type: contracts

text:
 Avis juridique important
 |
 21998A0219(01)
 Protocol I tot vaststelling van de voorwaarden inzake gemengde vennootschappen als bedoeld in de visserijovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Letland
 Publicatieblad Nr. L 048 van 19/02/1998 blz. 0002 - 0005
 PROTOCOL I tot vaststelling van de voorwaarden inzake gemengde vennootschappen als bedoeld in de visserijovereenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de Republiek Letland Artikel 1 In dit protocol wordt onder een gemengde vennootschap verstaan:een vennootschap naar Lets recht waarvan de vennoten een of meer reders uit de Gemeenschap en een of meer Letlandse partners zijn, en dit tot doel heeft Letse vangstquota te bevissen en eventueel te exploiteren met gebruikmaking van vaartuigen die de vlag van Letland voeren, bij voorrang met het oog op de voorziening van de markt van de Gemeenschap.Artikel 2 1. De overeenkomstsluitende partijen scheppen gunstige voorwaarden voor de oprichting van gemengde vennootschappen tussen Letse reders en reders uit de Gemeenschap, die gericht zijn op de gemeenschappelijke exploitatie van Letse visbestanden op de in dit protocol bepaalde voorwaarden.2. Letland zal deze gemengde vennootschappen een niet-discriminerende, billijke en rechtvaardige behandeling garanderen bij de uitoefening van de visserij in Letse wateren en zal hen op dezelfde wijze als Letse vissersvaartuigen toegang geven tot de Letse visserijbestanden.3. Teneinde de oprichting van gemengde vennootschappen in Letland te stimuleren en als onderdeel van haar beleid voor herstructurering van haar vloot, vergemakkelijkt de Gemeenschap de omvlagging van vaartuigen uit de Gemeenschap tot Letse vaartuigen.De omgevlagde vaartuigen die met financiële bijstand als bedoeld in bijlage II in de Letse visserijvloot zijn opgenomen, mogen niet opnieuw in de vloot van de Gemeenschap worden opgenomen.4. De opneming van omgevlagde vaartuigen van oorsprong uit de Gemeenschap mag niet leiden tot een verhoging van de totale capaciteit van de Letse visserijvloot. Daartoe zal Letland, als onderdeel van zijn beleid voor technische modernisering van zijn visserij-industrie, de ingetrokken vangstvergunningen van de vervangen vaartuigen overdragen aan de nieuw in zijn vloot opgenomen vaartuigen.Artikel 3 De overeenkomstsluitende partijen selecteren de projecten voor gemengde vennootschappen als bedoeld in artikel 2. Daartoe wordt een Gemengde Commissie opgericht die tot taak heeft:- de projecten die door de overeenkomstsluitende partijen worden ingediend met het oog op de oprichting van gemengde vennootschappen als bedoeld in artikel 2 te evalueren op basis van de in bijlage I vermelde criteria;- te verifiëren dat de projecten correct worden beheerd en toe te zien op de uit hoofde van artikel 5 van het protocol toegekende financiële bijstand.De Gemengde Commissie komt eenmaal per jaar bijeen, afwisselend in Riga en in Brussel, en kan uitzonderlijk ook op verzoek van een van de overeenkomstsluitende partijen bijeenkomen; elke overeenkomstsluitende partij beslist hoe haar delegatie is samengesteld.Artikel 4 1. Teneinde de oprichting van gemengde vennootschappen als bedoeld in artikel 2 te stimuleren, wordt voor door de overeenkomstsluitende partijen geselecteerde projecten op de in bijlage II bepaalde voorwaarden financiële bijstand verleend.2. De in lid 1 bedoelde financiële bijstand wordt, nadat het betrokken vaartuig uit het communautaire vlootregister is uitgeschreven, aan de reder uit de Gemeenschap betaald ter financiering van een deel van zijn financiële bijdrage aan de oprichting van een gemengde vennootschap in Letland.3. De Gemeenschap verleent aan nieuwe vennootschappen die in Letland worden opgericht een financiële bijdrage die overeenkomt met 15 % van het aan de eigenaar uit de Gemeenschap toegekende bedrag. Deze financiële bijdrage, die wordt uitgekeerd als bedrijfskapitaal, wordt door de Gemeenschap uitbetaald aan de Letse Nationale visserijraad van het Ministerie van Landbouw die door de Letse regering gemachtigd is te bepalen op welke wijze het geld wordt besteed en beheerd. De Letse Nationale Visserijraad van het Ministerie van Landbouw deelt de Gemengde Commissie mede op welke wijze dit geldt wordt besteed.Artikel 5 De Europese Commissie zal voor de looptijd van dit protocol 2 500 000 ECU ter beschikking stellen voor het financieren van de financiële bijstand voor de oprichting van gemengde vennootschappen als bedoeld in artikel 5 van de overeenkomst en artikel 4 van dit protocol.Artikel 6 1. De bemanning en de kapitein van de omgevlagde vaartuigen die in het kader van een gemengde vennootschap de visserij uitoefenen moeten staatsburger of ingezetene van Letland zijn.2. De arbeidscontracten van voornoemde bemanningsleden worden in Letland gesloten tussen de vertegenwoordigers van de reders en de betrokken bemanningsleden en moeten voorzien in een regeling inzake sociale zekerheid en in een levens- en