text:
 1.7.2022
 MT
 Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
 L 176/79
 RAKKOMANDAZZJONI Nru 1/2022 TAL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI UE-EĠITTU
 tad-19 ta’ Ġunju 2022
 dwar il-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu 2021-2027 [2022/1101]
 IL-KUNSILL TA’ ASSOĊJAZZJONI UE-EĠITTU,
 Wara li kkunsidra l-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, mill-part l-waħda, u r-Repubblika Għarbija tal-Eġittu, mill-parti l-oħra,
 Billi:
 (1)
 Il-Ftehim Ewro-Mediterranju li jistabbilixxi Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, mill-parti l-waħda, u r-Repubblika Għarbija tal-Eġittu, mill-parti l-oħra (“il-Ftehim”) ġie ffirmat fil-25 ta’ Ġunju 2001 u daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Ġunju 2004.
 (2)
 L-Artikolu 76 tal-Ftehim jagħti s-setgħa lill-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni UE-Eġittu li jieħu deċiżjonijiet għall-finijiet li jintlaħqu l-objettivi tal-Ftehim u li jagħmel rakkomandazzjonijiet xierqa.
 (3)
 Skont l-Artikolu 86 tal-Ftehim, il-Partijiet għandhom jieħdu kull miżura ġenerali jew speċifika meħtieġa biex jissodisfaw l-obbligi tagħhom skont il-Ftehim u biex jaraw li jinkisbu l-objettivi stipulati fil-Ftehim.
 (4)
 Ir-rieżami tal-Politika Ewropea tal-Viċinat ipproponiet fażi ġdida ta’ involviment mas-sħab, li tippermetti sens akbar ta’ sjieda miż-żewġ naħat.
 (5)
 L-Unjoni Ewropew u l-Eġittu qablu li jikkonsolidaw is-sħubija tagħhom billi jaqblu dwar sett ta’ prijoritajiet għall-perjodu 2021-2027 (“il-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu 2021-2027”) bl-għan li jindirizzaw sfidi komuni li jaffaċċaw l-Unjoni u l-Eġittu u li jippromwovu interessi konġunti.
 (6)
 Il-Partijiet għall-Ftehim qablu fuq it-test tal-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu 2021-2027, li ser jappoġġjaw l-implimentazzjoni tal-Ftehim, b’enfasi fuq il-kooperazzjoni fir-rigward tal-interessi kondiviżi identifikati b’mod komuni,
 B’DAN JIRRAKKOMANDA:
 Artikolu 1
 Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni jirrakkomanda li l-Partijiet tal-Ftehim jimplimentaw il-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu 2021-2027 kif stipulati fl-Anness ta’ din ir-Rakkomandazzjoni.
 Artikolu 2
 Il-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu 2021-2027 jissostitwixxu l-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu li l-implimentazzjoni tagħhom kienet irrakkomandata permezz tar-Rakkomandazzjoni Nru 1/2017 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni (1).
 Artikolu 3
 Din ir-Rakkomandazzjoni għandha tidħol fis-seħħ fid-data tal-adozzjoni tagħha.
 Magħmul fil-Lussemburgu, id-19 ta’ Ġunju 2022.
 Għall-Kunsill
 Il-President
 J. BORRELL FONTELLES
 (1) Ir-Rakkomandazzjoni Nru 1/2017 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni UE-Eġittu tal-25 ta’ Lulju 2017 dwar qbil dwar il-Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu (ĠU L 255, 3.10.2017, p. 26).
 ANNESS
 Prijoritajiet tas-Sħubija UE-Eġittu 2021-2027
 I. Daħla
 Dawn il-Prijoritajiet tas-Sħubija għandhom l-għan li jindirizzaw l-isfidi komuni li qed jiffaċċjaw l-UE u l-Eġittu, li jippromwovu interessi konġunti, li jiggarantixxu l-istabbiltà fit-tul u l-iżvilupp sostenibbli fuq iż-żewġ naħat tal-Mediterran u li jsaħħu l-kooperazzjoni u jwettqu l-potenzjal mhux sfruttat tar-relazzjoni. Il-Prijoritajiet tas-Sħubija jagħtu attenzjoni partikolari lit-tisħiħ tal-"Viżjoni dwar l-Istrateġija għall-Iżvilupp Sostenibbli tal-2030" u tal-Politika ta' Viċinat Ewropea aġġornata ggwidata mill-Aġenda l-ġdida tal-UE għall-Mediterran (1) u l-Pjan Ekonomiku u ta' Investiment tagħha għall-Viċinat tan-Nofsinhar (2), il-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar Sħubija mġedda mal-Viċinat tan-Nofsinhar tas-16 ta' April 2021 (3), u biex jittaffa l-impatt soċjoekonomiku negattiv tal-pandemija tal-COVID-19 inkluż irkupru ekoloġiku, diġitali, reżiljenti u inklużiv. Il-Ftehim ta' Assoċjazzjoni UE-Eġittu jistabbilixxi l-qafas ġenerali għall-kooperazzjoni u l-Prijoritajiet tas-Sħubija. Il-prijoritajiet tas-Sħubija huma ggwidati mill-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli (4), l-Għanijiet ta' Żvilupp Sostenibbli tan-NU, il-Ftehim ta' Pariġi dwar il-Klima u impenn kondiviż għall-valuri universali tad-demokrazija, l-istat tad-dritt u r-rispett tad-drittijiet tal-bniedem. Barra minn hekk, huma jaqblu mal-aspirazzjoni ddikjarata fil-konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew tal-10-11 ta' Diċembru 2020 (5) għal Viċinat tan-Nofsinhar demokratiku, aktar stabbli, aktar ekoloġiku u aktar prosperu bħala prijorità strateġika għall-UE.
