type: wikipedia

text:
RWD-10 – polski samolot akrobacyjny używany przez polskie lotnictwo sportowe w latach 1933–1939, skonstruowany przez zespół konstrukcyjny RWD.
 Historia
 RWD-10 został zaprojektowany jako jednomiejscowy samolot akrobacyjny o właściwościach pilotażowych zbliżonych do PZL P.7. Początkowym zamysłem konstruktorów było dostarczenie na potrzeby wojska samolotu do ćwiczeń w symulacji walki kołowej i akrobacji, stąd pierwotnie miał być wyposażony w fotokarabin.
 Do prac konstrukcyjnych przystąpiono w połowie 1932 r., trwały one około pół roku. Głównym konstruktorem był Jerzy Drzewiecki z zespołu RWD w Doświadczalnych Warsztatach Lotniczych. Pierwszy prototyp (nr fabr. 73, znaki rejestracyjne SP-ALC) z silnikiem Cirrus Hermes IIB został oblatany w lipcu 1933 roku przez konstruktora. Wyniki nie były zadowalające, samolot był niestateczny kierunkowo. Po modyfikacjach (m.in. przedłużeniu kadłuba, usunięciu destabilizujących owiewek) uzyskano poprawę charakterystyki samolotu. Po udoskonaleniach RWD-10 (badania w locie prowadził pilot doświadczalny Kazimierz Chorzewski) był najbardziej „rasowym” samolotem akrobacyjnym dwudziestolecia międzywojennego w Polsce.
 Wojsko Polskie nie wyraziło zainteresowania samolotem i maszyna ta nie znalazła się w szkołach lotniczych. Dopiero po Challenge 1934 samolotem tym zainteresowały się aerokluby. Instytut Techniczny Lotnictwa w 1936 r. wydał samolotowi certyfikat i polskie lotnictwo cywilne złożyło zamówienie na 20 egzemplarzy (pieniądze uzyskano częściowo ze składek społecznych). W samolotach produkowanych seryjnie wprowadzono przedłużoną owiewkę za kabiną pilota, zastosowano silnik PZInż. Junior oraz podwozie z amortyzacją olejowo-powietrzną. Ster kierunku uległ zmniejszeniu, a lotki zostały skrócone. Pierwsze dwa seryjne egzemplarze wyprodukowano wiosną 1937 r. i otrzymały znaki SP-BGT i SP-BGY, trzeci otrzymał oznaczenie SP-BGZ. Latem 1937 r. wyprodukowano pozostałe egzemplarze, które nosiły znaki od SP-BLH do SP-BLZ oraz SP-KTT i SP-SPW. 16 września 1937 r., na lotnisku mokotowskim w Warszawie, RWD-10 zostały uroczyście przekazane polskim aeroklubom.
 W 1938 r. zbudowano kolejne 2 egzemplarze. Każdy z wyprodukowanych egzemplarzy kosztował 24 000 zł. Aeroklub Warszawski i Aeroklub Lwowski otrzymały do eksploatacji po 4 egzemplarze RWD-10, do pozostałych aeroklubów trafiły 1-2 samoloty.
 Użytkowanie samolotu
 Pierwszy publiczny pokaz akrobacji, w wykonaniu Andrzeja Włodarkiewicza, miał miejsce 14 i 15 września 1935 r. w Warszawie. Pokaz odbył się w ramach III Międzynarodowego Meetingu Lotniczego na lotnisku mokotowskim. Przy swych małych rozmiarach RWD-10 miał silnik o stosunkowo sporej mocy, co w połączeniu z doskonałą sterownością zaowocowało doskonałymi właściwościami w akrobacji. W 1936 r. Andrzej Włodarkiewicz na RWD-10 stoczył pozorowaną walkę z PZL P.6, w której zwyciężył dzięki doskonałej zwrotności samolotu.
 Samolot był przyjemny w pilotażu, jednak małe siły od sterów spowodowały 15 września 1937 r. oderwanie się sklejkowego pokrycia płata podczas wyprowadzania z nurkowania (Andrzej Włodarkiewicz uratował się na spadochronie). Również w 1937 r. miał miejsce wypadek złamania się płata podczas akrobacji wykonywanej przez Rolanda Kalpasa, jednak nastąpiło to po wcześniejszym uderzeniu tym egzemplarzem w stóg siana podczas lądowania, co nie zostało po tym fakcie ujawnione. Po tych wydarzeniach konstrukcję płata wzmocniono. Pod sterem doświadczonego pilota mógł prezentować akrobację na najwyższym poziomie. Samolot wymagał od pilota bardzo uważnego pilotażu. Witold Rychter w swoich wspomnieniach odnotował:
 We wrześniu 1938 r. jeden egzemplarz RWD-10 (SP-BLO), pilotowany przez Zbigniewa Oleńskiego, wziął udział w Rajdzie Bałtyckim zorganizowanym przez Aeroklub Warszawski. 6 września podczas pokazu akrobacji w Tallinnie zderzył się z powierzchnią wody jeziora Ülemiste. W wyniku katastrofy samolot został rozbity, a pilot odniósł obrażenia kręgosłupa. W związku z katastrofami ITL przeprowadził ponowne badania samolotu, w ich wyniku wzmocniono mocowanie pokrycia do płata. W samolocie występowało również zjawisko flatteru. Aby je usunąć, konstruktorzy przeprowadzili szereg badań i konsultacji, Stanisław Rogalski pojechał w tym celu do Wielkiej Brytanii i Niemiec, aby dowiedzieć się więcej o naturze tego zjawiska. Zmiany wprowadzone w konstrukcji płata zażegnały problem.
 Żaden z egzemplarzy RWD-10 nie przetrwał kampanii wrześniowej.
 Opis konstrukcji
 Jednomiejscowy samolot akrobacyjny w układzie górnopłatu o konstrukcji mieszanej. Kadłub o konstrukcji kratownicowej wykonanej ze spawanych rur stalowych i listew drewnianych, pokryty płótnem. Kabina pilota odkryta, osłonięta wiatrochronem. Obudowa silnika wykonana z blachy aluminiowej, za silnikiem był umieszczony zbiornik paliwa. Fotel pilota dostosowany do spadochronu plecowego. Tablica przyrządów wyposażona w prędkościomierz, wysokościomierz, obrotomierz, ciśnieniomierz oleju oraz wskaźnik poziomu paliwa.
 Płat dwudzielny o obrysie trapezowym i o konstrukcji dwudźwigarowej. Do pierwszego dźwigara kryty sklejką, dalej płótnem. Podparty dwoma parami zastrzałów usztywnionych naciągami z linek stalowych. Odstęp pomiędzy dźwigarami wynosił 650 mm, żebra płata były umieszczone co 250 mm. Lotki zamontowane w płacie miały napęd za pomocą rur skrętnych i popychaczy, kąt wychylenia lotek wynosił 10° w dół i 25° w górę.
 Usterzenie klasyczne, krzyżowe, wolnonośne. Stateczniki kryte sklejką, stery płótnem. Napęd sterów linkowy, linki steru wysokości biegły na zewnątrz kadłuba a do steru kierunku wewnątrz.
 Podwozie samolotu klasyczne, stałe, z płozą ogonową. Amortyzacja kół głównych olejowo-powietrzna, płozy resorem z pięciu piór 40 x 4 mm. Koła główne 400 x 155 mm z oponami Dunlop i hamulcami.
 Napęd – w prototypie zastosowano silnik Cirrus Hermes IIB o mocy nominalnej 105 KM przy 1900 obr./min i mocy startowej 115 KM oraz o masie 135 kg. W egzemplarzach seryjnych zastosowano chłodzony powietrzem, odwrócony czterocylindrowy silnik rzędowy PZInż. Junior o mocy nominalnej 110 KM (82 kW) i startowej 120 KM (90 kW). Silnik napędzał drewniane dwułopatowe śmigło Szomański o stałym skoku.