ongevallenverzekering overeenkomstig de Letse wetgeving.Artikel 7 1. Dit protocol treedt in werking op de dag waarop de overeenkomstsluitende partijen elkaar meedelen dat zij de voor de inwerkingtreding vereiste procedures hebben voltooid.2. Dit protocol geldt voor een periode van drie jaar. Vóór het einde van de looptijd van dit protocol plegen de overeenkomstsluitende partijen overleg om na te gaan of voor de daaropvolgende periode het protocol en/of de bijlagen moeten worden gewijzigd.Artikel 8 Dit protocol wordt opgesteld in twee exemplaren, in de Deense, de Duitse, de Engelse, de Finse, de Franse, de Griekse, de Italiaanse, de Nederlandse, de Portugese, de Spaanse, de Zweedse en de Letse taal, zijnde alle teksten gelijkelijk authentiek.Voor de Europese GemeenschapVoor de Republiek LetlandBIJLAGE I Voorschriften en criteria voor de selectie van projecten 1. De overeenkomstsluitende partijen wisselen informatie uit over de projecten die zijn ingediend voor de oprichting van gemengde vennootschappen als bedoeld in artikel 2 van dit protocol, waarvoor financiële bijstand van de Gemeenschap kan worden verleend.2. De projecten worden door de bevoegde autoriteiten van de betrokken lidstaat of lidstaten bij de Gemeenschap ingediend.3. De Gemeenschap legt aan de Gemengde Commissie de lijst voor van projecten die voor financiële bijstand als bedoeld in artikel 5 van dit protocol in aanmerking komen. De Gemengde Commissie evalueert de projecten op basis van de onderstaande criteria:a) de overeenstemming tussen de beschikbare technieken en de voorgenomen visserijactiviteiten;b) de doelsoorten en de visserijzone;c) de ouderdom van het vaartuig;d) de ervaring op visserijgebied van de reder uit de Gemeenschap en van de Letse partner.4. De Gemengde Commissie beveelt aan de overeenkomstsluitende partijen de projecten aan die zij op basis van de in punt 3 genoemde criteria heeft geselecteerd.5. Zodra de projecten door de overeenkomstsluitende partijen zijn goedgekeurd, deelt de Gemeenschap Letland de lijst van de geselecteerde projecten mee met het oog op de uitvoer ervan.BIJLAGE II Bijstand voor gemengde vennootschappen >RUIMTE VOOR DE TABEL>De premies die aan de begunstigden worden betaald voor de oprichting van gemengde vennootschappen mogen niet hoger zijn dan:- voor 15 jaar oude vaartuigen: zie bovenstaande tabel;- voor vaartuigen van minder dan 15 jaar: de in bovenstaande tabel vermelde bedragen worden verhoogd met 1,5 % per jaar minder dan 15; elke steun voor de bouw of modernisering van het vaartuig die in de aan de oprichting van de gemengde vennootschap voorafgaande tien jaar voor het vaartuig is verleend, wordt eventueel pro rata temporis op de premiebedragen in mindering gebracht en voor vaartuigen van vijf jaar of jonger wordt geen bijstand verleend;- voor vaartuigen van meer dan 15 jaar oud: de in bovenstaande tabel vermelde bedragen worden verminderd met 1,5 % per jaar boven 15.De lidstaten van de Gemeenschap verlenen een bijdrage van 25 % van bovenvermelde bedragen voor projecten waarbij vaartuigen betrokken zijn die worden omgevlagd van hun vlag naar die van de Republiek Letland.


type: wikipedia

text:
CP/M (lyhenne nimestä Control Program/Monitor ja myöhemmin Control Program for Microcomputers) on Digital Researchin Gary Kildallin kehittämä käyttöjärjestelmä, joka oli ”teollisuusstandardi” 1970-luvun loppupuolelta 1980-luvun lopulle.
 Kehitys
 Kildall kehitti CP/M:n vuonna 1974 kehittämällään korkeamman tason PL/M-kielellä Intellec-8-tietokoneelle. Kaupallisena käyttöjärjestelmänä se oli saatavilla vuonna 1976. CP/M oli dominoiva markkinoilla IBM PC:n julkaisuun saakka.
 Käyttöjärjestelmässä on piirteitä Digital Equipment Corporationin PDP-10:ssä käytetystä TOPS-10 -käyttöjärjestelmästä.
 Vuonna 1981 käyttöjärjestelmää käytettiin yli :lla laitteistokonfiguraatiolla ja se tuotti Digital Researchille tuloja 6 miljoonaa Yhdysvaltain dollaria.
 IBM otti yhteyttä Kildalliin, jonka CP/M oli tuohon aikanaan menestyneimpiä käyttöjärjestelmiä. CP/M myi yli kappaletta. Neuvottelut CP/M:n lisensoimiseksi tulevaan IBM PC -tietokoneeseen kuitenkin kariutuivat ja IBM hankki käyttöjärjestelmän Microsoftilta.
 Microsoft osti Seattle Computer Productsilta (SCP) QDOSin, jonka ohjelmointirajapinta oli kopioitu CP/M:stä. QDOSin yhtenä kriteerinä oli tukea CP/M:lle tehtyjä ohjelmia.
 Microsoft lisäsi QDOSiin CP/M:n piirteitä, jotka tekivät siitä enemmän CP/M:n kaltaisen ja se julkaistiin PC-DOS- (IBM PC:n mukana) sekä MS-DOS-nimellä.
 PL/M
 PL/M (Programming Language for Microcomputers) oli Kildallin vuonna 1972 kehittämä ohjelmointikieli, joka perustui IBM:n PL/I-kieleen. Kildall tarjosi vuonna 1974 CP/M:ää Intelille, joka ei ollut siitä kiinnostunut mutta osti PL/M:n.
 Rakenne
 8-bittinen CP/M-käyttöjärjestelmä koostuu kolmesta osasta:
 komentotulkki CCP, Console Command Processor
 levykäyttöjärjestelmä BDOS, Basic Disc Operating System
 syöttö- ja tulostusjärjestelmä BIOS, Basic I/O System.