 II. Prijoritajiet
 Il-Prijoritajiet tas-Sħubija għandhom jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-aspirazzjonijiet tan-nies fiż-żewġ naħat tal-Mediterran, partikolarment bl-iżgurar tal-iżvilupp sostenibbli inklużiv, tal-ġustizzja soċjali, opportunitajiet tax-xogħol deċenti, il-prosperità ekonomika u ta' kundizzjonijiet tal-għajxien imtejbin sostanzjalment. L-aspetti ewlenin ta' dawn l-għanijiet huma t-tkabbir inklużiv, sostnut mill-innovazzjoni, il-governanza effettiva u parteċipattiva, irregolata mill-istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, inklużi d-drittijiet soċjali u tax-xogħol, it-tisħiħ tal-pożizzjoni tan-nisa bil-ħsieb li tinkiseb l-ugwaljanza bejn is-sessi, u d-drittijiet tat-tfal. Il-prijoritajiet jieħdu kont ukoll tar-rwoli tal-UE u tal-Eġittu bħala atturi internazzjonali u għandhom l-għan li jżidu l-kooperazzjoni bilaterali u l-kooperazzjoni reġjonali u interreġjonali tagħhom. Konnettività aħjar bejn l-UE u l-Eġittu, b'attenzjoni partikolari għall-mobbiltà intelliġenti, il-mobbiltà awtomatizzata u elettronika, id-diġitalizzazzjoni u l-ekonomija ekoloġika, ser ikunu għodod importanti li joffru opportunitajiet ġodda ta' kooperazzjoni f'dan il-kuntest. L-implimentazzjoni tal-inizjattivi ewlenin tal-Pjan Ekonomiku u ta' Investiment tal-Aġenda l-Ġdida għall-Mediterran, inkluż permezz ta' inizjattivi ta' Tim Ewropa, ser tikkontribwixxi għat-twettiq tal-Prijoritajiet tas-Sħubija. Dawn jikkostitwixxu parti importanti mill-kooperazzjoni tal-UE mal-Eġittu u jgħinu biex jipproteġu l-interessi u l-oġġetti komuni tagħna fil-Mediterran.
 Il-pandemija tal-COVID-19 sfidat is-sistemi nazzjonali tal-kura tas-saħħa u kellha impatt profond fuq l-ekonomija u s-soċjetà. L-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw mill-qrib dwar l-irkupru soċjoekonomiku fit-tul, u l-iżvilupp sostenibbli. Iż-żewġ partijiet għandhom l-għan li jimmassimizzaw il-benefiċċji għall-irkupru tal-ekonomiji wara l-COVID-19 u jtaffu r-riperkussjonijiet potenzjali.
 Għaldaqstant, il-prijoritajiet kardinali li ġejjin ser jiggwidaw is-sħubija:
 1. L-Ekonomija Moderna Sostenibbli u l-Iżvilupp Soċjali tal-Eġittu
 L-UE u l-Eġittu, bħala sħab ewlenin ser jikkooperaw biex javvanzaw l-għanijiet soċjoekonomiċi stabbiliti fl-"Istrateġija tal-Eġittu għal Żvilupp Sostenibbli – Viżjoni 2030" bl-għan li jinbena Eġittu stabbli u prosperu.
 a) It-tisħiħ tar-reżiljenza, il-bini tal-prosperità u l-appoġġ għat-trasformazzjoni lejn ekonomija diġitali u ekoloġika
 L-Eġittu huwa impenjat li jikseb sostenibbiltà soċjoekonomika fit-tul permezz, fost l-oħrajn, tal-ħolqien ta' ambjent li jwassal iktar għat-tkabbir inklużiv u l-ħolqien ta' xogħol diċenti u produttiv, partikolarment għaż-żgħażagħ u n-nisa, inkluż billi titħeġġeġ l-integrazzjoni-tas-settur informali fl-ekonomija. Għas-sostenibbiltà ekonomika fit-tul, din ser tinkludi miżuri li jistgħu jiġġeneraw spazju fiskali ikbar għal implimentazzjoni aħjar tal-istrateġija għal żvilupp sostenibbli, ir-riforma ulterjuri tas-sussidji u t-tassazzjoni, it-tisħiħ tar-rwol tas-settur privat u t-titjib tal-klima kummerċjali biex jiġi attirat iktar investiment barrani, inkluż permezz ta' politika kummerċjali iktar miftuħa u kompetittiva, biex jitgawdew bis-sħiħ il-benefiċċji tad-dividend diġitali u permezz ta' appoġġ għal proġetti infrastrutturali ewlenin bħall-iżvilupp ta' sistema tat-trasport effiċjenti. Minħabba l-importanza tal-iżvilupp tal-SMEs għat-tkabbir sostenibbli u inklużiv, dan is-settur ser ikompli jkollu rwol ċentrali fil-kooperazzjoni tal-UE mal-Eġittu. Barra minn hekk, l-UE ser tappoġġa l-isforzi tal-Eġittu favur riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-governanza tajba, inkluż permezz tal-użu ta' statistika ta' kwalità għolja u billi jittieħed kont tar-revoluzzjoni diġitali u l-mudelli relatati tan-negozju u tas-soċjetà.
 L-UE ser tkompli taqdi rwol importanti fl-appoġġ tal-ambjent tan-negozju u t-tkabbir ekonomiku sostenibbli inkluż permezz ta' inizjattivi ewlenin konkreti f'setturi prijoritarji, bħal: l-iżvilupp ta' mezzi ta' trasport sostenibbli, infrastruttura tat-trasport pubbliku u l-korroborazzjoni tat-tranżizzjoni tal-Eġittu lejn il-mobbiltà elettrika. F'konformità mat-twettiq min-naħa tal-Eġittu tal-Istrateġija ta' Żvilupp Sostenibbli 2030 tiegħu, l-UE ser testendi l-appoġġ tagħha għat-tranżizzjoni tal-Eġittu lejn ekonomija ekoloġika, inkluż l-iżvilupp sostenibbli tas-setturi agrikoli u tal-ilma. F'dak il-kuntest, l-UE ser tappoġġa wkoll it-tisħiħ tal-infrastruttura diġitali u b'mod partikolari l-aċċess universali għal networks imtejba, affordabbli u siguri kif ukoll is-sensibilizzazzjoni u l-iskambju ta' informazzjoni u għarfien dwar it-theddid taċ-ċibersigurtà.
 Filwaqt li jirrikonoxxu l-importanza tar-riċerka u l-innovazzjoni għall-progress tas-soċjetajiet tagħhom, l-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw aktar fis-setturi kollha fir-riċerka u l-innovazzjoni u fl-avvanz tat-teknoloġiji diġitali, inkluż l-intelliġenza artifiċjali u ċ-ċibersigurtà filwaqt li jipproteġu d-dritt għall-privatezza. F'dan il-kuntest, l-Eġittu u l-UE enfasizzaw l-interess tagħhom li jintensifikaw il-kooperazzjoni f'għadd ta' attivitajiet rilevanti ta' riċerka u edukazzjoni għolja, inkluż fil-qafas ta' Orizzont Ewropa, Erasmus +, PRIMA u l-Pjattaforma Reġjonali tal-Unjoni għall-Mediterran għar-Riċerka u l-Innovazzjoni.