 Malowanie
 Samoloty miały przód i dół kadłuba, podwozie oraz zastrzały malowane na kolor ciemnoczerwony. Na kadłubie, z obu stron, umieszczono znaki rejestracyjne. W niektórych egzemplarzach na kadłubie malowano również nazwy fundatorów. Płat malowany był od dołu na kolor ciemnoczerwony ze srebrnym kesonem i srebrnymi literami znaków rejestracyjnych. Góra płata była malowana na srebrno z ciemnoczerwonym kesonem i literami. W ostatnich egzemplarzach (SP-BMA, -BMB, -BMC, -KTT i -SPW) płat został pomalowany na srebrno z ciemnoczerwonym kesonem i literami, zarówno od góry jak i od dołu. Na stateczniku pionowym malowano logo LOPP i napis RWD-10.
 Przypisy
 Bibliografia
 Samoloty akrobacyjne
 10


text:
Geologinen ajanlasku on geologiassa ja paleontologiassa käytetty stratigrafiaan perustuva mittausmenetelmä, joka jakaa maapallon historian kansainvälisesti sovittuihin ajanjaksoihin. Ajanjaksoilla voi olla päällekkäisiä historiallisia ei-kansainvälisiä nimityksiä. Kansainvälinen International Commission on Stratigraphy -järjestö (ICS) on perustettu muun muassa standardisoimaan ajanjaksojen nimityksiä ja ajoituksia.
 Geologisen kalenterin ajanjaksojen pituus vaihtelee miljoonista vuosista tuhansiin miljooniin vuosiin. Ajanjaksot luokitellaan aioneihin, maailmankausiin, kausiin ja epookkeihin. Myös epookit voidaan jakaa edelleen lyhyempiin ajanjaksoihin vaiheisiin. Geologiset aikakaudet perustuvat sedimenttikivikerrostumien tutkimukseen, muun muassa muinaisten merien pohjaan kerrostuneiden kuolleiden eliöiden fossiilien analysointiin. Ajanjaksoja erottaa esimerkiksi selvä muutos tietyn lajin osuudesta verrattuna kaikkiin lajeihin joukkosukupuuton vuoksi, kuten liitukauden/paleogeenin raja. Ajanjaksot esitetään yleensä alaspäin vanhenevassa järjestyksessä, joka symboloi karkeasti sedimenttikivikerrostumia. Täydellistä kaikki ajanjaksot kattavaa sedimenttikivikerrostumaa ei ole olemassa, joten tutkimustietoa on hankittu ympäri maapalloa sijaitsevista osakerrostumista.
 aioni, puolesta miljardista kahteen miljardia vuotta
 maailmankausi, yleensä satoja miljoonia vuosia
 kausi, yleensä alle sata miljoonaa vuotta
 epookki, yleensä kymmeniä miljoonia vuosia
 vaihe, yleensä miljoonia vuosia
 Geologiset ajanjaksot keksi Alcide d'Orbigny.
 Geologinen aikataulukko
 Geologisen ajanlaskun kausia ja alkamisaikoja Kansainvälisen stratigrafian komitean (International Commission on Stratigraphy, ICS) v2020/03 kronostratigrafisen taulun suomennoksen mukaan.
 Maan historia 24 tunnissa
 Seuraava taulukko havainnollistaa geologisen ajanlaskun mittasuhteita. Maan historia aloitetaan 4 570 miljoonaa vuotta sitten jolloin Maa-planeetta muotoutuu osana Aurinkokuntaa. Kaikkeus syntyi alkuräjähdysteorian mukaan noin 13,7 miljardia vuotta sitten, eli ”noin 2 vuorokautta” ennen Maan syntymistä. Yksi sekunti vastaa 52 893,5 vuotta.
 Katso myös
 Mannerliikunnot
 Paleomagnetismi
 Paleoklimatologia
 Jääkausiajat
 Vuorijonopoimutus
 Kuun geologinen ajanlasku
 Evoluutio
 Elämä
 Eliö
 Antroposeeni
 Joukkosukupuutto
 Lähteet
 Tertiääri- ja kvartäärikaudet Luonnontieteellinen keskusmuseo
 Geologia ja aikawww.kiviopas.fi
 MaailmankaudetOpetushallitus - Etälukio
 International Stratigraphic Chart International Commission on Stratigraphy
 Kansainvälinen stratigrafinen taulu, Kansainvälinen stratigrafian komitea
 Viitteet
 Aiheesta muualla
 Palaeos timescale www.palaeos.com
 Geologia ja aika Geologia.fi
 Geologiset kaudet Jukka Korpela
 Seulonnan keskeiset artikkelit


type: contracts

jurisdiction: EU

text:
 Avis juridique important
 |
 21999A0312(01)
 Kaderovereenkomst inzake samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de republieken Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama - Briefwisseling met betrekking tot het zeevervoer - Eenzijdige verklaringen
 Publicatieblad Nr. L 063 van 12/03/1999 blz. 0039 - 0053
 KADEROVEREENKOMST INZAKE SAMENWERKING tussen de Europese Economische Gemeenschap en de republieken Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,enerzijds,DE REGERINGEN VAN COSTA RICA, EL SALVADOR, GUATEMALA, HONDURAS, NICARAGUA EN PANAMA,anderzijds,REKENING HOUDEND met de traditionele vriendschapsbanden tussen de Europese Gemeenschap, hierna "Gemeenschap" genoemd, en de republieken Costa Rica, EI Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama, hierna "Midden-Amerika" genoemd, die in de laatste negen jaar zijn versterkt door de instelling van een vruchtbare politieke dialoog en een economische samenwerking welke dient te worden geïntensifieerd;INDACHTIG de waardevolle bijdrage die de inwerkingstelling van de samenwerkingsovereenkomst welke in Luxemburg op 12 november 1985 is ondertekend voor Midden-Amerika heeft betekend, alsook de slotcommuniqués van de ministeriële vergadering tussen de Gemeenschap en Midden-Amerika;OPNIEUW BEVESTIGEND dat zij de beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en de normen van het internationale recht onderschrijven, alsook de democratische waarden en de naleving van de rechten van de mens; het belang onderstrepend van de resolutie inzake de rechten van de mens, democratie en ontwikkeling, welke door de Raad en de lidstaten van de Gemeenschap op 28 november 1991 is aangenomen;DE NADRUK LEGGEND OP de vorderingen die op het gebied van vrede en democratie door de Midden-Amerikaanse landen zijn gemaakt in de context van de processen van nationale dialoog en verzoening die in de regio zijn aangevangen, alsook op de belangrijke inspanningen met betrekking tot de naleving van de mensenrechten;ERKENNENDE dat ontwikkeling een fundamentele voorwaarde is voor de consolidatie van vrede en democratie en tevens een basisgegeven voor de bevordering van de economische en sociale rechten van de volken van Midden-Amerika;MET ERKENNING van het belang dat de Gemeenschap hecht aan de ontwikkeling van het handelsverkeer en de economische samenwerking met de ontwikkelingslanden en rekening houdend met de oriëntaties en oplossingen voor de samenwerking met de ontwikkelingslanden van Latijns-Amerika en Azië;VOOR OGEN HOUDENDE de gunstige gevolgen van het proces van modernisering en economische hervormingen en liberalisering van het handelsverkeer dat door de regeringen van Midden-Amerika is aanvaard, alsmede het feit dat deze hervormingen gepaard dienen te gaan met een uitbreiding van de sociale rechten van de minder bedeelde bevolkingsgroepen; ervan overtuigd dat de communautaire samenwerking een belangrijke factor is voor de opheffing van de problematieke situatie van extreme armoede die het gebied thans doormaakt;ZICH ERVAN BEWUST dat Midden-Amerika beter dient te worden ingevoegd in een mondiaal economisch milieu;OVERTUIGD van het belang van vrije internationale handel, de beginselen van het multilaterale handelsstelsel en grotere investeringen, alsook van de inachtneming van de rechten van intellectuele eigendom;DE NADRUK LEGGENDE OP het bijzondere belang dat door de partijen wordt gehecht aan betere bescherming van het milieu ten einde tot een verantwoorde ontwikkeling te geraken;OVERWEGENDE dat de internationale samenwerking bij de aanpak van vraagstukken in verband met verdovende middelen, met de meeste spoed dient te worden versterkt;REKENING HOUDEND MET de noodzaak de rol van de vrouw, als essentieel onderdeel van de ontwikkelingsprocessen op te waarderen;MET BEKLEMTONING VAN de vorderingen die zijn gemaakt in het kader van het stelsel van Midden-Amerikaanse integratie (SICA), voortvloeiend uit de wijzigingen op het Handvest van de Organisatie van Midden-Amerikaanse staten (ODECA), als vervat in het protocol van Tegucigalpa; eveneens