type: other

text:
Dlhuje vám bývalý šéf výplatu? Vieme ako ju získať | Karierainfo.sk
 Od zamestnávateľa nemáme od júna zaplatené výplaty. Náš šéf prevádzku predal a inde si otvoril inú, ale nás tam nezamestnal. Chcel nám dať výpoveď so starým dátumom, ale tú sme mu odmietli podpísať, lebo ani úrad práce by nás spätne nezaevidoval a teraz s nami nekomunikuje . Na syna som mala uplatnený daňový bonus, ale teraz nemám ani ten. Písali sme viacerí aj na inšpektorát práce, ale stále žiadna odpoveď. Čo máme robiť? Čitateľka Hana
 Právnička radí ako získať mzdu, ktorú vám bývalý zamestnávateľ dlhuje:
 Pracovný pomer nebol riadne ukončený výpoveďou, dohodou ani okamžitým skončením a počas jeho trvania má zamestnanec nárok na prideľovanie práce podľa pracovnej zmluvy a nárok na mzdu za prácu. Ak zamestnanec nemôže vykonávať z dôvodu, že mu ju zamestnávateľ neprideľuje, zamestnanec má nárok na náhradu mzdy vo výške jeho priemerného zárobku.
 Zamestnanec môže vymáhať nezaplatenú mzdu od zamestnávateľa súdnou cestou. Predtým ako zamestnanec podá žalobu na súd, môže zamestnávateľovi poslať predžalobnú upomienku resp. posledný pokus o zmier, v ktorej určí zamestnávateľovi dodatočnú lehotu na zaplatenie dlžnej sumy s upozornením, že ak mzdu ani v tejto lehote nezaplatí, podá zamestnanec žalobu na súd. Zamestnanec sa môže domáhať zaplatenia mzdy prostredníctvom návrhu na vydanie platobného rozkazu, ktorý predstavuje skrátenú formu súdneho konania a jeho vzor je zverejnený na v našej poradni.
 Ak zamestnávateľ nevyplatil zamestnancovi nevyplatil mzdu alebo náhradu mzdy alebo ich časť do 15 dní po uplynutí ich splatnosti, zamestnanec môže pracovný pomer okamžite skončiť. Zamestnanec môže okamžite skončiť pracovný pomer iba v lehote jedného mesiaca odo dňa, keď sa o dôvode na okamžité skončenie pracovného pomeru dozvedel. V prípade okamžité skončenia pracovného pomeru zo strany zamestnanca má zamestnanec nárok na náhradu mzdy v sume svojho priemerného mesačného zárobku za výpovednú dobu dvoch mesiacov. Ak nie je možné okamžité skončenia pracovného pomeru z dôvodu, že zamestnanec nevyužil možnosť skončiť pracovný pomer okamžite v lehote jedného mesiaca odo dňa, keď sa o dôvode na okamžité skončenie pracovného pomeru dozvedel, zamestnanec môže podať výpoveď. V prípade výpovede danej zamestnancom zamestnanec nemá nárok na odstupné.
 V prípade, ak zamestnanec nemá príjem, nie je možné ani pribežné uplatnenie daňového bonusu na dieťa, o ktorý sa znižuje priamo daň z príjmu
 Osoba v materiálnej núdzi, ktorá potrebuje právnu pomoc napr. so spísaním žaloby na zamestnávateľa, sa môže obrátiť na Centrum právnej pomoci.
 Ministerstvo práce,sociálnych vecí a rodiny radí ako postupovať na úrade práce:
 Podľa § 34 ods. 2 zákona č. 5/2004 Z. z. o službách zamestnanosti a o zmene a doplnení niektorých zákonov v z.n.p. (ďalej len „zákon o službách zamestnanosti“) skutočnosti rozhodné pre zaradenie do evidencie uchádzačov o zamestnanie osvedčuje občan pri podávaní žiadosti o zaradenie do evidencie uchádzačov o zamestnanie, najneskôr do ôsmich kalendárnych dní odo dňa podania žiadosti o zaradenie do evidencie uchádzačov o zamestnanie, ak tomu nebránia závažné skutočnosti, ktoré je uchádzač o zamestnanie (UoZ) povinný preukázať.
 Súčasťou žiadosti o zaradenie do evidencie UoZ podľa § 34 ods. 2 zákona o službách zamestnanosti je predloženie fotokópie potvrdenia o zamestnaní alebo dokladu o spôsobe skončenia pracovnoprávneho vzťahu alebo obdobného pracovného vzťahu, ak spôsob skončenia pracovnoprávneho vzťahu alebo obdobného pracovného vzťahu nie je uvedený v potvrdení o zamestnaní alebo ak sa potvrdenie o zamestnaní nevydáva (príloha č. 3 písm. A).
 Podľa § 59 ods. 1 zákona č. 311/2001 Z. z. Zákonník práce v z.n.p. pracovný pomer možno skončiť dohodou, výpoveďou, okamžitým skončením, skončením v skúšobnej dobe.
 Podľa § 61 ods. 1 Zákonníka práce výpoveďou môže skončiť pracovný pomer zamestnávateľ aj zamestnanec. Výpoveď musí byť písomná a doručená, inak je neplatná.
 Podľa § 75 ods. 2 zákona č. 311/2001 Z. z. Zákonník práce v z.n.p. pri skončení pracovného pomeru je zamestnávateľ povinný vydať zamestnancovi potvrdenie o zamestnaní a uviesť v ňom najmä dobu trvania pracovného pomeru, druh vykonávaných prác, či sa zo mzdy zamestnanca vykonávajú zrážky, v čí prospech, v akej výške a v akom poradí je pohľadávka, pre ktorú sa majú zrážky ďalej vykonávať, údaje o poskytnutej mzde za vykonanú prácu, o poskytnutej náhrade mzdy a náhrade za čas pracovnej pohotovosti, o zrazených preddavkoch na daň z príjmov a o ďalších skutočnostiach rozhodujúcich pre ročné zúčtovanie preddavkov na daň zo závislej činnosti a z funkčných požitkov a pre výpočet podpory v nezamestnanosti údaj o dohode o zotrvaní v pracovnom pomere u zamestnávateľa po určitú dobu, po vykonaní záverečnej skúšky, alebo maturitnej skúšky, alebo po skončení štúdia, alebo prípravy na povolanie vrátane údaja o tom, kedy sa táto doba skončí (§ 53 ods. 2) a údaj o poskytnutí odchodného podľa § 76a.
 V konkrétnom prípade občana, ktorému zamestnávateľ nevydal žiadny doklad potvrdzujúci jeho pracovnoprávnych vzťah, úrad práce, sociálnych vecí a rodiny (ďalej len „úrad“) prevezme písomnú žiadosť občana o zaradenie do evidencie UoZ a vyzve zamestnávateľa o vydanie požadovaných dokladov. Po ich predložení úrad zaradí občana do evidencie UoZ k dátumu predloženia žiadosti o zaradenie do evidencie UoZ.
 Pri podaní písomnej žiadosti občana o zaradenie do evidencie UoZ odporúčame spolu so žiadosťou predložiť čestné prehlásenie o období trvania pracovnoprávneho vzťahu u konkrétneho zamestnávateľa.
 23.09.2015 | Zdroj: Poradňa, Ministerstvo práce, sociálnych vecí a rodiny SR;


type: legislation

jurisdiction: US

text:
 I
 112th CONGRESS
 1st Session
 H. R. 2709
 IN THE HOUSE OF REPRESENTATIVES
 July 29, 2011
 Mr. Tonko introduced
 the following bill; which was referred to the
 Committee on Ways and
 Means
 A BILL
 To amend the Internal Revenue Code of 1986 to extend the
 payroll tax relief under the HIRE Act, and for other purposes.
 1.Short titleThis Act may be cited as the
 HIRE Now Act of
 2011.
 2.Extension of payroll
 tax forgiveness for hiring unemployed workers under HIRE Act
 (a)Extension
 (1)In
 generalSubsection (d) of
 section 3111 of the Internal Revenue Code of 1986 is amended—
 (A)by striking
 with respect to employment during the period beginning on the day after
 the date of the enactment of this subsection and ending on December 31,
 2010, in paragraph (1) and inserting during the applicable
 period with respect to employment,
 (B)by striking
 January 1, 2011 in paragraph (3) and inserting January 1,
 2012,
 (C)by redesignating
 paragraph (5) as paragraph (6) and by inserting after paragraph (4) the
 following new paragraph:
 (5)Applicable
 periodFor purposes of paragraph (1), the applicable period
 is—
 (A)with respect to
 any qualified individual who begins employment after February 3, 2010, the
 period beginning after March 18, 2010, and ending on December 31, 2010,
 and
 (B)with respect to
 any qualified individual who begins employment after December 31, 2010, the
 period beginning on the day after the date of the enactment of this paragraph
 and ending on December 31, 2011.
 ,
 and
 (D)by inserting
 and
 2011 after 2010 in the heading thereof.
 (2)Railroad
 retirement taxesSubsection
 (c) of section 3221 of such Code is amended—
 (A)by striking
 during the period beginning on the day after the date of the enactment
 of this subsection and ending on December 31, 2010 in paragraph (1) and
 inserting during the applicable period,
 (B)by striking
 January 1, 2011 in paragraph (3) and inserting January 1,
 2012,
 (C)by redesignating
 paragraph (5) as paragraph (6) and by inserting after paragraph (4) the
 following new paragraph:
 (5)Applicable
 periodFor purposes of paragraph (1), the applicable period
 is—
 (A)with respect to
 any qualified individual who begins employment after February 3, 2010, the
 period beginning after March 18, 2010, and ending on December 31, 2010,
 and
 (B)with respect to
 any qualified individual who begins employment after December 31, 2010, the
 period beginning on the day after the date of the enactment of this paragraph
 and ending on December 31, 2011.
