https://jus.com.br/artigos/19461>. Acesso em: 22 jun. 2018.


text:
VGH Bayern, 19.08.2015 - 22 ZB 15.457 - dejure.org
 https://dejure.org/2015,25093
 VGH Bayern, 19.08.2015 - 22 ZB 15.457 (https://dejure.org/2015,25093)
 VGH Bayern, Entscheidung vom 19.08.2015 - 22 ZB 15.457 (https://dejure.org/2015,25093)
 VGH Bayern, Entscheidung vom 19. August 2015 - 22 ZB 15.457 (https://dejure.org/2015,25093)
 Tipp: Um den Kurzlink (hier: https://dejure.org/2015,25093) schnell in die Zwischenablage zu kopieren, können Sie die Tastenkombination Alt + R verwenden - auch ohne diesen Bereich zu öffnen.
 BauGB § 35 Abs. 1 Nr. 3, § 249 Abs. 3; BayBO Art. 82 Abs. 1; BNatSchG § 7 Abs. 2 Nr. 13a, § 44 Abs. 1 Nr. 1; UVPG § 3c S. 1, S. 4
 TA Lärm, Windkraftanlage, Immissionsschutzrecht, 10-H-Regelung, Anwendbarkeit, Artenschutzrecht, Tötungsverbot, Schwarzstorch, UV-Vorprüfung, Anforderung, Einzelfall, Impulszuschlag, Erforderlichkeit, Lärmschutzauflage, Lärmimmissionsprognose, Lärmgutachten, Abnahmemessung, Berufungszulassungsantrag, Drittanfechtungsklage, Umweltauswirkung, Ermessen, Zulassungsgrund
 Drittanfechtungsklage gegen eine erteilte immissionsschutzrechtliche Genehmigung für die Errichtung und den Betrieb von Windkraftanlagen; Darlegung von ernstlichen Zweifeln an der Richtigkeit des verwaltungsgerichtichen Urteils; Bauplanungsrechtliche Zulässigkeit und Privilegierung der genehmigten Windkraftanlagen
 Zwar führt der Umstand von Ersatzzahlungen, die nicht als Minderungs- oder Vermeidungsmaßnahmen anzusehen sind, wohl nicht in jedem Fall zwingend zur Annahme einer UVP-Pflicht (vgl. Bay. VGH, Beschl. v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457 -, juris).
 Dabei steht der Behörde ein Einschätzungsspielraum hinsichtlich der Frage zu, welche Unterlagen und Informationen als geeignete Grundlage einer überschlägigen Prüfung benötigt werden (st. Rspr., zuletzt BayVGH, Beschluss vom 19.08.2015 - 22 ZB 15.457 -, juris Rn. 27, m.w.N.).
 Eine vergleichbare Wertung kann auch den Erwägungsgründen 9 und 10 sowie Anhang II Nr. 3a) der Richtlinie 2011/92/EU des Europäischen Parlaments und des Rates über die Umweltverträglichkeitsprüfung bei bestimmten öffentlichen und privaten Projekten vom 13. Dezember 2011 (ABl. EU Nr. L 26/1) entnommen werden, der zufolge die Mitgliedstaaten nicht verpflichtet werden sollten, Projekte unterhalb festzulegender Schwellenwerte in jedem Einzelfall zu prüfen (vgl. dazu BayVGH, Beschluss vom 19.08.2015 - 22 ZB 15.457 -, juris Rn. 28; BVerwG..., Urteil vom 17.12.2013 - 4 A 1/13 -, juris Rn. 37 ff.).
 Dabei ist zu berücksichtigen, dass an den Umfang der behördlichen Dokumentation nach § 3c Satz 6 UVPG a.F. allzu übermäßige Anforderungen bereits deshalb nicht zu stellen sind, da es sich bei der allgemeinen Vorprüfung des Einzelfalles lediglich um eine überschlägige Prüfung im Sinne einer Plausibiliätskontrolle handelt (...BayVGH, B.v. 16.9.2016 - 22 ZB 16.304 - juris Rn. 18; BayVGH, B.v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457 - juris Rn. 27) und dieser Umstand daher auch auf den Umfang der behördlichen Dokumentationspflichten durchschlägt.
 Dass der Behörde im Zeitpunkt des Abschlusses der Vorprüfung, auf den es für deren gerichtliche Kontrolle allein ankommt, nur eine unzureichende Datengrundlage zur Verfügung gestanden hätte, die nicht einmal für eine in ihrer Prüftiefe auf eine überschlägige Vorausschau beschränkte Prüfung ausgereicht hätte (vgl. BayVGH, B.v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457 - juris), ergibt sich weder aus den Darlegungen der Klägerin noch aus den vorliegenden Behördenakten.
 Die gerichtliche Überprüfung beschränkt sich daher darauf, ob die Vorprüfung - im maßgeblichen Zeitpunkt - entsprechend den Vorgaben des § 3c UVPG durchgeführt worden ist und ob das Ergebnis nachvollziehbar ist, insbesondere ob die Behörde den Rechtsbegriff der Erheblichkeit nachteiliger Umweltauswirkungen zutreffend ausgelegt hat (vgl. auch BayVGH, B. v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457 - Rn. 27).".
 Etwas anderes kommt nur in Betracht, wenn diese Erkenntnisse im Nachhinein zur sicheren Einschätzung führen, dass die Vorprüfung fehlerhaft durchgeführt wurde, dass für sie insbesondere eine unzureichende Datengrundlage zur Verfügung stand, die nicht einmal für eine in ihrer Prüftiefe auf eine überschlägige Vorausschau beschränkte Prüfung (vgl. BayVGH, B. v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457, a. a. O.) ausgereicht hätte.
