text:
Брестовица е село в Южна България. То се намира в община Родопи, област Пловдив.
 География
 В една топографска карта на Европейска Турция, изработена от австрийски картографи през 1851 г., село Брестовица е нанесено като мъничка точица сред северните родопски ридове. Географската среда ни помага да прочетем 500-годишната история на селото в синтезиран вид. Нагоре, над селото, в Родопите, са закрилните височини, до които кракът на завоевателите, идващи от запад или изток по големия римски път край Марица, не може да стигне. Спасителна за брестовичани охрана са създавали и гъстите гори, обрамчили околните ридове, а откъм полето, покрай римския път, са се ширели непроходими тресавища със сплетени гъсталаци, водолюбиви дървеса, в които чужденец не е смеел да нагази.
 Това географско обкръжение на селото е запазено и днес, като само част от къщите му са се спуснали надолу, към открития простор на север, по-близо до равнината. Селото стои на 18 км югозападно от Пловдив в най-северното подножие на Върховръшкия рид на Западни Родопи, на границата с Горнотракийската низина, на височина 297 м.
 Горският фонд е с площ 2500 ха. Релефът е силно пресечен, характеризиращ се с гори, ливади, дерета, и заоблени върхове. Климатът е преходноконтинентален, като най-разпространени почви са канелено-горските, светлокафявите горски и планинско-ливадните.
 Местността Лещенско (60 ха) е разположена на 650 m надморска височина, а местността Бряновщица (20 ха) – 930 м. Тази надморска височина е имала и има много благоприятно въэдействие върху здравето на брестовичанина.
 Районът е с висока стойност на биологично разнообразие. Има всички дървесни видове, характерни за географския пояс. Горите заемат близо 2/3 от територията на района, като една пета от тях са изкуствено създадени, предимно иглолистни видове – бор и ела. От естествените широколистни гори преобладават габър, леска, дъб, бук, бряст, липа, дрян, глог, а от иглолистните – бял и черен бор, ела, хвойна. Според целите на стопанисване 5% от горите в района са за дърводобив, а 95% са със специфични екологични функции.
 Районът се обитава от зайци, лисици, язовци, чакали, диви прасета, вълци, сърни, елени, муфлони; синигери, славеи, кукувици, косове, свраки, сови, бухали, сива врана, черна гарга, различни видове орли и др. До 1980-те той е естествено обиталище на киклици (скална яребица) и лещарки – много редки видове, както и на голямо разнообразие от пойни птички, които изчезват в резултат на неправомерно изсичане на горите, бракониерство и общо замърсяване на средата.
 Местността Бряновщица граничи с бившето представително ловно стопанство „Тъмраш“, където в миналото са развъждани мечки, диви прасета, различни видове елени, сърни, муфлони, диви кози. Част от тези животни не се срещат, но е запазено естественото им обиталище и изкуствено създадените условия, което би могло да се използва за населяване с такива видове животни.
 История
 По предание Брестовица съществува отпреди 13 века. В землището на с. Брестовица са открити следи от праисторическо селище, обитавано през халколита. Намерени са каменни оброчни плочи с изображение на тракийския конник, сребърни монети и др.
 Сведения за селото, под името „Брестовче“ има в регистъра на акънджиите от 1472 г. (НБКМ-Сф, ОО – ОАК 94/73, л. 67б) и под името „Прастовча“ в регистъра на доганджиите-соколари от 1477 г.(„Извори за българската история“, том 10, Сф, БАН, 1964 г., стр. 161).Селото е старо, съществувало е през Средновековието.
 Запазени са останки от манастира Св. Никола, строен по време на Търновското царство и опожарен при голямото помохамеданчване през 1666 г. В Пловдивската митрополитска библиотека се съхранява ръкописно Четвероевангелие от в 17 век, Месецеслов с избрани тропари от 15 век и др., които дават основание да се предполага, че в манастира Свети Никола са се трудили книгописци.
 Името на селището се споменава за първи път в турски регистър от 1576 г., където е отбелязано с българското име Бирестувиче, а по-късно носи и турското име Дереджикьой.
 Според свидетелства на посетили селото през 1861 година американски мисионери, в него има две църкви и училище със 150 ученици.
 При избухването на Балканската война в 1912 година един човек от Брестовица е доброволец в Македоно-одринското опълчение.
 Население
 Численост на населението според преброяванията през годините:
 Етнически състав
 Преброяване на населението през 2011 г.
 Численост и дял на етническите групи според преброяването на населението през 2011 г.:
 Религии
 Върху основите на старата, разрушена от придошлото дере църква, през 1848 г. е поставен първият камък на новата – Свети Тодор Тирон, осветена на 25 август 1851 г. Църквата е изградена от дялан камък и е достатъчно голяма да приеме при богослужение цялото тогавашно население на селото. Иконите са изографисани от иконописците Димитър Зограф и Никола Зограф – баща и син от Самоков.
 Обществени институции
 Училище и детска градина
 Началото на училищното дело е поставено през 1800 г. в учебна килия. Първата училищна сграда е построена за месеци от брестовичани през 1835 г., а първият учител е поп Иван от Котаровия род. Днес Основно училище Христо Ботев разполага с три сгради и богата учебно-материална база.
 Читалище
 Читалище „Съзнание“ в с.Брестовица е създадено през 1873 г. През своята история то е съхранило авторитета и спецификата си на културен център в селото. Фолклорните състави към читалището са с траен интерес и познания в областта на фолклора. Песните и танците, които се разработват и поставят, са от всички фолклорни области на България и основно от тракийската. Наред с обработения фолклор, съставите вземат участие в представянето на автентичени ритуали и обичаи от бита и поминъка на село Брестовица – коледуване, бъднуване, къпънки, туйкане. Особено място заема представянето на ритуала зарязване, свързан с празника на селото – Трифон Зарезан – обвързан с основния поминък на населението – лозарството.
 Към читалището функционират:
 самодеен младежки танцов ансамбъл Тракийци с много богата дейност и изяви в страната и чужбина;
 детски танцов състав за народни танци с участия в общински и регионални прегледи на художествената самодейност;
 женска певческа група за народни песни с богат репертоар и издаден компакт диск със 17 народни песни;
 женска певческа група за стари градски песни.
 Спорт
 Спортното движение в с. Брестовица възниква през 20-те години на 20 век, под формата на гимнастически дружества и футболни отбори.
 През 1950 г. е основано „Дружество за физическа култура и спорт“, познато след това в цялата страна като физкултурно дружество „Виктор“. То развива баскетбол, футбол, шахмат и борба.
 От Брестовица тръгва спортната кариера на Ваня Гешева в кану-каяка – първият български олимпиец с три медала от една Олимпиада, а в академичното гребане победи жъне Магдалена Булгурова-Георгиева.
 Спортният дух, масовото участие и високите постижения на спортистите налага изграждането на модерна база. През 1982 г. в двора на училището започва изграждането на нова спортна зала с баскетболно игрище и 250 места за зрители. В нея се провеждат часовете по физическо възпитание и тренировките на баскетболните отбори.
 Културни и природни забележителности
 Вилна зона „Бряновщица“
 Красивата природа, чистите води и природни дадености са предпоставка за създаването на вилна зона „Бряновщица“, намираща се на 12 км от Брестовица и на 930 м надморска височина. Районът предлага богато растително разнообразие от бор, ела, габър, леска, дъб и др. Днес вилна зона „Бряновщица“, разполага с 240 частни вили и през нея целогодишно преминават около 5000 почиващи и туристи.
 Кулата
 „Кулата“ в местността „Бряновщица“ е централна част от руините на чифлика на тъмръшкия властелин Ахмед ага, владял 18 села от територията на днешната община Родопи по време на османското владичество. Това не е бил прост чифлик, а палат, летен дворец, крепост. Макар и изгорял, този дворец е внушителен с развалините си до днес. Неговите зъбести стени, белите комини, които още стърчат над развалините, високите стени, напъстрени с множество мазгали и чешмата която още тече, ясно свидетелствуват за богатството и влиянието на стопанина.
 Ловна хижа
 Ловна хижа „Бряновщица“ е построена през 1935 г. с ентусиазма на ловците и населението на Брестовица. Масивната сграда от два етажа е изградена от камък. Още от откриването ѝ се използва за отдих и туризъм не само от населението на Брестовица, но и други любители на чистия въздух, спокойствието и тишината. Многократно са организирани детски и младежки лагери.
 Редовни събития
 1 януари – Сурвакане. Децата обикалят селото и сурвакат, наричайки за здраве и берикет. Сурвачките са направени от дрян, окрасени с пуканки, люта чушка, чесън, вълна. Стопаните даряват децата с пари, орехи, плодове и др.
 6 януари – Богоявление (Йордановден) – водосвет и хвърляне на кръста в ритуална чешма „Двете реки“. На този ден кумците ходят на гости у кумовете и искат прошка.
 7 януари – Ивановден – „Къпънки“ – на този ден всички младоженци се къпят за здраве в коритата на ритуалната чешма „Двете реки“.
 21 януари – Бабинден (ден на родилната помощ). Общоселски женски празник. Акушерките и лекарите, придружени от жените на Брестовица и музика се отправят към ритуалната чешма „Двете реки“, където се извършва ритуалното къпане на акушерките от млади родилки. Тържеството продължава с общоселско женско веселие.
 13 февруари – Тържествен концерт, организиран от читалище „Съзнание“, посветен на празника на селото – Трифон Зарезан.
 14 февруари – Трифон Зарезан – празник на селото. Основният обред – зарязване на лозята в Брестовица се извършва от години на 14 февруари с шествие. След църковните хоругви тръгва цялото село, начело с кмета, свещениците и водят със себе си свирачи. Всеки носи пита, варена кокошка или наденица, бъклица с вино и светена вода. Всеки лозар отрязва няколко пръчки или три корена и полива отрязаното място с вино. Зарязването се придружава с изричане на богословии за богата реколта. Празникът завършва с общо веселие. И така – ножиците са наострени, бъклиците са пълни, лозето очаква своите стопани.
 13 март (датата се мени по църковния календар) – Сирни заговезни – обичай „Туйкане“. Обичаят „Туйкане“ се провежда в деня на Сирни заговезни. Според етнографски проучвания другаде в България подобен обичай на начеваща любов, изпълняван с толкова последователност, че да се превърне в традиция, няма. Свидетели сме на оригинален обичай-изява на езическа непосредственост и еротична чувственост на младите сърца, сред романтичния декор на нощните огньове.
 1 май (датата се мени по църковния календар) – Великден – семеен празник. На този ден във всяка къща се приготвя печено агне. Селото усъмва с аромат на печено агне по брестовишки. Младоженците ходят на каниска в домовете на кумовете.
 24 май – Ден на българската писменост и култура. Общоселско тържество организирано от читалище „Съзнание“.
 15 август – Голяма Богородица – общоселски събор в местостта „Бряновщица“, „Празник на родовата памет“, Празник на параклис „Света Богородица“, във връзка с неговото освещаване от негово Високо Преосвещенство Метрополит Арсений.
 14 септември – Кръстовден – ритуално откриване на гроздобера.
 1 ноември – Ден на народните будители – тържество.
 23 – 25 декември – Коледни тържества
 31 декември – Тържествено посрещане на Нова година на площада
 Личности
 Васил Даков, български революционер от ВМОРО, четник на Иван Наумов Алябака
 Ганю Атанасов (1860 – 1935) – български военен деец, полковник
 Георги Ташев, български революционер от ВМОРО, четник на Петър Ангелов
 Димитър Тодоров, български революционер от ВМОРО, четник на Петър Ангелов
 Павел Джингаров (1912 – 1945) – български офицер, капитан, разстрелян от Народния съд.
 Петър Петров (1919 – 2003) – инженер, изобретил първия дигитален ръчен часовник.