 ,
 and
 (D)by inserting
 and
 2011 after 2010 in the heading thereof.
 (b)Transfers to
 certain fundsSection 101 of the Hiring Incentives to Restore
 Employment Act is amended—
 (1)by inserting
 and section 2(a)(1) of the HIRE Now
 Act of 2011 after subsection (a) in
 subsection (c), and
 (2)by inserting
 and section 2(a)(2) of the HIRE Now
 Act of 2011 after paragraph (1) in
 subsection (d)(2).
 (c)Conforming
 amendmentThe heading of section 102 of the Hiring Incentives to
 Restore Employment Act is amended by inserting and 2011 after
 2010.
 (d)Effective
 dateThe amendments made by this section shall apply with respect
 to wages paid with respect to employment after the date of the enactment of
 this Act.


type: caselaw

jurisdiction: EU

text:
 18.11.2006
 SL
 Uradni list Evropske unije
 C 281/41
 Tožba, vložena 25. septembra 2006 — Helenska republika proti Komisiji
 (Zadeva T-263/06)
 (2006/C 281/72)
 Jezik postopka: grščina
 Stranke
 Tožeča stranka: Helenska republika (Zastopnika: I. Chalkias, G. Kanellopoulos)
 Tožena stranka: Komisija Evropskih skupnosti
 Predlogi tožeče stranke
 —
 naj se razglasi ničnost Odločbe Komisije z dne 27. julija 2006 o izključitvi nekaterih izdatkov držav članic iz naslova Jamstvenega oddelka Evropskega kmetijskega usmerjevalnega in jamstvenega sklada (EKUJS), Oddelek za jamstva, iz financiranja Skupnosti, ki je bila notificirana pod številko K(2006)3331 konč. in objavljena pod številko 2006/554/ES (1),
 —
 podredno, naj se jo spremeni v smislu, opredeljenem spodaj,
 —
 Komisiji Evropskih skupnosti naloži plačilo stroškov.
 Tožbeni razlogi in bistvene trditve
 Komisija je z izpodbijano odločbo pri potrjevanju obračunov v smislu Uredbe (ES) št. 729/70 (2) izključila iz financiranja Skupnosti, med drugim, določene izdatke, ki jih je imela Helenska republika na področju ukrepov, ki spremljajo poljedelski razvoj in so bili prijavljeni iz naslova jamstvenega sklada EKUJS.
 Tožeča stranka kot splošni razlog za razglasitev ničnosti Odločbe Komisije K (2006) 3331 konč. navaja bistveno kršitev postopkovne določbe v zvezi s potrjevanjem obračunov iz člena 8(1), tretji pododstavek, (a) Uredbe št. 1663/95 (3). Zlasti trdi, da se Komisija z grškimi organi ni pogovorila glede ocene teže kršitev, ki se jim jih pripisuje, niti glede finančne izgube za Skupnost; podredno se sklicuje na nepristojnost ratione temporis Komisije, da naloži zadevne finančne popravke.
 (1) UL L 218, 9.8.2006, str. 12.
 (2) Uredba Sveta (EGS) št. 729/70 z dne 21. aprila 1970 o financiranju skupne kmetijske politike (UL L 94, 28.4.1970, str. 13).
 (3) Uredba Komisije (ES) št. 1663/95 z dne 7. julija 1995 o določitvi podrobnih pravil za uporabo Uredbe Sveta (EGS) št. 729/70 v zvezi s postopkom za potrditev obračuna Jamstvenega oddelka EKUJS (UL L 158, 8.7.1995, str. 6).


text:
 9.3.2013
 ET
 Euroopa Liidu Teataja
 C 71/20
 Üldkohtu 10. jaanuari 2013. aasta määrus — MyTravel versus komisjon
 (Kohtuasi T-403/05 RENV) (1)
 (Institutsioonide dokumentidega tutvumine - Üldkohtu tühistatud koondumisotsust puudutavad dokumendid - Tutvumise võimaldamisest keeldumine - Otsuse tegemise vajaduse äralangemine)
 2013/C 71/31
 Kohtumenetluse keel: inglise
 Pooled
 Hageja: MyTravel Group plc (Rochdale, Lancashire, Ühendkuningriik) (esindajad: solicitor S. Cardell, solicitor B. Louveaux, solicitor P. Walter ja solicitor P. Horan, hiljem solicitor B. Louveaux, solicitor P. Walter ja solicitor P. Horan)
 Kostja: Euroopa Komisjon (esindajad: C. O’Reilly ja P. Costa de Oliveira, hiljem P. Costa de Oliveira)
 Hageja toetuseks menetlusse astujad: Rootsi Kuningriik (esindajad: A. Falk, C. Meyer Seitz, C. Stege ja U. Persson, hiljem A. Falk ja U. Persson), Taani Kuningriik (esindajad: C. H. Vang ja V. Pasternak Jørgensen), Madalmaade Kuningriik (esindajad: C. Wissels ja J. Langer) ja Soome Vabariik (esindaja: J. Heliskoski)
 Kostja toetuseks menetlusse astujad: Saksamaa Liitvabariik (esindajad: M. Lumma ja B. Klein), Prantsuse Vabariik (esindajad: E. Belliard, G. de Bergues ja A. Adam) ja Suurbritannia ja Põhja-Iiri Ühendkuningriik (esindajad: E. Jenkinson ja S. Ossowski)
 Ese
 Nõue tühistada komisjoni 5. septembri (D(2005) 8461) ja 12. oktoobri 2005. aasta (D(2005) 9763) otsused, millega hagejale keelduti andmast võimalust tutvuda teatavate komisjoni 22. septembri 1999. aasta otsust 2000/276/EÜ, millega koondumine tunnistati ühisturuga ja EMP lepinguga kokkusobimatuks (asi IV/M.1524 — Airtours vs. First Choice) (EÜT 2000, L 93, lk 1), ettevalmistavate dokumentidega ja dokumentidega, mis komisjoni talitused koostasid pärast nimetatud otsuse tühistamist Üldohtu 6. juuni 2002. aasta otsusega kohtuasjas T-342/99: Airtours vs. komisjon (EKL 2002, lk II-2585).
 Resolutsioon
 1.
 Otsuse tegemise vajadus on ära langenud.
 2.
 Jätta MyTravel Group plc kanda pool tema kohtukuludest kohtuasjades T-403/05 ja T-403/05 RENV ning mõista temalt välja pool Euroopa Komisjoni kohtukuludest kohtuasjades T-403/05 ja T-403/05 RENV.
 3.
 Jätta Euroopa Komisjoni kanda pool tema kohtukuludest kohtuasjades T-403/05 ja T-403/05 RENV ning mõista temalt välja pool MyTravel Group plc kohtukuludest kohtasjades T-403/05 ja T-403/05 RENV.
 4.
 Jätta Euroopa Komisjoni kohtukulud tema enda kanda ja mõista temalt välja Rootsi Kuningriigi kohtukulud kohtuasjas C-506/08 P.
 5.
 Jätta Rootsi Kuningriigi kohtukulud kohtuasjas T-403/05 RENV tema enda kanda.
 6.
 Jätta Taani Kuningriigi, Saksamaa Liitvabariigi, Prantsuse Vabariigi, Madalmaade Kuningriigi, Soome Vabariigi ja Suurbritannia ja Põhja-Iiri Ühendkuningriigi kohtukulud kohtuasjades C-506/08 P ja T-403/05 RENV nende endi kanda.
 (1) ELT C 10, 14.1.2006.


type: wikipedia

text:
RPO Ryś (ros. РПО Рысь) - radziecki rakietowy miotacz ognia.
 Wady klasycznych plecakowych miotaczy ognia sprawiły, że w USA podjęto w latach sześćdziesiątych prace nad bronią, która mogłaby je zastąpić. W ich efekcie, pod koniec lat sześćdziesiątych XX w., armia amerykańska zaczęła eksploatować niewielkie ilości eksperymentalnych XM191.
 Prace te wzbudziły spore zainteresowanie w ZSRR. W 1972 roku powstał pierwszy prototyp, a w 1974 rozpoczęły się próby wojskowe nowej broni, która rok później została przyjęta do uzbrojenia jako RPO Ryś (RPO od riekatywnyj piechotnyj ogniemiot - rakietowy miotacz ognia piechoty). Poza pociskami zapalającymi (Ryś-Z), można było z niego odpalać pociski dymne (Ryś-D).
 W następnych latach RPO Ryś był używany przez armię radziecką w czasie wojny afgańskiej. Zebrane tam doświadczenia wykazały, że Ryś jest bardzo skuteczną bronią. Lepszym jednak rozwiązaniem jest rakietowy miotacz ognia jednorazowego użytku. Dlatego po wprowadzeniu w 1980 roku do uzbrojenia jednorazowego miotacza ognia RPO Trzmiel, produkcję Rysia zakończono.
 Miotacze RPO Ryś używane były także w kompanii miotaczy ognia Wojska Polskiego, od późnych lat 70. do przełomu lat 80. i 90. - do czasu zużycia zakupionego jednorazowo zapasu amunicji i wyczerpania resursów.
 Opis techniczny
 Miotacz ognia RPO jest jednostrzałową bronią zespołową. Składa się z lufy, mechanizmu spustowego, przyrządów celowniczych i dwójnogu. Pocisk w jednorazowym pojemniku jest dołączany od tyłu wyrzutni. Po wciśnięciu spustu impuls elektryczny powoduje odpalenie silnika rakietowego pocisku. Silnik pracuje bardzo krótko (kończy prace zanim pocisk opuści wyrzutnię) i oddziela się od stabilizowanej brzechwowo głowicy po opuszczeniu wyrzutni. Pociski zawierają po 4 l mieszanki napalmowej.