 Verneinend: Bay. VGH, Beschlüsse vom 19. August 2015 - 22 ZB 15.458 -, juris Rn. 36 und - 22 ZB 15.457 -, juris Rn. 28; VGH Bad.-Württ., Beschluss vom 6. Juli 2015 - 8 S 534/15 -, juris Rn. 94 ff.
 Die gerichtliche Überprüfung beschränkt sich daher darauf, ob die Vorprüfung - im maßgeblichen Zeitpunkt - entsprechend den Vorgaben des § 3c UVPG durchgeführt worden ist und ob das Ergebnis nachvollziehbar ist, insbesondere ob die Behörde den Rechtsbegriff der Erheblichkeit nachteiliger Umweltauswirkungen zutreffend ausgelegt hat (vgl. auch BayVGH, B. v. 19.8.2015 -22 ZB 15.457 - Rn. 27).
 Dabei steht der Behörde ein Einschätzungsspielraum hinsichtlich der Frage zu, welche Unterlagen und Informationen als geeignete Grundlage einer überschlägigen Prüfung benötigt werden (st. Rspr., Hess. VGH, Beschluss vom 03.11.2016 - 9 B 1109/15-; vgl. auch BayVGH, Beschluss vom 19.08.2015 - 22 ZB 15.457 -, juris Rn. 27, m.w.N.).
 Schränkt der Landesgesetzgeber nämlich die kraft Bundesrechts (§ 35 Abs. 1 Nr. 5 BauGB) grundsätzlich bestehende Befugnis, Windkraftanlagen im Außenbereich zu errichten, gemäß § 249 Abs. 3 BauGB ein, bestimmt er jedoch gleichzeitig, dass diese Einschränkung erst ab einem bestimmten Zeitpunkt Platz greifen soll, so ist es dem Rechtsanwender verwehrt, diese ausdrückliche Entscheidung des parlamentarischen Gesetzgebers dadurch zu unterlaufen, dass er die einschränkende Regelung im Rahmen der Konkretisierung des Gebots der Rücksichtnahme auch auf Vorhaben anwendet, die nach dem Willen des Gesetzgebers dieser Restriktion nicht unterfallen sollen (...BayVGH, B.v. 27.3.2015 - 22 CS 15.481 - Rn. 27;... BayVGH B.v. 23.4.2015 - 22 CS 15.484 -Rn. 4; BayVGH, B.v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457 -Rn. 12).
 Insoweit hat der Bayerische Verwaltungsgerichtshof mehrfach klargestellt, dass diese Regelung nicht, auch nicht mittelbar, für Windkraftanlagen gilt, die - wie hier - vor In-Kraft-Treten der Gesetzesänderung am 21. November 2014 (§ 3 des Gesetzes zur Änderung der Bayerischen Bauordnung und des Gesetzes über die behördliche Organisation des Bauwesens, des Wohnungswesens und der Wasserwirtschaft, GVBl S. 478) genehmigt wurden (BayVGH, B.v. 19.8.2015 - 22 ZB 15.457 - juris Rn. 10;... B.v. 23.4.2015 - 22 CS 15.484 - juris Rn. 4;... B.v. 27.3.2015 - 22 CS 15.481 - juris Rn. 27).


text:
 23.6.2005
 HU
 Az Európai Unió Hivatalos Lapja
 L 161/35
 AZ EGT-VEGYESBIZOTTSÁG
 15/2005
 (2005. február 8.)
 az EGT-megállapodás XIII. mellékletének (Közlekedés) módosításáról
 AZ EGT-VEGYESBIZOTTSÁG,
 tekintettel az Európai Gazdasági Térségről szóló megállapodás kiigazításáról szóló jegyzőkönyvvel módosított, az Európai Gazdasági Térségről szóló megállapodásra (a továbbiakban: a megállapodás), és különösen annak 98. cikkére,
 mivel:
 (1)
 A megállapodás XIII. mellékletét a 2004. december 9-i 179/2004 EGT-vegyesbizottsági határozat (1) módosította.
 (2)
 A polgári repülés területén a közös szabályokról és az Európai Repülésbiztonsági Ügynökség létrehozásáról szóló, 2002. július 15-i 1592/2002/EK európai parlamenti és tanácsi rendeletet a 2004. december 9-i 179/2004 EGT-vegyesbizottsági határozatot (2) kiigazításokkal beépítette a megállapodásba.
 (3)
 A polgári repülés területén a közös szabályokról és az Európai Repülésbiztonsági Ügynökség létrehozásáról szóló 1592/2002/EK rendelet módosításáról szóló, 2003. július 22-i 1643/2003/EK európai parlamenti és tanácsi rendeletet (3) be kell építeni a megállapodásba.
 (4)
 A polgári repülés területén a közös szabályokról és az Európai Repülésbiztonsági Ügynökség létrehozásáról szóló 1592/2002/EK európai parlamenti és tanácsi rendelet 6. cikkének kiigazításáról szóló, 2003. szeptermber 24-i 1701/2003/EK bizottsági rendeletet (4) be kell építeni a megállapodásba.
 (5)
 Az Európai Repülésbiztonsági Ügynökség fellebbezési tanácsának szervezetére és összetételére vonatkozó szabályok megállapításáról szóló, 2004. január 22-i 104/2004/EK bizottsági rendeletet (5) be kell építeni a megállapodásba,
 A KÖVETKEZŐKÉPPEN HATÁROZOTT:
 1. cikk
 A megállapodás XIII. melléklete a következőképpen módosul:
 1.