 Юри Буков (1923 – 2006) – един от големите пианисти на България.
 Ваня Гешева (р. 1960) – олимпийски шампион по кану-каяк.
 Магдалена Болгурова-Георгиева (р. 1962) – състезателка по академично гребане.
 Данаил Павлов Йовчев – учител, организатор на Септемврийското въстание (1923), съратник на Димитър Благоев.
 Асен Шопов (р. 1933) – български режисьор и актьор
 Други
 Всестранна кооперация „Нов живот“ е създадена през 1908 г. Собственик е на винарска изба, пострена през 1943 г. със средства на брестовичани и е с капацитет 3 500 000 литра вино. За добрите вкусови качества на виното съществена роля играят благоприятните за отглеждане на лозя условия в района.
 Най-старата винарска изба в с. Брестовица – „Мискет“ е създадена през 1936 г. като семейната изба от търговеца на вино Методи Хаджиянков.
 В с. Брестовица се намира и винарска изба „Тодоров“, специализирана в производството само на червени вина, в бутикови серии, с ограничени количества.
 Земеделска кооперация „Брестовица“, създадена през 1992 г. с 462 член-кооператори. Собственик е на почивна база „Бряновщица“ – със 768 m2 застроена площ и 7 дка земя; с леглова база за 100 души и оборудвана кухня. Почивната база не се използва ефективно и дава възможност за включването ѝ при евентуално развитие на туризъм в селището.
 Ловно-рибарска дружинка „Глиган“ – с. Брестовица е организация с традиции основана през 1897 г. Днес тя наброява 116 организирани ловци, разполага с 58 000 дка ловна площ, изключително благоприятна за ловуване в полски райони на местен и прелетен полезен пернат и космат дивеч като: пъдпъдък, гривек, гургулица, яребица, фазан, заек. В горския район се ловува предимно заек, сърна, дива свиня, лисица, чакал, дива котка. Благоприятни условия за лов предоставя ловната хижа, разположена в изключително живописна местност в Чернатишкия клон на средните Родопи, заобиколен с всички широколистни видове растителност, както и представители на иглолистни видове – бял и черен бор, ела.
 Кухня
 В Готварската ни уикикнига има още следните брестовишки рецепти:
 Пълнено печено агне с кисело зеле по брестовишки
 Млечник – традиционен брестовишки десерт
 Сладък суджук
 Басма
 Плакеда с болгур
 Трахана
 Източници
 Външни препратки
 Радио и телевизия в Брестовица
 Села в област Пловдив
 Населени места в община Родопи


type: caselaw

jurisdiction: EU

text:
 29.3.2016
 MT
 Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
 C 111/43
 Rikors ippreżentat fit-13 ta’ Novembru 2015 – ZZ et vs Il-Kummissjoni
 (Kawża F-140/15)
 (2016/C 111/53)
 Lingwa tal-kawża: it-Taljan
 Partijiet
 Rikorrent: ZZ et (rappreżentant: C. Cortese, avukat)
 Konvenuta: Il-Kummissjoni Ewropea
 Suġġett u deskrizzjoni tat-tilwima
 Annullament tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tbiddel l-ammont tal-personi tas-superstiti mogħtija lir-rikorrent u tal-pesjoni tal-orfni mogħtija lit-tliet uliedu.
 Talbiet
 —
 tannulla l-avviż ta’ tibdil Nru 3 tal-kap tal-unità PMO.4 tal-Kummissjoni Ewropea, li jinkludi l-indikazzjoni tal-ammonti l-ġodda tal-pensjoni tas-superstiti mogħtija lil-lanjant u tal-pensjonijiet tal-orfni mogħtija lit-tliet uliedu, ikkomunikat lir-rikorrent fis-6 ta’ Frar 2015, kif ikkumplementat mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni ta’ ċaħda tal-ilment tal-Awtorità tal-Ħatra tat-3 ta’ Awwissu 2015.
 —
 tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.


type: contracts

text:
 Ważna informacja prawna
 |
 21995A0805(01)
 Dziennik Urzędowy L 186 , 05/08/1995 P. 0044 - 0058
 ZAŁĄCZNIK IKonwencjao ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych, sporządzona w Helsinkach, dnia 17 marca 1992 rokuNarody Zjednoczone1992Konwencja o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowychPREAMBUŁASTRONY NINIEJSZEJ KONWENCJI,UZNAJĄC, że ochrona i użytkowanie cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych stanowią ważne i pilne zadania, których efektywne wykonanie może być zapewnione jedynie przez ścisłą współpracę,ZANIEPOKOJONE istniejącymi i mogącymi wystąpić krótko- i długotrwałymi zmianami stanu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych, wpływającymi ujemnie na środowisko, gospodarkę i dobrobyt Państw Członkowskich Europejskiej Komisji Gospodarczej (EKG),PODKREŚLAJĄC potrzebę wzmocnienia narodowych i międzynarodowych przedsięwzięć zmierzających do zapobiegania i zmniejszania zrzutów niebezpiecznych substancji do środowiska wodnego oraz zmniejszania eutrofizacji i zakwaszenia, a także zanieczyszczenia środowiska morskiego ze źródeł lądowych, w szczególności na obszarach przybrzeżnych,WITAJĄC z zadowoleniem wysiłki już podjęte przez rządy Państw Członkowskich EKG, ukierunkowane na zacieśnienie dwustronnej i wielostronnej współpracy mającej na celu zapobieganie zanieczyszczaniu wód granicznych, jego kontrolę i zmniejszenie, stabilne oraz racjonalne użytkowanie wód, zachowanie zasobów wodnych i ochronę środowiska,PRZYPOMINAJĄC odpowiednie postanowienia i zasady Deklaracji Konferencji Sztokholmskiej w sprawie Środowiska Człowieka, Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE), dokumentów końcowych spotkań w Madrycie i Wiedniu przedstawicieli państw - uczestników KBWE, "Regionalnej strategii ochrony środowiska i racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych w Państwach Członkowskich EKG do i po 2000 roku",ŚWIADOME roli Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych w stymulowaniu międzynarodowej współpracy ukierunkowanej na zapobieganie i zmniejszanie zanieczyszczenia wód transgranicznych oraz ich stabilne i racjonalne użytkowanie, a także przypominając w tej kwestii "Deklarację Europejskiej Komisji Gospodarczej w sprawie polityki zapobiegania i zmniejszania zanieczyszczenia wód, w tym transgranicznych" oraz "Deklarację w sprawie polityki racjonalnego użytkowania zasobów wodnych", "Zasady współpracy w dziedzinie wód transgranicznych", "Kartę racjonalnego użytkowania wód podziemnych" i "Kodeks postępowania przy awaryjnym zanieczyszczeniu śródlądowych wód transgranicznych",POWOŁUJĄC się na decyzje I (42) i I (44) podjęte przez Europejską Komisję Gospodarczą odpowiednio na czterdziestej drugiej i na czterdziestej czwartej sesji i na wyniki Spotkania KBWE w sprawie ochrony środowiska (Sofia, Bułgaria, dnia 16 października – dnia 3 listopada 1989 roku),PODKREŚLAJĄC, że współpraca między Państwami Członkowskimi w dziedzinie ochrony i wykorzystania wód transgranicznych powinna być przede wszystkim realizowana przez wypracowanie porozumień między państwami nadbrzeżnymi, graniczącymi z tymi samymi wodami, w szczególności w tych przypadkach, w których porozumienia takie nie zostały jeszcze zawarte,UZGODNIŁY, CO NASTĘPUJE:Artykuł 1OkreśleniaW rozumieniu niniejszej Konwencji:1. "Wody transgraniczne" oznaczają każde powierzchniowe lub podziemne wody, które tworzą i przecinają granice między dwoma lub więcej państwami lub znajdują się na takich granicach; jeżeli wody transgraniczne wpływają bezpośrednio do morza, to ich zasięg kończy się na linii prostej, łączącej punkty linii niskiej wody na ich brzegach, poprzecznej do ujścia cieku transgranicznego;2. "Oddziaływanie transgraniczne" oznacza jakiekolwiek oddziaływanie powodujące znaczne szkodliwe skutki w środowisku na obszarze podlegającym jurysdykcji jednej Strony, będące rezultatem zmiany stanu wód transgranicznych spowodowanej ludzką działalnością, której fizyczny początek ma miejsce całkowicie lub częściowo na obszarze podlegającym jurysdykcji innej Strony; przez takie oddziaływanie w środowisku rozumie się wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo człowieka, florę, faunę, gleby, powietrze, wody, klimat, krajobraz, zabytki historyczne i inne struktury fizyczne lub interakcje między tymi czynnikami, a także wpływ na spuściznę kulturową lub warunki społeczno-gospodarcze zmiany tych czynników;3. "Strona" oznacza Umawiającą się Stronę Konwencji, chyba że z tekstu wynika inne znaczenie tego określenia;4. "Strony Nadbrzeżne" oznaczają Strony graniczące z tymi samymi wodami transgranicznymi;5. "Wspólny organ" oznacza jakąkolwiek dwu- lub wielostronną Komisję lub inną odpowiednią strukturę organizacyjną działającą na rzecz współpracy między Stronami Nadbrzeżnymi;6. "Substancje niebezpieczne" oznaczają substancje toksyczne, rakotwórcze, mutagenne, teratogenne lub bioakumulacyjne, szczególnie kiedy okazują się substancjami trwałymi;7. "Najlepsza dostępna technologia" (termin jest zdefiniowany w załączniku I do niniejszej Konwencji).CZĘŚĆ IPOSTANOWIENIA DOTYCZĄCE WSZYSTKICH STRONArtykuł 2Postanowienia ogólne1. Strony podejmą wszelkie odpowiednie przedsięwzięcia w celu zapobiegania, kontrolowania i zmniejszania jakiegokolwiek oddziaływania transgranicznego.2. Strony podejmą wszelkie odpowiednie przedsięwzięcia mające w szczególności na celu:a) zapobieganie, kontrolowanie i zmniejszanie zanieczyszczenia wód, które powoduje lub może spowodować oddziaływanie transgraniczne;b) zapewnienie użytkowania wód transgranicznych zgodnego z ekologicznie uzasadnionym i racjonalnym gospodarowaniem zasobami wodnymi, ich zachowaniem i ochroną środowiska;c) zapewnienie użytkowania wód transgranicznych w rozsądny i sprawiedliwy sposób, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru transgranicznego w czasie prowadzenia działalności, która powoduje lub może spowodować oddziaływanie transgraniczne;d) zapewnienie zachowania ekosystemów i, jeśli jest to niezbędne, ich restytuowanie.3. Przedsięwzięcia mające na celu zapobieganie, kontrolę i zmniejszanie zanieczyszczeń wód będą podejmowane, w miarę możliwości, u źródła zanieczyszczenia.4. Przedsięwzięcia te nie mogą prowadzić bezpośrednio lub pośrednio do przenoszenia zanieczyszczeń na inne komponenty środowiska.5. Realizując przedsięwzięcia, określone w ustępie 1 i 2 niniejszego artykułu, Strony będą kierować się następującymi zasadami:a) zasadą przezorności, zgodnie z którą działania mającego na celu uniknięcie potencjalnego transgranicznego zanieczyszczenia spowodowanego zrzutem substancji niebezpiecznych nie można odkładać na tej podstawie, że badania naukowe nie ustaliły definitywnie związku przyczynowo-skutkowego między tymi substancjami z jednej strony i potencjalnym oddziaływaniem transgranicznym - z drugiej;b) zasadą zanieczyszczający płaci, zgodnie z którą wydatki związane z zapobieganiem zanieczyszczeniu i jego zmniejszeniem ponoszone są przez zanieczyszczającego;c) gospodarowania zasobami wodnymi w taki sposób, aby zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia nie zmniejszało możliwości zaspokajania potrzeb przyszłym pokoleniom.6. Strony Nadbrzeżne współpracują na zasadzie równości i wzajemności, w szczególności przez zawieranie dwustronnych i wielostronnych umów, w celu rozwoju zharmonizowanej polityki, programów i strategii obejmujących odpowiednie zlewnie lub ich części i mających na celu zapobieganie i zmniejszanie oddziaływań transgranicznych oraz ochronę środowiska wód transgranicznych lub środowiska, na które te wody mają wpływ, włączając w to środowisko morskie.7. Stosowanie niniejszej Konwencji nie powinno prowadzić ani do pogorszenia warunków środowiska, ani do zwiększonego oddziaływania transgranicznego.8. Postanowienia niniejszej Konwencji nie naruszają prawa Stron do przyjęcia i stosowania odrębnie lub wspólnie surowszych środków niż przewidziane w niniejszej Konwencji.Artykuł 3Zapobieganie, kontrolowanie i zmniejszanie1. W celu zapobiegania, kontrolowania i zmniejszania oddziaływania transgranicznego Strony opracują, przyjmą, wprowadzą i, na ile to będzie możliwe, podejmą uzgodnione odpowiednie środki prawne, administracyjne, ekonomiczne, finansowe i techniczne, mające zapewnić między innymi:a) zapobieganie zrzutom zanieczyszczeń u źródła i ich zmniejszenie przez zastosowanie, między innymi, mało- i bezodpadowej technologii;b) ochronę wód transgranicznych przed zanieczyszczeniami ze źródeł punktowych przez wcześniejsze wydawanie pozwoleń na zrzuty ścieków przez kompetentne organy krajowe oraz monitorowanie i kontrolowanie tych zrzutów;c) określanie granicznych norm zrzutu ścieków opartych na najlepszej dostępnej technologii dla zrzutu niebezpiecznych substancji;d) wprowadzenie ostrzejszych wymagań, prowadzących nawet do zakazu zrzutu ścieków w pojedynczych przypadkach, jeśli wynikać to będzie z konieczności utrzymania odpowiedniej jakości odbiorników lub ekosystemu;e) zastosowanie co najmniej biologicznego oczyszczania ścieków miejskich lub równoważnych mu procesów, przy czym, tam gdzie to okaże się niezbędne, kolejnymi etapami;f) stosowanie odpowiednich środków, takich jak najlepsza dostępna technologia, w celu zmniejszenia zrzutu substancji pożywkowych ze źródeł przemysłowych i miejskich;g) opracowanie i stosowanie odpowiednich środków i najlepszych praktyk ekologicznych, prowadzących do zmniejszenia zawartości substancji pożywkowych i niebezpiecznych ze źródeł rozproszonych, szczególnie tam, gdzie głównym źródłem tych substancji jest gospodarka rolna (wytyczne rozwoju najlepszych praktyk ekologicznych przedstawiono w załączniku II do niniejszej Konwencji);h) dokonywanie ocen oddziaływania na środowisko i innych rodzajów ocen;i) wsparcie dla sprzyjającej środowisku gospodarki wodnej, w tym dla podejścia ekosystemowego;j) opracowanie planów przeciwdziałania nadzwyczajnym zagrożeniom;k) podjęcie dodatkowych środków zapobiegających zanieczyszczeniu wód podziemnych;l) zmniejszenie ryzyka awaryjnego zanieczyszczenia.2. W tym celu każda Strona powinna ustanowić normy zrzutu zanieczyszczeń ze źródeł punktowych do wód powierzchniowych oparte na najlepszej dostępnej technologii, odpowiednio stosowanej wobec poszczególnych gałęzi przemysłu lub zakładów przemysłowych, z których pochodzą substancje niebezpieczne. Odpowiednie działania, wspomniane w ustępie 1 niniejszego artykułu, mające na celu zmniejszenie wypływu substancji niebezpiecznych ze źródeł punktowych i rozproszonych do wód oraz zapobieganie temu, mogą, między innymi, wprowadzać całkowity lub częściowy zakaz produkcji lub użytkowania tych substancji. Powinny być wzięte pod uwagę istniejące wykazy takich gałęzi przemysłu lub zakładów przemysłowych i wykazy takich substancji niebezpiecznych ujęte w międzynarodowych konwencjach lub regulacjach prawnych, które mają zastosowanie w zakresie objętym niniejszą Konwencją.3. Ponadto każda Strona określi, tam gdzie to jest uzasadnione, docelowe wymagania wobec jakości wody i ustanowi kryteria jakości wody w celu zmniejszania oddziaływania transgranicznego i jego zapobiegania. Ogólne wytyczne dla opracowania takich docelowych wymagań i kryteriów podano w załączniku III do niniejszej Konwencji. Jeśli będzie to konieczne, Strony podejmą starania prowadzące do uaktualnienia tego załącznika.Artykuł 4MonitoringStrony opracują programy monitoringu stanu wód transgranicznych.Artykuł 5Badania i rozwójStrony będą współpracować w badaniach naukowych i przy rozwijaniu skutecznych metod zapobiegania oddziaływaniu transgranicznemu i jego zmniejszania. W tym celu Strony, uwzględniając działalność badawczą odpowiednich instytucji międzynarodowych, na zasadach dwu- i/lub wielostronnych, podejmą starania, by zapoczątkować lub zintensyfikować określone programy badawcze, jeśli będzie to niezbędne, mające, między innymi, na celu:a) wypracowanie metod oznaczania toksyczności niebezpiecznych substancji oraz szkodliwości zanieczyszczeń;b) podniesienie wiedzy o występowaniu, rozprzestrzenianiu się i oddziaływaniu na środowisko zanieczyszczeń oraz procesów z nimi związanych;c) rozwój i stosowanie technologii, procesów produkcji i wzorów konsumpcyjnych bezpiecznych dla środowiska;d) wyeliminowanie i/lub zastąpienie substancji mogących oddziaływać transgranicznie;e) wypracowanie bezpiecznych dla środowiska metod pozbywania się niebezpiecznych substancji;f) wypracowanie specjalnych metod polepszenia stanu wód transgranicznych;g) wypracowanie metod rozwijania bezpiecznego dla środowiska budownictwa wodnego i robót regulacyjnych;h) fizyczną i finansową ocenę szkód powstałych w rezultacie oddziaływania transgranicznego.Rezultaty takich programów badawczych powinny być wymieniane między Stronami, zgodnie z artykułem 6 niniejszej Konwencji.Artykuł 6Wymiana informacjiStrony zapewnią jak najszerszą i szybką wymianę informacji w sprawach, które są przedmiotem niniejszej Konwencji.Artykuł 7OdpowiedzialnośćStrony będą wspierały odpowiednie wysiłki międzynarodowe, których celem jest wypracowanie zasad, kryteriów i procedur w dziedzinie odpowiedzialności.Artykuł 8Ochrona informacjiUstalenia niniejszej Konwencji nie naruszają praw lub zobowiązań Stron do ochrony informacji związanych z tajemnicą przemysłową i handlową, włączając w to własność intelektualną lub bezpieczeństwo narodowe, zgodnie z krajowym porządkiem prawnym Stron oraz stosowanymi ponadnarodowymi regulacjami.CZĘŚĆ IIPOSTANOWIENIA DOTYCZĄCE STRON NADBRZEŻNYCHArtykuł 9Współpraca dwustronna i wielostronna1. Strony Nadbrzeżne zawierają na zasadzie równości i wzajemności dwu- lub wielostronne umowy lub wprowadzają inne uregulowania, tam gdzie one jeszcze nie istnieją, lub wnoszą zmiany do istniejących umów, jeśli jest to konieczne, by wyeliminować sprzeczności z podstawowymi zasadami niniejszej Konwencji, po to, by określić swoje wzajemne stosunki i działania odnoszące się do zapobiegania oddziaływaniom transgranicznym i do ich zmniejszania. Strony Nadbrzeżne określą obszar zlewni lub jej części objęte współpracą. Te porozumienia lub uregulowania obejmą odpowiednie zagadnienia będące przedmiotem niniejszej Konwencji, a także wszystkie inne zagadnienia, które mogą być uznane przez Strony Nadbrzeżne za niezbędne we współpracy.2. Umowy lub uregulowania wymienione w ustępie 1 niniejszego artykułu powinny przewidywać powołanie wspólnych organów. Do zadań tych organów, bez uszczerbku dla odpowiednich istniejących umów i ustaleń, powinno należeć między innymi:a) zbieranie, gromadzenie i ocenianie wyników badań w celu zidentyfikowania źródeł zanieczyszczeń mogących spowodować oddziaływanie transgraniczne;b) wypracowanie wspólnych programów monitoringowych dotyczących jakości i ilości wód;c) sporządzenie rejestrów i wymiana informacji dotyczących źródeł zanieczyszczeń, w zakresie, określonym w ustępie 2 litera a) niniejszego artykułu;d) wypracowanie norm zrzutu ścieków i ocenianie efektywności programów dotyczących zwalczania zanieczyszczania;e) wypracowanie wspólnych docelowych norm i kryteriów jakości wód z uwzględnieniem postanowień artykułu 3 ustęp 3 niniejszej Konwencji i proponowanie odpowiednich środków służących utrzymaniu istniejącego stanu wód i, jeżeli to jest niezbędne, poprawie jej jakości;f) wypracowanie programów uzgodnionych działań mających na celu zmniejszenie ładunków zanieczyszczających wypływających zarówno ze źródeł punktowych (tj. źródeł miejskich i przemysłowych), jak i rozproszonych (szczególnie z terenów rolniczych);g) ustanowienie procedur ostrzegania i alarmowania;h) pełnienie roli forum dla wymiany informacji dotyczących istniejącego i planowanego użytkowania wody i odpowiednich instalacji, które mogą spowodować oddziaływanie transgraniczne;i) promowanie współpracy i wymiany informacji o najlepszych dostępnych technologiach, zgodnie z postanowieniami artykułu 13 niniejszej Konwencji, a także zachęcanie do współpracy w programach badań naukowych;j) uczestniczenie w wykonywaniu ocen oddziaływania na środowisko odnoszących się do wód transgranicznych, zgodnie z odpowiednimi międzynarodowymi ustaleniami.3. Jeżeli Państwo nadmorskie, będące Stroną niniejszej Konwencji, poddane jest bezpośrednio i w istotny sposób oddziaływaniu transgranicznemu, Strony Nadbrzeżne mogą, jeśli wszystkie się na to zgodzą, zaproponować temu Państwu nadmorskiemu wzięcie we właściwy sposób udziału w działalności wielostronnych wspólnych organów, powołanych przez Strony Nadbrzeżne graniczące z danymi wodami transgranicznymi.4. Wspólne organy, zgodnie z niniejszą Konwencją, zapraszają wspólne ciała powołane przez Państwa nadmorskie w celu ochrony środowiska morskiego, będącego pod bezpośrednim wpływem oddziaływania transgranicznego, do współpracy w celu zharmonizowania ich wysiłków oraz zapobiegania i zmniejszania oddziaływania transgranicznego.5. Jeżeli na obszarze jednej zlewni istnieją dwa lub więcej wspólnych organów, organy te dążą do skoordynowania swoich działań w celu wzmocnienia działań mających na celu zapobieganie oddziaływaniom transgranicznym i ich zmniejszanie na danym obszarze zlewni.Artykuł 10KonsultacjeKonsultacje odbywają się między Stronami Nadbrzeżnymi na zasadzie wzajemności, w dobrej wierze i na zasadach dobrosąsiedztwa, na prośbę jednej ze Stron. Celem takich konsultacji jest rozwój współpracy w dziedzinach, które są przedmiotem postanowień niniejszej Konwencji. Wszelkie konsultacje powinny być przeprowadzane przez wspólny organ, jeśli taki został ustanowiony zgodnie z artykułem 9 niniejszej Konwencji.Artykuł 11Wspólny monitoring i oceny1. W ramach ogólnej