 BIOS on laitteistoriippuvainen ja se piti kirjoittaa kulloisellekin laitteistolle sopivaksi, loppuosa käyttöjärjestelmästä on laitteistoriippumaton. BIOS sisältää 17 funktiota (CP/M-versiossa 2.2), joita käytetään mm. näppäimistön lukuun, merkin tulostukseen näytölle ja sektorin kirjoittamiseen ja lukuun levykkeeltä. Tietokoneen käynnistyessä BIOS lataa käyttöjärjestelmän muut osat levykkeeltä. BDOS sisältää toiminnot tiedostojen käsittelyyn, näytölle kirjoittamiseen ja tulostamiseen. CP/M käsittelee laitteistoa vain BIOS-kutsujen kautta, eli kun BIOS oli kirjoitettu uudelle laitteelle, käyttöjärjestelmä toimi siinä. CP/M:n versiossa 2.2 käyttöjärjestelmän koko on 3 584 tavua. Sen lisäksi komentotulkki vie vielä noin kaksi kilotavua. Ohjelmien käynnistämisen lisäksi käyttöjärjestelmässä on 38 funktiokutsua lähinnä tiedostojen käsittelyyn.
 Muistin alkupään 256 tavua on varattu suorittimen keskeytysvektoreille, muutamille muuttujille ja käynnistettävän ohjelman komentorivipuskuriksi. Aluetta seuraa ohjelmille ja datalle tarkoitettu alue TPA (Transient Program Area), joka rajoittuu muistin yläpäähän ladattuihin BIOSiin ja BDOSiin (joista käytetään yhteisnimikettä FDOS).
 Laitteistot
 CP/M:stä oli versiot useille eri suoritinarkkitehtuureille. Intel 8080 -yhteensopivaa suoritinta, erityisesti Zilog Z80:aa käyttävissä mikrotietokoneissa se oli suosittu. CP/M tuki kaikkiaan 64 kB keskusmuistia. Suosittu alkuaikojen järjestelmä perustui 8080-suorittimeen, 4 kB muistiin ja yhteen 8 tuuman levykeasemaan. Myöhemmissä tietokoneissa oli tyypillisesti Zilog Z80, 64 kB muistia ja kaksi 360 kB, 51⁄4 tuuman levykeasemaa. Kalleimmissa malleissa toinen levykeasemista oli korvattu yleensä 10 MB kovalevyasemalla. Myös 31⁄2-tuumaisia, kapasiteetiltaan isompia levykkeitä (”korppuja”) oli käytössä.
 CP/M oli käytössä jopa satojen eri valmistajien tietokoneissa. Suosituimpia olivat Altair, IMSAI 8080, Osbornen ja Kaypron kannettavat sekä MSX-kotitietokoneet. Jopa Apple II:een sai Z80-kortin, jolla pystyi ajamaan CP/M-ohjelmia.
 Tiedostojärjestelmä
 CP/M:n tiedostojärjestelmässä levykkeellä on vain yksi hakemisto. Hakemiston koko on kiinteä.
 Hakemisto on taulukko 32 tavun tietueita. Tiedoston nimi koostuu 8+3 merkistä, kuten myöhemmässä MS-DOS-käyttöjärjestelmässäkin. Tiedoston nimen lisäksi hakemistotietue sisältää käyttäjäkoodin, 128-tavuisten levylohkojen määrän ja 16 tavua levylohkojen numeroita. Tilanvarausta varten puolestaan levy on jaettu 1 kB lohkoihin, ja tiedoston hakemistotietue sisältää tiedon siitä, mitkä lohkot kuuluvat tiedostoon.
 Tiedoston kokoa tavuina ei tallenneta, joten tiedostoa käsittelevän ohjelman täytyy pitää huolta siitä, ettei se lue tiedoston lopun ohi. Käytännön nyrkkisäännöksi muodostui päättää tekstitiedostot ohjauskoodilla control-Z (ASCII: SUB tai 0x1A).
 Tiedostojärjestelmä ei pidä yllä tietoa levykkeen vapaista lohkoista. Levynvaihdon yhteydessä käyttöjärjestelmä lukee koko hakemiston läpi ja muodostaa bittikartan, johon on merkitty tiedostoille varatut ja käytettävissä olevat alueet.
 Koska yksi hakemistotietue voi osoittaa vain 16 lohkoa, 16 kB suuremmat tiedostot vaativat usean hakemistotietueen. Tähän käytetään hakemistotietueen extends-kenttää, joka kertoo, monesko tiedostolle varattu tietue on kyseessä.
 Lisäksi CP/M:n hakemisto sisältää käyttäjäkentän, jonka avulla tiedostoja voi ryhmitellä. Käyttöjärjestelmä listaa ainoastaan ne tiedostot, joiden käyttäjä-kenttä on saman kuin nykyinen käyttäjänumero. Käyttäjää vaihdetaan komentotulkin komennolla USER x, jossa x on luku 0–15. Eräät valmistajat lisäsivät tähän salasanakyselyn, mutta peruskäyttöjärjestelmässä käyttäjänvaihtoon ei sisältynyt mitään tietoturvaa, vaan käyttäjää voi vaihtaa ilman salasanoja.
 Komentotulkki (CCP) ja apuohjelmat
 Tietokoneen käynnistyttyä se jää komentotulkin ”A>”-kehotteeseen, josta voi käynnistää ohjelmia tai käsitellä tiedostoja sisäänrakennettujen komentojen ja erillisten apuohjelmien avulla. Komentotulkki sisältää komennot:
 ERA - tiedoston tuhoaminen
 DIR - hakemistolistaus
 REN - tiedoston uudelleennimeäminen
 SAVE - muistin tallentaminen levykkeelle
 TYPE - tiedoston tulostaminen näytölle
 USER - käyttäjäalueen vaihtaminen.
 Muut toimet tehdään ulkoisilla apuohjelmilla, joista ehkä tärkein on PIP (nimi tulee DEC PDP-6:n Peripheral Interchange Program -ohjelmasta), jolla voi kopioida tiedostoja eri laitteiden välillä - yhtä lailla levykkeeltä levykkeelle, näppäimistöltä levykkeelle kuin levykkeeltä tulostimellekin: PIP LST:=tiedosto.txt
 Ohjelmistot
 Ohjelmat toimitettiin ensi alkuun 8 tuuman levykkeellä, jolle vakiintui kaikissa tietokoneissa toimiva formaatti. Myöhemmin siirryttiin käyttämään 51⁄4-tuumaisia levykkeitä, mutta yhteisen standardin puuttuessa yhden valmistajan koneessa formatoituja levykkeitä ei yleensä voinut lukea toisten valmistajien koneilla. Poikkeuksiakin oli, esimerkiksi Osborne 1 pystyi käsittelemään muita formaatteja levyasematunnuksen perusteella.