 Dane taktyczno-techniczne
 Przypisy
 Radzieckie granatniki
 Radzieckie i rosyjskie miotacze ognia


text:
Podolínec je mesto v okrese Stará Ľubovňa.
 Polohopis
 Mesto leží v severnej časti Popradskej kotliny, približne v polovici cesty medzi Kežmarkom a Starou Ľubovňou. Mestom prechádza cesta I/77 a železničná trať Poprad-Tatry – Plaveč, ktorá tu má stanicu.
 Vodné toky
 rieka Poprad, v smere toku do nej na území mesta postupne ústia:
 Holumnický potok (sprava)
 Hladký potok (zľava)
 Krížny potok (zľava)
 Lomnický potok (sprava)
 Ulice
 Baštová, Bernolákova, Družstevná, Gen. Štefánika, Hliník, Hviezdoslavova, J. Hollého, J. Smreka, Kláštorná, Kukučínova, Lesná, Letná, Moyzesova, Sládkovičova, Sv. Anny, Školská, Štúrova, T. Vansovej, Tatranská.
 Dejiny
 Prvá písomná zmienka o Podolínci je z roku 1235.
 Na mieste pôvodnej slovanskej osady, zničenej v rokoch 1241 a 1285 mongolmi, veľmi rýchlo vyrástlo osídlenie, ktoré už v roku 1292 dostalo mestské privilégiá a koncom 13. storočia sa aj opevnilo. V tomto období sa stavebne rozvíjalo, o čom svedčia dve pamiatky – najstaršie časti farského kostola a kaplnky na cintoríne (románska apsida). Na obdobie stredoveku sa viažu aj dve najdôležitejšie stavby – gotická časť farského kostola z druhej polovice 14. storočia a hradby z 15. a 16. storočia, z ktorých značná časť sa zachovala dodnes. Začiatkom 15. storočia vznikol, pravdepodobne na mieste dnešného mestského úradu, v súčasnosti už neexistujúci, gotický hrad, a ten sa stal centrom podolínskeho panstva. 17. storočie sa najviditeľnejšie zapísalo do stavebného obrazu Podolínca renesančnou zvonicou na námestí z roku 1659 a väčšinou meštianskych neskororenesančných domov. Už mimo hradieb postavili v polovici 17. storočia kláštor a dvojvežový kostol rádu piaristov, ktoré sa po polovici 18. storočia ďalej upravovali.
 V roku 1412 ho uhorský kráľ Žigmund povyšuje na slobodné kráľovské mesto, ktoré vzápätí dal do poľského zálohu spolu s ďalšími spišskými mestami (1412 – 1772). Keď sa mesto v roku 1772 znovu vrátilo do Uhorska, stalo sa členom zväzu 16 spišských miest.
 Remeslá a obchod, ktoré v predchádzajúcich storočiach zabezpečovali jeho postavenie, však pomaly začali upadať.
 Neskôr sem siahala železničná trať z Popradu, ktorú v 60. rokoch 20. storočia predĺžili do Plavča, čím silnejšie spojili severný Spiš s ostatným Slovenskom.
 Podolínec mal v roku 1980 2624 obyvateľov a patril do okresu Stará Ľubovňa.
 Obyvateľstvo
 Etnické zloženie obyvateľstva
 Slováci – 94,71 %
 Rómovia – 4,00 %
 Česi – 0,25 %
 Rusíni – 0,16 %
 Ukrajinci – 0,16 %
 Nemci – 0,03 %
 a iní
 Náboženské zloženie obyvateľstva
 rímski katolíci – 90,89 %
 grécki katolíci – 2,84 %
 evanjelici a.v. – 2,24 %
 bez vyznania – 2,14 %
 pravoslávni – 0,22 %
 a iní
 Kultúra a zaujímavosti
 Pamiatky
 Jadro bývalého slobodného kráľovského mesta Podolínec tvorí námestie nepravidelného pôdorysu s historickou meštianskou architektúrou, centrálne umiestneným farským kostolom Nanebovzatia Panny Márie a typickou spišskou renesančnou zvonicou. Západne aj východne od námestia sa rozprestierajú dve historické ulice. Celok je lemovaný čiastočne dochovaným súborom mestských hradieb. Mestské jadro bolo v roku 1991 pre svoje pamiatkové hodnoty vyhlásené za mestskú pamiatkovú rezerváciu.
 Sakrálne pamiatky
 Rímskokatolícky Kostol sv. Anny, jednoloďová pôvodne románska stavba s podkovovitou apsidou a malou strešnou vežou, z druhej polovice 13. storočia. Nachádza sa v areáli cintorína. Pôvodne išlo o osembokú rotundu s podkovovitou apsidou. Tá bola rozšírená na začiatku 17. storočia o loď zbúraním troch západných strán rotundy. Obnovou prešla v rokoch 1880, 1970 a naposledy v roku 1992. Apsida, zaklenutá pôvodnou konchou má pôvodné románske okná. Oktogón rotundy je zaklenutý kláštornou klenbou bez rebier. V interiéri sa nachádza barokový hlavný oltár sv. Anny Metercie zo 17. storočia. Ďalej sa tu nachádza bočný oltár sv. Jána Krstiteľa, polychrómovaná drevorezba z druhej polovice 17. storočia. Druhý bočný oltár je zasvätený sv. Michalovi archanjelovi, pochádza z rovnakého obdobia. Kazateľnica je renesančná z roku 1658, na parapete sú maľby Krista, sv. Petra a Pavla a sv. Anny Metercie. Fasády kostola sú hladké s polkruhovo ukončenými oknami a opornými piliermi. Veža, sanktusník, je umiestnená na vrchole pôvodnej rotundy, má barokovú helmicu pokrytú šindľom.
 Rímskokatolícky Kostol nanebovzatia Panny Márie, jednoloďová ranogotická stavba s polygonálnym ukončením presbytéria a predstavanou vežou, z konca 13. storočia. V období okolo polovice 14. storočia prešiel kostol zásadnou prestavbou, keď bol novo zaklenutý a interiér bol vymaľovaný dodnes zachovanými nástennými maľbami. Ďalšími úpravami prešiel v renesancii a po požiari v roku 1684. V prvej polovici 18. storočia bol barokizovaný, vznikli severná a južná bočná kaplnka. Prefasádovaný v duchu klasicizmu bol po roku 1789, keď Podolínec postihlo zemetrasenie. Obnovou prešiel v roku 1803 a v rokoch 1910-1912, keď boli odkryté a reštaurované nástenné maľby. V interiéri sa nachádzajú gotické rebrové klenby. Presbytérium pokrývajú nástenné maľby z obdobia okolo polovice 14. storočia, zachytávajú výjavy zo života Krista, vrátane zriedkavého obrazu Infantia Christi. Neskorogotické pastofórium v presbytériu má pôvodnú kovovú mriežku. Gotická krstiteľnica je bronzová z druhej polovice 14. storočia zo spišskonovoveskej dielne. Hlavný oltár Nanebovzatia Panny je baroková polychrómovaná drevorezba z roku 1723. Bočné oltáre sú taktiež barokové, oltár sv. Kataríny Alexandrijskej z prvej tretiny 18. storočia, oltár sv. Mikuláša biskupa z obdobia pred rokom 1728, oltár sv. Anny Metercie z druhej polovice 17. storočia, oltár Veraikon z prvej polovice 18. storočia s obrazom z roku 1687, oltár sv. Kunigundy Kráľovnej z roku 1718 a oltár sv. Michala Archanjela zo začiatku 18. storočia. Kazateľnica je baroková polychrómovaná drevorezba z roku 1723. Organ od značky Rieger je z roku 1902. Fasády kostola sú hladké, členené opornými piliermi a termálnymi oknami. Veža má v hornej časti priebežnú ochodzu, ukončená je barokovou helmicou s laternou. Nad presbytériom je dekoratívny sanktusník s barokovou helmicou.
 Rímskokatolícky Kostol sv. Stanislava a piaristický kláštor, ranobarokový koplex z rokov 1642–1648. Komplex kláštora založil Stanislav Ľubomírsky, správca spišských miest v poľskom zálohu. Autorom projektu je taliansky staviteľ Bartolomej, komplex dostaval viedenský staviteľ Pochsberger. Komplex tvorí centrálne umiestnený kláštorný kostol lemovaný dvojpodlažnými kláštornými budovami s vnútorným nádvorím na oboch stranách. Severné nádvorie bolo hospodárskym dvorom kláštora, južné rajským dvorom. Nárožia kláštora sú ukončené vežami so stanovými strechami. Kostol sv. Stanislava je jednoloďová stavba s pravouhlým ukončením presbytéria a dvojicou veží tvoriacich súčasť jej hmoty. Interiér je zaklenutý valenou klenbou s lunetami. Nachádza sa tu hodnotné barokové zariadenie. Hlavný oltár sv. Stanislava je barokový z roku 1688. Tvorí ho desať metrov vysoký barokový obraz od neznámeho autora. Ďalej sa v interiéri nachádzajú barokové bočné oltáre, oltár Panny Márie z druhej tretiny 18. storočia, oltár sv. Kríža z rovnakého obdobia, oltár sv. Filipa Neri z roku 1763 a oltár sv. Kataríny Alexandrijskej zo šesťdediatych rokov 18. storočia. Kazateľnica je neskorobaroková, z roku okolo 1763. Priečelie kostola je trojetážové s dominantným rizalitom. V spodnej časti dekoroavané bosážou, v strednej úrovni je lemované pilastrami. Horná úroveň je lemovaná pilastrami a výraznými volútami a ukončená trojuholníkovým štítom s tympanónom. Uprostred horného poľa je dekoratívny kovaný balkón. Veže majú nárožné bosáže, ukončené sú korunnými rímsami s terčíkmi a barokovými helmicami s laternami. Pod kosotlom sú umiestnené krypty. Budovy kláštora majú strohé fasády tvorené oknami s osteniami s rožnými uchami.