współpracy omówionej w artykule 9 lub na podstawie szczegółowych uregulowań, Strony Nadbrzeżne wypracują i będą realizować wspólne programy monitoringu stanu wód transgranicznych, włączając w to powodzie i dryfowanie kry lodowej, a także oddziaływania transgraniczne.2. Strony Nadbrzeżne uzgodnią parametry zanieczyszczenia i wskaźniki zanieczyszczeń, których zrzut i koncentracja w wodach transgranicznych są regularnie monitorowane.3. Strony Nadbrzeżne, w regularnych odstępach czasu, będą przeprowadzać wspólne lub skoordynowane oceny stanu wód transgranicznych oraz skuteczności środków przedsięwziętych w celu zapobiegania oddziaływaniom transgranicznym i ich zmniejszania. Rezultaty tych ocen podaje się do publicznej wiadomości, zgodnie z postanowieniami zawartymi w artykule 16 niniejszej Konwencji.4. Strony Nadbrzeżne zharmonizują w tym celu zasady opracowywania i funkcjonowania programów monitoringu, systemów pomiarowych, urządzeń, metod analitycznych przetwarzania i oceny danych oraz metod rejestracji zrzutów zanieczyszczeń.Artykuł 12Wspólne badania i rozwójW ramach ogólnej współpracy, określonej w artykule 9, lub na podstawie szczegółowych uregulowań Strony Nadbrzeżne podejmują konkretne badania naukowe i prace rozwojowe mające na celu osiągnięcie i utrzymanie docelowego stanu wód i spełnienie kryteriów jakości wody, które te Strony zgodziły się ustalić i przyjąć.Artykuł 13Wymiana informacji między Stronami Nadbrzeżnymi1. Strony Nadbrzeżne w ramach odpowiednich umów lub innych uregulowań, zgodnie z artykułem 9 niniejszej Konwencji, wymieniają się odpowiednio dostępnymi danymi, dotyczącymi między innymi:a) ekologicznego stanu wód transgranicznych;b) doświadczenia zdobytego w rezultacie wprowadzania najlepszych dostępnych technologii i korzystania z nich oraz wyników badań i prac rozwojowych;c) zrzutów zanieczyszczeń i wyników monitoringu;d) środków podjętych i planowanych w celu zapobiegania i zmniejszenia oddziaływania transgranicznego;e) pozwoleń i uregulowań dotyczących zrzutu ścieków, wydanych przez właściwe władze lub właściwy organ.2. W celu zharmonizowania norm zrzutów ścieków Strony Nadbrzeżne podejmują wymianę informacji dotyczącą ich krajowych uregulowań.3. Jeśli jedna Strona Nadbrzeżna jest proszona przez drugą Stronę Nadbrzeżną o dostarczenie brakujących danych lub informacji, to ta pierwsza powinna podjąć działania prowadzące do spełnienia tej prośby, jednakże może uwarunkować spełnienie tej prośby pokryciem przez drugą Stronę uzasadnionych kosztów uzyskania i, tam gdzie to jest właściwe, przetwarzania takich danych lub informacji.4. W celu wykonania niniejszej Konwencji, Strony Nadbrzeżne będą ułatwiać wymianę najlepszych dostępnych technologii, w szczególności przez promocję handlowej wymiany najlepszych dostępnych technologii oraz promocję bezpośrednich kontaktów przemysłowych i kooperacji, włączając w to przedsięwzięcia typu joint - venture, a także przez wymianę informacji i doświadczeń oraz udzielanie pomocy technicznej. Strony Nadbrzeżne podejmą także wspólne programy szkoleniowe oraz będą organizować odpowiednie seminaria i spotkania.Artykuł 14Ostrzeganie i systemy alarmoweStrony Nadbrzeżne będą bezzwłocznie informować się wzajemnie o każdej krytycznej sytuacji mogącej stać się przyczyną oddziaływania transgranicznego. Strony Nadbrzeżne ustanowią, gdziekolwiek będzie to właściwe, i będą wykorzystywać koordynowane lub wspólne systemy łączności, ostrzegania i alarmowania w celu uzyskiwania i przekazywania informacji. Działanie tych systemów polega na przekazywaniu kompatybilnych danych, za pomocą wspólnych procedur przekazywania i przetwarzania danych oraz wspólnych środków technicznych, które podlegają uzgodnieniu przez Strony Nadbrzeżne. Strony Nadbrzeżne będą informować się wzajemnie o kompetentnych organach lub punktach kontaktowych wyznaczonych do tego celu.Artykuł 15Wzajemna pomoc1. W razie powstania krytycznych sytuacji Strony Nadbrzeżne powinny okazywać sobie na życzenie wzajemną pomoc, zgodnie z procedurami ustanowionymi na mocy ustępu 2 niniejszego artykułu.2. Strony Nadbrzeżne wypracują i uzgodnią procedury wzajemnej pomocy odnoszące się m.in. do następujących spraw:a) kierowanie pomocą, jej kontrola i koordynacja oraz nadzór nad udzielaną pomocą;b) udostępnianie lokalnych urządzeń i służb Stronie udzielającej pomocy oraz ułatwienie, w razie potrzeby, formalności związanych z przekroczeniem granicy;c) podejmowanie przedsięwzięć zapobiegających szkodzie, zwolnienie z odpowiedzialności i/lub wyrównanie strat poniesionych przez Stronę udzielającą pomocy i/lub jej personel oraz w miarę potrzeby, za tranzyt przez terytorium trzeciej strony;d) metody kompensacji kosztów usług związanych z udzieloną pomocą.Artykuł 16Informowanie ludności1. Strony Nadbrzeżne zapewnią dostęp ludności do informacji o stanie wód transgranicznych, środkach przedsięwziętych lub planowanych, mających na celu zapobieganie oddziaływaniu transgranicznemu i jego zmniejszenie, oraz do informacji o skuteczności podjętych środków. W tym celu Strony Nadbrzeżne zapewnią, że następujące informacje będą dostępne dla ludności:a) o docelowych normach jakości wody;b) o wydanych pozwoleniach i postawionych warunkach;c) o wynikach badań wody i zrzutów ścieków, uzyskanych w ramach monitoringu i oceny, a także o wynikach kontroli przestrzegania docelowych norm jakości wód lub warunków, na jakich wydano pozwolenie.2. Strony Nadbrzeżne zapewnią ludności w celach kontrolnych bezpłatny dostęp do tych informacji oraz stworzą przedstawicielom ludności, za rozsądną opłatą, praktyczne możliwości otrzymywania od Stron Nadbrzeżnych kopii takich informacji na piśmie.CZĘŚĆ IIIPOSTANOWIENIA ORGANIZACYJNE I KOŃCOWEArtykuł 17Spotkania Stron1. Pierwsze spotkanie Stron zwołane będzie nie później niż w ciągu jednego roku od dnia wejścia w życie niniejszej Konwencji. Kolejne spotkania zwoływane będą co trzy lata lub częściej, zgodnie z przyjętym regulaminem. Strony zwołają spotkanie nadzwyczajne, jeśli podejmą w tej sprawie decyzję na zwyczajnym spotkaniu lub jeśli jedna z nich przedłoży w formie pisemnej odpowiedni wniosek, pod warunkiem że uzyska on poparcie co najmniej jednej trzeciej Stron w ciągu sześciu miesięcy od dnia powiadomienia wszystkich Stron.2. Na swoich spotkaniach Strony będą rozpatrywać wykonywanie niniejszej Konwencji i w tym celu:a) dokonają przeglądu polityki i podejścia metodologicznego Stron do ochrony i użytkowania wód transgranicznych w celu dalszej poprawy ochrony i użytkowania tych wód;b) wymienią informacje dotyczące doświadczeń zdobytych przy zawieraniu i wykonywaniu dwustronnych i wielostronnych porozumień lub innych uregulowań w sprawie ochrony i użytkowania wód transgranicznych, których uczestnikiem jest jedna lub więcej Stron niniejszej Konwencji;c) w razie potrzeby będą korzystać we wszelkich sprawach związanych z osiągnięciem celów niniejszej Konwencji z usług odpowiednich organów Europejskiej Komisji Gospodarczej, a także innych kompetentnych międzynarodowych organów i wyspecjalizowanych komitetów;d) na swoim pierwszym spotkaniu rozpatrzą i przyjmą na zasadzie consensusu regulamin swych spotkań;e) rozpatrzą i przyjmą propozycje poprawek do niniejszej Konwencji;f) będą rozpatrywać i podejmować dodatkowe działania, które mogą być niezbędne do osiągnięcia celów niniejszej Konwencji.Artykuł 18Prawo głosu1. Każda Strona niniejszej Konwencji, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ustępie 2 niniejszego artykułu, dysponuje jednym głosem.2. Regionalne organizacje integracji gospodarczej korzystają ze swojego prawa głosu w sprawach, które wchodzą w zakres ich kompetencji, dysponując liczbą głosów równą liczbie ich Państw Członkowskich będących Stronami niniejszej Konwencji. Organizacje te nie dysponują prawem głosu, jeśli ich Państwa Członkowskie korzystają z przysługującego im prawa głosu, i na odwrót.Artykuł 19SekretariatSekretarz Wykonawczy Europejskiej Komisji Gospodarczej wykonuje następujące funkcje sekretariatu:a) zwołuje i przygotowuje spotkania Stron;b) przekazuje Stronom sprawozdania i inne informacje otrzymywane zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji;c) wykonuje inne funkcje powierzone mu przez Strony.Artykuł 20ZałącznikiZałączniki do niniejszej Konwencji stanowią jej integralną część.Artykuł 21Poprawki do Konwencji1. Każda Strona może proponować poprawki do niniejszej Konwencji.2. Propozycje poprawek do niniejszej Konwencji rozpatrywane są na spotkaniu Stron.3. Tekst każdej proponowanej poprawki do niniejszej Konwencji przedkładany jest w formie pisemnej Sekretarzowi Wykonawczemu Europejskiej Komisji Gospodarczej, który informuje o niej wszystkie Strony nie później niż na dziewięćdziesiąt dni przed spotkaniem Stron, na którym proponuje się przyjęcie tej poprawki.4. Poprawkę do niniejszej Konwencji przyjmuje się na zasadzie consensusu przedstawicieli Stron niniejszej Konwencji obecnych na spotkaniu Stron; wchodzi ona w życie w stosunku do tych Stron, które ją przyjęły, w dziewięćdziesiątym dniu po dacie przekazania na przechowanie Depozytariuszowi przez dwie trzecie Stron dokumentów o przyjęciu danej poprawki. W stosunku do każdej innej Strony poprawka wchodzi w życie w dziewięćdziesiątym dniu od daty przekazania przez tę Stronę na przechowanie dokumentu o przyjęciu poprawki.Artykuł 22Rozstrzyganie sporów1. W razie powstania sporu między dwiema lub większą liczbą Stron odnośnie do interpretacji lub stosowania niniejszej Konwencji zainteresowane Strony będą dążyć do jego uregulowania w drodze negocjacji lub w każdy inny sposób możliwy do przyjęcia przez uczestniczące w sporze Strony.2. W czasie podpisania, ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia do niniejszej Konwencji albo w dowolnym późniejszym czasie Strona może w formie pisemnej przekazać Depozytariuszowi oświadczenie, że odnośnie do sporu, który nie został rozstrzygnięty zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu, przyjmuje ona jeden lub obydwa z następujących sposobów rozstrzygania sporów jako obowiązujące dla każdej ze Stron, która przyjęła na siebie takie samo zobowiązanie:a) przekazanie sporu do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości;b) arbitraż zgodnie z procedurą zawartą w załączniku IV.3. Jeśli uczestniczące w sporze Strony przyjęły obydwa sposoby rozwiązania sporów wymienione w ustępie 2 niniejszego artykułu, to spór może być przekazany wyłącznie do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, chyba że Strony