 A 66n. pont (1592/2002/EK európai parlamenti és tanácsi rendelet) a következőkkel egészül ki:
 „ahogyan azt a:
 —
 32003 R 1643: 2003. július 22-i 1643/2003/EK európai parlamenti és tanácsi rendelet (HL L 245., 2003.9.29., 7. o.),
 —
 32003 R 1701: 2003. szeptember 24-i 1701/2003/EK bizottsági rendelet (HL L 243., 2003.9.27., 5. o.) módosította.”
 2.
 A 66n. pont (1592/2002/EK európai parlamenti és tanácsi rendelet) után a következő pontot kell beilleszteni:
 „66o.
 32004 R 0104: Az Európai Repülésbiztonsági Ügynökség fellebbezési tanácsának szervezetére és összetételére vonatkozó szabályok megállapításáról szóló, 2004. január 22-i 104/2004/EK bizottsági rendelet (HL L 16., 2004.1.23., 20. o.).”
 2. cikk
 Az 1643/2003/EK, az 1701/2003/EK és a 104/2004/EK rendelet izlandi és norvég nyelvű szövege, amelyet az Európai Unió Hivatalos Lapjának EGT-kiegészítésében kell kihirdetni, hiteles.
 3. cikk
 Ez a határozat 2005. február 9-én lép hatályba, amennyiben a megállapodás 103. cikkének (1) bekezdésében előírt összes értesítést eljuttatták az EGT-Vegyesbizottsághoz (6), vagy a 2004. december 9-i 179/2004 EGT-vegyesbizottsági határozat hatálybalépésének napján, amennyiben ez a későbbi időpont.
 4. cikk
 Ezt a határozatot az Európai Unió Hivatalos Lapjának EGT-re vonatkozó részében és EGT-kiegészítésében kell kihirdetni.
 Kelt Brüsszelben, 2005. február 8-án.
 Az EGT‐Vegyesbizottság részéről
 Az elnök
 Richard WRIGHT
 (1) HL L 133., 2005.5.26., 37. o.
 (2) HL L 240., 2002.9.7., 1. o.
 (3) HL L 245., 2003.9.29., 7. o.
 (4) HL L 243., 2003.9.27., 5. o.
 (5) HL L 16., 2004.1.23., 20. o.
 (6) Alkotmányos követelmények nincsenek jelezve.


text:
 3.7.2015
 RO
 Jurnalul Oficial al Uniunii Europene
 L 173/66
 ACORD
 între Uniunea Europeană și Republica Trinidad și Tobago privind exonerarea de obligația de a deține viză de scurtă ședere
 UNIUNEA EUROPEANĂ, denumită în continuare „Uniunea” sau „UE”, și
 REPUBLICA TRINIDAD ȘI TOBAGO, denumită în continuare „Trinidad și Tobago”,
 denumite în continuare împreună „părțile contractante”,
 ÎN VEDEREA dezvoltării în continuare a relațiilor de prietenie între părțile contractante și din dorința de a facilita călătoriile fără viză pentru cetățenii lor, în cazul intrării și șederii de scurtă durată,
 AVÂND ÎN VEDERE Regulamentul (UE) nr. 509/2014 al Parlamentului European și al Consiliului din 15 mai 2014 de modificare a Regulamentului (CE) nr. 539/2001 al Consiliului de stabilire a listei țărilor terțe ai căror resortisanți trebuie să dețină viză pentru trecerea frontierelor externe și a listei țărilor terțe ai căror resortisanți sunt exonerați de această obligație (1), printre altele prin transferarea a 19 țări terțe, inclusiv a Trinidad și Tobago, în lista de țări terțe ai căror resortisanți sunt exonerați de obligația de a deține viză de scurtă ședere în statele membre;
 ȚINÂND SEAMA de faptul că articolul 1 din Regulamentul (UE) nr. 509/2014 prevede că, pentru cele 19 țări, exceptarea de la obligativitatea vizelor se aplică de la data intrării în vigoare a unui acord privind exceptarea de la obligativitatea vizelor, care urmează să fie încheiat cu Uniunea,
 DORIND să salvgardeze principiul egalității de tratament pentru toți cetățenii UE,
 LUÂND ÎN CONSIDERARE faptul că persoanele care călătoresc în vederea desfășurării unei activități remunerate în timpul șederii lor de scurtă durată nu intră sub incidența prezentului acord și, prin urmare, pentru respectiva categorie, continuă să se aplice dispozițiile relevante din dreptul Uniunii și din legislația națională a statelor membre, precum și legislația națională din Trinidad și Tobago cu privire la obligația de a deține viză sau la exonerarea de această obligație, precum și cu privire la accesul pe piața forței de muncă,
 ȚINÂND SEAMA de Protocolul privind poziția Regatului Unit și a Irlandei cu privire la spațiul de libertate, securitate și justiție și de Protocolul privind acquis-ul Schengen integrat în cadrul Uniunii Europene, anexate la Tratatul privind Uniunea Europeană și la Tratatul privind funcționarea Uniunii Europene, și confirmând că dispozițiile prezentului acord nu se aplică Regatului Unit și Irlandei,
 AU CONVENIT CU PRIVIRE LA URMĂTOARELE DISPOZIȚII:
 Articolul 1
 Obiectivul
 Acordul stabilește posibilitatea de a călători fără viză pentru cetățenii Uniunii și pentru cetățenii din Trinidad și Tobago în cazul călătoriilor pe teritoriul celeilalte părți contractante, pentru o perioadă maximă de 90 de zile în cursul oricărei perioade de 180 de zile.