 Kaplnka sv. Jána nepomuckého, barokovo-klasicistická stavba s polygonálnym záverom, z roku 1779. Priečelie sa oblúkovým otvorom otvára do jej interiéru. Lemované je pilastrami a ukončené segmentovým štítom s motívom girlandy. V interiéri sa nachádza kamenná socha sv. Jána Nepomuckého z roku 1792, umiestnená na barokovom stĺpe lemovanom sochami dvoch anjelov – svetlonošov.
 Ostatné pamiatky
 Ratúš, mestský úrad, ide o dvojpodlažnú stavbu na pôdoryse písmena T s valbovou strechou, v jadre stredoveký mestský hrad zo začiatku 15. storočia. Objekt výrazne prestavali za Sebastiána Ľubomírskeho v roku 1593, čo pripomína pamätná tabuľa umiestnená na priečelí budovy. Objekt v 19. storočí chátral a premenil sa na ruinu, ktorá bola následne v roku 1903 prestavaná na objekt radnice. Fasády objektu sú horizontálne členené profilovanou kordónovou rímsou, nárožia majú bosáže. Portál a vedľajšie okno sú taktiež lemované bosážou. Ku vstupu vedie travertínové reprezentatívne schodisko. Okná majú v parteri profilované šambrány, na poschodí segmentovo ukončené s nadokennou rímsou.
 Mestské opevnenie, dodnes parciálne zachované, tvorilo pôvodne súvislé mestské hradby obkolesujúce mestské jadro, 18 bášt a tri strážne veže a dve mestské brány – severná a južná. Vznikli ako jedny z prvých na území dnešného Slovenska, na konci 13. storočia. Do dnešnej podoby sa dostlai v 15. a 16. storočí. V 80. rokoch prešli dochované úseky komplexnou obnovou. V súčasnosti existuje úsek hradieb v južnej časti mesta s troma baštami a v severnej časti mesta so štyrmi baštami a obrannou vežou. Svoje vlastné opevnenie mal aj mestský hrad a mladšie opevnenie má čiastočne dochované aj piaristický kláštor.
 Renesančná zvonica, murovaná štvorpodlažná stavba na pôdoryse štvorca z roku 1659. Stojí na mieste staršej stredovekej zvonice. Patrí do súboru spišských renesančných zvoníc. Fasáda zvonice je dekorovaná nárožnou bosážou. Domnujú jej polkruovo ukončené rezonančné otvory a dekoratívna štítková atika. Pôvodne bola dekorovaná sgrafitom. Do zvonice vedú tri vstupy, severný vedie do polozapusteného suterénu, kde sa nachádzal mestský sklad.
 Pravidelné podujatia
 Modlitby chvál každú prvú nedeľu po prvom piatku v mesiaci. Organizuje rehoľa Redemptoristov v spolupráci s laickým spoločenstvom Rieka života.
 Doprava
 Cez mesto vedie železničná trať Poprad – Plaveč. Je tu aj autobusová stanica, na ktorej stoja prímestké aj diaľkové linky.
 Osobnosti mesta
 Pôsobili tu
 Gyula Krúdy (* 1878 - † 1933), maďarský spisovateľ a novinár. V meste študoval na gymnáziu v rokoch 1888–1891.
 Partnerské mestá
 Gmina Rytro, Poľsko
 Pozri aj
 Zoznam kultúrnych pamiatok v Podolínci
 Referencie
 Iné projekty
 Externé odkazy
 Oficiálna stránka mesta
 Apsida.sk– profil románskej kaplnky
 Apsida.sk– profil gotického kostola
 Literatúra
 PISOŇ, Štefan: Naše mestá. Bratislava : Mladé letá, 1984. 318 s. Bez ISBN.
 KOLEKTÍV: Autoatlas ČSFR. Bratislava : Slovenská kartografia, 1991. 180 s. ISBN 80-7103-041-4
 Okres Stará Ľubovňa
 Mestá na Slovensku
 Mestské pamiatkové rezervácie na Slovensku


text:
Alergen – każdy antygen zewnątrzpochodny wywołujący reakcję alergiczną (uczuleniową, zależną od przeciwciał IgE lub niezależną od nich). Alergeny nie posiadają wspólnej budowy chemicznej i strukturalnej. Mogą to być substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, a także różne proste związki chemiczne o charakterze haptenów, na przykład leki. Większość alergenów jest białkami lub glikoproteinami o masie cząsteczkowej od 10 kDa do 40 kDa (znane są również alergeny o masie mniejszej tj. 3 kDa. i większej do 100 kDa). Wielkość cząsteczek alergenu determinuje jego immunogenność i zdolność do przenikania przez błonę śluzową.
 Typologia
 Alergeny dzielimy na:
 wziewne (aeroalergeny, inhalacyjne) – są to alergeny występujące w powietrzu, które dostają się do organizmu drogą wziewną. Należą do nich czynniki o właściwościach alergogennych występujące w pomieszczeniach zamkniętych (tj. kurz, czyli wszystko to co wchodzi w jego skład: szczątki roślin, roztocze, szczątki zwierząt, karaluchów, grzybów pleśniowych – potoczne pleśni) oraz alergeny występujące w środowisku zewnętrznym (tj. ziarnka pyłków roślin, zarodniki grzybów pleśniowych);
 pokarmowe - czyli substancje o budowie białkowej zawarte w pokarmach roślinnych lub zwierzęcych, które dostają się do naszego organizmu razem z pokarmem, np. owoalbumina (albumina jaja kurzego) i po spożyciu wywołują niepożądane reakcje kliniczne. Około 220-250 milionów ludzi na całym świecie może mieć alergię pokarmową;
 kontaktowe - wywołujące reakcję alergiczną po bezpośrednim zetknięciu ze skórą osoby uczulonej. Do tej grupy alergenów należą na przykład lateks, niektóre metale (nikiel, chrom), a także substancje zapachowe, dodatki do gumy, formaldehyd, parafenylenodiamina, konserwanty kosmetyków, środki odkażające, tworzywa sztuczne.
 leki, szczególnie antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny, sulfonamidy), kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz kuraropochodne leki stosowane w anestezji. Niepożądane reakcje lekowe występują u prawie 1/10 światowej populacji i u prawie 20% wszystkich chorych hospitalizowanych. Ponad 10% skutków ubocznych stanowią nieprzewidywalne reakcje nadwrażliwości.
 Ze względu na okres ekspozycji alergeny dzieli się na:
 sezonowe (pyłek roślin, grzyby pleśniowe)
 całoroczne (roztocze kurzu domowego, alergeny zwierząt domowych).
 Nomenklatura
 Alergeny nie wykazują szczególnych podobieństw, nie można więc określić, czy dana substancja może być alergenem, czy nie. Stosuje się natomiast ujednolicone nazewnictwo alergenów – opracowane przez Podkomitet Nazewnictwa Alergenów Międzynarodowej Unii Towarzystw Immunologicznych – składające się z trzech członów:
 skrót nazwy rodzajowej organizmu, z którego pochodzi alergen (pierwsze trzy litery nazwy rodzajowej)
 skrót nazwy gatunkowej tego organizmu (pierwsza litera nazwy gatunkowej)
 liczba arabska oznaczająca konkretny antygen danego organizmu (zwykle według kolejności odkrycia danego alergenu). W przypadku istnienia kilku izoform alergenu do liczby dodaje się kolejne małe litery alfabetu łacińskiego (przykład: Der p 1 oznacza antygen nr 1 wyizolowany z Dermatophagoides pteronyssinus). Zwykle antygeny najsilniej uczulające są oznaczone cyfrą 1 i noszą nazwę alergenów głównych, czyli takich, które uczulają ponad 50% pacjentów danej grupy. Der p 1 jest antygenem głównym, gdyż u ponad 50% pacjentów uczulonych na kurz stwierdza się także uczulenie na ten właśnie alergen. Alergeny uczulające mniej niż 50% osób w danej grupie są nazywane alergenami słabymi (lub alergenami mniejszymi).