uzgodnią inaczej.Artykuł 23PodpisanieNiniejsza Konwencja będzie otwarta do podpisania w Helsinkach od dnia 17 do dnia 18 marca 1992 roku, a później w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku do dnia 18 września 1992 roku, dla Państw Członkowskich Europejskiej Komisji Gospodarczej, jak również dla Państw posiadających status doradczy Europejskiej Komisji Gospodarczej stosownie do ustępu 8 rezolucji 36 (IV) Rady Gospodarczej i Społecznej z dnia 28 marca 1947 roku oraz dla regionalnych organizacji integracji gospodarczej utworzonych przez suwerenne Państwa Członkowskie Europejskiej Komisji Gospodarczej, którym Państwa Członkowskie przekazały kompetencje w sprawach regulowanych przez niniejszą Konwencję, włączając w to kompetencje do zawierania umów dotyczących tych spraw.Artykuł 24DepozytariuszDepozytariuszem niniejszej Konwencji jest Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych.Artykuł 25Ratyfikacja, przyjęcie, zatwierdzenie i przystąpienie1. Niniejsza Konwencja podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu przez Państwa-Sygnatariuszy i regionalne organizacje integracji gospodarczej.2. Niniejsza Konwencja jest otwarta do przystąpienia przez Państwa i organizacje wymienione w artykule 23.3. Każda organizacja wymieniona w artykule 23, która staje się Stroną niniejszej Konwencji, a której żadne Państwo Członkowskie nie jest Stroną niniejszej Konwencji, będzie związana wszystkimi zobowiązaniami wynikającymi z niniejszej Konwencji. Jeżeli jedno lub więcej Państw Członkowskich organizacji jest Stroną niniejszej Konwencji, organizacja ta i jej Państwa Członkowskie decydują o podziale odpowiedzialności związanej z wypełnieniem zobowiązań wynikających z niniejszej Konwencji. W takich przypadkach organizacja i jej Państwa Członkowskie nie korzystają jednocześnie z uprawnień wynikających z niniejszej Konwencji.4. W swoich dokumentach ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, regionalne organizacje integracji gospodarczej wymienione w artykule 23 składają oświadczenie o zakresie swoich kompetencji w odniesieniu do spraw regulowanych przez niniejszą Konwencję. Organizacje te informują także depozytariusza o wszelkich istotnych zmianach zakresu swoich kompetencji.Artykuł 26Wejście w życie1. Niniejsza Konwencja wchodzi w życie w dziewięćdziesiątym dniu od daty złożenia szesnastego dokumentu dotyczącego ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.2. Do celów określonych w ustępie 1 niniejszego artykułu żaden dokument złożony przez regionalne organizacje integracji gospodarczej nie będzie traktowany jako dokument dodatkowy do już złożonych przez Państwa Członkowskie tej organizacji.3. Dla każdego Państwa lub organizacji wspomnianych w artykule 23, które ratyfikują, przyjmą i zatwierdzą niniejszą Konwencję lub przystąpią do niej po złożeniu szesnastego dokumentu ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, niniejsza Konwencja wejdzie w życie w dziewięćdziesiątym dniu od daty złożenia przez dane Państwo lub organizację dokumentów ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.Artykuł 27Wycofanie sięKażda Strona może, po upływie trzech lat od daty wejścia niniejszej Konwencji w życie, wycofać się z Konwencji, składając pisemną notyfikację Depozytariuszowi. Wycofanie takie nabierze mocy w dziewięćdziesiątym dniu po dacie otrzymania przez Depozytariusza notyfikacji.Artykuł 28Teksty autentyczneOryginał niniejszej Konwencji, którego teksty w językach angielskim, francuskim i rosyjskim są jednakowo autentyczne, będzie złożony u Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych.NA DOWÓD CZEGO niżej podpisani, należycie do tego upoważnieni, podpisali niniejszą Konwencję.SPORZĄDZONO w Helsinkach, dnia siedemnastego marca tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego drugiego roku.--------------------------------------------------Załącznik IDEFINICJA TERMINU "NAJLEPSZA DOSTĘPNA TECHNOLOGIA"1. Termin "najlepsza dostępna technologia" oznacza najnowsze osiągnięcia w zakresie opracowywania procesów, urządzeń lub metod eksploatacji, które wykazały praktyczną przydatność w charakterze konkretnego przedsięwzięcia, ograniczającego zrzuty, emisję i odpady. Przy ustalaniu, czy proces, urządzenie lub metoda eksploatacyjna należą do kategorii najlepszej dostępnej technologii, generalnie lub w każdym poszczególnym przypadku, bierze się przede wszystkim pod uwagę:a) porównywalne procesy, urządzenia lub metody eksploatacyjne, skutecznie wypróbowane w ostatnim czasie,b) postęp techniczny i zmiany w wiedzy naukowej i rozumieniu problemów,c) możliwość zastosowania takiej technologii z ekonomicznego punktu widzenia,d) czas niezbędny do zainstalowania odpowiednich urządzeń zarówno w nowych, jak i istniejących zakładach,e) charakter i objętość odpowiednich zrzutów i ścieków,f) małoodpadowe i bezodpadowe technologie.2. W ten sposób "najlepsza dostępna technologia" dla konkretnego procesu będzie z czasem zmieniać się w wyniku postępu technicznego, pod wpływem czynników gospodarczych i społecznych, a także w świetle zmian w wiedzy naukowej i podejściu do problemów.--------------------------------------------------Załącznik IIWYTYCZNE DO OPRACOWANIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK EKOLOGICZNYCH1. Przy dobieraniu w konkretnych przypadkach przedsięwzięć do zestawu, który może reprezentować najlepszą praktykę ekologiczną, należy wziąć pod uwagę następujące przedsięwzięcia, przytoczone w kolejności odzwierciedlającej wzrastające ich znaczenie:a) upowszechnienie informacji i wiedzy w społeczeństwie oraz wśród użytkowników produktów na temat ekologicznych skutków wyboru konkretnych rodzajów działalności oraz wyboru produktów, ich wykorzystania i ostatecznego usunięcia;b) opracowanie i stosowanie kodeksów właściwych praktyk ekologicznych, obejmujących wszystkie aspekty cyklu życiowego produktu;c) etykietowanie, informujące użytkowników o niebezpieczeństwie dla środowiska związanym z produktem, jego wykorzystaniem i ostatecznym usunięciem;d) opracowanie systemów zbiórki i składowania, dostępnych dla społeczeństwa;e) recyrkulacja, odzysk i powtórne wykorzystanie produktów i materiałów;f) zastosowanie instrumentów ekonomicznych w odniesieniu do działalności, produktów lub grup produktów;g) system licencjonowania, przewidujący zestaw ograniczeń lub zakazów.2. Przy określaniu, jaki zestaw przedsięwzięć stanowi najlepszą praktykę ekologiczną, generalnie lub w każdym konkretnym przypadku, należy szczególnie brać pod uwagę:a) zagrożenie dla środowiska przez:i) produkt;ii) proces wytwarzania produktu;iii) wykorzystanie produktu;iv) ostateczne usunięcie produktu;b) możliwość zamiany na mniej zanieczyszczający proces lub substancję;c) skalę wykorzystania;d) potencjalne walory ekologiczne lub mankamenty materiałów alternatywnych lub alternatywnych rodzajów działalności;e) postęp i zmiany w wiedzy naukowej i rozumieniu problemów;f) ramy czasowe realizacji;g) skutki społeczne i gospodarcze.3. W ten sposób najlepsza praktyka ekologiczna dla konkretnego źródła zanieczyszczeń będzie z czasem ulegała zmianie pod wpływem postępu technicznego, czynników gospodarczych i społecznych, a także w wyniku zmian w wiedzy naukowej i podejściu do problemów.--------------------------------------------------Załącznik IIIWYTYCZNE DOTYCZĄCE WYMAGAŃ I KRYTERIÓW JAKOŚCI WODYWymagania i kryteria odnoszące się do jakości wody powinny:a) uwzględniać potrzebę zachowania i, gdzie jest to konieczne, poprawienia obecnego stanu jakości wody;b) zmierzać do zredukowania średnich ładunków zanieczyszczeń (w szczególności substancji niebezpiecznych) do określonego poziomu w pewnym okresie czasu;c) uwzględniać określone wymagania odnośnie do jakości wody (czysta woda do picia, nawadniania itd.);d) uwzględniać określone wymagania dotyczące wrażliwych na oddziaływanie i specjalnie chronionych wód oraz ich otoczenia, np. jezior, zasobów wód podziemnych;e) opierać się na ekologicznych metodach klasyfikacyjnych i na wskaźnikach chemicznych średnio- i długookresowych ocen stanu i poprawy jakości wody;f) uwzględniać stopień osiągnięcia docelowych wskaźników i dodatkowe środki ochronne, oparte na normach zrzutu zanieczyszczeń, które mogą być wymagane w pojedynczych przypadkach.--------------------------------------------------Załącznik IVARBITRAŻ1. W razie przekazania sporu do rozstrzygnięcia arbitrażowego zgodnie z artykułem 22 ustęp 2 niniejszej Konwencji, strona lub strony powodowe powiadamiają sekretariat o przedmiocie postępowania arbitrażowego i wskazują w szczególności na te artykuły niniejszej Konwencji, których interpretacja lub stosowanie jest przedmiotem sporu. Sekretariat przekazuje otrzymane informacje wszystkim stronom niniejszej Konwencji.2. Trybunał arbitrażowy składa się z trzech członków. Zarówno strona lub strony powodowe, jak i druga strona lub strony sporu wyznaczają po jednym arbitrze, którzy z kolei wspólnie wyznaczają trzeciego arbitra, który zostaje przewodniczącym trybunału arbitrażowego. Ten ostatni nie może być obywatelem jednej ze stron sporu, ani nie może stale zamieszkiwać na terytorium jednej ze stron, nie może być zatrudniony przez żadną z nich, ani też być zaangażowany w tę sprawę w żaden inny sposób.3. Jeżeli przewodniczący trybunału arbitrażowego nie został wyznaczony w ciągu dwóch miesięcy od daty wyznaczenia drugiego arbitra, Sekretarz Wykonawczy Europejskiej Komisji Gospodarczej na życzenie którejkolwiek ze stron sporu wyznacza przewodniczącego w ciągu następnych dwóch miesięcy.4. Jeśli jedna ze stron sporu nie wyznaczy arbitra w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania wniosku, to druga strona może powiadomić o tym Sekretarza Wykonawczego Europejskiej Komisji Gospodarczej, który wyznaczy przewodniczącego trybunału arbitrażowego w ciągu następnych dwóch miesięcy. Po wyznaczeniu przewodniczący trybunału arbitrażowego zwróci się do strony, która jeszcze nie wyznaczyła arbitra, aby uczyniła to w ciągu dwóch miesięcy. Jeśli strona nie uczyni tego, przewodniczący po upływie terminu powiadamia Sekretarza Wykonawczego Europejskiej Komisji Gospodarczej, który wyznaczy arbitra w ciągu następnych dwóch miesięcy.5. Trybunał arbitrażowy orzeka zgodnie z prawem międzynarodowym i postanowieniami niniejszej Konwencji.6. Trybunał arbitrażowy każdorazowo powołany zgodnie z postanowieniami niniejszego załącznika określi własne zasady postępowania.7. Decyzje trybunału arbitrażowego, dotyczące kwestii proceduralnych jak i istoty