 Articolul 2
 Definiții
 În sensul prezentului acord:
 (a)
 „stat membru” înseamnă orice stat membru al Uniunii, cu excepția Regatului Unit și a Irlandei;
 (b)
 „cetățean al Uniunii” înseamnă un resortisant al unui stat membru, astfel cum este definit la litera (a);
 (c)
 „cetățean din Trinidad și Tobago” înseamnă orice persoană care deține cetățenia statului Trinidad și Tobago;
 (d)
 „spațiul Schengen” înseamnă spațiul lipsit de frontiere interne care cuprinde teritoriile statelor membre, astfel cum sunt definite la litera (a), care aplică în întregime acquis-ul Schengen.
 Articolul 3
 Domeniul de aplicare
 (1) Cetățenii Uniunii care dețin un pașaport valabil simplu, diplomatic, de serviciu, oficial sau special emis de un stat membru pot intra și rămâne fără viză pe teritoriul Trinidad și Tobago pentru perioada de ședere definită la articolul 4 alineatul (1).
 Cetățenii din Trinidad și Tobago care dețin un pașaport valabil simplu, diplomatic, de serviciu, oficial sau special emis de Trinidad și Tobago pot intra și rămâne fără viză pe teritoriul unui stat membru pentru perioada de ședere definită la articolul 4 alineatul (2).
 (2) Alineatul (1) din prezentul articol nu se aplică persoanelor care călătoresc în vederea desfășurării unei activități remunerate.
 Pentru respectiva categorie de persoane, fiecare stat membru poate decide individual să impună obligația de a deține viză cetățenilor din Trinidad și Tobago sau să retragă această obligație, în conformitate cu articolul 4 alineatul (3) din Regulamentul (CE) nr. 539/2001 al Consiliului (2).
 Pentru respectiva categorie de persoane, Trinidad și Tobago poate decide impunerea obligației de a deține viză sau exonerarea de această obligație, pentru cetățenii fiecărui stat membru în mod individual, în conformitate cu legislația sa națională.
 (3) Exonerarea de obligația de a deține viză prevăzută în prezentul acord se aplică fără a se aduce atingere legislației părților contractante privind condițiile de intrare și de scurtă ședere. Statele membre și Trinidad și Tobago își rezervă dreptul de a refuza intrarea și scurta ședere pe teritoriul acestora dacă una sau mai multe dintre aceste condiții nu sunt respectate.
 (4) Exonerarea de obligația de a deține viză se aplică indiferent de modul de transport utilizat pentru a trece frontiera părților contractante.
 (5) Aspectele care nu sunt reglementate prin prezentul acord sunt reglementate de dreptul Uniunii, legislația națională a statelor membre sau legislația națională din Trinidad și Tobago.
 Articolul 4
 Durata șederii
 (1) Cetățenii Uniunii pot rămâne pe teritoriul Trinidad și Tobago pentru o perioadă maximă de 90 de zile în cursul oricărei perioade de 180 de zile.
 (2) Cetățenii din Trinidad și Tobago pot rămâne pe teritoriul statelor membre care aplică integral acquis-ul Schengen pentru o perioadă maximă de 90 de zile în cursul oricărei perioade de 180 de zile. Perioada respectivă se calculează independent de orice ședere într-un stat membru care nu aplică încă integral acquis-ul Schengen.
 Cetățenii din Trinidad și Tobago pot rămâne pentru o perioadă maximă de 90 de zile în cursul oricărei perioade de 180 de zile pe teritoriul fiecărui stat membru care nu aplică încă integral acquis-ul Schengen, independent de perioada de ședere calculată pentru teritoriul statelor membre care aplică integral acquis-ul Schengen.
 (3) Prezentul acord nu aduce atingere posibilității ca Trinidad și Tobago și statele membre să prelungească perioada de ședere peste cele 90 de zile, în conformitate cu legislația lor națională și cu dreptul Uniunii.
 Articolul 5
 Aplicarea teritorială
 (1) În ceea ce privește Republica Franceză, prezentul acord se aplică numai pe teritoriul european al Republicii Franceze.
 (2) În ceea privește Regatul Țărilor de Jos, prezentul acord se aplică numai pe teritoriul european al Regatului Țărilor de Jos.
 Articolul 6
 Comitetul mixt de gestionare a acordului
 (1) Părțile contractante instituie un Comitet mixt de experți (denumit în continuare „Comitetul”), alcătuit din reprezentanți ai Uniunii și din reprezentanți ai Trinidad și Tobago. Uniunea este reprezentată de Comisia Europeană.
 (2) Comitetului îi revin, printre altele, următoarele atribuții:
 (a)
 monitorizarea și punerea în aplicare a prezentului acord;
 (b)
 propunerea de modificări sau completări la prezentul acord;
 (c)
 formularea de recomandări pentru soluționarea diferendelor legate de interpretarea sau aplicarea prezentului acord.
 (3) Comitetul se reunește, ori de câte ori este necesar, la cererea uneia dintre părțile contractante.
 (4) Comitetul își stabilește regulamentul de procedură.
 Articolul 7
 Relația dintre prezentul acord și acordurile bilaterale existente între statele membre și Trinidad și Tobago privind exonerarea de obligația de a deține viză
 Prezentul acord prevalează asupra oricăror acorduri sau înțelegeri bilaterale încheiate între fiecare stat membru și Trinidad și Tobago, în măsura în care acestea vizează aspecte care intră în domeniul de aplicare al prezentului acord.
 Articolul 8
 Dispoziții finale
 (1) Prezentul acord se ratifică sau se aprobă de către părțile contractante în conformitate cu procedurile interne ale acestora și intră în vigoare în prima zi a celei de a doua luni care urmează datei ultimei notificări prin care părțile contractante își notifică reciproc faptul că procedurile respective au fost finalizate.
 Prezentul acord se aplică, cu titlu provizoriu, de la data semnării sale.