rekening houdend met het feit dat Midden-Amerika bestaat uit ontwikkelingslanden;ERVAN OVERTUIGD dat een nieuwe samenwerkingsfase tussen de twee gebieden dient te worden ingeleid overeenkomstig hetgeen tijdens de ministeriële conferentie van San José VIII naar voren werd gebracht en met erkenning van het fundamentele doel van de overeenkomst, te weten de consolidatie, de intensifiëring en de diversificatie van de betrekkingen tussen de partijen,HEBBEN BESLOTEN deze overeenkomst te sluiten en hebben te dien einde als hun gevolmachtigden aangewezen:DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN:Niels Helveg PETERSENMinister van Buitenlandse Zaken van Denemarken,Fungerend voorzitter van de Raad van de Europese GemeenschappenManuel MARINLid van de Commissie van de Europese GemeenschappenVOOR DE REGERING VAN DE REPUBLIEK COSTA RICA:Bernd H. NIEHAUS QUESADAMinister van Buitenlandse ZakenVOOR DE REGERING VAN DE REPUBLIEK EL SALVADOR:Dr. José M. PACAS CASTROMinister van Buitenlandse ZakenVOOR DE REGERING VAN DE REPUBLIEK GUATEMALA:Gonzalo MENENDEZ PARKMinister van Buitenlandse ZakenVOOR DE REGERING VAN DE REPUBLIEK HONDURAS:Mario CARIAS ZAPATAMinister van Buitenlandse ZakenVOOR DE REGERING VAN DE REPUBLIEK NICARAGUA:Ernesto LEALMinister van Buitenlandse ZakenVOOR DE REGERING VAN DE REPUBLIEK PANAMA:Julio LINARESMinister van Buitenlandse ZakenDIE, na overlegging van hun in goede en behoorlijke vorm bevonden volmachten,OVEREENSTEMMING HEBBEN BEREIKT OMTRENT DE VOLGENDE BEPALINGEN:Artikel 1 Democratische grondslag van de samenwerking De op samenwerking gerichte betrekkingen tussen de Gemeenschap en Midden-Amerika en alle bepalingen van deze overeenkomst berusten op eerbiediging van de democratische beginselen en de rechten van de mens die ten grondslag liggen aan het interne en internationale beleid van zowel de Gemeenschap als Midden-Amerika en een fundamenteel onderdeel van de overeenkomst vormen.Artikel 2 Versterking van de samenwerking De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe hun op samenwerking gerichte betrekkingen in alle domeinen van gemeenschappelijk belang te versterken en te diversifiëren, vooral op de gebieden economie, financiën, handel, sociale zaken, wetenschappen/technologie en milieu, en eveneens de versterking en de consolidering van het stelsel van Midden-Amerikaanse integratie te bevorderen.De Gemeenschap zal, rekening houdend met de bijzondere situatie van de Midden-Amerikaanse landen als ontwikkelingslanden, deze samenwerking op de voor deze landen meest gunstige wijze ten uitvoer leggen.Artikel 3 Economische samenwerking 1. Gelet op hun wederzijdse belangen en economische doelstellingen op middellange en lange termijn verbinden de overeenkomstsluitende partijen zich ertoe een zo ruim mogelijke economische samenwerking tot stand te brengen, waarbij a priori geen enkel gebied wordt uitgesloten. De doelstellingen van deze samenwerking zijn met name:a) bevordering en diversificatie, over de gehele lijn, van hun economische betrekkingen;b) bevordering van een duurzame ontwikkeling van de respectieve economieën en verhoging van hun levensstandaard, steeds met inachtneming van de bescherming van het milieu;c) bevordering van de uitbreiding van het wederzijds handelsverkeer gericht op diversificatie, alsook de ontsluiting van nieuwe markten en ruimere toegang daartoe;d) aanwakkering van investeringsstromen en een betere investeringsbescherming;e) bevordering van de overdracht van technologie en de samenwerking tussen ondernemers, vooral tussen kleine en middelgrote ondernemingen, met versterking van de wetenschappelijke funderingen en bevordering van de innovatiemogelijkheden van beide partijen;f) het scheppen van voorwaarden voor de opvoering van de werkgelegenheid en de verbetering van de productiviteit;g) begunstiging van maatregelen bestemd voor plattelandsontwikkeling en verbetering van het stedelijk leefklimaat;h) ondersteuning van de pogingen van de Midden-Amerikaanse landen beleidsmaatregelen in te voeren gericht op de modernisering en ontwikkeling van de sectoren landbouw en industrie;i) steun aan de Midden-Amerikaanse integratiebeweging;j) uitwisseling van informatie op statistisch en methodologisch gebied.2. Te dien einde leggen de overeenkomstsluitende partijen in onderling overleg en in hun wederzijds belang, rekening houdend met de bevoegdheden en capaciteiten waarover zij beschikken, de terreinen van hun economische samenwerking vast, waarbij a priori geen enkel gebied wordt uitgesloten. Deze samenwerking heeft met name betrekking op de volgende onderwerpen:a) de modernisering van de productiesectoren (industrie, landbouwindustrie, landbouw, veeteelt, visserij, visteelt, mijnbouw en bosbouw);b) energieplanning en rationele gebruikmaking van energie;c) beheer en bescherming van natuurlijke rijkdommen en van het milieu;d) overdracht van technologie;e) wetenschap en technologie;f) intellectuele eigendom, met inbegrip van industriële eigendom;g) normen en kwaliteitseisen;h) diensten, met inbegrip van financiële diensten, toerisme, vervoer, telecommunicatie, telematica en informatica;i) uitwisseling van informatie over monetaire vraagstukken en de harmonisatie van de maatregelen van macro-economisch beleid gericht op versterking van de regionale integratie;j) bindende voorschriften van technische, sanitaire alsook fyto- en zoösanitaire aard;k) versterking van de organismen en instellingen voor regionale economische samenwerking;l) regionale ontwikkeling en integratie van de grensgebieden.3. Teneinde de doelstellingen van de economische samenwerking te verwezenlijken trachten de overeenkomstsluitende partijen volgens hun respectieve wetgevingen o.a. de volgende activiteiten te bevorderen:a) technische bijstand, vooral door uitzending van deskundigen en de verrichting van specifieke studies op de bovenvermelde samenwerkingsterreinen;b) stichting van gezamenlijke ondernemingen (joint ventures), het sluiten van overeenkomsten inzake licenties, overdracht van technologische kennis, onderaanneming enz.;c) totstandbrenging van intensievere contacten tussen ondernemers van beide partijen, vooral door de organisatie van conferenties, seminaria, handels- en industriemissies ter uitbreiding van het handels- en investeringsverkeer, studiebijeenkomsten en algemene of gespecialiseerde jaarbeurzen;d) gezamenlijke deelname van bedrijven uit de Gemeenschap aan jaarbeurzen en tentoonstellingen in Midden-Amerika en omgekeerd;e) projecten voor technisch en wetenschappelijk onderzoek alsook uitwisseling van deskundigen;f) uitwisseling van informatie over de in deze overeenkomst vervatte samenwerkingsgebieden, met name de toegang tot bestaande of op te richten gegevensbanken;g) de totstandbrenging van samenwerkingsverbanden van ondernemers, vooral op industriegebied.Artikel 4 Behandeling als meestbegunstigde natie De overeenkomstsluitende partijen zullen elkaar in hun handelsbetrekkingen overeenkomstig de bepalingen van de Algemene Overeenkomst betreffende tarieven en handel (GATT) als meestbegunstigde natie behandelen.Artikel 5 Uitbreiding van de samenwerking op handelsgebied 1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe hun handelsverkeer tot het hoogst mogelijke niveau te ontwikkelen en uit te breiden, rekening houdend met hun respectieve economische situaties, waarbij zij elkaar de grootst mogelijke faciliteiten verlenen.2. Als bijdrage tot deze doelstelling komen de overeenkomstsluitende partijen overeen te onderzoeken door middel van welke methoden en middelen de obstakels die de ontwikkeling van de handel in de