 Suosittuja CP/M:n ohjelmia olivat tekstinkäsittelyohjelmat Magic Wand ja WordStar, dBASE-tietokanta, KAMAS, Turbo Pascal sekä taulukkolaskentaohjelmat Multiplan ja SuperCalc. Ilmainen XMODEM mahdollisti modeemin käytön ja tiedostosiirrot.
 Lisäksi CP/M sisältää perustyökalut konekieliseen ohjelmointiin (ASM, LOAD, DDT ja ED).
 16-bittiset versiot
 Digital Research kehitti 16-bittisille suorittimille omat versiot CP/M:stä: CP/M-86 Intel 8086:lle, CP/M-68k Motorola 68000:lle ja CP/M-8000 Zilog Z8000:lle.
 Lähteet
 Aiheesta muualla
 Digital Researchin kotisivu: http://www.digitalresearch.biz
 The Unofficial CP/M Website sisältää tietoa CP/M:stä, käsikirjoja, lähdekoodeja yms.
 Digital Research
 Käyttöjärjestelmät


jurisdiction: EU

text:
 18.3.2022
 GA
 Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh
 L 91/4
 COMHAONTÚ
 idir an taontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive maidir le gníomhaíochtaí oibríochtúla arna ndéanamh ag an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta i bpoblacht na Moldóive
 TÁ AN tAONTAS EORPACH,
 agus
 POBLACHT NA MOLDÓIVE,
 dá ngairtear ‘Páirtí’ orthu ar leithligh agus ‘Páirtithe’ le chéile anseo feasta,
 DE BHRÍ gur féidir le cásanna teacht chun cinn i gcás ina gcomhordaíonn an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (‘an Ghníomhaireacht’) comhar oibríochtúil idir Ballstáit an Aontais Eorpaigh agus Poblacht na Moldóive, lena n-áirítear ar chríoch Phoblacht na Moldóive,
 DE BHRÍ gur cheart creat dlíthiúil i bhfoirm comhaontú stádais a bhunú i gcomhair cásanna ina mbeidh cumhachtaí feidhmiúcháin ag na comhaltaí den fhoireann arna n-imscaradh ag an nGníomhaireacht ar chríoch Phoblacht na Moldóive,
 DE BHRÍ go bhféadfaí leis an gcomhaontú stádais foráil a dhéanamh maidir le bunú oifigí allamuigh ag an nGníomhaireacht ar chríoch Phoblacht na Moldóive chun comhordú gníomhaíochtaí oibríochtúla a éascú agus a fheabhsú agus chun a áirithiú go ndéanfar bainistiú éifeachtach ar acmhainní daonna agus teicniúla na Gníomhaireachta,
 ÓS RUD É gurb ann do leibhéal ard cosanta sonraí pearsanta i bPoblacht na Moldóive agus san Aontas Eorpach; agus,
 ÓS RUD É gur dhaingnigh Poblacht na Moldóive Coinbhinsiún Chomhairle na hEorpa Uimh. 108 an 28 Eanáir 1981 maidir le Daoine Aonair a Chosaint maidir le Sonraí Pearsanta a Phróiseáil go hUathoibríoch agus an Prótacal breise a ghabhann leis;
 AG CUIMHNEAMH gur prionsabail bhunúsacha a rialaíonn an comhar idir na Páirtithe iad an urraim do chearta an duine agus do phrionsabail dhaonlathacha;
 ÓS RUD É gur dhaingnigh Poblacht na Moldóive Coinbhinsiún Eorpach chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint an 4 Samhain 1950, aguscomhfhreagraíonn nacearta atá ann do na cearta atá i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh;
 ÓS RUD É gur cheart lánurraim a thabhairt, i gcás gach gníomhaíochta oibríochtúla de chuid na Gníomhaireachta ar chríoch Phoblacht na Moldóive, do chearta bunúsacha agus do na comhaontuithe idirnáisiúnta ar páirtí iontu an tAontas Eorpach, a Bhallstáit agus/nó Poblacht na Moldóive,
 ÓS RUD É go bhfuil gach duine a ghlacann páirt i ngníomhaíocht oibríochtúil faoi oibleagáid cloí leis na caighdeáin is airde sláine, iompair eiticiúil, gairmiúlachta, agus le hurraim do chearta bunúsacha chomh maith, agus tá sé faoi oibleagáid na hoibleagáidí arna bhforchur air le forálacha an phlean oibríochtúil agus cód iompair na Gníomhaireachta a chomhlíonadh,
 TAR ÉIS CINNEADH A DHÉANAMH AN COMHAONTÚ A LEANAS A THABHAIRT I gCRÍCH:
 Airteagal 1
 Raon feidhme
 1. Leis an gcomhaontú seo, rialaítear gach ábhar is gá le haghaidh imscaradh foirne bainistithe teorainneacha de chuid bhuanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh chuig Poblacht na Moldóive, i gcás inar féidir le comhaltaí den fhoireann cumhachtaí feidhmiúcháin a fheidhmiú.
 2. Na gníomhaíochtaí oibríochtúla dá dtagraítear i mír 1, féadfaidh siad tarlú ar chríoch Phoblacht na Moldóive faoi rialú údaráis bhunreachtúla Phoblacht na Moldóive, lena n-áirítear ag a teorainneacha.