 (2) Prezentul acord se încheie pe o durată nedeterminată, cu excepția cazului în care este denunțat în conformitate cu alineatul (5).
 (3) Prezentul acord poate fi modificat prin acordul scris al părților contractante. Modificările intră în vigoare după ce părțile contractante și-au notificat reciproc finalizarea procedurilor interne necesare în acest sens.
 (4) Oricare parte contractantă poate suspenda integral sau parțial prezentul acord, în special din motive de ordine publică, de protecție a securității naționale sau de protecție a sănătății publice, ca urmare a imigrației ilegale sau a reintroducerii obligației de a deține viză de către una dintre părțile contractante. Decizia de suspendare este notificată celeilalte părți contractante cu cel puțin două luni înainte de preconizata sa intrare în vigoare. Partea contractantă care a suspendat aplicarea prezentului acord informează de îndată cealaltă parte contractantă, în momentul în care motivele suspendării nu mai există, și revocă suspendarea, și revocă suspendarea.
 (5) Fiecare parte contractantă poate denunța prezentul acord, prin notificarea scrisă a celeilalte părți. Prezentul acord își încetează valabilitatea după 90 de zile de la data unei astfel de notificări.
 (6) Trinidad și Tobago poate suspenda sau denunța prezentul acord numai cu privire la toate statele membre.
 (7) Uniunea poate suspenda sau denunța prezentul acord numai cu privire la toate statele sale membre.
 Întocmit în dublu exemplar în limbile bulgară, cehă, croată, daneză, engleză, estonă, finlandeză, franceză, germană, greacă, maghiară, italiană, letonă, lituaniană, malteză, olandeză, polonă, portugheză, română, slovacă, slovenă, spaniolă și suedeză, fiecare text fiind în egală măsură autentic.
 Съставено в Брюксел на двадесет и осми май две хиляди и петнадесета година.
 Hecho en Bruselas, el veintiocho de mayo de dos mil quince.
 V Bruselu dne dvacátého osmého května dva tisíce patnáct.
 Udfærdiget i Bruxelles den otteogtyvende maj to tusind og femten.
 Geschehen zu Brüssel am achtundzwanzigsten Mai zweitausendfünfzehn.
 Kahe tuhande viieteistkümnenda aasta maikuu kahekümne kaheksandal päeval Brüsselis.
 Έγινε στις Βρυξέλλες, στις είκοσι οκτώ Μαΐου δύο χιλιάδες δεκαπέντε.
 Done at Brussels on the twenty-eighth day of May in the year two thousand and fifteen.
 Fait à Bruxelles, le vingt-huit mai deux mille quinze.
 Sastavljeno u Bruxellesu dvadeset osmog svibnja dvije tisuće petnaeste.
 Fatto a Bruxelles, addì ventotto maggio duemilaquindici.
 Briselē, divi tūkstoši piecpadsmitā gada divdesmit astotajā maijā.
 Priimta du tūkstančiai penkioliktų metų gegužės dvidešimt aštuntą dieną Briuselyje.
 Kelt Brüsszelben, a kétezer-tizenötödik év május havának huszonnyolcadik napján.
 Magħmul fi Brussell, fit-tmienja u għoxrin jum ta' Mejju tas-sena elfejn u ħmistax.
 Gedaan te Brussel, de achtentwintigste mei tweeduizend vijftien.
 Sporządzono w Brukseli dnia dwudziestego ósmego maja roku dwa tysiące piętnastego.
 Feito em Bruxelas, em vinte e oito de maio de dois mil e quinze.
 Întocmit la Bruxelles la douăzeci și opt mai două mii cincisprezece.
 V Bruseli dvadsiateho ôsmeho mája dvetisícpätnásť.
 V Bruslju, dne osemindvajsetega maja leta dva tisoč petnajst.
 Tehty Brysselissä kahdentenakymmenentenäkahdeksantena päivänä toukokuuta vuonna kaksituhattaviisitoista.
 Som skedde i Bryssel den tjugoåttonde maj tjugohundrafemton.
 За Европейския съюз
 Рог la Unión Europea
 Za Evropskou unii
 For Den Europæiske Union
 Für die Europäische Union
 Euroopa Liidu nimel
 Για την Ευρωπαϊκή Ένωση
 For the European Union
 Pour l'Union européenne
 Za Europsku uniju
 Per l'Unione europea
 Eiropas Savienības vārdā –
 Europos Sąjungos vardu
 Az Európai Unió részéről
 Għall-Unjoni Ewropea
 Voor de Europese Unie
 W imieniu Unii Europejskiej
 Pela União Europeia
 Pentru Uniunea Europeană
 Za Európsku úniu
 Za Evropsko unijo
 Euroopan unionin puolesta
 För Europeiska unionen
 За Република Тринидад и Тобаго
 Por la República de Trinidad y Tobago
 Za Republiku Trinidad a Tobago
 For Republikken Trinidad og Tobago
 Für die Republik Trinidad und Tobago
 Trinidadi ja Tobago Vabariigi nimel
 Για τη Δημοκρατία του Τρινιντάντ και Τομπάγκο
 For the Republic of Trinidad and Tobago
 Pour la République de Trinité-et-Tobago
 Za Republiku Trinidad i Tobago
 Per la Repubblica di Trinidad e Tobago
 Trinidādas un Tobāgo Republikas vārdā –
 Trinidado ir Tobago Respublikos vardu
 A Trinidad és Tobago Köztársaság részéről
 Għar-Repubblika ta' Trinidad u Tobago
 Voor de Republiek Trinidad en Tobago
 W imieniu Trynidadu i Tobago
 Pela República de Trindade e Tobago
 Pentru Republica Trinidad și Tobago
 Za Republiku Trinidadu a Tobaga
 Za Republiko Trinidad in Tobago
 Trinidadin ja Tobagon tasavallan puolesta
 För Republiken Trinidad och Tobago
 (1) JO L 149, 20.5.2014, p. 67.