weg staan, kunnen worden gereduceerd en opgeheven, voornamelijk die van niet-tarifaire en paratarifaire aard, rekening houdend met de werkzaamheden die te dien einde door de internationale organisaties worden verricht.3. De overeenkomstsluitende partijen zullen nagaan of het mogelijk is in bepaalde gevallen procedures van onderling overleg in te stellen.Artikel 6 Modaliteiten voor de samenwerking op handelsgebied Met het oog op de totstandbrenging van een actievere samenwerking op handelsgebied verbinden de partijen zich ertoe de volgende acties uit te voeren:- bevordering van bijeenkomsten, uitwisselingen en contacten tussen ondernemingen van beide partijen teneinde te kunnen bepalen welke producten op de markt van de andere partij in de handel kunnen worden gebracht;- versoepeling van de samenwerking tussen hun respectieve douanediensten, met name op het gebied van beroepsopleiding, vereenvoudiging van procedures en opsporing van inbreuken op de douanewetgeving;- aanmoediging en ondersteuning van activiteiten op het gebied van handelsbevordering zoals studiebijeenkomsten, symposia, commerciële en industriële beurzen en tentoonstellingen, handelsmissies, bezoeken, handelsweken, marktstudies enz.;- ondersteuning van hun respectieve organisaties en ondernemingen ten behoeve van transacties tot wederzijds voordeel;- inachtneming van hun respectieve belangen wat de toegang over en weer tot hun markten voor basisproducten, halffabrikaten en fabrikaten betreft en met betrekking tot de stabilisering van de internationale grondstoffenmarkten, overeenkomstig de door de bevoegde internationale instellingen overeengekomen doelstellingen;- bestudering van methoden en middelen ter vergemakkelijking van het handelsverkeer en opheffing van de handelsbelemmeringen, rekening houdend met de werkzaamheden die terzake door internationale organisaties worden verricht.Artikel 7 Industriële samenwerking 1. De partijen bevorderen de ontwikkeling en de diversificatie van het productieapparaat van de Midden-Amerikaanse landen in de sectoren industrie en diensten, met name door begunstiging van de samenwerkingsactiviteiten van de kleine en middelgrote ondernemingen van beide partijen die beogen hun de toegang tot kapitaalbronnen, markten en adequate technologieën te vergemakkelijken, alsook acties van gezamenlijke ondernemingen.2. Te dien einde stimuleren de partijen, in het kader van hun respectieve bevoegdheden, projecten en acties ter bevordering van:- de consolidering van de opgerichte samenwerkingsverbanden;- een ruimer gebruik van de communautaire begunstigingsinstrumenten, met name het financiële instrument "European Community Investment Partners" (ECIP), vooral door een uitgebreider beroep op de financiële instellingen van de Midden-Amerikaanse regio;- de samenwerking tussen ondernemers, zoals gezamenlijke ondernemingen, onderaanneming, overdracht van technologie, licenties, toegepast onderzoek en franchise.Artikel 8 Investeringen 1. De overeenkomstsluitende partijen komen overeen:- in het kader van hun respectieve bevoegdheden, voorschriften en beleidslijnen de uitbreiding van investeringen van wederzijds voordeel te bevorderen;- een gunstiger klimaat te scheppen, met name door te streven naar overeenkomsten ter bevordering en bescherming van de investeringen tussen de lidstaten van de Gemeenschap en de landen van Midden-Amerika.2. Teneinde deze doelstellingen te verwezenlijken komen de overeenkomstsluitende partijen overeen steunmaatregelen ten uitvoer te leggen voor het bevorderen en aantrekken van investeringen, met het doel nieuwe mogelijkheden vast te stellen en de realisatie daarvan te bevorderen.Dergelijke maatregelen omvatten:a) studiebijeenkomsten, tentoonstellingen en missies van bedrijfshoofden;b) de opleiding van economische subjecten voor het uitwerken van investeringsprojecten;c) de nodige technische bijstand voor de uitvoering van gezamenlijke investeringen;d) maatregelen in het kader van het Programma "European Community Investment Partners" (ECIP);3. Bij de vormen van samenwerking kunnen betrokken zijn particulieren, openbare, nationale en multilaterale instellingen, met inbegrip van Midden-Amerikaanse en communautaire financiële instellingen met regionale strekking.Artikel 9 Samenwerking tussen financiële instellingen De overeenkomstsluitende partijen trachten, naargelang van hun behoeften, en in het kader van hun respectieve programma's en wettelijke voorschriften, de samenwerking tussen financiële instellingen te stimuleren via maatregelen ter bevordering van:- de uitwisseling van informatie en ervaring op gebieden van gemeenschappelijk belang. Deze vorm van samenwerking komt onder andere tot stand door de organisatie van studiebijeenkomsten, conferenties en workshops;- de uitwisseling van deskundigen;- de uitvoering van maatregelen op het gebied van technische bijstand;- de uitwisseling van statistische en methodologische informatie.Artikel 10 Wetenschappelijke en technologische samenwerking 1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe om, met inachtneming van hun wederzijdse belangen en hun respectieve maatregelen van wetenschappelijk beleid, een vorm van wetenschappelijke en technische samenwerking te ontwikkelen die in het bijzonder gericht is op:- bevordering van de uitwisseling van wetenschappers tussen Midden-Amerika en de Europese Gemeenschap;- de totstandbrenging van hechtere banden tussen de wetenschappelijke en technologische wereld van beide partijen, rekening houdend met de in beide gebieden bestaande onderzoekcentra;- bevordering van overdracht van technologie op basis van wederzijds voordeel;- het treffen van maatregelen om de doelstellingen van de onderzoekprogramma's welke voor beide gebieden van belang zijn te verwezenlijken;- versterking van de onderzoekscapaciteit van de Midden-Amerikaanse landen met bevordering van de maatregelen over en weer tussen centra voor wetenschappelijk-technisch onderzoek alsook de vooruitgang van het technisch en toegepast onderzoek;- het openen van mogelijkheden voor economische, industriële en commerciële samenwerking.2. Met het oog op de ontwikkeling van de wetenschappelijke en technologische samenwerking komen de partijen overeen gezamenlijk de gebieden van hun samenwerking vast te stellen, rekening houdend met de ontwikkelingsbehoeften van de productiesectoren van Midden-Amerika, waarbij a priori geen enkel gebied wordt uitgesloten.Hiertoe behoren meer in het bijzonder:- de ontwikkeling en het beheer van de beleidsmaatregelen op het gebied van wetenschap en technologie;- de bescherming en verbetering van het milieu, vooral de bescherming en wederopbouw van regenwouden en agrarische grensgebieden;- hernieuwbare energie en rationeel gebruik van de natuurlijke rijkdommen;- tropische landbouw, agro-industrie en visserij;- volksgezondheid, voeding en sociale voorzieningen in het algemeen en tropische ziekten in het bijzonder;- andere sectoren zoals woongelegenheid, stedenbouw, planning en ontwikkeling, vervoer en communicatie;- regionale integratie en samenwerking op het gebied van wetenschap en technologie;- biotechnologie van toepassing op geneeskunde en landbouw;- uitvoering van taxonomische studies over de inheemse flora en fauna met het oog op de opstelling van een biologische inventaris die toegepast kan worden in de geneeskunde, de landbouw, en andere sectoren.3. De overeenkomstsluitende partijen vergemakkelijken en stimuleren maatregelen die gericht zijn op de verwezenlijking van de doelstellingen van hun samenwerking en in het bijzonder:- de uitvoering van gezamenlijke onderzoekprojecten