 Minħabba l-patrimonju imprezzabbli u divers tal-Eġittu, u l-kontribuzzjoni sinifikanti tas-settur kulturali u tat-turiżmu għall-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż, il-Prodott Domestiku Gross (PDG), l-impjiegi, ir-riżervi tal-kambju tal-Eġittu u tas-soċjetà tiegħu b'mod iktar wiesa', ser titqiegħed enfasi partikolari fuq ir-rabta bejn il-kultura, il-patrimonju kulturali u l-iżvilupp ekonomiku. L-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw, fost l-oħrajn, dwar l-identifikazzjoni ta' modi kif jiġi protett u ppreservat il-wirt kulturali, kemm tanġibbli kif ukoll intanġibbli, u jipproponu azzjonijiet ta' kooperazzjoni konġunti rilevanti f'dan il-qasam. Sabiex jiġi indirizzat l-impatt negattiv tal-pandemija tal-COVID-19 fis-settur tat-turiżmu fl-Eġittu, l-UE u l-Eġittu ser jaħdmu flimkien biex itejbu l-opportunitajiet f'dan il-qasam.
 b) Kummerċ u investiment
 L-UE u l-Eġittu huma sħab kummerċjali importanti. Iż-żewġ naħat ser jidentifikaw b'mod konġunt approċċi xierqa biex itejbu r-relazzjonijiet bilaterali dwar il-kummerċ u l-investiment, itejbu l-kompetittività u jiżguraw l-aċċessibbiltà tal-oġġetti u s-servizzi għas-swieq rispettivi skont ir-regolamenti tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO) u l-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Eġittu u l-integrazzjoni ulterjuri tal-Eġittu fil-ktajjen tal-valur reġjonali u globali.
 L-UE u l-Eġittu ser jaħdmu mill-qrib biex jipprovdu proposti prattiċi kondiviżi sabiex jgħinu lill-Eġittu jżid il-kompetittività u t-trasparenza tas-suq tiegħu, isaħħaħ ir-relazzjoni kummerċjali u ta' investiment eżistenti, u jiżgura li d-dispożizzjonijiet dwar il-kummerċ u l-kompetizzjoni tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni UE-Eġittu jiġu rispettati bis-sħiħ, u l-Ftehim jiġi implimentat b'mod li jippermettilu jilħaq il-potenzjal sħiħ tiegħu. Biex tipproteġi aħjar is-saħħa u s-sikurezza tal-konsumaturi, l-UE ser tappoġġa t-trasformazzjoni ta' sistemi tal-ikel sostenibbli, kif ukoll l-iżvilupp ta' oqfsa effettivi għas-sikurezza tal-konsumatur, filwaqt li tqis ir-regolamenti tad-WTO, l-istandards sanitarji u fitosanitarji maqbula internazzjonalment u r-regoli u l-prinċipji rilevanti tal-UE. Iż-żewġ naħat ser jaħdmu mill-qrib biex jattiraw u jtejbu l-investimenti Ewropej, b'mod partikolari billi jippermettu ambjent favorevoli għall-investiment u jikkunsidraw opportunitajiet bħalma huma ż-Żona Ekonomika tal-Kanal ta' Suez, politika kummerċjali aktar miftuħa u sostenibbli u t-titjib tal-qafas regolatorju.
 L-UE ser tappoġġa l-politiki tal-Eġittu fil-promozzjoni tal-kummerċ elettroniku, il-kummerċ diġitali, ir-regolamentazzjoni tal-kompetizzjoni u fit-tisħiħ tal-potenzjal ta' investiment tiegħu billi ttejjeb il-klima tan-negozju u l-iżvilupp tal-Istrateġija Eġizzjana tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni (ICT) Eġizzjana.
 c) Żvilupp soċjali u ġustizzja soċjali
 L-UE tappoġġa l-isforz tal-Eġittu biex jippromwovi u jirriforma l-iżvilupp soċjali u l-ġustizzja soċjali, u djalogu soċjali sinifikanti u inklużiv, u biex jindirizza l-isfidi soċjali u demografiċi marbuta mat-tkabbir rapidu tal-popolazzjoni, inkluż l-iskarsezza tal-ilma u l-vulnerabbiltà tas-sigurtà tal-ikel. Dan jinkludi t-tisħiħ tar-riżorsi umani tal-pajjiż, b'mod partikolari ż-żgħażagħ, in-nisa u t-tfal. L-UE ser tappoġġa l-isforzi tal-Eġittu biex irawwem il-protezzjoni ekonomika u soċjali ta' persuni f'sitwazzjonijiet vulnerabbli fl-Eġittu, b'mod partikolari dawk esposti għal impatti negattivi potenzjali tar-riformi ekonomiċi u l-konsegwenzi ta' xokkijiet esterni bħall-pandemija tal-COVID-19 permezz ta' xbieki ta' sikurezza soċjali komprensivi u programmi ta' protezzjoni soċjali mmirati allinjati mal-miri tal-inizjattiva Ħajja Deċenti (Haya Karima) u l-programmi Takaful u Karama. Ser tingħata attenzjoni speċjali lill-promozzjoni tat-tisħiħ tal-pożizzjoni tan-nisa u r-rwol tan-nisa u l-bniet fis-soċjetà u l-ekonomija kif rifless fl-Istrateġija Nazzjonali għat-Tisħiħ tal-Pożizzjoni tan-Nisa 2030. Barra minn hekk, l-UE u l-Eġittu ser ikomplu jippromwovu żvilupp soċjo-ekonomiku rurali u urban inklussiv, kif ukoll itejbu t-twassil ta' servizzi bażiċi, jappoġġjaw edukazzjoni moderna ta' kwalità, anke b'ħarsa lejn l-iżgurar tal-konnessjoni mal-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol, it-tisħiħ tal-ħiliet diġitali u l-litteranza tal-poplu, it-taħriġ tekniku u vokazzjonali kif ukoll is-sistemi tal-kura tas-saħħa.