 Airteagal 2
 Sainmhínithe
 Chun críocha an Chomhaontaithe seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:
 (1)
 ciallaíonn ‘gníomhaíocht oibríochtúil’ gníomhaíocht chomhpháirteach nó mear-idirghabhálacha teorann;
 (2)
 ciallaíonn ‘Gníomhaireacht’ an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta arna bunú ag Rialachán (AE) 2019/1896 (1) maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach nó aon leasú air;
 (3)
 ciallaíonn ‘rialú teorann’ an ghníomhaíocht a dhéantar ag teorainn, i gcomhréir leis an gComhaontú seo agus chun críocha an Chomhaontaithe seo, mar fhreagairt eisiach ar rún an teorainn sin a thrasnú, nó ar thrasnú na teorann sin, gan beann ar aon chúinse eile, arb iad seiceálacha teorann agus faireachas ar theorainneacha atá i gceist leis an ngníomhaíocht sin;
 (4)
 ciallaíonn ‘foirne bainistithe teorainneacha’ foirne a chuirtear le chéile as buanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh a bheidh le himscaradh le linn oibríochtaí comhpháirteacha agus mear-idirghabhálacha teorann ag na teorainneacha seachtracha sna Ballstáit agus i dtríú tíortha;
 (5)
 ciallaíonn ‘fóram comhairliúcháin’ an comhlacht comhairliúcháin arna bhunú ag an nGníomhaireacht de bhun Airteagal 108 de Rialachán (AE) 2019/1896;
 (6)
 ciallaíonn ‘buanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh’ buanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh dá bhforáiltear in Airteagal 54 de Rialachán (AE) 2019/1896;
 (7)
 ciallaíonn ‘Póilíní Teorann’ Póilíní Teorann de chuid Aireacht Gnóthaí Baile Phoblacht na Moldóive;
 (8)
 ciallaíonn ‘EUROSUR’ an creat le haghaidh malartú faisnéise agus comhar idir na Ballstáit agus an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta;
 (9)
 ciallaíonn ‘lucht faireacháin ar chearta bunúsacha’ lucht faireacháin ar chearta bunúsacha dá bhforáiltear in Airteagal 110 de Rialachán (AE) 2019/1896;
 (10)
 ciallaíonn ‘Ballstát baile’ an Ballstát óna n-imscartar an ball foirne nó óna a gcuirtear an ball foirne ar iasacht chuig buanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh;
 (11)
 ciallaíonn ‘teagmhas’ staid a bhaineann leis an inimirce neamhdhleathach, le coireacht trasteorann nó ina bhfuil baol do bheatha na n-inimirceach, ag teorainneacha seachtracha an Aontais Eorpaigh nó Phoblacht na Moldóive, feadh na dteorainneacha sin nó gar dóibh;
 (12)
 ciallaíonn ‘oibríocht chomhpháirteach’ gníomhaíocht arna comhordú nó arna heagrú ag an nGníomhaireacht chun tacú le húdaráis náisiúnta Phoblacht na Moldóive atá freagrach as rialú teorann atá dírithe ar aghaidh a thabhairt ar dhúshláin amhail inimirce neamhdhleathach, bagairtí reatha nó bagairtí amach anseo ag teorainneacha Phoblacht na Moldóive nó coireacht trasteorann, sin nó dírithe ar chúnamh méadaithe teicniúil agus oibríochtúil a sholáthar le aghaidh rialú na dteorainneacha sin;
 (13)
 ciallaíonn ‘comhalta den fhoireann’ comhalta de bhuanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh arna imscaradh trí bhíthin foireann bainistithe teorainneacha chun páirt a ghlacadh i ngníomhaíocht oibríochtúil;
 (14)
 ciallaíonn ‘Ballstát’ Ballstát den Aontas Eorpach;
 (15)
 ciallaíonn ‘limistéar oibríochtúil’ an limistéar geografach ina bhfuil gníomhaíocht oibríochtúil le tarlú;
 (16)
 ciallaíonn ‘Ballstát rannpháirteach’ Ballstát ghlacann páirt i ngníomhaíocht oibríochtúil trí threalamh teicniúil nó baill foirne de chuid bhuanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh a chur ar fáil;
 (17)
 ciallaíonn ‘sonraí pearsanta’ aon fhaisnéis a bhaineann le duine nádúrtha, bíodh sé sainaitheanta nó in-sainaitheanta (‘ábhar sonraí’); is é is duine nádúrtha in-sainaitheanta ann duine is féidir a shainaithint, go díreach nó go hindíreach, go háirithe trí thagairt a dhéanamh d'aitheantóir amhail ainm, uimhir aitheantais, sonraí suímh, aitheantóir ar líne nó ceann amháin nó níos mó de thosca a bhaineann go sonrach le céannacht fhisiceach, fhiseolaíoch, ghéiniteach, mheabhrach, eacnamaíoch, chultúrtha nó shóisialta an duine nádúrtha sin;
 (18)
 ciallaíonn ‘mear-idirghabháil teorann’ gníomhaíocht atá dírithe ar dhul i ngleic le dúshlán sonrach díréireach ag teorainneacha Phoblacht na Moldóive trí fhoireann bainistithe teorainneacha a imscaradh i gcríoch Phoblacht na Moldóive go ceann thréimhse theoranta ama chun rialú teorann a dhéanamh i gcomhar le húdaráis náisiúnta Phoblacht na Moldóive atá freagrach as rialú teorann;
 (19)
 ciallaíonn ‘baill foirne reachtúla’ baill foirne arna bhfostú ag an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta i gcomhréir le Rialacháin Foirne Oifigigh an Aontais Eorpaigh agus Coinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh Eile an Aontais a leagtar síos i Rialachán (CEE, Euratom, CEGC) Uimh. 259/68 ón gComhairle (2).
 Airteagal 3
 Gníomhaíochtaí Oibríochtúla a Sheoladh
 1. Is le cinneadh i scríbhinn ó stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta a sheolfar gníomhaíocht oibríochtúil faoin gcomhaontú seo arna iarraidh sin i scríbhinn ó údaráis inniúla Phoblacht na Moldóive. Áireofar le hiarraidh den sórt sin tuairisc ar an staid, na haidhmeanna féideartha agus na riachtanais a mbeifear ag dréim leo, agus próifílí na mball foirne a bheidh de dhíth, lena n-áirítear próifílí na mball foirne sin a bhfuil cumhachtaí feidhmiúcháin acu, de réir mar is infheidhme.