 (2) Regulamentul (CE) nr. 539/2001 al Consiliului din 15 martie 2001 de stabilire a listei țărilor terțe ai căror resortisanți trebuie să dețină viză pentru trecerea frontierelor externe și a listei țărilor terțe ai căror resortisanți sunt exonerați de această obligație (JO L 81, 21.3.2001, p. 1).
 DECLARAȚIE COMUNĂ CU PRIVIRE LA ISLANDA, NORVEGIA, ELVEȚIA ȘI LIECHTENSTEIN
 Părțile contractante iau cunoștință de relațiile strânse existente între Uniunea Europeană și Norvegia, Islanda, Elveția și Liechtenstein, în special în temeiul acordurilor din 18 mai 1999 și 26 octombrie 2004 privind asocierea acestor țări la implementarea, aplicarea și dezvoltarea acquis-ului Schengen.
 În astfel de circumstanțe, este de dorit ca autoritățile Norvegiei, Islandei, Elveției și statului Liechtenstein, pe de o parte, și ale Trinidad și Tobago, pe de altă parte, să încheie, fără întârziere, acorduri bilaterale privind exonerarea de obligația de a deține viză de scurtă ședere în condiții similare cu cele prevăzute în prezentul acord.
 DECLARAȚIE COMUNĂ PRIVIND INTERPRETAREA CATEGORIEI DE PERSOANE CARE CĂLĂTORESC ÎN VEDEREA DESFĂȘURĂRII UNEI ACTIVITĂȚI REMUNERATE, ASTFEL CUM SE PREVEDE LA ARTICOLUL 3 ALINEATUL (2) DIN PREZENTUL ACORD
 Din dorința de a asigura o interpretare comună, părțile contractante convin ca, în sensul prezentului acord, categoria de persoane care desfășoară activități remunerate să includă persoanele care intră, cu scopul de a desfășura activități profesionale sau remunerate, pe teritoriul celeilalte părți contractante ca angajat sau prestator de servicii.
 Această categorie nu ar trebui să includă:
 —
 oamenii de afaceri, cu alte cuvinte persoanele care călătoresc în scopuri de afaceri (fără să fie angajați în țara celeilalte părți contractante);
 —
 sportivii sau artiștii care desfășoară activități pe bază ad-hoc;
 —
 jurnaliștii trimiși de media din țara lor de reședință; și
 —
 stagiarii detașați în cadrul aceleiași întreprinderi.
 Punerea în aplicare a prezentei declarații este monitorizată de Comitetul mixt, în limita responsabilităților care îi revin în temeiul articolului 6 din prezentul acord, care poate propune modificări atunci când, pe baza experienței părților contractante, le consideră necesare.
 DECLARAȚIE COMUNĂ PRIVIND INTERPRETAREA PERIOADEI DE 90 DE ZILE ÎN CURSUL ORICĂREI PERIOADE DE 180 DE ZILE, ASTFEL CUM ESTE PREVĂZUTĂ LA ARTICOLUL 4 DIN PREZENTUL ACORD
 Părțile contractante înțeleg că perioada maximă de 90 de zile în cursul oricărei perioade de 180 de zile, astfel cum este prevăzut la articolul 4 din prezentul acord, înseamnă fie o vizită continuă, fie mai multe vizite consecutive a căror durată totală nu depășește 90 de zile în total în cursul oricărei perioade de 180 de zile.
 Termenul „oricare” presupune aplicarea unei perioade de referință mobile de 180 de zile; aceasta înseamnă că trebuie calculată fiecare zi de ședere din ultima perioadă de 180 de zile, pentru a verifica dacă cerința privind durata de ședere de 90 de zile în cursul oricărei perioade de 180 de zile continuă să fie îndeplinită. Printre altele, aceasta înseamnă că o absență pe o perioadă neîntreruptă de 90 zile permite o nouă ședere de până la 90 de zile.
 DECLARAȚIE COMUNĂ PRIVIND INFORMAREA CETĂȚENILOR ASUPRA ACORDULUI DE EXONERARE DE OBLIGAȚIA DE A DEȚINE VIZĂ
 Recunoscând importanța transparenței pentru cetățenii Uniunii Europene și pentru cetățenii din Trinidad și Tobago, părțile contractante convin să asigure difuzarea completă a informațiilor cu privire la conținutul și consecințele acordului privind exonerarea de obligația de a deține viză, de exemplu informațiile privind condițiile de intrare.


text:
 11/Sv. 090
 HR
 Službeni list Europske unije
 71
 21995D0622(01)
 L 139/14
 SLUŽBENI LIST EUROPSKE UNIJE
 28.04.1995.
 ODLUKA ZAJEDNIČKOG ODBORA EGP-a
 br. 23/95
 od 28. travnja 1995.
 o izmjeni Priloga XIV. (Tržišno natjecanje) Sporazumu o EGP-u
 ZAJEDNIČKI ODBOR EGP-a,
 uzimajući u obzir Sporazum o Europskom gospodarskom prostoru, kako je izmijenjen Protokolom o prilagodbi Sporazuma o Europskom gospodarskom prostoru, dalje u tekstu „Sporazum”, a posebno njegov članak 98.,
 budući da:
 Prilog XIV. Sporazumu izmijenjen je Odlukom Zajedničkog odbora EGP-a br. 7/94 od 21. ožujka 1994. o izmjeni Protokola 47 i određenih priloga Sporazumu o EGP-u (1);
 Uredbu Komisije (EZ) br. 70/95/EZ od 17. siječnja 1995. kojom se izmjenjuje Uredba (EEZ) br. 2349/84 od 23. srpnja 1984. o primjeni članka 85. stavka 3. Ugovora na određene kategorije sporazuma o licenciranju patenta (2) treba unijeti u Sporazum,
 ODLUČIO JE:
 Članak 1.