 L-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw fis-settur tas-saħħa bil-ħsieb li titnaqqas il-pressjoni li l-COVID-19 qed tpoġġi fuq is-servizzi tas-saħħa u fuq il-vaċċini, ukoll bil-ħsieb li jappoġġaw l-ambizzjonijiet tal-Eġittu li jsir ċentru reġjonali għall-produzzjoni u l-esportazzjoni lejn l-Afrika u l-Lvant Nofsani. L-UE ser taqsam l-esperjenza tagħha fl-istabbiliment ta' kopertura tal-kura tas-saħħa inklussiva u servizzi ta' kura tas-saħħa mtejbin.
 d) Enerġija, ambjent u azzjoni klimatika
 L-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw fid-diversifikazzjoni tas-sorsi tal-enerġija u t-tranżizzjoni lejn ekonomija b'emissjonijiet baxxi, b'enfasi partikolari fuq sorsi ta' enerġija rinnovabbli, azzjonijiet ta' effiċjenza fl-enerġija, u bidla gradwali lejn modi ta' trasport b'livell baxx ta'' karbonju u sostenibbli fuq l-art u fit-tbaħħir marittimu u l-avjazzjoni ċivili. L-UE, fuq talba tal-gvern Eġizzjan, ser tappoġġa l-isforzi tal-Eġittu biex jaġġorna l-istrateġija integrata tal-enerġija tiegħu li għandha l-għan li tilħaq il-ħtiġijiet tal-iżvilupp sostenibbli tal-pajjiż u li tnaqqas l-emissjonijiet tal-gassijiet serra. It-tisħiħ tad-djalogu dwar l-enerġija u l-klima bejn l-UE u l-Eġittu ser jikkontribwixxi għall-identifikazzjoni ta' oqsma ewlenin ta' kooperazzjoni. Dan jista' jinkludi l-appoġġ għall-isforzi tal-Eġittu biex isir ċentru tal-enerġija fir-reġjun b'enfasi fuq l-enerġija rinnovabbli, il-kooperazzjoni kontinwa fil-qafas tal-Forum tal-Gass tal-Lvant tal-Mediterran, u l-implimentazzjoni ta' proġetti tal-enerġija ta' benefiċċju reċiproku, inklużi proġetti ta' interkonnessjoni bejn l-Eġittu u l-UE.
 L-UE u l-Eġittu ser jaħdmu wkoll flimkien fuq ir-riċerka konġunta, il-kondiviżjoni tal-esperjenza u l-aħjar prattika, it-trasferimenti tat-teknoloġija u l-promozzjoni tal-kooperazzjoni subreġjonali (intra-Mediterranja), b'kunsiderazzjoni xierqa għall-preservazzjoni tal-ekosistemi tal-baħar tal-Mediterran.
 L-UE u l-Eġittu ser isaħħu l-kooperazzjoni biex jippromwovu l-kunċett tal-ekoturiżmu, inkluż il-protezzjoni tal-bijodiversità fl-Eġittu, u fil-Baħar Mediterran, b'mod partikolari fil-ġestjoni tar-riżervi naturali u r-restawr tar-riżorsi naturali degradati.
 L-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw fil-promozzjoni ta' azzjoni dwar il-klima u l-ambjent biex jinkiseb żvilupp sostenibbli f'konformità mal-impenji tagħhom skont l-UNFCCC, il-Ftehim ta' Pariġi u d-deċiżjonijiet dwar il-Klima ta' Glasgow. L-UE ser tappoġġa l-implimentazzjoni tal-Kontributi Determinati fil-Livell Nazzjonali tal-Eġittu fl-oqsma tal-mitigazzjoni u l-adattament inkluż permezz tal-finanzjament għall-klima. Barra minn hekk, l-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw biex jiksbu l-għanijiet identifikati, fost l-oħrajn, fl-Aġenda 2030 tal-Iżvilupp u l-Qafas ta' Sendai għat-Tnaqqis tar-Riskju ta' Diżastri.
 L-UE ser tappoġġa l-isforzi tal-Eġittu fit-trawwim tat-tranżizzjoni ekoloġika tiegħu, il-ħolqien ta' tkabbir u impjiegi ekoloġiċi, l-ottimizzazzjoni tal-potenzjal u l-użu tas-sorsi tal-enerġija tiegħu, id-diversifikazzjoni ulterjuri tat-taħlita tal-enerġija tiegħu permezz tal-enerġija rinnovabbli, u l-effiċjenza enerġetika, it-tisħiħ tal-governanza u l-istabbiliment ta' perkorsi ta' żvilupp favur l-ambjent.
 L-UE ser tappoġġa lill-Eġittu fil-promozzjoni ta' finanzjament sostenibbli, inklużi bonds ekoloġiċi, fl-adozzjoni tal-istandards ta' sostenibbiltà ambjentali fil-portafoll ta' investiment domestiku tiegħu, kif ukoll fit-tisħiħ tal-kapaċitajiet tiegħu li jipproduċi u jesporta enerġija rinnovabbli fil-forma ta' elettriku u idroġenu rinnovabbli b'mod partikolari.
 Fid-dawl tat-theddida kkawżata mill-iskarsezza tal-ilma fil-livelli nazzjonali u reġjonali, l-UE ser tappoġġa lill-Eġittu fil-ġestjoni tar-riżorsi tal-ilma kif ukoll oqsma oħra ta' interess komuni bħall-konservazzjoni tal-bijodiversità, is-sanità, il-ġestjoni tal-iskart solidu, inkluż it-tnaqqis ta' sustanzi niġġiesa industrijali, il-ġestjoni tas-sustanzi kimiċi u tal-iskart tal-perikli, u l-ġlieda kontra d-deżertifikazzjoni u d-degradazzjoni tal-art. L-Eġittu u l-UE qegħdin ukoll jesploraw l-opportunitajiet previsti fl-Unjoni għall-Mediterran (UgħM) għall-kooperazzjoni dwar il-klima, l-ambjent u l-ekonomija blu.
 L-UE u l-Eġittu ser isaħħu l-kooperazzjoni sabiex ikun hemm tranżizzjoni lejn sistemi tal-ikel sostenibbli, inkluża l-ġestjoni sostenibbli tal-agrikoltura, is-sajd, u l-preservazzjoni tal-fatturi ta' produzzjoni naturali biex tissaħħaħ is-sigurtà tal-ikel.
 2. Sħab fil-Politika Barranija
 a) L-istabbilizzazzjoni tal-viċinat komuni u lil hinn minnu
 Il-kunflitti mtawla fir-reġjun tal-Mediterran jikkostitwixxu ostaklu ewlieni għall-istabbiltà politika u l-iżvilupp sostenibbli. L-isforzi konġunti mill-UE u l-Eġittu għall-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni tal-kunflitti, il-promozzjoni tal-kooperazzjoni fil-qasam tas-sigurtà, il-mitigazzjoni tal-konsegwenzi tal-kunflitti u l-indirizzar tal-kawżi ewlenin tagħhom huma prijoritajiet ewlenin sabiex in-nies jiġu protetti u jkunu jistgħu jirnexxu. Is-sħubija bejn l-UE u l-Eġittu hija importanti għall-istabbiltà u l-prosperità tal-Mediterran, il-Lvant Nofsani u l-Afrika u l-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Eġittu ser tkompli timmira li tikkontribwixxi għar-riżoluzzjoni tal-konflitti, tibni l-paċi, tapprofondixxi l-integrazzjoni ekonomika reġjonali, u tindirizza l-isfidi politiċi u ekonomiċi f'dawn ir-reġjuni.