 2. Má chinneann stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta go mbainfeadh sáruithe tromchúiseacha agus/nó leanúnacha ar chearta bunúsacha nó oibleagáidí cosanta idirnáisiúnta leis an ngníomhaíocht oibríochtúil arna hiarraidh, nó go mbeadh na hiarmhairtí sin mar thoradh ar an iarraidh sin, ní sheolfaidh an stiúrthóir feidhmiúcháin an ghníomhaíocht oibríochtúil.
 3. Má mheasann stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta go bhfuil gá le tuilleadh faisnéise chun cinneadh a dhéanamh ar cheart gníomhaíocht oibríochtúil a sheoladh, tar éis iarraidh a fháil faoi mhír 1, féadfaidh sé nó sí faisnéis bhreise a iarraidh, nó saineolaithe Gníomhaireachta a údarú chun taisteal chuig Poblacht na Moldóive chun measúnú a dhéanamh ar an staid ann. Déanfaidh Poblacht na Moldóive an taisteal sin a éascú.
 4. Cinnfidh stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta gan gníomhaíocht oibríochtúil a sheoladh má mheasann sé nó sí go bhfuil cúis ann, a bhfuil údar léi, í a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh faoi fhorálacha ábhartha Airteagal 18.
 Airteagal 4
 Plean Oibríochtúil
 1. Déanfar plean oibríochtúil a chomhaontú le haghaidh gach gníomhaíochta oibríochtúla idir an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive i gcomhréir le hAirteagail 38 agus 74 de Rialachán (AE) 2019/1896. Beidh an plean oibríochtúil ina cheangal ar an nGníomhaireacht, ar Phoblacht na Moldóive agus ar na Ballstáit rannpháirteacha.
 2. An plean oibríochtúil agus aon leasú air, beidh sé faoi réir comhaontú ó aon Bhallstát comharsanachta atá ag Poblacht na Moldóive agus/nó a bhfuil teorainn aige taobh leis an limistéar oibríochtúil.
 3. Leagfaidh an plean oibríochtúil amach go mionsonrach gnéithe eagraíochtúla agus nóis imeachta na gníomhaíochta oibríochtúla, lena n-áirítear:
 (a)
 tuairisc ar an staid maille, le modus operandi agus cuspóirí an imscartha, lena n-áirítear aidhm na hoibríochta;
 (b)
 an t-achar measta a mhairfidh an ghníomhaíocht oibríochtúil chun go mbeidh sí in ann a cuspóirí a bhaint amach;
 (c)
 an limistéar oibríochtúil;
 (d)
 tuairisc ar chúraimí, lena n-áirítear na cúraimí a dteastaíonn cumhachtaí feidhmiúcháin ina leith, ar fhreagrachtaí, lena n-áirítear i dtaca le hurraim do chearta bunúsacha agus do cheanglais chosanta sonraí, agus ar threoracha speisialta i gcomhair na bhfoirne, lena n-áirítear treoir maidir leis an gceadú bunachair shonraí atá ceadaithe agus maidir leis na hairm sheirbhíse, an armlón agus an trealamh atá ceadaithe i bPoblacht na Moldóive;
 (e)
 comhdhéanamh na foirne bainistithe teorainneacha, mar aon le himscaradh ball foirne ábhartha eile/láithreacht ball eile de chuid baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta, lena n-áirítear lucht faireacháin ar chearta bunúsacha;
 (f)
 forálacha maidir le ceannas agus rialú, lena n-áirítear ainmneacha agus céimeanna ghardaí teorann nó ball foirne ábhartha eile de chuid Phoblacht na Moldóive a bheidh freagrach as comhoibriú leis na comhaltaí den fhoireann agus leis an nGníomhaireacht, go háirithe ainmneacha agus céimeanna na ngardaí teorann sin nó ball foirne ábhartha eile atá i gceannas le linn na tréimhse imscartha, agus ionad na gcomhaltaí den fhoireann sa slabhra ceannais;
 (g)
 an trealamh teicniúil a bheidh le húsáid le linn na gníomhaíochta oibríochtúla, lena n-áirítear ceanglais shonracha amhail coinníollacha úsáide, an criú arna iarraidh, iompar agus lóistíocht eile, agus forálacha airgeadais;
 (h)
 forálacha mionsonraithe maidir le tuairisciú teagmhais ag an nGníomhaireacht ar bhonn láithreach don bhord bainistíochta agus d’údaráis ábhartha na mBallstát rannpháirteach agus Phoblacht na Moldóive d’aon teagmhas a mbuailfear leis le linn gníomhaíocht oibríochtúil arna déanamh faoin gComhaontú seo;
 (i)
 scéim tuairiscithe agus meastóireachta ina bhfuil tagarmharcanna don tuarascáil mheastóireachta, lena n-áirítear maidir le cosaint na gceart bunúsach, agus dáta deiridh chun an tuarascáil mheastóireachta chríochnaitheach a thíolacadh;
 (j)
 [Fágtha Folamh d’Aon Ghnó];
 (k)
 téarmaí an chomhair le comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí eile de chuid an Aontais, seachas an Ghníomhaireacht, tríú tíortha eile nó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile;
 (l)
 treoracha ginearálta i dtaobh conas cosaint na gceart bunúsach le linn gníomhaíocht oibríochtúil a áirithiú, lena n-áirítear cosaint sonraí pearsanta agus oibleagáidí a eascraíonn as ionstraimí idirnáisiúnta is infheidhme maidir le cearta an duine;
 (m)
 nósanna imeachta lena dtreoraítear daoine a bhfuil cosaint idirnáisiúnta de dhíth orthu, íospartaigh na gáinneála ar dhaoine, mionaoisigh neamhthionlactha agus daoine eile ar leochaileach a gcásanna, chuig na húdaráis náisiúnta inniúla chun an cúnamh iomchuí a fháil;
 (n)
 nósanna imeachta lena leagtar amach sásra chun gearáin (lena n-áirítear iad siúd a chuirtear isteach faoi Airteagal 8(5) anseo thíos) in aghaidh aon duine atá páirteach i ngníomhaíocht oibríochtúil, lena n-áirítear gardaí teorann nó baill foirne ábhartha eile de chuid Phoblacht na Moldóive agus comhaltaí den fhoireann, a fháil agus a tharchur chuig an nGníomhaireacht agus chuid Poblacht na Moldóive, ar gearáin iad ina líomhnaítear sáruithe ar chearta bunúsacha i gcomhthéacs a rannpháirtíochta i ngníomhaíocht oibríochtúil de chuid na Gníomhaireachta;
 (o)
 socruithe lóistíochta, lena n-áirítear faisnéis maidir le dálaí oibre agus timpeallacht na limistéar ina mbeidh an ghníomhaíocht oibríochtúil le tarlú; agus,
 (p)
 forálacha maidir le hoifig allamuigh, arna mbunú i gcomhréir le hAirteagal 6.