 Najczęściej uczulające alergeny
 Najczęściej spotykane alergeny to:
 dym papierosowy i smog. W skład smogu miejskiego wchodzi kurz o silnym potencjale alergizującym, podejrzewa się także udział węglowodorów aromatycznych, obecnych także w dymie papierosowym i odpowiedzialnych za jego właściwości alergogenne.
 roztocze – szczególnie alergogenne są gatunki z rodzajów Dermatophagoides oraz Euroglyphus. Alergeny pochodzące z roztoczy to enzymy jelitowe obecne w ich odchodach (grupa 1 alergenów roztoczy) oraz białka tkanek (grupa 2 alergenów roztoczy).
 kurz – jego potencjał alergizujący jest często związany z istnieniem w nim roztoczy, ich odchodów lub fragmentów tkanek. Gatunkiem odpowiedzialnym zwykle za alergiczne właściwości kurzu jest Dermatophagoides pteronyssinus.
 pyłki roślin wywołujące alergię szczególnie często i występujące w polskim klimacie w okresie od marca do października, głównie pyłki drzew wiatropylnych (np. brzozy, olchy, wierzby, topoli, dębu), traw i zbóż (rośliny uprawne z rodziny traw) oraz chwastów (bylicy, komosy, pokrzywy zwyczajnej, babki lancetowatej). W Polsce zdecydowanie częściej uczulają trawy i chwasty niż pyłki drzew, co związane jest z powszechnością tego typu roślinności i dłuższym okresem pylenia.
 sierść zwierzęca – najsilniejsze właściwości uczulające wykazują alergeny kota (ponad 50% uczulonych na alergeny zwierzęce). W dalszej kolejności wymienia się alergeny psa, świnki morskiej, myszy i królika – wszystkie zawarte są tak w sierści i złuszczonym naskórku, jak i w wydzielinach (ślina) i wydalinach (mocz i kał) tych zwierząt.
 jad owadów błonkoskrzydłych – powoduje reakcje miejscowe, to znaczy dotyczące tkanek skórnych (duża reakcja miejscowa w okolicy użądlenia, czyli o średnicy większej niż 10 cm i trwająca dłużej niż 24 godziny), oraz ustrojowe. Łagodne reakcje ustrojowe mogą ograniczać się jedynie do skóry (jako nagły rumień twarzy, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy). Cięższe reakcje ogólnoustrojowe mogą wywoływać skurcz oskrzeli, obrzęk krtani i obniżenie ciśnienia tętniczego (anafilaksja), co bezpośrednio grozi śmiercią. Reakcje śmiertelne występują u prawie 50% osób, u których nie udokumentowano wcześniejszej reakcji układowej;
 alergeny pokarmowe – przede wszystkim: alergeny mleka krowiego, jaja, ryb i skorupiaków, soi i pszenicy, orzechów, a szczególnie orzeszków ziemnych
 grzyby mikroskopijne – grzyby z rodzaju Alternaria i Cladosporium, a w dalszej kolejności Penicillium i Aspergillus są najważniejszym źródłem alergenów pleśniowych. Najczęstszą przyczyną uczuleń są alergeny gatunku Alternaria alternata, chociaż u większości chorych współistnieje nadwrażliwość na alergeny kilku gatunków grzybów. Zazwyczaj obserwuje się występowanie objawów przez cały rok z wyraźnym nasileniem w okresie letnim i jesiennym. Związane jest to z cyklem występowania zarodników grzybów w powietrzu.
 pasożyty, na przykład owsik.
 Alergeny reagujące krzyżowo
 Fragmentami budowy antygenów są epitopy, czyli determinanty antygenowe łączące się bezpośrednio z przeciwciałem. Alergeny mają charakter wieloważny. Oznacza to, że jeden alergen posiada wiele (od kilku do kilkudziesięciu) epitopów rozpoznawanych przez układ immunologiczny. O reaktywności krzyżowej mówimy, gdy jedno przeciwciało (lub receptor komórki T) reaguje z dwoma alergenami. Dzieje się tak, gdy dane antygeny posiadają epitopy identyczne lub o bardzo zbliżonej budowie. Wówczas przeciwciała swoiste IgE nie rozpoznają różnic pomiędzy nimi. Do reakcji krzyżowej dochodzi, gdy alergen inny, niż ten, który wywołał uczulenie, powoduje reakcję alergiczną. Za taką reaktywność krzyżową odpowiedzialna jest sekwencja aminokwasów i homologia sekwencji białek antygenów. Wystąpienie reakcji krzyżowej uznawane jest za wysoce prawdopodobne, gdy homologia sekwencji białek sięga 70%. Przy homologii nieprzekraczającej 50% reakcja krzyżowa uważana jest za rzadką. Homologia białek może dotyczyć zarówno gatunkowo spokrewnionych alergenów (między pyłkami różnych roślin czy rodzajami roztoczy), jak i niespokrewnionych (na linii rośliny – warzywa/ owoce).
 Najczęściej obserwuje się przypadki:
 cierpiących na alergie na pyłek brzozy (olchy/leszczyny) z jednoczesnym uczuleniem na jabłka, morele, wiśnie, czereśnie, seler, marchew i pietruszkę
 osób uczulonych na trawy z towarzyszącym uczuleniem na melony, arbuzy, pomidory, soję i pomarańcze
 pacjentów z uczuleniem na bylicę z równoległym uczuleniem na banany i arbuzy
 chorych uczulonych na lateks z objawami alergii po spożyciu bananów, fig, awokado i kiwi
 osób uczulonych na sierść kota reagujących również na wieprzowinę
 alergików nadwrażliwych na trawy z jednoczesnym uczuleniem na pomidory, melona, pietruszkę, soję, imbir, tymianek i orzeszki ziemne.
 Rola alergenów w reakcji alergicznej
 Alergeny powodują swoistą nadwrażliwość organizmu (alergię) u osób o osobniczej predyspozycji do alergii – tzw. skaza atopowa. Posiadają zdolność pobudzania organizmu do produkcji swoistych przeciwciał IgE lub komórek swoiście reagujących na określony alergen. W przypadku pierwszego kontaktu osoby z uczulającym czynnikiem (poprzez połknięcie czy wdychanie) alergen zostaje rozpoznany przez makrofagi – komórki licznie występujące w skórze i błonach śluzowych, będące podstawą obrony immunologicznej organizmu. Informacja o zetknięciu się z alergenem zostaje przekazana limfocytom B, które po przekształceniu się w plazmocyty wytwarzają immunoglobuliny typu E (IgE) – ostatecznie odpowiedzialne za reakcję alergiczną. Przeciwciała IgE są specyficzne dla danego alergenu i występują wyłącznie u osobników uczulonych na daną substancję. W wyniku powtórnego kontaktu z danym antygenem przeciwciała IgE wiążą się z mastocytami w skórze i błonach śluzowych, a następnie przechwytują alergen. Przyłączenie alergenu do wytworzonych w organizmie przeciwciał powoduje degranulację (uwolnienie małych granulek zawierających substancje chemiczne – głównie histaminę – odpowiedzialne za rozwój stanu zapalnego) mastocytów i bazofili (leukocytów). Tą drogą dochodzi do rozwoju odpowiedzi zapalnej na kontakt z alergenem. Może ona przybierać różne formy – w zależności od zajętego narządu (np. nos – katar sienny, oko – alergiczne zapalenie spojówek, skóra – pokrzywka). Uczulenie na poszczególne alergeny wykrywają testy skórne (testy punktowe, testy śródskórne, testy płatkowe), badania na obecność swoistych przeciwciał (testy RAST, RIA, FEIA), oraz prowokacje alergenowe.
 Choroby alergiczne wywoływane przez alergeny
 Reakcja zapalna na kontakt z alergenem może przybrać różne postacie kliniczne, między innymi:
 alergiczny nieżyt nosa – zespół objawów (wyciek wodnistej wydzieliny, świąd, upośledzenie drożności nosa, kichanie, zaburzenia węchu) wywołanych przez alergiczny proces zapalny toczący się w błonie śluzowej nosa głównie jako rekcja na kontakt z alergenami wziewnymi – całorocznymi i/lub sezonowymi
 alergiczne zapalenie spojówek – wielopostaciowe schorzenie rozwijające się na podłożu reakcji alergicznej w obrębie spojówki oka – niekiedy także skóry powiek, a w najgroźniejszej postaci rogówki – dające głównie objawy przekrwienia i obrzęku spojówek, łzawienia i świądu będące efektem przedostania się alergenu (np. pyłek roślinny, lek, roztocze) do worka spojówkowego
 astma oskrzelowa – przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, gdzie proces zapalny toczy się w obrębie błony śluzowej drzewa oskrzelowego i jest przyczyną nadreaktywności oskrzeli, co skutkuje powstaniem świszczącego oddechu, duszności i kaszlu. Do jej rozwoju przyczyniają się alergeny pyłków roślin, kurzu domowego, pleśni, odzwierzęce, a także zanieczyszczenia i dym papierosowy obecne w powietrzu.
 pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy – zaburzenia w mikrokrążeniu skóry polegające na rozszerzeniu naczyń i zwiększeniu ich przepustowości z wtórnym pojawieniem się agregatów białkowych w skórze właściwej, obrzękiem włókien kolagenowych i rozszerzeniem naczyń brodawek skórnych (w przypadku przenikania przekaźników do powierzchniowych warstw skóry powstaje bąbel pokrzywkowy, a do tkanki podskórnej i skóry właściwej – obrzęk naczynioruchowy). Mogą wywołać je alergeny pokarmowe i dodatki do żywności, leki, alergeny kontaktowe (np. sierść kota) i pyłki roślin (a zwłaszcza przypominające je alergeny zjadanych owoców czy warzyw – zespół alergii jamy ustnej);
 atopowe zapalenie skóry – najczęstsza choroba zapalna skóry o zróżnicowanym spektrum klinicznym, zwykle rozpoznawana we wczesnym dzieciństwie, której towarzyszą zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego oraz zmiany w fizjologii i budowie skóry. W patogenezie AZS główną rolę odgrywają alergeny pokarmowe, ale też alergeny powietrznopochodne (roślinne, odzwierzęce, kurzu i pleśni, pochodzenia grzybiczego i bakteryjnego).
 alergiczny wyprysk kontaktowy – zmiany skórne powstałe w wyniku reakcji alergicznej typu komórkowego, w których wykwitem pierwotnym jest grudka wysiękowa i pęcherzyk, przebiegające ze świądem i ulokowane na skórze najczęściej stykającej się z alergenem (np. lekiem, gumą czy niklem)
 wstrząs anafilaktyczny – ciężka, zagrażająca życiu, ogólna reakcja nadwrażliwości na alergen (np. leki, lateks, pokarm, jad owadów), która manifestuje się:
 ze strony skóry: pokrzywką i obrzękiem naczynioruchowym
 ze strony układu oddechowego: dusznościami i świstami wdechowymi (tzw. stridor)
 ze strony układu krążenia: spadkiem ciśnienia krwi i przyspieszeniem czynności serca
 ze strony układu pokarmowego: kurczowymi bólami brzucha i wymiotami
 ze strony układu nerwowego: zasłabnięciem i utratą przytomności.