 Minħabba l-orjentazzjoni strateġika tas-sħubija, l-UE u l-Eġittu huma impenjati li jsaħħu l-kooperazzjoni fil-politika barranija fil-livelli bilaterali, reġjonali u internazzjonali, b'mod partikolari fil-fora tan-NU u multilaterali, inkluża l-Unjoni għall-Mediterran kif ukoll mal-Lega tal-Istati Għarab (LAS) u l-Unjoni Afrikana li l-Eġittu huwa membru tagħha. L-UE u l-Eġittu huma impenjati li jikkooperaw ukoll fil-qafas ta' laqgħat Ministerjali annwali bejn l-UE u s-Sħab tan-Nofsinhar kif propost fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar Sħubija mġedda mal-Viċinat tan-Nofsinhar - Aġenda Ġdida għall-Mediterran. Il-prijoritajiet jinkludu sforzi mġedda biex jiġu appoġġati l-Iżraeljani u l-Palestinjani biex jilħqu soluzzjoni fil-Proċess ta' Paċi fil-Lvant Nofsani (PPLN) li jibnu fuq ir-rwol ewlieni tal-UE u l-Eġittu f'dan il-kuntest. Fil-Lvant tal-Mediterran, l-Eġittu u l-UE u l-Istati Membri tagħha, fost l-oħrajn, ser itejbu l-kooperazzjoni reġjonali f'konformità mad-dritt internazzjonali, inkluża l-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Dritt tal-Baħar (UNCLOS). L-Eġittu u l-UE ser jaħdmu b'mod konġunt fuq l-implimentazzjoni tar-riżoluzzjonijiet rilevanti tal-Kunsill tas-Sigurtà, b'mod partikolari dwar il-PPLN, il-Libja u s-Sirja. Barra minn hekk, l-Eġittu jospita ċ-Ċentru tal-Unjoni Afrikana għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp ta' Wara l-Kunflitti u l-kwartieri ġenerali tal-LAS, li miegħu l-UE ser tkompli tapprofondixxi u twessa' l-kooperazzjoni. Barra minn hekk, l-UE u l-Eġittu ser ifittxu kooperazzjoni akbar fl-isfera multilaterali u dwar sfidi reġjonali u internazzjonali ewlenin li jaffettwaw iż-żewġ naħat inkluża l-azzjoni klimatika.
 Fid-dawl tar-rwol ewlieni tal-Eġittu fl-iżvilupp globali u l-ambizzjonijiet ulterjuri tiegħu fih, wieħed mill-għanijiet tal-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Eġittu ser ikun li titwessa' s-sħubija bejn l-UE u l-Eġittu fir-reġjun usa', inkluż fl-Afrika, f'oqsma ta' interess reċiproku u permezz ta' inizjattivi bħall-Forum Aswan għall-Paċi u l-Iżvilupp Sostenibbli. L-ilħuq ta' ftehim internazzjonali malajr kemm jista' jkun f'konformità mad-Dikjarazzjoni tal-Prinċipji u l-liġi internazzjonali tal-2015 dwar il-kwistjoni tad-Dam Etjopjana huwa prijorità ewlenija għall-UE u l-Eġittu sabiex tiġi protetta s-sigurtà tal-ilma tal-Eġittu, jiġu promossi l-paċi u l-istabbiltà fir-reġjun usa'. Ftehim internazzjonali bbażat fuq arranġament negozjat ser jikkontribwixxi biex din it-tilwima tinbidel f'opportunità biex jiġu attirati investimenti barranin u tiżdied l-istabbiltà għall-pajjiżi tar-reġjun u miljuni ta' nies. L-UE tinsab lesta li tappoġġa l-proċess immexxi mill-Unjoni Afrikana f'kooperazzjoni mas-sħab internazzjonali, inkluża l-UE, u li jkollha rwol aktar attiv, jekk ikun utli u mixtieq għall-partijiet kollha, billi tippreżenta l-esperjenza tagħha fil-ġestjoni tar-riżorsi kondiviżi tal-ilma skont id-dritt internazzjonali. Barra minn hekk, l-UE u l-Eġittu jappoġġaw proposti għall-iżvilupp ta' kooperazzjoni interreġjonali, inkluża kooperazzjoni trilaterali fl-Afrika.
 b) Kooperazzjoni fil-ġestjoni tal-kriżijiet u r-rispons għalihom
 L-UE u l-Eġittu ser iżidu l-kooperazzjoni u l-konsultazzjonijiet u l-iskambju ta' esperjenza fil-ġestjoni u l-prevenzjoni tal-kriżijiet, kemm bilateralment kif ukoll reġjonalment, inkluż permezz taċ-Ċentru Internazzjonali għall-Kajr għar-Riżoluzzjoni tal-Kunflitti, iż-Żamma tal-Paċi u l-Konsolidazzjoni tal-Paċi (CCCPA), biex jindirizzaw l-isfidi kumplessi għall-paċi, l-istabbiltà u l-iżvilupp li jirriżultaw mill-kunflitt, it-tibdil fil-klima, id-diżastri naturali u l-epidemiji, inkluż permezz tal-COVAX, fil-viċinat komuni tagħhom u lil hinn minnu. Il-ħidma fuq ir-reżiljenza u l-adattament għat-tibdil fil-klima ser tissaħħaħ, inkluż l-investiment f'miżuri preventivi u t-tisħiħ tal-kooperazzjoni dwar il-protezzjoni ċivili u l-ġestjoni tar-riskju ta' diżastri.