 4. Aon leasú nó aon oiriúnú ar an bplean oibríochtúil, beidh comhaontú ón nGníomhaireacht agus ó Phoblacht na Moldóive de dhíth ina leith, tar éis dul i gcomhairle leis na Ballstáit rannpháirteacha.
 5. Tarlóidh malartú faisnéise agus comhar oibríochtúil chun críocha EUROSUR i gcomhréir leis na rialacha chun pictiúir de dhálaí sonracha a bheidh le leagan amach sa phlean oibríochtúil don ghníomhaíocht oibríochtúil lena mbaineann a shuí agus a roinnt.
 6. Déanfar an mheastóireacht ar an ngníomhaíocht oibríochtúil i gcomhréir le mír (3)(i) den airteagal seo i gcomhar le Poblacht na Moldóive agus an Ghníomhaireacht.
 7. Déanfar na téarmaí comhair le comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí de chuid an Aontais i gcomhréir le mír (3)(k) den airteagal seo i gcomhréir lena sainorduithe faoi seach agus leis na hacmhainní atá ar fáil.
 Airteagal 5
 Tuairisciú Teagmhais
 1. Beidh sásra um thuairisciú teagmhais ag an nGníomhaireacht agus ag na Póilíní Teorann araon chun gur féidir tuairisciú tráthúil a dhéanamh ar aon teagmhais a thagann chun cinn le linn gníomhaíocht oibríochtúil a dhéantar faoin gComhaontú seo.
 2. Cuideoidh an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive a chéile chun gach fiosrúchán agus imscrúdú riachtanach a dhéanamh maidir le haon teagmhas a thuairiscítear tríd an sásra seo, amhail finnéithe a shainaithint agus fianaise a bhailiú agus a sholáthar, lena n-áirítear iarrataí chun nithe a bhaineann le teagmhas tuairiscithe a fháil, agus más iomchuí, a thabhairt ar láimh. Féadfaidh tabhairt ar láimh aon ní den sórt sin bheith faoi réir a dtabhartha ar ais laistigh de na téarmaí a shonraíonn an t-údarás inniúil a sholáthraíonn iad.
 Airteagal 6
 Oifigí Allamuigh
 1. Féadfaidh an Ghníomhaireacht oifigí allamuigh a bhunú ar chríoch Phoblacht na Moldóive chun comhordú gníomhaíochtaí oibríochtúla a éascú agus a fheabhsú, agus chun a áirithiú go ndéanfar bainistiú éifeachtach ar acmhainní daonna agus teicniúla na Gníomhaireachta. Bunóidh an Ghníomhaireacht suíomh na hoifige allamuigh i gcomhairle le húdaráis ábhartha Phoblacht na Moldóive.
 2. Bunófar na hoifigí allamuigh i gcomhréir le riachtanais oibríochtúla agus beidh siad oibríochtúil le haghaidh na tréimhse ama is gá le go mbeidh an Ghníomhaireacht in ann gníomhaíochtaí oibríochtúla a dhéanamh i bPoblacht na Moldóive. Faoi réir chomhaontú Phoblacht na Moldóive, féadfaidh an Ghníomhaireacht fad a chur leis an tréimhse ama sin.
 3. Beidh gach oifig allamuigh faoi bhainistiú ionadaí de chuid na Gníomhaireachta arna cheapadh nó arna ceapadh ag an stiúrthóir feidhmiúcháin mar cheann na hoifige allamuigh, duine a dhéanfaidh formhaoirseacht ar obair fhoriomlán na hoifige.