sporu, podejmowane są większością głosów jego członków.8. Trybunał może podejmować wszelkie właściwe środki w celu ustalenia faktów.9. Strony sporu ułatwiają pracę trybunału arbitrażowego, a przede wszystkim wykorzystując wszelkie środki będące do ich dyspozycji:a) dostarczają trybunałowi wszelkie odpowiednie dokumenty, wyjaśnienia i informacje;b) umożliwiają mu, w razie potrzeby, powoływanie świadków lub ekspertów oraz wysłuchanie ich zeznań.10. Strony sporu i arbitrzy są zobowiązani przestrzegać poufności każdej informacji, którą otrzymują w tym charakterze podczas postępowania przed trybunałem arbitrażowym.11. Trybunał arbitrażowy może, na życzenie jednej ze stron, zalecić zastosowanie tymczasowych środków ochrony.12. Jeśli jedna ze stron sporu nie stanie przed trybunałem arbitrażowym lub nie podejmie obrony, druga strona może zażądać od trybunału kontynuowania postępowania i wydania decyzji końcowej. Nieobecność strony lub niepodjęcie obrony nie stanowią przeszkody w kontynuowaniu postępowania.13. Trybunał arbitrażowy może dopuścić i rozpatrzyć kontrroszczenia wynikające bezpośrednio z przedmiotu sporu i orzekać w ich przedmiocie.14. Jeśli trybunał arbitrażowy, kierując się szczególnymi okolicznościami sprawy, nie postanowi inaczej, koszty rozprawy i wynagrodzenie jego członków pokryte będą przez strony sporu w równych częściach. Trybunał rejestruje swoje wydatki i przedkłada stronom rachunek końcowy.15. Każda Strona niniejszej Konwencji, mająca interes prawny związany z przedmiotem sporu i która może odczuć skutki decyzji w danej sprawie, ma prawo uczestniczenia w postępowaniu za zgodą trybunału.16. Trybunał arbitrażowy wydaje orzeczenie w ciągu pięciu miesięcy od daty jego powołania, chyba że uzna za konieczne przedłużenie tego okresu, jednak nie dłużej niż na następne pięć miesięcy.17. Trybunał arbitrażowy wydaje orzeczenie wraz z uzasadnieniem. Orzeczenie jest ostateczne i wiążące dla wszystkich stron sporu. Trybunał przekazuje orzeczenie wszystkim stronom sporu i sekretariatowi. Sekretariat przekazuje orzeczenie wszystkim Stronom niniejszej Konwencji.18. Każdy spór, który może powstać między Stronami, dotyczący interpretacji i wykonania orzeczenia, może być przedstawiony przez każdą Stronę trybunałowi arbitrażowemu, który wydał orzeczenie, lub, jeśli jest to niemożliwe, innemu trybunałowi powołanemu w tym celu, w ten sam sposób jak ten pierwszy.--------------------------------------------------ZAŁĄCZNIK IIDeklaracja Wspólnoty na mocy artykułu 25 ustęp 4 Konwencji o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowychUwzględniając artykuł 25 ustęp 4 Konwencji o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych, dotyczący zakresu kompetencji organizacji wymienionych w tym ustępie:Zgodnie z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską i w świetle istniejącego prawodawstwa wspólnotowego w dziedzinie objętej Konwencją o ochronie i użytkowaniu cieków transgranicznych i jezior międzynarodowych, w szczególności instrumentów prawnych wymienionych poniżej, Wspólnota jest właściwa w kwestiach międzynarodowych. Państwa Członkowskie Wspólnoty Europejskiej posiadają także właściwość międzynarodową, którą również stosuje się do spraw objętych wymienioną Konwencją.Instrumentami prawnymi określonymi powyżej są:- dyrektywa Rady 75/440/EWG z dnia 16 czerwca 1975 roku dotycząca wymaganej jakości wód powierzchniowych przeznaczonych do pozyskiwania wody pitnej w Państwach Członkowskich [1],- dyrektywa Rady 76/160/EWG z dnia 8 grudnia 1975 roku dotycząca jakości wody w kąpieliskach [2],- dyrektywa Rady 76/464/EWG z dnia 4 maja 1976 roku w sprawie zanieczyszczenia spowodowanego przez niektóre substancje niebezpieczne odprowadzane do środowiska wodnego Wspólnoty [3],- dyrektywa Rady 78/176/EWG z dnia 20 lutego 1978 roku w sprawie odpadów pochodzących z przemysłu ditlenku tytanu [4],- dyrektywa Rady 78/659/EWG z dnia 18 lipca 1978 roku w sprawie jakości słodkich wód wymagających ochrony lub poprawy w celu zachowania życia ryb [5],- dyrektywa Rady 79/869/EWG z dnia 9 października 1979 roku dotycząca metod pomiaru i częstotliwości pobierania próbek oraz analizy wód powierzchniowych przeznaczonych do pozyskiwania wody pitnej [6],- dyrektywa Rady 80/68/EWG z dnia 17 grudnia 1979 roku w sprawie ochrony wód gruntowych przed zanieczyszczeniem spowodowanym przez niektóre substancje niebezpieczne [7],- dyrektywa Rady 80/778/EWG z dnia 15 lipca 1980 roku odnosząca się do jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi [8],- dyrektywa Rady 82/176/EWG z dnia 22 marca 1982 roku w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów rtęci z przemysłu elektrolizy chlorków metali alkalicznych [9],- dyrektywa Rady 82/883/EWG z dnia 3 grudnia 1982 roku w sprawie procedur nadzorowania i monitorowania środowiska naturalnego w odniesieniu do odpadów pochodzących z przemysłu ditlenku tytanu [10],- dyrektywa Rady 83/513/EWG z dnia 26 września 1983 roku w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów kadmu [11],- dyrektywa Rady 84/156/EWG z dnia 8 marca 1984 roku w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów rtęci z sektorów innych niż przemysł elektrolizy chlorków metali alkalicznych [12],- dyrektywa Rady 84/491/EWG z dnia 9 października 1984 roku w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów heksachlorocycloheksanu [13],- dyrektywa Rady 86/280/EWG z dnia 12 czerwca 1986 roku w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów niektórych substancji niebezpiecznych zawartych w wykazie I Załącznika do dyrektywy 76/464/EWG [14],- dyrektywa Rady 88/347/EWG z dnia 16 czerwca 1988 roku zmieniająca załącznik II do dyrektywy 86/280/EWG w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów niektórych substancji niebezpiecznych zawartych w wykazie I Załącznika do dyrektywy 76/464/EWG [15],- dyrektywa Rady 90/415/EWG z dnia 27 lipca 1990 roku zmieniająca załącznik II do dyrektywy 86/280/EWG w sprawie wartości dopuszczalnych dla ścieków i wskaźników jakości wód w odniesieniu do zrzutów niektórych substancji niebezpiecznych zawartych w wykazie I Załącznika do dyrektywy 76/464/EWG [16],- dyrektywa Rady 91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 roku dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych [17],- dyrektywa Rady 91/676/EWG z dnia 12 grudnia 1991 roku dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego [18].Realizacja wspólnotowej polityki w zakresie środowiska pokazuje, że wykaz ten może być przedmiotem zmian polegających zmianie lub uchyleniu istniejących tekstów, bądź przyjmowaniu nowych tekstów.[1] Dz.U. L 194 z 25.7.1975, str. 34.[2] Dz.U. L 31 z 5.2.1976, str. 1.[3] Dz.U. L 129 z 18.5.1976, str. 23.[4] Dz.U. L 54 z 25.2.1978, str. 19.[5] Dz.U. L 222 z 14.8.1978, str. 1.[6] Dz.U. L 271 z 29.10.1979, str. 44.[7] Dz.U. L 20 z 26.1.1980, str. 43.[8] Dz.U. L 229 z 30.8.1980, str. 11.[9] Dz.U. L 81 z 27.3.1982, str. 29.[10] Dz.U. L 378 z 31.12.1982, str. 1.[11] Dz.U. L 291 z 24.10.1983, str. 1.[12] Dz.U. L 74 z 17.3.1984, str. 49.[13] Dz.U. L 274 z 17.10.1984, str. 11.[14] Dz.U. L 181 z 4.7.1986, str. 16.[15] Dz.U. L 158 z 25.6.1988, str. 35.[16] Dz.U. L 219 z 14.8.1990, str. 49.[17] Dz.U. L 135 z 30.5.1991, str. 40.[18] Dz.U. L 375 z 31.12.1991, str. 1.--------------------------------------------------


type: other

text:
Általános információk - Finnország
 Az öröklési kérdéseket az öröklési törvénykönyv szabályozza (40/1965). Halál esetén a hagyaték sorsát csak végrendelet határozhatja meg. A végrendeletet írásban és két tanú jelenlétében kell elkészíteni. Az örökhagyónak a végrendeletet annak elkészítésekor kell aláírnia, vagy korábbi aláírását sajátjának kell elismernie. Az örökhagyó általi aláírás vagy aláírásának sajátjaként történő elismerése után a tanúknak aláírásukkal kell a végrendeletet hitelesíteniük. Bizonyos körülmények fennállása esetén a szóbeli végrendelet is kötelező erejű lehet.
 Lehetőség van kölcsönös végrendelet tételére is, amelyet legtöbbször házastársak a tulajdonjog egymás közötti átruházása céljából tesznek. A kölcsönös végrendeletekre a többi végrendelettel azonos alaki követelmények vonatkoznak. A házastársak közötti kölcsönös végrendeletekre vonatkozó szabályok az élettársi kapcsolatban élők kölcsönös végrendeletére is irányadóak.
 A finn hatóságok nem vezetnek végrendeleti nyilvántartást.
 Az örökösnevezés szabadsága az elhunyt közvetlen leszármazóira és házastársára korlátozódik. Az egyenes ági leszármazók, továbbá az örökbe fogadott gyermekek és azok leszármazói az elhunyt hagyatékának törvényben meghatározott részére jogosultak. A törvényben meghatározott rész a hagyatékból az adott örökösre a törvényes öröklés rendje szerint jutó rész felének felel meg.
 A házastárs védelmet élvez az elsőként elhalálozó házastárs végrendeletével szemben. A túlélő házastárs megtarthatja az elhunyt házastárs teljes hagyatékát, amennyiben az egyenes ági leszármazó hagyaték felosztása iránti kérelméből vagy az elhunyt végrendeletéből más nem következik. A túlélő házastárs minden esetben megtarthatja a házastársak közös lakhelyeként használt lakóingatlan, illetve a szokásos háztartási berendezések osztatlan birtokát, kivéve, ha a túlélő házastárs tulajdonában lakás céljára alkalmas lakóingatlan van.
 Az elsődleges kedvezményezettek az egyenes ági leszármazók, akik a hagyatékból egyenlő arányban részesednek. Ha a gyermek elhunyt, helyébe a gyermek leszármazója lép, és a család minden ága egyenlő részt örököl.
 Ha az elhunyt házas volt és nincs túlélő egyenes ági leszármazója, első helyen a túlélő házastárs örökli az elhunyt házastárs hagyatékát. A bejegyzett élettársak a házastársakkal azonos feltételek mellett örökölnek.
 Ha az elhunytnak nincs túlélő egyenes ági leszármazója és halálakor nem volt házas, az elhunyt apja és anyja egyaránt a hagyaték felét örökli. Ha az elhunyt apja vagy anyja már meghalt, a része az elhunyt testvérei között oszlik meg. Ha a testvér meghalt, helyébe annak leszármazói lépnek, és a család minden ága egyenlő részt örököl. Ha az elhunyt mindkét szülője életben van, testvérek, illetve azok leszármazói hiányában a teljes hagyatékot a szülők öröklik.
 Ha a fent említett örökösök közül már senki sincsen életben, az elhunyt anyjának és apjának szülei öröklik a teljes hagyatékot. Ha az elhunyt apai nagyapja, apai nagyanyja, anyai nagyapja, vagy anyai nagyanyja elhunyt, a hagyaték adott nagyszülőre jutó részét gyermekei öröklik. Az unokatestvéreknek öröklési joguk nincsen.