 3. It-tisħiħ tal-istabbiltà
 L-UE u l-Eġittu jikkondividu l-objettiv ta' stabbiltà fis-soċjetajiet u r-reġjun usa' tagħhom. Id-drittijiet tal-bniedem, drittijiet ċivili, politiċi, ekonomiċi, soċjali, lavorattivi u kulturali, kif misjuba fid-dritt internazzjonali dwar id-drittijiet tal-bniedem, it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, u l-Kostituzzjoni Eġizzjana, huma essenzjali għall-istabbiltà taż-żewġ partijiet u huma valur komuni u l-ġebla tax-xewka ta' stat demokratiku modern. L-Eġittu u l-UE jtennu l-impenn tagħhom li jkomplu jippromwovu d-demokrazija, il-libertajiet fundamentali u d-drittijiet tal-bniedem, l-ugwaljanza bejn is-sessi u l-opportunitajiet indaqs bħala drittijiet kostituzzjonali taċ-ċittadini kollha tagħhom, f'konformità mal-obbligi internazzjonali tagħhom bħala l-bażi għall-istabbiltà u s-sigurtà fit-tul. L-Eġittu ħa passi importanti billi neħħa l-Istat ta' Emerġenza fl-2021 u ħareġ l-Istrateġija Nazzjonali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem tal-Eġittu (2021-2026). L-istrateġija Nazzjonali, bl-erba' oqsma ta' prijorità tagħha, tafferma mill-ġdid l-objettiv nazzjonali tal-Eġittu li jwettaq id-drittijiet ċivili, politiċi, ekonomiċi, soċjali u kulturali kollha biex jikseb l-istabbiltà, il-progress u l-iżvilupp sostenibbli fil-pajjiż. F'dan il-kuntest, l-UE ser tappoġġa lill-Eġittu biex jimplimenta dawn id-drittijiet u l-objettivi.
 a) Governanza tajba u stat modern u demokratiku
 L-Eġittu u l-UE huma impenjati li jiżguraw ir-responsabilizzazzjoni, l-istat tad-dritt, ir-rispett sħiħ tad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali u li jirrispondu għad-domandi taċ-ċittadini tagħhom. Dawn l-impenji jiggwidaw l-appoġġ ulterjuri tal-UE għall-isforzi tal-Eġittu lejn it-tisħiħ tal-kapaċità tal-istituzzjonijiet tal-istat għal riforma effettiva tas-settur pubbliku, li tavvanza l-kapaċità tal-istituzzjonijiet tal-infurzar tal-liġi fl-iżgurar tas-sigurtà għal kulħadd. F'konformità mad-dritt internazzjonali u l-aħjar prattiki, l-UE u l-Eġittu ser isaħħu l-kooperazzjoni fl-immodernizzar tas-settur tal-ġustizzja, u fil-bini tal-kapaċità, b'mod partikolari fl-applikazzjoni tat-teknoloġija moderna, il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-frodi, il-ħasil tal-flus u l-indirizzar tal-irkupru ta' rikavati minn reati. L-UE u l-Eġittu ser jikkunsidraw ukoll l-iżvilupp ta' kooperazzjoni ġudizzjarja f'materji kriminali u ċivili u n-negozjar ta' ftehimiet ta' kooperazzjoni bejn l-Eġittu u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi tal-UE. L-UE u l-Eġittu ser jikkooperaw ukoll biex jiżguraw livell għoli ta' protezzjoni tad-data personali f'konformità mal-istandards internazzjonali tal-protezzjoni tad-data.
 Il-kooperazzjoni parlamentari bejn l-UE u l-Eġittu, inkluż permezz ta' skambji strutturati bejn il-kumitati u l-gruppi parlamentari, issaħħaħ il-koordinazzjoni u tippromwovi l-fehim reċiproku. L-UE ser tappoġġa wkoll l-isforzi tal-Eġittu li jagħti s-setgħa lill-awtoritajiet lokali biex jippjanaw u jagħtu servizzi pubbliċi, kif ukoll biex jiżgura iktar l-ugwaljanza fl-opportunitajiet ekonomiċi, soċjali u politiċi u biex jippromwovi l-integrazzjoni soċjali għal kulħadd.
 b) Is-sigurtà u t-terroriżmu
 Is-sigurtà hija għan komuni. It-terroriżmu u l-estremiżmu vjolenti li jwassal għat-terroriżmu, huma theddida għan-nisġa soċjali tan-nazzjonijiet fiż-żewġ naħat tal-Mediterran. Huma theddida maġġuri għas-sigurtà u l-benesseri taċ-ċittadini tagħna. Il-ġlieda kontra dan it-theddid tirrappreżenta għan komuni tal-UE u l-Eġittu li jistgħu jikkooperaw permezz ta' approċċ komprensiv. Dan jindirizza l-kawżi ewlenin tat-terroriżmu b'rispett sħiħ għad-drittijiet tal-bniedem u l-libertajiet fundamentali, sabiex tiġi miġġielda u evitata b'suċċess ir-radikalizzazzjoni u jiġi promoss l-iżvilupp soċjoekonomiku. L-UE u l-Eġittu jaqblu dwar il-ħtieġa li jikkooperaw flimkien biex jappoġġaw id-djalogu bejn ir-reliġjonijiet, sabiex jikkonsolidaw il-prinċipji tal-fraternità tal-bniedem, jimmassimizzaw il-pedamenti komuni ta' kultura ta' paċi filwaqt li jirrifjutaw il-vjolenza fost in-nies, u jippromwovu t-tolleranza reliġjuża u jipproteġu l-libertà ta' reliġjon jew twemmin. L-UE u l-Eġittu jibqgħu impenjati li jikkooperaw fil-ġlieda kontra l-estremiżmu u kull forma oħra ta' diskriminazzjoni, inkluża l-Iżlamofobija u l-ksenofobija.
 L-UE u l-Eġittu ser isaħħu l-kooperazzjoni operazzjonali f'oqsma relatati mas-sigurtà u l-ġlieda kontra t-terroriżmu, inkluż is-sigurtà tal-avjazzjoni u s-sigurtà protettiva kif ukoll il-kapaċità li jipprevjenu u jiġġieldu l-kriminalità organizzata tranżnazzjonali bħall-faċilitazzjoni ta' immigrazzjoni illegali, it-traffikar tal-bnedmin inkluż it-traffikar tat-tfal, it-traffikar ta' oġġetti kulturali u r-restituzzjoni ta' proprjetajiet kulturali traffikati illegalment f'konformità mad-dritt internazzjonali, il-kummerċ illeċitu tad-drogi, il-finanzjament tat-terroriżmu u l-ħasil tal-flus.