op wetenschappelijk en technologisch gebied door onderzoekcentra en andere bevoegde instellingen van de twee partijen, zowel openbare als particuliere;- de opleiding op passend niveau van Midden-Amerikaanse vaklieden die zich bezighouden met onderzoek en ontwikkeling, vooral door middel van studiebijeenkomsten, cursussen en conferenties in Europese centra; uitwisseling van specialisten en technici, toekenning van beurzen voor specialisatie en stages;- uitwisseling van wetenschappelijke gegevens, met name door de gezamenlijke organisatie van studiebijeenkomsten, workshops, werkvergaderingen en congressen tussen hooggekwalificeerde wetenschappers van beide overeenkomstsluitende partijen;- de verspreiding van wetenschappelijke en technologische informatie en kennis.Artikel 11 Samenwerking op het gebied van normen Onverminderd hun internationale verplichtingen nemen de overeenkomstsluitende partijen, binnen de grenzen van hun bevoegdheden en overeenkomstig hun respectieve wetgevingen, maatregelen ter vermindering van de bestaande verschillen op de gebieden metrologie, normalisatie en certificatie, waarbij zij het gebruik van verenigbare normen en certificatiestelsels aanmoedigen. Te dien einde bevorderen zij meer in het bijzonder:- contacten tussen deskundigen en technische bijstand teneinde de uitwisseling van gegevens en studies over metrologie, normalisatie en kwaliteitscontrole, -bevordering en -certificatie, alsook de uitbreiding van de technische bijstand op dit gebied te vergemakkelijken;- uitwisselingen en contacten tussen op deze gebieden gespecialiseerde organismen en instellingen;- maatregelen voor de wederzijdse erkenning van systemen en methoden voor kwaliteitscertificatie;- de organisatie van overlegvergaderingen op de hier bedoelde terreinen.Artikel 12 Intellectuele en industriële eigendom 1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe, overeenkomstig hun respectieve wettelijke en bestuursrechtelijke voorschriften en beleidslijnen, een passende en doelmatige bescherming van de rechten van intellectuele en industriële eigendom tot stand te brengen, met inbegrip van geografische aanduidingen en benamingen van oorsprong, waarbij zij, indien zulks opportuun is, deze bescherming zullen versterken.2. De landen van Midden-Amerika onderschrijven, voorzover hun mogelijkheden dit toelaten, internationale overeenkomsten op het gebied van intellectuele en industriële eigendom.Artikel 13 Samenwerking in de mijnbouwsector Met inachtneming van de aspecten van milieubescherming komen de partijen overeen de nodige samenwerking voor de ontwikkeling van de mijnbouwsector te bevorderen.De samenwerking zal voornamelijk plaatsvinden door middel van acties gericht op:- aanmoediging van ondernemingen van beide partijen om deel te nemen aan de prospectie, de exploratie, de exploitatie en de opvoering van de rentabiliteit van hun respectieve delfstofvoorraden;- het scheppen van activiteiten die bevorderlijk zijn voor kleine en middelgrote mijnbouwondernemingen;- de uitwisseling van ervaringen en technologie met betrekking tot de prospectie, de exploratie en de exploitatie van delfstoffen, alsook de totstandbrenging van gemeenschappelijk onderzoek, teneinde de technologische ontwikkeling van de sector zoveel mogelijk op te voeren.Artikel 14 Samenwerking op energiegebied De overeenkomstsluitende partijen erkennen het belang van de energiesector voor de economische en sociale ontwikkeling en zijn bereid hun samenwerking te versterken, met name op het gebied van energieplanning, besparing en verantwoord gebruik van energie alsook de verkenning van nieuwe energiebronnen. Hierbij zal tevens rekening worden gehouden met milieuaspecten.Ter verwezenlijking van deze doelstellingen besluiten de overeenkomstsluitende partijen het volgende aan te moedigen:- de gezamenlijke uitvoering van studies en onderzoek;- ondersteuning van de evaluatie van het potentieel van alternatieve bronnen dat voor energie kan worden aangewend en de toepassing van energiebesparende technieken bij productieprocessen;- het onderhouden van regelmatige contacten tussen functionarissen uit de sector energieplanning;- de uitvoering van gezamenlijke programma's en projecten terzake.Artikel 15 Samenwerking op het gebied van vervoer Met erkenning van het belang van vervoer voor de economische ontwikkeling en de intensifiëring van het handelsverkeer beijveren de overeenkomstsluitende partijen zich de nodige maatregelen vast te stellen om tot samenwerking in de verschillende takken van vervoer te komen.Deze samenwerking is met name gericht op:- de uitwisseling van informatie over de respectieve beleidsmaatregelen en aangelegenheden van gemeenschappelijk belang;- opleidingsprogramma's op economisch, juridisch en technisch gebied, bestemd voor ondernemers en leidinggevend personeel van openbare diensten;- bijstand, vooral ten behoeve van programma's voor de modernisering van infrastructuren.Artikel 16 Samenwerking op het gebied van informatie- en telecommunicatietechnologie 1. De overeenkomstsluitende partijen, die constateren dat informatie- en telecommunicatietechnieken van uitermate groot belang zijn voor de economische en sociale ontwikkeling, verklaren zich bereid de samenwerking op de gebieden van gemeenschappelijk belang aan te moedigen, met name wat betreft:- investeringen en cofinancieringen;- normalisatie, conformiteitsproeven en certificatie;- plattelandstelefoon- en mobilofoonsystemen, alsook aarde- en ruimtetelecommunicatie, zoals vervoernetten, satellieten, optische vezels "Integrated Services Digital Network" (ISDN) en gegevensoverdracht;- elektronica en micro-elektronica;- informatisering en automatisering;- onderzoek en ontwikkeling van nieuwe informatie- en telecommunicatietechnieken.2. Deze samenwerking zal meer in het bijzonder tot stand komen door:- bevordering van gemeenschappelijke projecten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling alsmede oprichting van informatienetten en gegevensbanken alsook de toegang tot de reeds bestaande banken en netten;- samenwerking tussen deskundigen;- expertises, studies en uitwisseling van gegevens;- opleiding van wetenschappelijk en technisch personeel;- vaststelling en uitvoering van projecten van gemeenschappelijk belang.Artikel 17 Samenwerking op het gebied van toerisme De overeenkomstsluitende partijen zullen, overeenkomstig hun wetgevingen, steun verlenen aan de samenwerking in de toeristische sector van Midden-Amerika door middel van specifieke acties zoals:- uitwisseling van informatie en toekomstgerichte studies op het gebied van toerisme;- bijstand op het gebied van statistiek en informatica;- opleidingsacties;- organisatie van manifestaties en deelneming aan beurzen met het oogmerk de Midden-Amerikaanse regio te propageren;- bevordering van investeringen en cofinancieringen waardoor het toerisme kan worden gestimuleerd.Artikel 18 Samenwerking op milieugebied De partijen verklaren dat zij een nauwe samenwerking tot stand wensen te brengen terzake van de bescherming, het behoud, de verbetering en het beheer van het milieu, meer in het bijzonder gericht op de aanpak van problemen die het gevolg zijn van water-, bodem- en luchtvervuiling, van erosie, woestijnvorming, ontbossing en overexploitatie van de natuurlijke rijkdommen, van stedelijke concentratie, alsook met betrekking tot het productieve behoud van de flora en fauna van bossen en wateren door irrationele exploitatie en commerciële uitbreiding daarvan te vermijden, vooral wanneer het beschermde soorten betreft.Om dit doel te bereiken trachten de partijen gezamenlijke