 Objawy anafilaksji pojawiają się w ciągu kilku minut po kontakcie z antygenem. Może dojść do ich nawrotu po 4–12 godzinach.
 Profilaktyka antyalergenowa i leczenie
 Pierwsze obowiązujące w Europie zalecenia natury prewencyjnej odnoszą się do dzieci wysokiego ryzyka niemających jeszcze objawów alergii i polegają na:
 karmieniu piersią
 eliminowaniu z diety silnych alergenów pokarmowych, a zwłaszcza mleka krowiego i białka jaj
 eliminowaniu ze środowiska domowego alergenów roztoczy i naskórka zwierząt
 eliminowaniu ze środowiska domowego dymu tytoniowego.
 Dwa ostatnie zalecenia obowiązują bezwzględnie w wieku późniejszym – u dzieci starszych i osób dorosłych. Największe znaczenie praktyczne ma eliminacja z diety pokarmów uczulających – skuteczna u dzieci i u ok. 20% dorosłych atopików. Natomiast korzyści płynące z eliminacji alergenów domowych są dyskusyjne. Dzieje się tak dlatego, że kurz domowy jest bogaty nie tylko w roztocza, ale i w inne alergeny (zarodniki pleśni, pióra, naskórek zwierząt, karaluchy) oraz spotyka się go nie tylko w domach, lecz także w pomieszczeniach biurowych, szkołach, salach zabaw itd.
 W terapii chorób alergicznych wywołanych aktywnością alergenów kluczową rolę odgrywają:
 leczenie przyczynowe – immunoterapia swoista stosowana w chorobach atopowych w razie niemożności eliminacji alergenu. Wówczas podejmuje się próbę uzyskania niewrażliwości na czynnik uczulający na drodze tzw. odczulania swoistego. Polega ono na kontrolowanym podawaniu pacjentowi stopniowo zwiększanych dawek alergenu aż do momentu, gdy organizm chorego przestaje na niego reagować.
 leczenie objawowe – stosowane powszechnie i z dużą doraźną skutecznością, zwłaszcza wśród pacjentów uczulonych na alergeny wziewne. Lekami pierwszego rzutu w terapii alergii są leki przeciwhistaminowe drugiej generacji, jak bilastyna, desloratadyna czy lewocetyryzyna. W odróżnieniu od leków przeciwhistaminowych I generacji, preparaty nie oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy i nie wpływają na sprawność psychomotoryczną pacjentów. Wynika to z faktu, że cechuje je wyższe powinowactwo do receptora histaminowego H1 (bilastyna podawana pacjentom z alergicznym nieżytom nosa, alergicznym zapaleniem spojówek i pokrzywką ma pięciokrotnie większe powinowactwo do HR1 niż feksofenadyna i trzykrotnie większe niż cetyryzyna). Natomiast w przypadku astmy oskrzelowej można monitorować jej ewolucje, podając systematycznie kromoglikan i nedokromil sodowy, preparaty teofiliny o przedłużonym działaniu, antagonisty leukotrienów oraz krótko i długo działające sympatykomimetyki lub aerozole steroidowe.
 Przypisy
 Bibliografia
 Immunologia
 Alergologia


text:
A jog bíróság általi elismerése érdekében bizonyítani kell az állított tényeket. Ehhez eljárási tevékenységet kell végezni, amelynek lépései és ütemezése szabályozva vannak.
 Az eljárásban részt vevő feleknek bizonyítaniuk kell az általuk állított és a követeléseik alapját képező tényeket. Éppen ezért a felperesnek a keresetében szereplő tényeket kell bizonyítania, az alperesnek pedig a keresetben szereplő tények joghatását meghiúsító, megszüntető vagy gyengítő tényeket kell bizonyítania.
 A bizonyítási terhet viselő fél terhére esnek a bizonyítékok hiányának hátrányos következményei. Ennek megfelelően, amennyiben a fél az ítélet vagy ahhoz hasonló határozat meghozataláig nem bizonyítja az általa állított tényeket, a bíróság elutasítja a követeléseket. Az egyes tények bizonyítása hiányának valamelyik fél terhére rovása során a bíróság figyelembe veszi, hogy a felek milyen erőfeszítések árán tudják bizonyítani az adott tényt.
 Minden bírósághoz forduló személy köteles a bírósághoz fordulást megelőzően felmérni, hogy milyen valószínűséggel tudja bizonyítani az általa állított tényt annak érdekében, hogy elkerülje az idő- és pénzpazarlást (jogi költségek) abban az esetben, ha nem képes a bizonyításra. E célból szükséges az eljárás bizonyítási szakaszának legalább alapfokú ismerete.
 A spanyol jogban a bizonyítási szakaszt a polgári perrendtartás (Ley de Enjuiciamiento Civil) (2000. január 7-i 1/2000. sz. törvény) II. kötete I. címének V. és VI. fejezete (281–386. cikk) szabályozza. A polgári perrendtartás bevezetésének (a preambulumnak) XI. szakasza tartalmaz olyan, a bizonyításra vonatkozó általános megjegyzéseket, amelyek megfontolandók lehetnek azon személyek számára, akik meg kívánják ismerni, hogy a spanyol jogalkotó miként vélekedik az eljárások bizonyítási szakaszáról.
 Egyes eljárásokban külön szabályok vonatkoznak a bizonyításfelvételre, amelyek felülírják az általános szabályokat; ilyenek például a kiskorúakkal vagy a családokkal kapcsolatos eljárások. A másodfokú bíróság (Juzgado de Segunda Instancia) szintén végezhet bizonyításfelvételt. Ezt általában olyan bizonyítékok tekintetében kell lefolytatni, amelyeket az indítványozó érdekkörén kívül álló okból nem lehetett az elsőfokú bíróság (Juzgado de Primera Instancia) előtt benyújtani.
 Elméleti síkon hagyományosan különbséget kell tenni a tények bizonyítása és a jog bizonyítása között, bár a valóságban a jogot nem kell bizonyítani, hiszen azt a bírónak ismernie kell. Ez alól a külföldi jog képez kivételt, amelyet adott esetben bizonyítani kell. A külföldi jog bizonyítását a polgári ügyekben folytatott nemzetközi igazságügyi együttműködésről szóló törvény (Ley de cooperación jurídica internacional en materia civil) szabályozza, amely szerint a bíró a külföldi jogra vonatkozó jelentést kérhet, általában a spanyol központi hatóságtól. Amennyiben a külföldi jog nem kerül bizonyításra, a spanyol jog alkalmazható, a bíró azonban csak kivételes körülmények között gyakorolja e hatáskörét.
 Nem kell a teljesen köztudomású vagy olyan tényeket bizonyítani, amelyekben a felek egyetértenek, kivéve olyan esetekben, amelyekben az eljárás tárgya nem a felek befolyása alatt áll, vagyis a személyek jogképességével, származásával, házasságával és a kiskorúakkal kapcsolatos eljárásokban.
 A jogszabályban meghatározott vélelmek mentesítik a vélelemre hivatkozó felet a vélelmezett tény bizonyítása alól. Az ilyen vélelmek esetében – jogszabály eltérő rendelkezése hiányában – lehetőség van ellenbizonyításra. A jogszabályban meghatározott vélelmek közé tartozik a házasságot követően a házastársak vagy a házastársak valamelyike által szerzett ingatlan és pénzösszeg közös tulajdonára vonatkozó vélelem, azon esetek kivételével, amelyekben bizonyítható, hogy az kizárólag az egyik házastárs tulajdonába tartozik, a vélelem, hogy a házastársak együtt élnek, valamint a vélelem, amely szerint az eltűnt személy a halála megállapításáig életben volt.
 Főszabály szerint ha az alperes nem válaszol a keresetre és nem jelenik meg a bíróságon, ez nem menti fel a felperest a követelését alátámasztó tények bizonyításának terhe alól. Léteznek azonban olyan kivételes körülmények, amelyek között az alperes kifogásának hiánya miatt a bíró a felperes követelésének helyt adó ítéletet hoz. Ez a helyzet például a kis értékű követelésekkel kapcsolatos eljárásokban, valamint a nemfizetés miatti kilakoltatásra irányuló eljárásokban.
 A felek által a keresetben vagy a védekezésben állított tényeket bizonyítani kell, és a bíróságnak az eset körülményeire tekintettel kell elvégeznie értékelését, figyelembe véve a felvett bizonyításokat és azok jellegét (például a közokirat bizonyító ereje nem azonos a felek valamelyike által tett nyilatkozatéval). A bizonyítékok értékelésének és a bírói következtetések indokolásának szerepelniük kell az ítéletben. A közvetlen bizonyítékok mellett léteznek közvetett bizonyítékok is, ami azt jelenti, hogy ha egy tényt valósnak vagy teljes mértéken bizonyítottnak fogad el, a bíróság vélelmezheti, hogy egy másik tény is valós, feltéve, hogy a két tény között egyértelmű és közvetlen kapcsolat áll fenn. A bíróságnak a határozatában be kell mutatnia a bizonyított tényről a vélelmezett tényre való következtetés indokait.
 A polgári eljárásokra irányadó, a bíróság kizárólag az elé terjesztett kérdésekben való döntésére vonatkozó alapelv (principio dispositvo) szerint a feleknek kell indítványozniuk azokat a bizonyítékokat, amelyekre az eljárásban hivatkozni kívánnak. A bíróság azonban hivatalból határozhat arról, hogy egyes bizonyítások kizárólag jogszabályban meghatározott esetekben vehetők fel. Ennek megfelelően a rendes polgári eljárásokban az előzetes meghallgatás során, ha a bíró véleménye szerint a felek által indítványozott bizonyítékok nem elégségesek a kérdéses tények megállapításához, a bíró tájékoztathatja a feleket a bizonyítékok elégtelenségével érintett tényekről, és megjelölheti azokat a bizonyítékokat is, amelyeket a felek indítványozhatnak.