 Iż-żewġ partijiet jaqblu li jsaħħu l-kooperazzjoni tagħhom fil-qasam tal-implimentazzjoni tal-Programm ta' Azzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Ġlieda kontra l-Kummerċ Illeċitu tal-Armi Ħfief u ta' Kalibru Żgħir, inkluż permezz tal-iskambju tal-esperjenzi, it-taħriġ u attivitajiet oħra ta' bini ta' kapaċità.
 c) Il-migrazzjoni u l-mobbiltà
 L-UE u l-Eġittu jissottolinjaw l-importanza li jkomplu jaħdmu flimkien biex jindirizzaw b'mod konġunt b'mod effiċjenti u effettiv l-isfidi tal-migrazzjoni irregolari, kif ukoll l-aspetti l-oħra kollha tal-migrazzjoni u l-mobbiltà, inkluż il-migrazzjoni legali, f'konformità mal-kompetenzi tal-UE u tal-Istati Membri, permezz ta' sħubiji komprensivi, imfassla apposta u ta' benefiċċju reċiproku, u fl-ispirtu tad-dikjarazzjoni politika tas-Summit tal-Belt Valletta u l-Pjan ta' Azzjoni Konġunt tal-Belt Valletta, kif ukoll b'kont meħud tal-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar il-Patt il-Ġdid dwar il-Migrazzjoni u l-Ażil (6).
 L-UE ser tkompli tappoġġa l-isforzi tal-gvern Eġizzjan biex isaħħaħ il-qafas tiegħu ta' governanza tal-migrazzjoni u l-ażil u jimmobilizza l-finanzjament taħt l-istrumenti rilevanti b'mod f'waqtu. Filwaqt li tilqa' u tibni fuq ir-riżultati pożittivi tal-Eġittu fit-trattament tal-flussi migratorji irregolari, l-UE ser tkompli tappoġġa l-isforzi tal-Eġittu biex jipprevjeni u jiġġieled kontra l-migrazzjoni irregolari, biex isaħħaħ il-ġestjoni tal-fruntieri kif ukoll biex jiġġieled it-traffikar u l-faċilitazzjoni ta' dħul klandestin ta' bnedmin, inkluż l-identifikazzjoni u l-assistenza lill-vittmi tat-traffikar.
 L-UE u l-Eġittu huma impenjati għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-migranti, ta' dawk li jfittxu l-ażil u tar-refuġjati, b'rispett sħiħ tal-liġi dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-liġi dwar ir-refuġjati. L-UE ser tfittex li tappoġġa u ssaħħaħ il-kapaċità Eġizzjana li tissalvagwardja dawn id-drittijiet, li tipprovdi protezzjoni, f'konformità mal-istandards internazzjonali, u aċċess għal servizzi bażiċi, bħas-saħħa l-edukazzjoni, inkluż għar-refuġjati, il-migranti u l-persuni li jfittxu l-ażil. L-UE ser tfittex li ssaħħaħ il-kooperazzjoni tagħha mal-Eġittu dwar ir-risistemazzjoni volontarja. L-UE u l-Eġittu ser irawmu u jiffaċilitaw il-kooperazzjoni dwar l-identifikazzjoni, ir-ritorn, inkluż dwar ir-ritorn volontarju assistit, ir-riammissjoni u r-riintegrazzjoni sostenibbli tal-migranti irregolari lejn il-pajjiż ta' oriġini tagħhom. L-UE u l-Eġittu ser jesploraw oqsma ta' kooperazzjoni dwar il-ġestjoni tal-fruntieri.
 Dan ser jimxi id f'id mal-kooperazzjoni fl-indirizzar u l-ġlieda kontra l-kawżi fundamentali tal-migrazzjoni irregolari u l-ispostament sfurzat minn pajjiżi terzi, b'mod partikolari l-konflitti u l-instabbiltà, is-sottożvilupp, il-faqar u l-qgħad — kif ukoll il-ħidma biex jiġu eliminati l-impatti negattivi tat-tibdil fil-klima u n-nixfa. Dan ser ikun ibbażat, fost l-oħrajn, fuq l-iżvilupp ta' opportunitajiet soċjoekonomiċi, speċjalment perspettivi mtejba għaż-żgħażagħ, permezz ta' inizjattivi għall-ħolqien tal-impjiegi fil-kuntest tal-irkupru mill-COVID-19.
 Il-mobbiltà ordnata, sikura, regolari u responsabbli tal-persuni, inkluż għal skopijiet edukattivi filwaqt li jiġi evitat l-eżodu ta' mħuħ, tista' tikkontribwixxi għall-iżvilupp ta' ħiliet u għarfien li min-naħa tagħhom jistgħu jikkontribwixxu għall-iżvilupp tal-Eġittu. Din tista' twassal biex jinħolqu konnessjonijiet bejn forzi tax-xogħol b'ħiliet speċjalizzati fl-UE u l-Eġittu f'konformità mal-kompetenzi tal-UE u tal-Istati Membri kompetenti.
 III. Il-prinċipji ta' kooperazzjoni
 Il-promozzjoni tal-fattur uman u l-kuntatti bejn il-persuni ser isaħħu r-rabtiet, u b'hekk jikkonsolidaw is-sħubija, bejn l-UE u l-Eġittu. Ir-responsabbilizzazzjoni u r-responsabbiltà reċiproċi, lejn in-nies Ewropej u Eġizzjani huma aspett essenzjali tal-Prijoritajiet tas-Sħubija.
 Kwistjonijiet ta' interess komuni għandhom ukoll jiġu indirizzati permezz ta' kooperazzjoni reġjonali u sottoreġjonali (kooperazzjoni Nofsinhar-Nofsinhar) iktar b'saħħitha. F'dan ir-rigward, l-UE u l-Eġittu ser jaħdmu flimkien fil-qafas tal-UgħM u permezz tal-Fondazzjoni Anna Lindh, partikolarment dwar id-djalogu bejn il-kulturi.
 L-esperjenza turi li l-kultura tad-djalogu hija għodda siewja biex jiġi żviluppat ir-rispett reċiproku. L-approfondiment tad-djalogu dwar kwistjonijiet bħad-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem, l-iżvilupp soċjoekonomiku, il-kummerċ, l-investiment u kwistjonijiet reġjonali u internazzjonali ta' interess komuni ser ikun essenzjali. Id-djalogu ser jagħti wkoll il-mezzi biex is-sħubija tiġi sostanzjata u biex naraw il-qagħda tal-fond u l-kisbiet tagħha.