maatregelen uit te voeren die met name gericht zijn op:- totstandbrenging en versterking van passende Midden-Amerikaanse structuren op dit gebied, zowel openbare als particuliere;- opvoering van de milieuvoorlichting op alle niveaus en massale verspreiding van de kennis van en de oplossingen voor milieuvraagstukken, teneinde het grote publiek hiermede vertrouwd te maken;- uitvoering van studies en projecten en verlening van technische bijstand;- organisatie van ontmoetingen, studiebijeenkomsten, workshops, conferenties, uitwisseling van technici en terzake gespecialiseerde functionarissen;- uitwisseling van informatie en ervaringen;- verrichten van studies en onderzoek voor de uitvoering van gezamenlijke programma's en projecten ter voorkoming en bestrijding van natuurrampen;- ontwikkeling en alternatief economisch gebruik van beschermde gebieden, met inachtneming van de eigen kenmerken van genoemde gebieden.Artikel 19 Samenwerking op het gebied van biologische diversiteit De overeenkomstsluitende partijen beijveren zich om samenwerking tot stand te brengen voor het behoud van de biologische diversiteit. Bij deze samenwerking dienen normen te gelden voor het nut daarvan in sociaal en economisch opzicht, de instandhouding van het ecologisch evenwicht en de belangen van de inheemse bevolking.Artikel 20 Ontwikkelingssamenwerking Om doeltreffender te werk te gaan op de hierna vermelde terreinen van samenwerking streven de partijen naar een meerjarenprogrammering.Bovendien erkennen de partijen dat de wens om bij te dragen tot een beter geordende en duurzame ontwikkeling inhoudt dat enerzijds voorrang wordt verleend aan ontwikkelingsprojecten die gericht zijn op de essentiële behoeften van de meest achtergestelde bevolkingsgroepen in de Midden-Amerikaanse landen en op de rol van de vrouw in dit proces, en dat anderzijds de milieuproblematiek zorgvuldig in het ontwikkelingsproces wordt ingepast.In het bijzonder zal de samenwerking maatregelen omvatten die beogen de ergste armoede te bestrijden, het effect van de structurele aanpassingsprogramma's te verzachten en de totstandkoming van nieuwe werkgelegenheid te bevorderen. Hierbij zal men zich in het bijzonder richten op maatregelen die inwerken op de structuur van de economie, daarbij rekening houdend met de macro-economische en sectorale problemen en de behoeften van de institutionele ontwikkeling.Deze samenwerking zal zoveel mogelijk in nauwe coördinatie met de lidstaten worden uitgevoerd.Artikel 21 Samenwerking in de landbouw-, bosbouw- en plattelandssector De partijen komen overeen samenwerking tot stand te brengen in de sectoren landbouw, veeteelt, bosbouw, agro-industrie, levensmiddelen en tropische producten teneinde het ontwikkelingspeil te verhogen.Om dit doel te bereiken onderzoeken zij in een geest van samenwerking en goede wil, met inachtneming van hun respectieve wetgevingen terzake:- de mogelijkheden om het handelsverkeer van landbouw-, veeteelt-, bosbouw-, agroindustriële en tropische producten uit te breiden;- de maatregelen op het gebied van de gezondheid en op fytosanitair, veterinair en milieugebied, teneinde eventuele handelsbelemmeringen in dit verband uit te schakelen.Daarnaast spannen de partijen zich in om, met inachtneming van de beginselen van duurzame ontwikkeling, maatregelen uit te voeren ter bevordering van de samenwerking die gericht is op:- ontwikkeling van de landbouw;- bescherming en duurzame ontwikkeling van de hulpbronnen: bodem, water, bos, flora en fauna;- het milieu in de landbouw en op het platteland;- opleiding van personeel op andere ontwikkelingsgebieden, met inbegrip van de nieuwe landbouw-, veeteelt- en bosbouwmethoden en het beheer van bedrijven;- uitwisseling en contacten tussen technici, producenten en instellingen van beide partijen om handelstransacties en investeringen te bevorderen en te vergemakkelijken;- landbouwonderzoek;- versterking en onderlinge koppeling van gegevensbanken en statistieken over de landbouw, de veeteelt en de bosbouw.Artikel 22 Samenwerking op visserijgebied De partijen komen overeen hun samenwerking op visserijgebied te versterken en te ontwikkelen, in het bijzonder voor wat betreft de evaluatie van hulpbronnen, de ambachtelijke visserij en de aquacultuur, door middel van acties als:- opstelling en uitvoering van specifieke programma's en projecten van economische, commerciële of wetenschappelijk-technische aard;- maatregelen om het particuliere bedrijfsleven te stimuleren in de ontwikkeling van deze sector deel te nemen.Artikel 23 Samenwerking op het gebied van de gezondheidszorg De overeenkomstsluitende partijen besluiten samen te werken om de volksgezondheid vooral ten gunste van de armste groepen van de bevolking te verbeteren, met speciale nadruk op de risicogroepen.Om dit doel te bereiken streven zij ernaar gezamenlijk onderzoek, overdracht van technologie, uitwisseling van ervaringen en technische bijstand tot ontwikkeling te brengen, met name door middel van maatregelen voor:- goed beheer en administratie van de betrokken diensten, in het bijzonder voor primaire gezondheidszorg;- het uitwerken van programma's voor onderwijs en vakopleiding in de sector gezondheidszorg;- programma's en projecten ter verbetering van de hygiëne (speciaal met het oog op de preventie van infecties en endemische ziekten) en het sociale welzijn van de stads- en plattelandsbevolking;- opleiding van basiskader voor de gezondheidszorg;- preventie en behandeling van aids;- zorg voor moeder en kind, en gezinsplanning;- preventie en behandeling van cholera.Artikel 24 Samenwerking op het gebied van sociale ontwikkeling 1. Binnen de grenzen van hun bevoegdheden en met inachtneming van hun respectieve wetgevingen besluiten de partijen een omvangrijke samenwerking op te zetten met het doel de sociale ontwikkeling te versterken met name door verbetering van de levensomstandigheden van de armste bevolkingsgroepen in de landen wan Midden-Amerika.2. De maatregelen en acties om deze oogmerken te verwezenlijken omvatten steun, hoofdzakelijk in de vorm van technische bijstand, op de volgende gebieden:- kinderbescherming;- versterking van de rol van de vrouw;- steun voor de omzetting van de informele economie in een formele;- opvoedings- en bijstandsprogramma's voor jongeren in nood;- maatregelen om het sociale effect van de structurele aanpassingsprogramma's te verzachten, in het bijzonder door middel van programma's die het scheppen van werkgelegenheid kunnen bevorderen;- de administratie van de sociale diensten;- verbetering van de woon- en hygiëneomstandigheden in de steden en op het platteland.Artikel 25 Samenwerking op het gebied van de drugsbestrijding De partijen verbinden zich, met inachtneming van hun respectieve bevoegdheden, tot het coördineren en intensiveren van de pogingen tot preventie, vermindering en uitroeiing van de illegale productie, verkoop en consumptie van drugs en verdovende en psychotrope middelen, daarbij steunend op de desbetreffende studies van de regionale en internationale organisaties.Deze samenwerking, waarbij de terzake bevoegde organisaties zullen worden ingeschakeld, zal onder meer bestaan uit:- scholings-, onderwijs-, behandelings-, ontwennings- en rehabilitatieprogramma's voor verslaafden;- programma's voor de preventie van het gebruik van verboden drugs;- onderzoekprogramma's;- maatregelen ter bevordering van een alternatieve ontwikkeling, onder andere het propageren van nieuwe teelten;- uitwisseling van relevante informatie, met inbegrip van maatregelen tegen het witwassen van geld;- programma's voor toezicht op de handel in