 U točku 5. (Uredba Komisije (EEZ) br. 2349/84) Priloga XIV. Sporazumu prije prilagodbe dodaje se sljedeća alineja:
 „—
 395 L 0070: Uredba Komisije (EZ) br. 70/95 od 17. siječnja 1995. kojom se izmjenjuje Uredba (EEZ) br. 2349/84 o primjeni članka 85. stavka 3. Ugovora na određene kategorije sporazuma o licenciranju patenta (SL L 12, 18.1.1995., str. 13.).”
 Članak 2.
 U prilagodbi 1. točki 5. datum „31. prosinca 1994.” mijenja se u „30. lipnja 1995.”.
 Članak 3.
 Tekstovi Uredbe (EZ) br. 70/95 na islandskom i norveškom jeziku, koji su priloženi odnosnim jezičnim inačicama ove Odluke, vjerodostojni su.
 Članak 4.
 Ova Odluka stupa na snagu 1. svibnja 1995., pod uvjetom da su sve obavijesti iz članka 103. stavka 1. Sporazuma podnesene Zajedničkom odboru EGP-a.
 Članak 5.
 Ova se Odluka objavljuje u odjeljku o EGP-u i Dodatku o EGP-u Službenom listu Europskih zajednica.
 Sastavljeno u Bruxellesu 28. travnja 1995.
 Za Zajednički odbor EGP-a
 Predsjednik
 G. J. L. AVERY
 (1) SL L 160, 28.6.1994., str. 1.
 (2) SL L 12, 18.1.1995., str. 13.


text:
Ulappakeijulinnut (Procellariiformes) ovat merilintuja. Ne jaetaan albatrosseihin, keijuihin, ulappaliitäjiin ja ulappakeijuihin.
 Ulappakeijulinnuilla on suora, koukkupäinen nokka ja putkimaiset sieraimet, ja niiden sierainrauhaset poistavat kehosta meriveden sisältämän suolan. Suurien lajien siivet ovat pitkät ja kapeat, ja ne voivat liitää merellä pitkiä aikoja lyömättä siivillään juuri ollenkaan. Pienimillä lajeilla siivet ovat lyhyemmät ja siiveniskut lentäessä nopeita ja lepattavia. Ulappakeijulinnut käyttävät ravinnokseen kalaa, äyriäisiä, planktonia ja nilviäisiä.
 Evoluutio
 Neoaves jakautui kahteen kehityslinjaan noin 79,6 miljoonaa vuotta sitten. Yhdestä kehittyivät varpuslinnut (Passeriformes), toisesta jalohaukkalinnut (Falconiformes), rantalinnut (Charadriiformes), ulappakeijulinnut (Procellariiformes), kuikkalinnut (Gaviiformes), haikaralinnut (Ciconiiformes) ja pingviinilinnut (Sphenisciformes).
 Pingviinilinnuilla ja ulappakeijulinnuilla on luultavasti yhteinen esi-isä, joka tutkijoiden mukaan eli Gondwanalla noin 71 miljoonaa vuotta sitten, kun Australia, Etelämanner ja Etelä-Amerikka olivat kiinni toisissaan ja suuri maa-alue sijaitsi etelämpänä.
 Suomessa tavatut lajit
 Suomessa ulappakeijulinnut ovat harvinaisuuksia. Alueella on tavattu seuraavat lajit:
 Ulappaliitäjät
 myrskylintu - Fulmarus glacialis
 nokiliitäjä - Puffinus griseus
 pikkuliitäjä - Puffinus puffinus
 Ulappakeijut
 madeirankeiju - Hydrobates castro
 merikeiju - Hydrobates pelagicus
 myrskykeiju - Hydrobates leucorhous
 Lähteet
 Viitteet
 Seulonnan keskeiset artikkelit


text:
Kotromanići su dinastija koja je vladala srednjovjekovnom Bosnom, isprva kao banovi, a kasnije i kao kraljevi, približno od 1250. do 1463. Podrijetlo joj nije razjašnjeno (postoje različite spekulacije o tom, prikaz kojih se može naći u djelima Orbinija i Mandića), prema jednim teorijama je iz krajeva oko Kutine. Moguće je i da potječu iz Donjih kraja. Postoji teorija starijih povjesničara da su Kotromanići germanskog podrijetla.
 Tijekom cijele vladavine Kotromanići su bili, tješnje ili slabije, vazalski povezani s hrvatsko-ugarskim kraljevima.
 Povijest
 Podrijetlo i uspon
 Prvi poznati član dinastije, ban Prijezda I. (o. 1250. - nakon 1287.), bio je rođak i nasljednik bana Mateja Ninoslava. Prijezdu su naslijedili sinovi Prijezda II. i Stjepan I., zvan Kotroman, po kojem je dinastija dobila ime. Banovali su zajedno približno do 1290. godine, a potom je čast bosanskog bana obnašao sam Stjepan. Postoji i teorija da je ban Borić bio predak Kotromanića.