 Konformi mal-prijoritajiet tal-gvern Eġizzjan, enfasi fuq iż-żgħażagħ – li fuqhom tiddependi l-istabbiltà fit-tul tas-soċjetajiet tagħna – u fuq in-nisa hija kwistjoni essenzjali fil-Prijoritajiet tas-Sħubija. Wieħed mill-objettivi ewlenin huwa li dawn jiġu emanċipati u jiġu mgħammra bl-għodod legali u prattiċi biex ikunu jistgħu jaqdu r-rwol dovut tagħhom fis-soċjetà permezz tas-sehem attiv tagħhom fl-ekonomija u l-governanza ta' pajjiżhom. L-UE u l-Eġittu ser ikomplu jiskambjaw esperjenzi dwar il-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni u l-vjolenza fil-konfront tan-nisa u l-promozzjoni tal-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, kif ukoll fil-promozzjoni tal-inklużjoni u l-għoti ta' opportunitajiet għaż-żgħażagħ.
 L-UE u l-Eġittu jaqblu li s-soċjetà ċivili hija kontributur importanti u qawwi għall-implimentazzjoni tal-prijoritajiet tas-sħubija tagħhom u għall-governanza trasparenti u parteċipatorja, u li tista' tappoġġa l-proċess ta' żvilupp sostenibbli li għaddej bħalissa fl-Eġittu. Huma ser jaħdmu mas-soċjetà ċivili biex jikkontribwixxu b'mod effettiv fil-proċess ta' żvilupp ekonomiku, politiku, u soċjali, f'konformità mal-Kostituzzjoni Eġizzjana u l-leġiżlazzjoni nazzjonali rispettiva.
 IV. Konklużjoni
 Fl-ispirtu ta' sjieda konġunta, l-UE u l-Eġittu ddefinixxew b'mod konġunt dawn il-Prijoritajiet tas-Sħubija. F'korrelazzjoni mar-rieżami tal-Aġenda għall-Mediterran u tal-Konklużjonijiet tal-Kunsill, fl-2024 huwa previst rieżami ta' nofs it-terminu, biex jiġi evalwat l-impatt tal-Prijoritajiet tas-Sħubija u, fejn meħtieġ, biex jiġu adattati. Il-Kumitat ta' Assoċjazzjoni u l-Kunsill ta' Assoċjazzjoni ser jibqgħu l-korpi ewlenin li ser iwettqu l-valutazzjoni kumplessiva tal-implimentazzjoni tal-Prijoritajiet tas-Sħubija fuq bażi annwali.
 (1) JOIN(2021) 2 finali
 (2) SWD(2021) 23 finali
 (3) https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/news/new-agenda-mediterranean-council-approves-conclusions-renewed-partnership-southern-neighbourhood-2021-04-19_mt
 (4) Ir-Riżoluzzjoni tan-NU 70/1 'Nittrasformaw id-dinja tagħna: l-Aġenda 2030 għall-Iżvilupp Sostenibbli'
 (5) https://www.consilium.europa.eu/media/47296/1011-12-20-euco-conclusions-en.pdf
 (6) COM(2020) 609 final


type: wikipedia

text:
Šalčininkai – miestas Lietuvos pietryčiuose, Vilniaus apskrityje, Lydos aukštumoje, 45 km į pietus nuo Vilniaus. Šalčininkų rajono savivaldybės ir seniūnijos centras, 11 seniūnaitijų (Bažnyčios, Centro, J. Sniadeckio, Naujakurių, Pamūrinės, Parko, Sodo, Šalčios, T. Kostiuškos, Užupio, Vilniaus). Vakarine miesto riba eina Vilniaus–Lydos geležinkelis (stotis Tartoke). Miestas yra lenkų kultūros centras – 71% gyventojų – lenkai. Mieste stovi Šalčininkų Šv. apaštalo Petro bažnyčia (pastatyta 1835 m.), Šalčininkų Šv. Tichono maldos namai (nuo 1996 m.), paštas, rajono centrinė ligoninė, savivaldybė, pietryčiuose – Šalčininkų miškas.
 Etimologija
 Miesto vardas yra vandenvardinis vietovardis, kilęs nuo pro miestą pratekančio Šalčios upelio. Vietovardžių daryba su priesaga -ininkai ypač būdinga Pietų Lietuvai.
 Kryžiuočių minimas Šalčininkų vietovardis Salzininken anksčiau buvo klaidingai palaikytas Druskininkais.
 Geografija
 Šalčininkuose yra du tvenkiniai – Šalčios upės praplatėjimai: pirmasis yra arčiau centro ir mažesnis, antrasis – šiaurės rytuose ir didesnis. Pietuose yra pasienio kontrolės punktas Šalčininkai-Benekainys. Prie miesto yra įsikūręs gana didelis Šalčininkų kaimas.
 Istorija
 Pirmą kartą rašytiniuose šaltiniuose Šalčininkai minimi 1311 m. Petro Duisburgiečio kronikoje, kai teutonai su didele kariuomene nusiaubė Šalčininkų apylinkes. Vėliau jų puolimai pasikartojo dar 1378, 1382 ir 1394 metais. 1410 m. pastatyta pirmoji Šalčininkų bažnyčia. XV a. Šalčininkai tikriausiai jau buvo miestelis, kuriame gyveno lietuviai, totoriai, tačiau miesto teises gavo tik 1956 m. gruodžio 28 d.
 Sovietmečiu veikė SDAALR gamybinis kombinatas, gaminęs katerių korpusus ir kitus gaminius iš stiklo plastiko. Pastatyta rajono ligoninė, kino teatras „Šalčia“, kultūros namai.
 2000 m. patvirtintas Šalčininkų herbas.
 |}
 Gyventojai
 Tautinė sudėtis
 Žymūs žmonės
 Aronas Solcas (1872–1945), žymus sovietų partinis ir valstybės veikėjas
 Henoch Leibowitz (1918–2008), rabinas, mokytojas
 Edward Kozakiewicz (g. 1948), Lenkijos lengvaatletis
 Władysław Kozakiewicz (g. 1953), lenkų lengvaatletis, Maskvos olimpiados čempionas
 Robert Mickevič (g. 1969), žurnalistas, politikas
 Miestų partnerystė
 Lomža, Lenkija
 Liublinecas, Lenkija
 Lovičius, Lenkija
 Plonskas, Lenkija
 Žninas, Lenkija
 Polanecas, Lenkija
 Ščitnas, Lenkija
 Švietimo ir ugdymo įstaigos
 2 gimnazijos:
 Šalčininkų Lietuvos tūkstantmečio gimnazija
 J. Sniadeckio
 Šalčininkų Santarvės gimnazija
 Stanislavo Moniuškos menų mokykla
 Šalčininkų rajono savivaldybės viešoji biblioteka
 Sportas
 FK Šalčia Šalčininkai (futbolas)
 BC Šalčininkai (krepšinis)
 Galerija
 Šaltiniai