uitgangsproducten, chemische producten en psychotrope substanties.De partijen kunnen in onderling overleg andere werkterreinen opnemen.Artikel 26 Samenwerking op het gebied van hulp aan vluchtelingen, ontheemden en gerepatrieerden De partijen bevestigen hun wil om door te gaan met hun uitgebreide samenwerking teneinde de reïntegratie van de groepen van Midden-Amerikaanse vluchtelingen, ontheemden en gerepatrieerden in de samenleving te vergemakkelijken:- steun voor het uitwerken van samenwerkingsacties, in coördinatie met de ontvangende landen en met de Conferencia Internacional sobre los Refugiados Centroamericanos (Cirefca);- uitvoering van specifieke projecten met partners die op dit gebied actief zijn : ACNUR, regeringsinstanties van de ontvangende landen en goed bekend staande NGO's uit beide regio's.Artikel 27 Samenwerking met het oog op de versterking van het democratische proces in Midden-Amerika De partijen komen overeen de democratische instellingen en het democratische proces in Midden-Amerika te ondersteunen, in het bijzonder wat betreft het organiseren van vrije, overzichtelijke verkiezingen met waarnemers, de versterking van de rechtsstaat, de eerbiediging van de mensenrechten en de deelneming van de gehele bevolking, zonder enige discriminatie, aan het politieke en sociale gebeuren.Voor de verwezenlijking van de hierboven vermelde oogmerken zullen de partijen de volgende activiteiten ondernemen:- het in februari 1992 te Lissabon goedgekeurde meerjarenprogramma ter bevordering van de mensenrechten in de praktijk brengen en uitvoeren;- andere specifieke projecten die beogen de democratische instellingen in Midden-Amerika te ondersteunen, opzetten en uitvoeren.Artikel 28 Samenwerking op het gebied van regionale integratie De partijen stimuleren de uitvoering van maatregelen ter bevordering van regionale integratie in Midden-Amerika.Er wordt met name voorrang verleend aan maatregelen voor:- technische bijstand met betrekking tot de technische en praktische aspecten van integratie;- bevordering van subregionale en interregionale handel;- bevordering van regionale samenwerking op milieugebied;- versterking van de regionale instellingen en steun voor de uitvoering van gemeenschappelijk beleid en gemeenschappelijke activiteiten;- stimuleren van intensievere regionale communicatie.Artikel 29 Samenwerking op het gebied van overheidsorganisatie De partijen komen overeen samenwerking op te zetten op het gebied van administratie en institutionele organisatie, met inbegrip van justitie.Om deze doeleinden te bereiken nemen zij maatregelen ter bevordering van, met name, de uitwisseling van informatie en opleidingscursussen voor ambtenaren en ander personeel van de nationale overheidsdiensten, om de doelmatigheid van het overheidsapparaat te verhogen.Voor deze samenwerking zal men zich bedienen van de bestaande communautaire en Midden-Amerikaanse instellingen.Artikel 30 Samenwerking op het gebied van informatie, communicatie en cultuur De partijen hebben besloten gemeenschappelijke maatregelen op het gebied van informatie en communicatie uit te voeren teneinde voorlichting te verstrekken over de aard en doeleinden van de Europese Gemeenschap en Midden-Amerika, en de EG-lidstaten en de landen van Midden-Amerika ertoe aan te sporen hun culturele banden aan te halen.Deze maatregelen worden met name uitgevoerd in de vorm van:- uitwisseling van informatie over onderwerpen van wederzijds belang met betrekking tot cultuur en voorlichting;- bevordering van evenementen van culturele aard en culturele uitwisseling, in het bijzonder tussen universiteiten;- voorbereidende studies en technische bijstand voor de instandhouding van het culturele erfgoed.Artikel 31 Samenwerking op het gebied van scholing Teneinde verbetering te brengen in de opleiding van arbeidskrachten in de Midden-Amerikaanse regio zal de samenwerking worden versterkt op gebieden die van wederzijds belang zijn, daarbij rekening houdende met nieuwe technologieën terzake.Deze samenwerking kan worden uitgevoerd in de vorm van:- maatregelen ter verbetering van de opleiding van kaderpersoneel, technici, vakmensen en geschoolde arbeiders;- maatregelen met een groot multiplicatoreffect voor de opleiding van opleiders en technisch kaderpersoneel die reeds leidinggevende functies bekleden in openbare en particuliere bedrijven, de administratie, de openbare diensten en diensten voor de economische organisatie;- concrete programma's voor de uitwisseling van deskundigen, kennis en methoden tussen opleidingsinstituten in de Midden-Amerikaanse landen en in Europa, met name in de sectoren techniek, wetenschap en beroepsopleiding;- alfabetiseringsprogramma's in het kader van projecten voor gezondheidszorg en sociale ontwikkeling;Artikel 32 Middelen ter verwezenlijking van de samenwerking 1. De overeenkomstsluitende partijen verbinden zich ertoe binnen de grenzen van hun mogelijkheden en in het kader van hun respectieve mechanismen de passende middelen ter beschikking te stellen voor de verwezenlijking van de bij deze overeenkomst vastgestelde samenwerkingsdoeleinden, met inbegrip van financiële middelen. In dit verband zal zoveel mogelijk worden overgegaan tot een meerjarenprogrammering en de vaststelling van prioriteiten, met inachtneming van de behoeften en het ontwikkelingspeil van de landen van Midden-Amerika.2. Om de in deze overeenkomst beoogde samenwerking te vergemakkelijken kennen de landen van Midden-Amerika aan de deskundigen van de Gemeenschap de garanties en faciliteiten toe die deze nodig hebben om zich van hun taak te kunnen kwijten.Artikel 33 Gemengde Commissie 1. De partijen komen overeen de bij de samenwerkingsovereenkomst van 1985 ingestelde Gemengde Commissie te handhaven. De Gemengde Commissie zal bestaan uit vertegenwoordigers van de Gemeenschap en vertegenwoordigers van de Midden-Amerikaanse landen, bijgestaan door vertegenwoordigers van de organen voor Midden-Amerikaanse integratie.2. De Gemengde Commissie zal tot taak hebben:- toe te zien op de goede werking van de overeenkomst;- de activiteiten, projecten en concrete acties met betrekking tot de doeleinden van deze overeenkomst te coördineren en naar prioriteit in te delen, en de voor de uitvoering daarvan vereiste middelen voor te stellen;- de ontwikkeling van het handelsverkeer en de samenwerking tussen de partijen te bestuderen en van een follow-up te voorzien;- alle nodige aanbevelingen te doen om de uitbreiding van het handelsverkeer en de intensivering en diversificatie van de samenwerking te bevorderen;- passende middelen te zoeken ter voorkoming van moeilijkheden die zich zouden kunnen voordoen bij de interpretatie en toepassing van deze overeenkomst.3. De agenda van de vergaderingen van de Gemengde Commissie wordt in onderling overleg vastgesteld. De Gemengde Commissie stelt zelf bepalingen vast met betrekking tot de frequentie en de plaats van de vergaderingen, het voorzitterschap en andere kwesties die zich kunnen voordoen, en zal eventueel besluiten tot de oprichting van subcommissies.Artikel 34 Andere overeenkomsten 1. Onverminderd de bepalingen van de Verdragen tot oprichting van de Europese Gemeenschappen laten deze overeenkomst en de in het kader van deze overeenkomst genomen maatregelen de bevoegdheid van de lidstaten van de Gemeenschappen om in het kader van de economische samenwerking bilaterale maatregelen met de landen van Midden-Amerika uit te voeren en eventueel nieuwe overeenkomsten voor economische samenwerking met de Midden-Amerikaanse landen te sluiten, onverlet.2. Onder voorbehoud van de bepalingen in het vorige lid met betrekking