 Az öröklési ügyekkel kapcsolatos feladatok több hatóság között oszlanak meg. Az elhunyt vagyontárgyairól és tartozásairól kötelezően felveendő hagyatéki leltárt meg kell küldeni azon helység adóhivatalának, ahol az elhunyt a hagyatéki leltár felvételét megelőző egy hónapon belül élt. A bírótól kérhető azon személyek jegyzékének ellenőrzése, akik a hagyatéki leltár szerint a hagyatékból részesednek. Az állam vagyonszerzésével kapcsolatos ügyekben az államkincstár a központi illetékes hatóság. A hagyatékkal kapcsolatos ügyekben az a kerületi bíróság (käräjäoikeus) illetékes, amelynek illetékességi területén az elhunyt lakott.
 Az örökség elfogadható a szóban forgó vagyontárgy tényleges átvételével. Az örökös tehet külön elfogadó nyilatkozatot is. Ha a hagyaték felosztásra került, az elfogadó nyilatkozatot a kedvezményezett(ek) tekintetében kell elkészíteni. Ha a hagyaték felosztása nem történt meg, a nyilatkozatot a hagyatékot kezelő személy vonatkozásában kell elkészíteni. A nyilatkozatot a bíróságnak is be kell mutatni.
 Az öröklés visszautasítása önkéntes, de a nyilatkozatot írásban kell megtenni. A visszautasító nyilatkozat szólhat az elhunyt hagyatékában részesülő személy, a hagyatéki gondnok, a hagyatékot felosztó személy, a végrendeleti végrehajtó, vagy az elhunyt örökösévé váló bármelyik leszármazó javára. Ahhoz, hogy a visszautasítás az adott örökrész tekintetében hatályos legyen, az örökösnek tájékoztatási célból írásbeli visszautasító nyilatkozatot kell tennie az elhunyt hagyatékára vonatkozóan, vagy a visszautasító nyilatkozatot szabályszerű nyilvántartásba vétel céljából letétbe kell helyeznie az illetékes bírónál (a végrehajtási törvénykönyv 4. fejezetének 81. szakasza).
 A végrendelet kedvezményezettjeivel kapcsolatos szándék bejelentése előírt alakiságokhoz nem kötött. A kedvezményezettnek a hagyaték tényleges gondnokához vagy a végrendeleti végrehajtóhoz intézett nyilatkozata a végrendelet kedvezményezettjéhez intézett nyilatkozatnak tekinthető, akárcsak a szóban forgó vagyontárggyal kapcsolatos megfelelő intézkedések megtétele. Az örökösök értesítése tekintetében elegendő annak jelzése, hogy a kedvezményezett a végrendelet alapján kívánja jogait érvényesíteni.
 A hagyomány visszautasítására vonatkozó nyilatkozatot írásban kell megtenni. Ahhoz, hogy a visszautasítás az adott hagyomány tekintetében hatályos legyen, a hagyományosnak tájékoztatási célból írásbeli visszautasító nyilatkozatot kell tennie az elhunyt hagyatékára vonatkozóan, vagy a visszautasító nyilatkozatot szabályszerű nyilvántartásba vétel céljából letétbe kell helyeznie az illetékes bírónál (a végrehajtási törvénykönyv 4. fejezetének 81. szakasza).
 Az örökösnek az őt jog szerint megillető örökrész iránti igényét a végrendeletről való értesülést követő hat hónapon belül kézbesítő útján vagy más igazolható módon kell a kedvezményezett felé bejelentenie. A jogos örökrész iránti igény bejelenthető a fenti határidőn belül megjelenő hivatalos lapban közzétett hirdetmény útján is, amennyiben az igényt azért nem jelentették be a kedvezményezettnek, mert feltételezhető volt, hogy az igénybejelentéssel kapcsolatban nem szolgáltatna információkat, vagy mert a címe nem volt ismert.
 Finnországban a hatóságok öröklési ügyben nem indítanak eljárást hivatalból. A haláleseteket követően elsőként a hagyatéki dokumentáció, ennek részeként a hagyatéki leltár elkészítésére kerül sor. A hagyatéki leltár az elhunyt hagyatékának helyzetét bemutató irat, amely felsorolja az elhunyt vagyontárgyait és kötelezettségeit. A hagyatéki leltárban feltüntetésre kerülnek mindazok, akik részesednek az elhunyt hagyatékában, továbbá a túlélő házastárs vagyontárgyai és kötelezettségei, valamint a házastársi közös vagyon körébe tartozó vagyontárgyak és kötelezettségek. A hagyatéki dokumentációt a halál időpontjától számított három hónapon belül kell elkészíteni, de az adóhivatal ezt a határidőt különleges okok fennállása miatt meghosszabbíthatja.
 A hagyatéki dokumentáció elkészítésének kötelezettsége a hagyatékban részesülő és a hagyatékot alkotó vagyon kezeléséért felelős személy, illetve a hagyatéki gondnok vagy a végrendeleti végrehajtó feladata. Ennek a személynek a hagyatéki dokumentáció elkészítéséhez két megbízottat kell kiválasztania. A hagyatéki leltárhoz mellékelni kell az elhunyt családfáját. Finnországban az anyakönyvi nyilvántartás az egyházi és az állami népesség-nyilvántartás keretében is történik, és a nyilvántartásokból hivatalos kivonat beszerzését elrendelheti a bíró vagy azon egyházközösség, amelyben az elhunytat nyilvántartották. A hagyatéki leltárt a hagyatéki dokumentáció elkészítését követő egy hónapon belül meg kell küldeni a finn adóhivatalnak (Verohallinto).
 Ha valaki végrendelet hátrahagyásával hal meg, a végrendelet kedvezményezettjének tájékoztatási célból – kézbesítő útján vagy más igazolható módon – meg kell küldenie a végrendeletet az örökösöknek, és át kell adnia számukra a végrendelet hiteles másolatát. Ha valamely örökös a végrendeletet meg kívánja támadni, a végrendeletről való értesítését követő hat hónapon belül kell panaszt benyújtania.
 A hagyaték felosztása csak a felszámolásának befejezését követően kezdődhet meg. A hagyaték felszámolásának része a hagyatékban lévő vagyontárgyak mennyiségének meghatározása, az elhunytat és a hagyatékot terhelő tartozásokkal kapcsolatos kötelezettségek teljesítése, és a hagyományosok jogainak meghatározása. A hagyaték felszámolásának céljából a hagyatékot alkotó teljes vagyon a hagyatékban részesedők közös tulajdonába kerül, kivéve, ha a vagyon kezelésére más rendelkezés irányadó. A hagyatékban részesedők a közös kezelés helyett kérhetik a bíróságtól gondnok rendelését az elhunyt hagyatékának kezelésére. A hagyaték gondnoknak történő átadását követően megszűnik a hagyatékban részesedők általi közös kezelés, és a továbbiakban az elhunyt hagyatékával kapcsolatos intézkedésekre nem lesznek jogosultak. A hagyatéki gondnok kötelezettsége a hagyaték felszámolásával kapcsolatos intézkedések megtétele. A hagyaték felszámolása után a hagyatéki gondnoknak értesítenie kell a hagyatékban részesedőket, és gondnoki nyilatkozatot kell készítenie.
 A hagyaték felosztását annak felszámolása után a hagyatékban részesedő bármely személy kérheti. Ha az elhunyt házasságban vagy élettársi kapcsolatban élt, a vagyont az örökösök közötti felosztás előtt meg kell osztani. A hagyatékban részesedők megállapodásuk szerinti módon oszthatják meg a hagyatékot. A hagyaték felosztásáról felosztási okiratot kell készíteni, és azt a hagyatékban részesedőknek alá kell írniuk, továbbá annak valódiságát és helytállóságát két pártatlan tanúnak kell igazolnia.
 A hagyaték felosztását végző személy kérheti, hogy a bíróság a hagyatékot végzésben ossza meg. Erre rendszerint akkor kerül sor, ha a hagyatékban részesedők a hagyaték felosztásában nem tudnak megállapodni. Eltérő rendelkezés hiányában a hagyaték felosztását a hagyatéki gondnok vagy a végrendeleti végrehajtó végzi, ha a hagyatékban nem részesedik, és a hagyatékban részesedők felkérik a hagyaték felosztására, továbbá ha a hagyaték felosztására más személyt nem jelöltek ki.
 A hagyaték felosztását végző személynek meg kell határoznia a hagyaték felosztásának helyét és időpontját, és a felosztásra igazolható módon meg kell hívnia a hagyatékban részesedőket. A hagyaték felosztását végző személynek törekednie kell annak biztosítására, hogy a hagyatékban részesedők a felosztás tárgyában megállapodásra jussanak. Ha ilyen megállapodás születik, a hagyatékot ennek megfelelően kell felosztani. Megállapodás hiányában a hagyaték felosztását végző személynek a hagyatékot úgy kell felosztania, hogy a hagyatékban részesedő valamennyi személy részt kapjon a teljes tulajdonból. Ha a hagyaték másként nem osztható fel, a bíróság a hagyaték felosztását végző személy kérésére elrendelheti, hogy a hagyaték felosztását végző személy értékesítsen egyes vagyontárgyakat, vagy szükség esetén a hagyatékot alkotó teljes vagyont. A hagyaték felosztását végző személy elkészíti és aláírja a felosztási jegyzőkönyvet. A hagyaték felosztását végző személy általi felosztást a felosztástól számított hat hónapon belül a hagyatékban részesedő bármely személy vitathatja a hagyatékban részesedő többi személlyel szembeni panasz benyújtásával.
 Az öröklési képességhez az elhunyttal való, törvényben előírt családi, házassági vagy örökbefogadás útján létrejövő rokoni kapcsolat szükséges. A kedvezményezett lehet természetes vagy jogi személy.
 Örökös vagy kedvezményezett az elhunyttal vagy végrendelkezővel a halál időpontjában együtt élő személy lehet. Kivétel ez alól az elhunyt halála előtt fogant gyermek, a későbbi élve születés feltételével.
 A jogait érvényesíteni kívánó örökösnek vagy kedvezményezettnek el kell fogadnia az öröklést, vagy igényét be kell jelentenie azon személyek felé, akik az öröklést elfogadták. Ha az örökség felosztása nem történt meg, az igényt a hagyatékot kezelő személyhez kell benyújtani. Az igény a bíróságon is beterjeszthető. Az örökösnek vagy kedvezményezettnek meg kell óvnia a kapott örökséget vagy a végrendeletet, ha egyedül vagy más személyekkel együtt a hagyatékot kezelésre átvette, részt vett a hagyatéki dokumentáció elkészítésében vagy a felosztásban, vagy a szóban forgó vagyontárggyal kapcsolatban bármely más intézkedést tett.
 Az elhunyt hagyatékában részesedő személy az elhunyt tartozásaiért nem tartozik felelősséggel. Az elhunyt hagyatékában részesedő személy, aki a hagyatéki dokumentáció elkészítésére köteles, csak akkor tartozik felelősséggel az elhunyt tartozásaiért, ha a hagyatéki dokumentációt határidőre nem nyújtja be.
 Az elhunyt tartozásait és hagyatékát a hagyatéki vagyontárgyakból kell kiegyenlíteni. Az elhunyt hagyatékában részesedők azonban személyes felelősséggel tartoznak a hagyatékba általuk felvett tartozásokért vagy kötelezettségekért.