 Godine 1301. Kotromanići su izgubili vlast u Bosni u korist hrvatske velikaške obitelji Šubića. Stjepana I. potisnuo je Mladen I. Bribirski, koji je zavladao Bosnom. Nakon višegodišnjeg izgnanstva Stjepana I. naslijedio je sin Stjepan II., kao vazal Mladena II. Bribirskoga. Taj odnos je prekinut nakon bitke kod Blizne 1322., te je Stjepan II postao vazal izravno hrvatsko-ugarskom kralju Ludoviku Velikom.
 Za svoje vladavine je znatno proširio svoje posjede. Proširio je svoju vlast na Hum, Usoru (sa Solima), a 1326. godine iskoristio je feudalnu anarhiju u Hrvatskoj i stekao vlast u Završju (Tropolju). Njegova kći Elizabeta udala se za ugarsko-hrvatskog kralja Ludovika I. Anžuvinca.
 Stjepana II. naslijedio je nećak Tvrtko I. (ban 1353. – 77.; kralj 1377. – 91.), najistaknutiji vladar iz dinastije. Od vremena njegove vladavine plemićki sabor (stanak) je birao vladare isključivo iz roda Kotromanića. U savezu s kraljem Ludovikom I. i srpskim knezom Lazarom Hrabljenovićem, Tvrtko je porazio moćnog srpskog velikaša Nikolu Altomanovića te preuzeo zapadni dio njegovih oblasti s Polimljem, te gornje Podrinje, Gacko i još neka mjesta, a 1377. zauzeo je Trebinje, Konavle i Dračevicu i proglasio se kraljem Bosne i Srba. Sredinom 1390. proširio je vlast na većinu Dalmacije, osim Zadra, te se okitio naslovom kralja Hrvatske i Dalmacije.
 Za Tvrtkova nasljednika Stjepana Dabiše (1391. – 95.) ojačala je moć drugih velikaša Hrvoja Vukčića Hrvatinića, Pavla Radenovića i Sandalja Hranića Kosače, koji su utjecali na izbor pojedinih vladara u Bosni. Godine 1393. Dabiša je u Đakovu morao sklopiti ugovor o nasljeđivanju s hrvatsko-ugarskim kraljem Žigmundom kojim su njegovi posjedi smanjeni, a ostatak je nakon njegove smrti trebao izravno pripasti (hrvatsko-ugarskom) kralju te se morao odreći pretenzija na hrvatsku krunu. Nakon kratke vladavine Dabišine udovice Jelene Grube (1395. – 98.), na prijestolje u Bosni su došli Stjepan Ostoja (1398-1404., 1409-18), Tvrtko II. Tvrtković (1404. – 09., 1421. – 43. ), Stjepan Ostojić (1418. – 21.) te Stjepan Tomaš Kotromanić (1443. – 61.).
 Za vladavine Stjepana Tomaša došlo je do unutrašnjeg sukoba s moćnim velikašom Stjepanom Vukčićem Kosačom, kojeg je primirila tek turska opasnost, ali samo za kratko.
 Pad dinastije
 Tomaša je naslijedio sin Stjepan Tomašević (1461. – 1463.) koji je dvor preselio iz Trstivnice (Kraljeva Sutjeska) u Jajce zbog neprestane osmanske prijetnje. Suoćen s turskom opasnošću, kralj je zatražio pomoć i krunu od pape Pija II. koji je u studenom 1461. poslao izaslanike u Jajce da okrune Stjepana Tomaševića.
 Godine 1462. sklopio je savez s kraljem Matijašem Korvinom i uskratio plaćanje danka sultanu. Nato je sultan Mehmed II. Osvajač, na proljeće 1463. godine poslao vojsku u Bosnu. Stjepan je pobjegao s dvorom iz Jajca u Ključ koji je turska vojska opsjela. Nakon predaje, Turci su pogubili Stjepana i njegovog strica Radivoja Ostojića, a dinastija Kotromanića nestala je osmanskim osvajanjem njihovih posjeda u (središnjoj) Bosni. Stjepanova maćeha Katarina Kosača i njegova supruga kraljica Mara pobjegli su u Hrvatsku i Dalmaciju; njegovu djecu, Žigmunda i Katarinu su zarobili Turci, te ih odveli zajedno s oko sto tisuća robova. Žigmund (Sigismund) Kotromanić Tomašević, koji je u vrijeme pada (središnje) Bosne vjerojatno imao između 7 i 12 godine, postao je musliman i - pod imenom Ishak-beg (Kraljević, turski Kraloğlu) postao visoki otomanski časnik i državni dužnosnik.
 Godine 1465. sultan je nasuprot bosanskom kralju i banu Nikoli Iločkom, kojeg je imenovao kralj Matijaš Korvin, postavio na vlast u (središnjoj) Bosni, Matiju Radivojevića, sina Radivoja Kotromanića, koji se kao turski eksponenat zadržao na vlasti do oko 1471. godine.
 Posjedi
 Glavni posjedi nalazili su im se u srednjoj Bosni, u dolini rijeke Bosne do Vranduka i u župi Lašvi, koju su darovali Hrvatinićima. Od značajnijih gradova posjedovali su Visoko, Sutjesku, Bobovac, Fojnicu i Kreševo te okolna rudarska naselja. Smrću Hrvoja Vukčića Hrvatinića stekli su Plivsku i Lučku župu s Jajcem, u kojem su stolovala dva posljednja kralja u Bosni.
 Bilješke
 Literatura
 Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, sv. XI, Zagreb, 2006.
 Povijest Hrvata, Srednji vijek, Zagreb, 2003.
 Vanjske poveznice
 Britannica Online
 Hrvatski povijesni portal - Političke prilike srednjovjekovne Bosne (3) - Kuće i dinastije
 HercegBosna.org - O podrijetlu i vlasti Kotromanića
 Vladarske dinastije
 Bosanska i humska vlastela
 Hrvatsko plemstvo