tot de economische samenwerking komen de bepalingen van deze overeenkomst in de plaats van de bepalingen van de tussen de lidstaten van de Gemeenschappen en de Midden-Amerikaanse landen gesloten overeenkomsten die daarmee onverenigbaar of identiek zijn.Artikel 35 Territoriale toepassing van de overeenkomst Deze overeenkomst is van toepassing, enerzijds, op de grondgebieden waarop het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap van toepassing is, en onder de in dat Verdrag neergelegde voorwaarden, en anderzijds, op het grondgebied van de Midden-Amerikaanse landen die partij zijn bij de overeenkomst.Artikel 36 Bijlagen De bijlagen maken een integrerend deel uit van deze overeenkomst.Artikel 37 Inwerkingtreding en stilzwijgende verlenging Deze overeenkomst treedt in werking op de eerste dag van de maand volgende op de datum waarop de overeenkomstsluitende partijen elkaar in kennis hebben gesteld van de voltooiing van de daartoe vereiste juridische procedures. Zij wordt gesloten voor een periode van vijf jaar. Zij wordt van jaar tot jaar stilzwijgend verlengd indien geen van de overeenkomstsluitende partijen haar zes maanden vóór de vervaldatum schriftelijk aan de andere partij opzegt.Indien de opzegging wordt gedaan door één van de Midden-Amerikaanse landen, dan blijft de overeenkomst van kracht voor de overige overeenkomstsluitende partijen.Artikel 38 Authentieke teksten Deze overeenkomst is opgesteld in twee exemplaren, in de Deense, de Duitse, de Engelse, de Franse, de Griekse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese en de Spaanse taal, zijnde alle teksten gelijkelijk authentiek.Artikel 39 Aanpassingsclausule 1. De overeenkomstsluitende partijen kunnen deze overeenkomst met wederzijdse instemming uitbreiden teneinde de niveaus van de samenwerking te verhogen en aan te vullen door middel van overeenkomsten met betrekking tot specifieke sectoren of activiteiten.2. In het kader van de toepassing van deze overeenkomst kan elke overeenkomstsluitende partij voorstellen formuleren met het oog op de uitbreiding van de werkingssfeer van de wederzijdse samenwerking, waarbij rekening wordt gehouden met de bij de uitvoering van de overeenkomst opgedane ervaringen.Por el Consejo de las Comunidades EuropeasFor Rådet for De Europæiske FællesskaberFür den Rat der Europäischen GemeinschaftenÃéá ôï Óõìâïýëéï ôùí Åõñùðáúêþí ÊïéíïôÞôùíFor the Council of the European CommunitiesPour le Conseil des Communautés européennesPer il Consiglio delle Comunità europeeVoor de Raad van de Europese GemeenschappenPelo Conselho das Comunidades Europeias>REFERENTIE NAAR EEN FILM>Por el Gobierno de la República de Costa Rica>REFERENTIE NAAR EEN FILM>Por el Gobierno de la República de El Salvador>REFERENTIE NAAR EEN FILM>Por el Gobierno de la República de Guatemala>REFERENTIE NAAR EEN FILM>Por el Gobierno de la República de Honduras>REFERENTIE NAAR EEN FILM>Por el Gobierno de la República de Nicaragua>REFERENTIE NAAR EEN FILM>Por el Gobierno de la República de Panamá>REFERENTIE NAAR EEN FILM>BIJLAGE BRIEFWISSELING MET BETREKKING TOT HET ZEEVERVOER Brief nr. 1 Mijnheer,Ik verzoek u het volgende te bevestigen:Bij de ondertekening van de raamovereenkomst inzake samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de republieken Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama hebben de partijen zich ertoe verbonden de vraagstukken met betrekking tot de wijze van functioneren van het zeevervoer, met name wanneer deze zou kunnen leiden tot belemmering van de ontwikkeling van het handelsverkeer, op passende wijze aan te pakken. Hiertoe zal worden gestreefd naar voor beide partijen bevredigende oplossingen, waarbij het beginsel van vrije en eerlijke mededinging op commerciële basis wordt geëerbiedigd.Er is tevens overeengekomen dat deze vraagstukken zullen worden besproken op de bijeenkomsten van de Gemengde Commissie.Gelieve, Mijnheer, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te aanvaarden.Voor de Raad van de Europese GemeenschappenBrief nr. 2 Mijnheer,Ik heb de eer u de ontvangst van uw brief mede te delen en het volgende te bevestigen:"Bij de ondertekening van de raamovereenkomst inzake samenwerking tussen de Europese Economische Gemeenschap en de republieken Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama hebben de partijen zich ertoe verbonden de vraagstukken met betrekking tot de wijze van functioneren van het zeevervoer, met name wanneer deze zou kunnen leiden tot belemmering van de ontwikkeling van het handelsverkeer, op passende wijze aan te pakken. Hiertoe zal worden gestreefd naar voor beide partijen bevredigende oplossingen, waarbij het beginsel van vrije en eerlijke mededinging op commerciële basis wordt geëerbiedigd.Er is tevens overeengekomen dat deze vraagstukken zullen worden besproken op de bijeenkomsten van de gemengde Commissie.".Gelieve, Mijnheer, de verzekering van mijn bijzondere hoogachting te aanvaarden.Voor Midden-AmerikaEENZIJDIGE VERKLARING VAN MIDDEN-AMERIKA MET BETREKKING TOT ARTIKEL 8 De Midden-Amerikaanse landen verklaren zich bereid op verzoek van een lidstaat van de Europese Economische Gemeenschap besprekingen aan te vangen met het oog op de sluiting van bilaterale overeenkomsten inzake de bescherming en bevordering van investeringen.EENZIJDIGE VERKLARING VAN DE GEMEENSCHAP MET BETREKKING TOT ARTIKEL 32 De Gemeenschap bevestigt haar voornemen om bij haar steun voorrang te verlenen aan projecten met regionale strekking en verklaart zich bereid deze samenwerking in kwalitatief en kwantitatief opzicht te intensiveren. De daartoe op te brengen financiële middelen zullen worden afgestemd op de verruimde doelstellingen van deze overeenkomst, alsmede op de aanzienlijke verhoging van de middelen die in de richtsnoeren voor de samenwerking met de ontwikkelingslanden van Latijns-Amerika en Azië (PVD-LA) zijn uitgetrokken voor het decennium van 1990; deze bijdragen zullen in de begrotingstoewijzing worden opgenomen.EENZIJDIGE VERKLARING VAN DE GEMEENSCHAP MET BETREKKING TOT DE SPECIALE CONCESSIES DIE BIJ VERORDENING (EEG) Nr. 3900/91 VAN DE RAAD VAN 16 DECEMBER 1991 AAN MIDDEN-AMERIKA ZIJN VERLEEND De Gemeenschap verklaart zich bereid:a) te bestuderen welke gevolgen de speciale concessies die in het kader van het stelsel van algemene preferenties werden verleend, op de Midden-Amerikaanse landen en andere ontwikkelingslanden hebben gehad;b) de dialoog over deze materie met de Midden-Amerikaanse landen voort te zetten;c) de Commissie mandaat te verlenen om aan het einde van de voor de toekenning van deze preferenties vastgestelde geldigheidsduur (1994) over te gaan tot een evaluatie van de situatie, vooral in het licht van de ontwikkeling van de omstandigheden die voor de toekenning van dergelijke preferenties in aanmerking werden genomen.EENZIJDIGE VERKLARING VAN MIDDEN-AMERIKA MET BETREKKING TOT DE SPECIALE CONCESSIES DIE BIJ VERORDENING (EEG) Nr. 3900/91 VAN DE RAAD VAN 16 DECEMBER 1991 AAN MIDDEN-AMERIKA ZIJN VERLEEND De Midden-Amerikaanse partij verklaart dat zij de preferentiële behandeling die haar door de Europese Gemeenschap in het kader van het stelsel van algemene preferenties wordt toegekend van prioritair belang acht.Deze behandeling is ter ondersteuning van haar processen van vrede, consolidering van de democratie en nationale wederopbouw bijzonder belangrijk voor Midden-Amerika; dit geldt ook voor de pogingen om te vermijden dat de fragiele economieën, de samenleving en de democratische instellingen van de Midden-Amerikaanse landen ongunstig worden beïnvloed door met drugs verband houdende vraagstukken.