 A személyek jogképességével, származásával, házasságával és a kiskorúakkal kapcsolatos eljárásokban a bíró – függetlenül a felek vagy az ügyészség által indítványozott bizonyítékoktól – bármely bizonyítást felvehet, amelyet az adott eljárás típusától függően szükségesnek ítél a döntés meghozatalához.
 A szóbeli eljárásokban (6000 EUR-t nem meghaladó követelések esetében) a tárgyalás során a bizonyítékok indítványozását és befogadását követően a tényleges eljárásban a bíró folytatja le a bizonyításfelvételt.
 A rendes eljárásokban (6000 EUR-t meghaladó követelések esetében) az előzetes meghallgatáson (amelyen eljárási kérdések is megválaszolásra kerülnek) a bizonyítékok befogadását követően kijelölnek egy időpontot az eljárásra, és a bizonyításfelvételt addig az időpontig elhalasztják. A feleket nyilatkozattétel céljából megidézik, megidézik továbbá azokat a tanúkat, akiket a felek nem tudtak a bíróság elé állítani, illetve – ha a feleknek az elkészített véleményt követően tisztázásra vagy magyarázatokra van szükségük – a szakértőket, emellett megkeresik azokat az intézményeket, amelyeknél olyan dokumentumok találhatók, amelyeket a felek nem voltak képesek csatolni a keresetükhöz és a védekezésükhöz, feltéve, hogy a felek megjelölték, hogy e dokumentumok mely nyilvántartásokban találhatók. Azokat a bizonyításokat, amelyeket nem szükséges az eljárás során felvenni (például az egyes helyszíni szemlék), az eljárást megelőzően kell felvenni. Abban az esetben, ha az előzetes meghallgatás során bizonyítékként kizárólag dokumentumok felvételére kerül sor, és azokat nem vitatják, vagy ha szakvélemény elkészítésére kerül sor, és egyik fél sem kérte a szakértő részvételét az előzetes meghallgatáson, a bíróság – az eljárás időpontjának kijelölése nélkül – az előzetes meghallgatást követően hozza meg ítéletét.
 Főszabály szerint a bizonyításfelvételt ugyanaz az eljáró bíró vagy bíróság végzi el, akkor is, ha a tanú lakóhelye nem az illetékességi területén van, és a tanúnak az idézésben szereplő időpontban a bíróság székhelyére kell utaznia (de jogosult az őt megidéző féltől a bírósági titkár által meghatározott díjazást követelni e fél arra vonatkozó jogának sérelme nélkül, hogy a másik féltől követelje e költségeket, amennyiben e másik felet kötelezik az eljárási költségek viselésére). Kizárólag kivételes esetben – például jelentős távolság esetén – lehetséges jogsegélyt kérni annak érdekében, hogy a tanú a vallomását a lakóhelye szerinti bíróságon tehesse meg. Ebben az esetben hivatalos megkeresést kell küldeni a másik bíróságnak (nemzeti szinten) vagy a nemzetközi igazságügyi együttműködés szabályai által meghatározott mechanizmust kell alkalmazni attól függően, hogy a vallomást hol kell megtenni. Ez utóbbi esetben a feleknek a feltenni kívánt kérdéseiket írásban kell benyújtaniuk. A videokonferencia alkalmazása egyre elterjedtebb, és ilyen esetekben nincs szükség a kérdések előzetes megfogalmazására. Elég kérelmezni a videokonferencia alkalmazását annál a bíróságnál, ahol azt le kell folytatni.
 A vitathatatlan tényekre vonatkozó bizonyítékokat és az olyan bizonyítékokat, amelyek nem relevánsak az eljárás tárgya szempontjából, nem lehet elfogadni, emellett nem lehet elfogadni azokat a bizonyítékokat sem, amelyek – észszerű és pontos szabályok és kritériumok szerint – nem járulnak hozzá a vitatott tények tisztázásához. A bíróság semmilyen esetben nem fogadja el azokat a bizonyítékokat, amelyeket jogellenesen szereztek be, amelyek alapvető jogokba ütköznek, vagy amelyek a bíróság segítségét kérik olyan dokumentumok beszerzéséhez, amelyek a felek rendelkezésére állnak.
 Főszabály szerint a bizonyítékokat a szóbeli eljárásban vagy az előzetes meghallgatás során kell indítványozni. A határidőn túl indítványozott bizonyítékokat nem lehet elfogadni.
 A jogképességgel, családdal és kiskorúakkal kapcsolatos eljárásokban a kereset és a védekezés előterjesztését követően is lehet új tényekre hivatkozni, különösen a másodfokú bíróság előtt az ítélettel szembeni fellebbezés vagy a fellebbezés vitatása esetén. Ilyen esetekben új bizonyítékokat is lehet indítványozni, feltéve, hogy az ítélet meghozatalára nyitva álló időszak még nem kezdődött meg. Egyéb eljárásokban, ha az érvek előadására nyitva álló határidő lejártát követően merül fel jelentős új tény, a felek azt a bírósággal írásban közölhetik, és indítványozhatják a bizonyításfelvételt, ha a másik fél azt nem ismeri el valósnak.
 Az eljárásban alkalmazható bizonyítási eszközök: a felek meghallgatása; közokiratok; magánokiratok; szakvélemények; bírósági vizsgálatok; a tanúk meghallgatása; valamint szavak, hangok és képek reprodukciója, illetve olyan eszközök, amelyek lehetővé teszik a szavak, adatok, ábrák és számviteli vagy az eljárás szempontjából releváns egyéb célból elvégzett matematikai műveletek tárolását, lehívását és reprodukcióját.
 TANÚVALLOMÁS: a keresetben vagy a védekezésben nem kell a tanúkat szerepeltetni, mivel a szóbeli eljárásban minden félnek az eljárásban tanúskodó személyekkel együtt kell megjelennie a meghallgatásra kitűzött időpontban. A feleknek kérniük kell a bíróságtól azon tanúk megidézését, akiket maguk nem tudtak a bíróság elé állítani, az idézésben felszólítva őket, hogy annak kézhezvételétől számított három napon belül jelenjenek meg. A rendes eljárásokban a tanúkat az előzetes meghallgatáson kell azonosítani, amikor az eljárási kérdések mellett az ügyben vitatott tények megállapítására, valamint az azokra vonatkozó bizonyítékok indítványozására és befogadására is sor kerül.
 A tanúvallomás mindig szóbeli, és azt (akárcsak a szakértőktől kért, szükségesnek ítélt pontosításokat) az eljárás napján kell felvenni. A tanúk meghallgatására vonatkozó szabály alól egy kivétel van: ha jogi személyeknek vagy közintézményeknek kell az eljárásban jelentősnek minősülő tényekre vonatkozó információt szolgáltatniuk, de nincs szükség természetes személyek egyedi meghallgatására. Ebben az esetben a szóbeli nyilatkozat helyett a felek által feltenni kívánt és a bíró által relevánsnak ítélt kérdések listáját kell átnyújtani az adott szervezetnek. A válaszadás írásban történik.
 SZAKVÉLEMÉNYEK: a szakvéleményeket mindig írásban kell benyújtani. Azok benyújtását és a másik fél által benyújtott vélemények megismerését követően a feleknek el kell dönteniük, hogy szükségesnek tartják-e, hogy a szakértő esetlegesen szükséges további pontosítás vagy magyarázat céljából megjelenjen a tárgyaláson.
 Amennyiben a felek szakvéleményeket kívánnak igénybe venni, a követeléseik alapját képező szakvéleményt a keresettel vagy a védekezéssel együtt kell benyújtaniuk, kivéve, ha ez nem lehetséges, mely esetben meg kell jelölniük, hogy milyen véleményeket kívánnak felhasználni. Emellett a véleményeket azok elérhetővé válásakor, de a rendes eljárásban legkésőbb az előzetes meghallgatás kezdetét öt nappal megelőzően vagy szóbeli eljárásban a tárgyalást öt nappal megelőzően be kell nyújtaniuk. A felek ettől függetlenül a kereset vagy védekezés benyújtásakor is kérhetik szakértő bíróság általi kijelölését, mely esetben a vélemény benyújtására ezt követően (általában az előzetes meghallgatás és az eljárás közötti időszakban, de annak a felek általi, tárgyalást megelőző megismerését lehetővé tevő kellően korábbi időpontban) kerül sor.
 A tanú és a szakértő közötti átmeneti szereplő a szakértő tanú, aki olyan tanú, aki képes választ adni az eljáráshoz kapcsolódó technikai kérdésekre. A szakértő tanúk általában a keresettel vagy a védekezéssel együtt írásbeli bizonyítékként – és nem szakvéleményként – benyújtott jelentéseket készítenek.
 Igen. A közokiratok teljes mértékben bizonyítják az azokban szereplő tényeket, aktusokat vagy helyzeteket, valamint az okirat készítésének időpontját és az elkészítésben részt vevő közjegyzők és személyek személyazonosságát. Amennyiben a közokirat hitelességét valaki vitatja, azt – annak hollététől függetlenül – meg ellenőrizni kell és össze kell hasonlítani az eredetivel. Ettől függetlenül a következők az ellenőrzés és összehasonlítás szükségessége nélkül teljes értékű jogi bizonyítéknak minősülnek, kivéve, ha ennek ellenkezőjére vonatkozó bizonyíték merül fel, vagy – amennyiben lehetséges – a kézírás összehasonlítása azt bizonyítja: az olyan régi közokiratok, amelyek nem rendelkeznek közjegyző ellenjegyzésével, és minden olyan közokirat, amelynek eredetije elveszett, vagy amelynek tekintetében nincs az ellenőrzést vagy összehasonlítást lehetővé tevő nyilvántartás.