 Az ingatlan bejegyzéséhez szükséges dokumentumok köre változó, attól függően, hogy az adott ingatlan megszerzése törvényes örökléssel vagy végrendeleti rendelkezés folytán történt. A törvényes öröklés alapján történő ingatlan-nyilvántartási bejegyzési kérelemhez mellékelni kell a hagyatéki leltárt, a hagyaték felosztásáról felvett jegyzőkönyvet, az elhunyt családfáját, a hagyaték felosztásával kapcsolatos iratokat és az örökölt ingatlan átadásával kapcsolatos iratokat. A kérelmezőnek a hagyatékban részesdő valamennyi személy aláírásával ellátott elfogadó okirat vagy az elhunyt lakóhelye szerint illetékes bíróság által kiadott jogerős tanúsítvány benyújtásával bizonyítania kell azt is, hogy a hagyaték felosztása joghatályosan megtörtént.
 A végrendeleti öröklésen alapuló ingatlan-nyilvántartási bejegyzési kérelemhez mellékelni kell a hagyatéki leltárt, az elhunyt családfáját, az eredeti végrendeletet, a végrendelet joghatályosságát igazoló tanúsítványt, valamint annak bizonyítékát, hogy a végrendeletről valamennyi örököst értesítették. Ha a hagyatékban részesedők jegyzékének valódiságát és helytállóságát bírónak kell tanúsítania, akkor a kérelemhez a családfát nem kell csatolni.
 A hagyatéki gondnok rendelésének kérelmezése nem kötelező. Ha a bírósághoz hagyatéki gondnok rendelése iránti kérelmet nyújtanak be, akkor a bíróságnak a hagyaték kezelésének biztosítására hagyatéki gondnokot kell rendelnie. A kérelmet a hagyatékban részesedő bármely személy, vagy a végrendeleti végrehajtó, vagy a végrendelet kedvezményezettje terjesztheti be. A hagyatékot alkotó vagyont akkor is át lehet adni hagyatéki gondnok általi kezelésre, ha azt a hagyaték vagy az elhunyt hitelezője, vagy az elhunyt tartozásaiért felelősséggel tartozó személy kéri.
 A hagyaték kezelésére vonatkozó eltérő rendelkezés hiányában a hagyatékot alkotó vagyont az elhunyt hagyatékában részesedők közösen kezelik. Az elhunyt hagyatékában részesedők megállapodhatnak a hagyaték közös kezelésében, és abban, hogy a hagyaték további értesítésig vagy meghatározott időpontig nem kerül felosztásra.
 Az elhunyt hagyatékát bírósági határozattal lehet a hagyatéki gondnoknak kezelésre átadni. Ha erre kerül sor, megszűnik a hagyatékban részesedők általi közös kezelés, és ezt követően az elhunyt hagyatéka tekintetében még egyhangú döntéssel sem hozhatnak döntéseket.
 Az elhunyt végrendeletében meghatározott személyt nevezhet meg a hagyaték végrehajtóként történő kezelésére. A végrendeleti végrehajtó feladata a hagyaték felszámolásának és a végrendelet végrehajtásának biztosítása. Ilyen esetekben a végrendeleti végrehajtó látja el mindazokat a teendőket, amelyek egyébként a hagyatékban részesedőkre vagy a hagyatéki gondnokra hárulnának. A végrendeleti végrehajtó nevezése nem akadályozza meg hagyatéki gondnok rendelését. Ha a végrendeletben végrehajtót neveztek meg, őt rendelik ki hagyatéki gondnoknak, amennyiben ez ellen nyomós érv nem szól.
 Az általános kezelési forma az elhunyt hagyatékának közös kezelése, amely alól csak a különleges esetek képeznek kivételt. Az elhunyt hagyatékának közös kezelése esetében a hagyatékban részesedők képviselik a hagyatékot harmadik személyek irányában, a hagyatékkal kapcsolatban együttesen indíthatnak pert, illetve együttesen perelhetők. A sürgős intézkedéseket azonban olyan esetben is meg kell hozni, ha ahhoz a hagyatékban részesedő összes személy hozzájárulása nem szerezhető be. A hagyatékban részesedők a hagyaték ügyeinek intézésére egy személyt is felhatalmazhatnak.
 Hagyatéki gondnok kirendeléséről a bíróság okiratot állít ki, amelyben meghatározza, hogy a kirendelés mely hagyatékra vonatkozik. A hagyatéki gondnok hatásköre csak arra a hagyatékra terjed ki, amelyre őt a bíróság kirendelte. Az elhunyt hagyatékának a hagyatéki gondnok kezelésébe adását követően a hagyatéki gondnok képviseli a hagyatékot harmadik személyek irányában, a hagyatékkal kapcsolatban pert indíthat, illetve perelhető. A hagyatéki gondnok feladata a hagyaték felszámolásával kapcsolatos intézkedések megtétele. A hagyatéki gondnoknak ki kell kérnie a hagyatékban részesülők véleményét mindazon kérdésekkel kapcsolatban, amelyek közülük egy vagy több személy számára jelentőséggel bírnak. A hagyatéki gondnok intézkedésének azonban még ilyen esetekben sem feltétele a hagyatékban részesedők hozzájárulása.
 A felszámolási folyamatban a végrendeleti végrehajtó jogosítványai a végrendelet tartalmától függenek. Eltérő végrendeleti intézkedés hiányában a végrendeleti végrehajtó jogosítványai megegyeznek a hagyatéki gondnok jogosítványaival.
 A hagyatéki leltár és a hagyaték felosztásáról felvett jegyzőkönyv a hagyományos vagy kedvezményezett jogállását meghatározó, a hagyatéki eljárás során elkészítendő okirat.
 A hagyatéki leltárba fel kell venni az elhunyt hagyatékában, az elhunyt vagyontárgyaiban és kötelezettségeiben részesedőket, a kedvezményezetteket és a túlélő házastársat (ha a házastárs a hagyatékból nem részesedik).
 A hagyaték felosztásának alapját a hagyaték felosztásáról szóló jegyzőkönyv képezi. Ez azonban nem végrehajtható okirat olyan értelemben, hogy annak alapján végrehajtási eljárást vagy a vagyonkezelés átengedését lehetne kezdeményezni. A végrehajtási intézkedésekkel kapcsolatban jogerős bírósági ítéletre van szükség.
 Finnországban nem ismeretes az iratok bizonyító erejének fogalma.


type: wikipedia

text:
Anton Agius (twieled fl-1 ta' Diċembru 1933 – miet fid-19 ta' Ottubru 2008) kien skultur magħruf Malti, magħruf bħala l-"Iskultur Nazzjonali".
 Edukazzjoni
 F'intervista li ta fl-2004, Anton Agius qal:“Tista’ tgħid li fil-familja tagħna hemm diversi artisti, pitturi u skulturi, uħud bħal ħija Michael, naħseb li kapaċi aktar minni... imma ma tantx iħobb jaħdem. Naħseb li xi ħaġa qiegħda fir-razza,” qalli Toni. Ħa l-ewwel direzzjoni lejn l-arti bis-saħħa ta’ ommu, Maria Estella, li ħaditu għand l-iskultur Ġużeppi Galea li studja barra u għamel disa’ snin bħala apprentista miegħu.
 Agius studja l-arti bejn l-1951 u l-1953 fis-Soċjetà Maltija tal-Arti, Manifattura u Kummerċ u wara fl-Iskola tal-Arti tal-Gvern. Fl-1957 rebaħ borża ta' studju għal Ruma mogħtija mill-Gvern Malti fejn studja fi Scuola Del Nudo dell'Associazione Artistica Internazionale, fl-Accademia di Belle Arti u fi Scuola delle Arti Ornamentali. Agius studja f'St. Martin's School of Art f'Londra, fejn akkwista d-Diploma Nazzjonali fid-Disinn, Mudellar, Skultura u Qtugħ ta' Ittri. Fuq l-esperjenza tiegħu barra minn Malta, Agius jgħid: “Qatt ma ħassejtni inferjuri ma’ studenti minn diversi pajjiżi. Anzi kont inkun l-aktar ippreparat.”
 Kien għalliem fl-iskejjel sekondarji, lekċerer fl-Università ta' Malta u membru tal-Bord tal-Estetika ta' Malta.
 Premjijiet
 Anton Agius rebaħ diversi premjijiet u ġie onorat b'diversi għotjiet għal-livell artistiku li laħaq, fosthom l-Ewwel Premju tal-Human Rights Art Exhibition li tnediet fl-1968 fil-Mużew Nazzjonali ta' Malta, l-Onorifiċenza Per Meriti mill-Assoċjazzjoni Kulturali Amici di Pan ta' Firenze fl-1979, l-għotja tal-Artist tas-Sena fl-1980 u t-Targa d'Oro fl-1982 mogħtija mill-Associazione Nazionale Artistica Culturale tal-Italja. Fl-1999 imbagħad huwa kien ingħata l-Ewwel Premju fil-Biennale Internazzjonali tal-Arti ta' Malta. Kien propju fis-7 ta' Frar 1999 fil-Mużew Wignacourt ir-Rabat, fi ftuħ ta' wirja li kienet tirrappreżenta 50 sena ta' ħidma tal-iskultur Anton Agius, li l-President ta' Malta Ugo Mifsud Bonnici, f'diskors li kien għamel ta lil Anton Agius it-titlu onorifiku ta' "l-iskultur nazzjonali". Dan għax Agius poġġa fl-irħam u fil-bronż ġrajjiet importanti mill-istorja ta' Malta. Fl-2005, Agius ingħata Ġieħ ir-Repubblika.
 Agius ħa sehem f'bosta esebizzjonijiet f'Malta, Londra, Edinburgh, l-Italja u l-Litwanja. Ix-xogħlijiet tiegħu jinsabu wkoll f'kollezzjonijiet privati f'diversi partijiet tad-dinja. Għalkemm il-qofol tal-kreattività artistika tiegħu jinsab fil-monumenti li ħadem u fl-iskulturi fl-injam, huwa kien ukoll disinjatur ta' bolol postali, disinjatur u dekoratur ta' knejjes, ċeramista u ħaddiem tal-medaljuni.
 Monumenti
 Fost il-monumenti maħdumin minn Anton Agius insibu:
 Monument tal-Ħaddiem Malti, l-Imsida
 Monument tas-Sette Giugno 1919, il-Belt
 Monument ta' Dun Mikiel Scerri u Sħabu, il-Belt
 Monument tal-Ħelsien, il-Birgu
 Monument ta' Manwel Dimech, quddiem il-Berġa ta' Kastilja, il-Belt
 Monument ta' Anton Buttigieg, il-Blata l-Bajda
 Monument ta' Ġużè Ellul Mercer, Ħad-Dingli
 Monument ta' Francis Ebejer, Ħad-Dingli
 Monument ta' Mikiel Anton Vassalli, Ħaż-Żebbuġ
 Monument ta' Lorenzo Balbi u martu Carmela Ozzini, il-Marsa
 Monument ta' Mons. Depiro, quddiem il-Kulleġġ ta' Sant'Agata, ir-Rabat
 Monument ta' Pawlu Xuereb fi Ġnien Howard, ir-Rabat
 Monument ta' Dun Ġorġ Preca fid-Dar Ġenerali tas-Soċjetà tal-MUSEUM, il-Blata l-Bajda
 Ħajja personali
 Anton Agius kien miżżewweġ lil Mary Louise u kellhom tlett itfal, li tnejn minnhom mietu qablu. Agius bata ħafna f'ħajtu. F'intervista li ta erba' snin qabel mewtu huwa stqarr: “In-natura kienet kiefra wisq miegħi.” Tnejn minn uliedu twieldu b’difetti mentali u fiżiċi. Huwa dejjem għex ir-Rabat fejn twieled u kien dilettant tal-klieb u tal-għasafar.
 Referenzi
 Ħoloq esterni
 Intervista ma' Anton Agius f'Marzu 2004
 L-Aħbar ta' mewtu
 Informazzjoni fuq Anton Agius fuq aboutmalta.com
 Twieldu fl-1933
 Mietu fl-2008
 Skulturi Maltin