 A magánokiratok szintén teljes értékű bizonyítéknak minősülnek azokban az eljárásokban, amelyekben azokat nem kérdőjelezi meg az a fél, akire nézve hátrányosak. Amennyiben a magánokiratot valaki megtámadja, az azt benyújtó fél kérheti a kézírások összehasonlítását vagy más olyan bizonyítási eszköz alkalmazását, amelynek segítségével megállapítható annak hitelessége. Amennyiben a magánokirat hitelességének bizonyítása nem lehetséges, azt a gondos mérlegelés szabályai szerint kell értékelni, amelyek a többi felvett bizonyíték értékelésekor is érvényesülnek. Amennyiben a megtámadást követően kiderül, hogy az okirat hiteles, az azt megtámadó felet nem csak a költségek, de pénzbírság megfizetésére is kötelezni lehet.
 Végül, amennyiben a többi bizonyíték alapján nem állapítható meg annak ellenkezője, az ítéletben valósnak kell elfogadni minden olyan tényt, amelyet a fél a nyilatkozatában valósnak ismert el, ha a fél azokban személyesen részt vett, és amennyiben annak valósként történő elfogadása teljes mértékben hátrányos rá nézve.
 Elvben nincs olyan szabály, amely meghatározná, hogy milyen bizonyítékokat kell felhasználni egyes tények bizonyításához, de logikus, hogy például a felek közötti kereskedelmi kapcsolatból származó pénzkövetelés esetén az adósság fennállásának vagy rendezésének megállapítását alapvetően írásbeli bizonyíték alapján lehet elvégezni. Szakvéleményekre akkor van szükség, ha az ügyben releváns tények vagy körülmények értékeléséhez vagy azok teljesebb körű megértéséhez tudományos, művészeti, technikai vagy gyakorlati tudásra van szükség.
 A megidézett tanúk kötelesek részt venni a meghatározott eljárásokban vagy tárgyalásokon. Amennyiben ezt elmulasztják, rájuk 180–600 EUR összegű pénzbírság szabható ki, amelyre ötnapos határidő vonatkozik, amely időszak alatt őket meg lehet hallgatni. Amennyiben a tanú a második idézés ellenére sem jelenik meg, a büntetés már nem csak pénzbírság: a tanú ez esetben megsérti a bíróságot, amire a tanút előzetesen figyelmeztetik.
 A tanúkat a vallomástételre kötelező főszabály nem érvényesül az olyan tanúk esetében, akik a státuszukból vagy hivatásukból kifolyólag a kérdések tárgyát képező tények tekintetében titoktartásra kötelesek, minek esetén erről indokolással ellátott nyilatkozatot kell tenniük, és a bíróság – a vallomástétel megtagadásának indokait figyelembe véve – dönti el, hogy mi legyen a meghallgatásukkal kapcsolatos következő lépés, és felmentheti őket válaszadási kötelezettségük alól. Amennyiben a tanút felmentik válaszadási kötelezettsége alól, ezt jegyzőkönyvbe kell venni.
 Amennyiben a tanú azt állítja, hogy a neki feltett kérdések olyan tényre vonatkoznak, amelyet hivatalosan titkossá nyilvánítottak vagy minősítettek, a bíróság – azokban az esetekben, amelyekben ezt az igazságszolgáltatás érdekében szükségesnek ítéli – hivatalból kéri az illetékes szervtől, hogy ezt közokirattal erősítse meg. Miután a bíróság meggyőződött arról, hogy a titkosság valóban fennáll, elrendeli, hogy az okiratot csatolják a jegyzőkönyvhöz, ideértve a hivatalos titoktartással érintett kérdéseket is.
 Emellett a vallomástételt megelőzően a bíróságnak ki kell kérdeznie a tanúkat a személyes körülményeikről (a felekhez fűződő családi, baráti vagy ellenséges viszony, az ügyben való személyes érdekeltség stb.), és a válaszaikra tekintettel a felek észrevételeket nyújthatnak be a bírósághoz a tanúk pártatlanságára vonatkozóan.
 Ha a bíróság megidézi őket, a tanúk kötelesek a bíróság előtt megjelenni és esküt vagy fogadalmat tenni arra vonatkozóan, hogy igazat mondanak, valamint figyelmeztetni kell őket a polgári eljárásban elkövetett hamis tanúzásért kiszabható büntetésekre. A tanúk a polgári perrendtartás 366. cikkében meghatározott módon kötelesek vallomást tenni. Amennyiben a tanú megtagadja a vallomástételt, ezzel megsértheti a bíróságot, ami miatt pénzbírság megfizetésére kötelezhető, vagy – súlyosságától függően – a megtagadás bűncselekménynek is minősülhet.
 Bárki lehet tanú azon személyek kivételével, akiknek belátási képessége tartósan hiányzik, vagy akik érzékszerveiket (látás, hallás stb.) tartósan nem tudják használni, az olyan tények tekintetében, amelyeket kizárólag ezen érzékszerveik használatával ismerhetnek meg.
 A tizennégy év alatti kiskorúak akkor lehetnek tanúk, ha a bíróság véleménye szerint rendelkeznek az igazság megértéséhez és elmondásához szükséges érettséggel.
 A spanyol jog szerint a tanúk hagyományos fogalma a természetes személyekre vonatkozik, de ez nem jelent akadályt a jogi személyek tanúként megjelenő jogi képviselői számára, hogy információt nyújtsanak olyan tényekre vonatkozóan, amelyeket tisztségük folytán ismertek meg. A jogi személyek és közintézmények esetében, ahogyan az már megállapítást nyert, a bíróság írásbeli tájékoztatását kifejezetten lehetővé teszi a jogszabály (a polgári perrendtartás 381. cikke).
 A bíróság által jóváhagyott kérdéseket a felek ügyvédei közvetlenül teszik fel, kezdve a tanút indítványozó féllel. A tanúvallomást indítványozó fél ügyvédje kérdéseinek megválaszolását követően bármely másik fél ügyvédje bármilyen olyan új kérdést feltehet, amelyet a tények tisztázásához szükségesnek tart. A bíró pontosítás és további információk beszerzése érdekében szintén tehet fel kérdéseket a tanúnak.
 A bíróság hivatalból vagy valamelyik fél indítványára engedélyezheti, hogy azt a tanút, akinek vallomása súlyosan ellentmond egy korábban meghallgatott másik tanú vagy valamelyik fél nyilatkozatának, szembesítsék e tanúval vagy féllel.
 A tanút videokonferencia útján is meg lehet hallgatni, ha ezt indítványozzák és ehhez a bíróság hozzájárul. Ez történik akkor, ha az adott körülmények között a videokonferencia útján tett vallomás a bizonyítékfelvétel legmegfelelőbb és legarányosabb módja (főként, ha jelentős a távolság a tanú lakóhelye és a bíróság székhelye között), mindig biztosítani kell azonban a kontradiktórius rendszert és a felek védelemhez való jogát.
 Ez az a tevékenység, amelynek segítségével a bíró – a gondos mérlegelés szabályainak megfelelően – megállapítja a felvett bizonyítékok bizonyító erejét. Azonban ahogyan az a fentiekben kiderült, a bizonyítékok egyes típusainak értékelését jogszabály határozza meg; például a közokiratok és magánokiratok esetében, vagy egyes esetekben a felek meghallgatását illetően.
 A jogellenesen beszerzett bizonyítékot nem lehet elfogadni. Emellett a közvetlenül vagy közvetve az alapvető jogok vagy szabadságok megsértésével beszerzett bizonyítékok nem váltanak ki hatást. Az ilyen bizonyítékokat a bíróság az ügy eldöntése során nem veszi figyelembe.
 Amennyiben valamelyik fél úgy gondolja, hogy egyes elfogadott bizonyítékok beszerzésére vagy felderítésére az alapvető jogok megsértésével került sor, ezt haladéktalanul be kell jelentenie, és adott esetben értesítenie kell a többi felet. Ezt követően a bíró dönt a bizonyíték jogszerűségéről.
 Amennyiben a bíró szerint a bizonyítékot alapvető jog megsértésével szerezték be, hivatalból elutasítja a bizonyítékot.
 E kérdést – amelyet a bíróság hivatalból is vizsgálhat – az eljárásban vagy – szóbeli eljárás esetén – a tárgyalás kezdetén, a bizonyításfelvételt megelőzően kell rendezni.
 Amennyiben a felet a másik fél felszólítja, hogy tegyen nyilatkozatot, nyilatkozatának értékelése az adott válaszok tartalmától függ. Ennek megfelelően, amennyiben a többi bizonyíték alapján nem állapítható meg annak ellenkezője, az ítéletben valósnak kell elfogadni minden olyan tényt, amelyet a fél valósnak ismert el, ha a fél azokban személyesen részt vett, és amennyiben annak valósként történő elfogadása teljes mértékben hátrányos rá nézve. Minden más esetben a bíróság a gondos mérlegelés szabályai szerint értékeli a nyilatkozat tartalmát.
 Hasonlóképpen, a bíróság valósnak fogadhat el a felekre vonatkozó személyes tényeket, ha a felek nem jelennek meg vallomást tenni, vagy bár megjelennek, de a vallomástételt megtagadják, illetve kitérő választ adnak, feltéve, hogy e tények olyan tények, amelyekben a meghallgatott fél személyesen részt vett, és amennyiben azok valósként történő elfogadása teljes mértékben vagy részben hátrányos rá nézve. Emellett a bíróság előtt meg nem jelenő felet 180–600 EUR összegű pénzbírsággal lehet sújtani.