 4. I gcás inarb infheidhme, déanfaidh na hoifigí allamuigh an méid seo a leanas:
 (a)
 tacaíocht oibríochtúil agus lóistíochta a sholáthar agus comhordú ghníomhaíochtaí na Gníomhaireachta a áirithiú sna limistéir oibríochtúla lena mbaineann;
 (b)
 tacaíocht oibríochtúil a sholáthar do Phoblacht na Moldóive sna limistéir oibríochtúla lena mbaineann;
 (c)
 faireachán a dhéanamh ar ghníomhaíochtaí na Gníomhaireachta agus tuairisciú go tráthrialta do cheanncheathrú na Gníomhaireachta;
 (d)
 comhar a dhéanamh le Poblacht na Moldóive maidir le gach saincheist a bhaineann le cur chun feidhme praiticiúil na ngníomhaíochtaí oibríochtúla arna n-eagrú ag an nGníomhaireacht i bPoblacht na Moldóive, lena n-áirítear aon saincheist bhreise a d’fhéadfadh a bheith tagtha chun cinn le linn na ngníomhaíochtaí sin;
 (e)
 tacú leis an oifigeach comhordúcháin sa chomhar a dhéanann sé nó sí le Poblacht na Moldóive maidir le gach saincheist a bhaineann lena rannchuidiú leis na gníomhaíochtaí oibríochtúla arna n-eagrú ag an nGníomhaireacht agus, i gcás inar gá, idirchaidreamh a dhéanamh le ceanncheathrú na Gníomhaireachta;
 (f)
 tacú leis an oifigeach comhordúcháin agus leis an lucht faireacháin ar chearta bunúsacha a shanntar chun faireachán a dhéanamh ar ghníomhaíocht oibríochtúil ó thaobh comhordú agus cumarsáid a éascú, i gcás inar gá, idir foirne na Gníomhaireachta agus údaráis ábhartha Phoblacht na Moldóive, mar aon le haon chúraimí ábhartha;
 (g)
 tacaíocht lóistíochta a eagrú a bhaineann leis na comhaltaí den fhoireann a imscaradh agus le trealamh teicniúil a imscaradh;
 (h)
 an tacaíocht lóistíochta eile ar fad a sholáthar maidir leis an limistéar oibríochtúil a bhfuil oifig allamuigh ar leith freagrach as, d’fhonn feidhmiú rianúil na ngníomhaíochtaí oibríochtúla arna n-eagrú ag an nGníomhaireacht a éascú;
 (i)
 bainistiú éifeachtach threalamh na Gníomhaireachta féin a áirithiú sna réimsí a chumhdaítear lena cuid gníomhaíochtaí, lena n-áirítear clárú féideartha agus cothabháil fhadtéarmach an trealaimh sin agus aon tacaíocht lóistíochta is gá; agus,
 (j)
 tacaíocht a thabhairt do bhaill foirne eile agus/nó gníomhaíochtaí na Gníomhaireachta i bPoblacht na Moldóive mar a aontaítear idir an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive.
 5. Áiritheoidh an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive na dálaí is fearr is féidir le haghaidh chomhlíonadh na gcúraimí a shanntar don oifig allamuigh.
 6. Tabharfaidh Poblacht na Moldóive cúnamh don Ghníomhaireacht acmhainneacht oibríochtúil na hoifige allamuigh a áirithiú.
 Airteagal 7
 Oifigeach Comhordúcháin
 1. Gan dochar do ról na n-oifigí allamuigh mar a thuairiscítear in Airteagal 6, ceapfaidh an stiúrthóir feidhmiúcháin saineolaí amháin nó níos mó as measc na mball foirne reachtúil de chuid na Gníomhaireachta lena n-imscaradh mar oifigeach comhordúcháin nó mar oifigigh chomhordúcháin do gach gníomhaíocht oibríochtúil. Cuirfidh an stiúrthóir feidhmiúcháin Poblacht na Moldóive ar an eolas maidir le ceapachán den sórt sin.
 2. Is é an ról a bheidh ag an oifigeach comhordúcháin ná:
 (a)
 gníomhú mar idirghabhálaí idir an Ghníomhaireacht, Poblacht na Moldóive agus na comhaltaí den fhoireann, trí chuidiú a sholáthar, thar ceann na Gníomhaireachta, do na foirne maidir le gach ábhar a bhaineann le coinníollacha an imscartha;
 (b)
 faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme ceart an phlean oibríochtúil, lena n-áirítear, i gcomhair leis an lucht faireacháin ar chearta bunúsacha, a mhéid a bhaineann le cearta bunúsacha a chosaint agus tuairisciú don stiúrthóir feidhmiúcháin ina leith sin;
 (c)
 gníomhú thar ceann na Gníomhaireachta maidir le gach gné d’imscaradh na bhfoirne agus tuairisciú don Ghníomhaireacht faoi na gnéithe sin uile; agus,
 (d)
 comhar agus comhordú i measc Phoblacht na Moldóive agus na mBallstát rannpháirteach a chothú.
 3. I gcomhthéacs gníomhaíochtaí oibríochtúla, féadfaidh an stiúrthóir feidhmiúcháin údarú don oifigeach comhordúcháin cúnamh a thabhairt i dtaca le haon easaontas faoi fhorghníomhú an phlean oibríochtúil agus imscaradh na bhfoirne a réiteach.
 4. Ní eiseoidh Poblacht na Moldóive ach treoracha a chomhlíonann an plean oibríochtúil do na comhaltaí den fhoireann. Má mheasann an t-oifigeach comhordúcháin nach gcomhlíonann na treoracha a eisítear do na comhaltaí den fhoireann an plean oibríochtúil ná na hoibleagáidí dlíthiúil is infheidhme, cuirfidh sé nó sí é sin in iúl d’oifigigh Phoblacht na Moldóive a dhéanann ról comhordúcháin agus don stiúrthóir feidhmiúcháin. Féadfaidh an stiúrthóir feidhmiúcháin bearta iomchuí a dhéanamh, lena n-áirítear an ghníomhaíocht oibríochtúil a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh i gcomhréir le hAirteagal 18 den Chomhaontú seo.
 5. Féadfaidh Poblacht na Moldóive comhaltaí den fhoireann a údarú chun gníomhú thar a ceann.
 Airteagal 8
 Cearta Bunúsacha
 1. Agus a gcuid oibleagáidí faoin gComhaontú á gcomhlíonadh acu, glacann na Páirtithe mar chúram orthu féin gníomhú i gcomhréir le gach ionstraim dlí is infheidhme um chearta an duine, lena n-áirítear an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine 1950, Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe i dtaobh Stádas Dídeanaithe 1951, agus Prótacal 1967 a ghabhann leis, Coinbhinsiún Idirnáisiúnta na Náisiún Aontaithe maidir le Gach Cineál Idirdhealaithe Chiníoch a Dhíothú 1965, an Cúnant Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla 1966, an Coinbhinsiún maidir le Gach Cineál Idirdhealaithe in aghaidh na mBan a Dhíothú 1979, Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe in aghaidh Céastóireachta 1984, Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh 1989, agus Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine atá faoi Mhíchumas 2006, agus Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh.
 2. Déanfaidh comhaltaí den fhoireann, le linn dóibh a gcúraimí a chomhlíonadh agus a gcumhachtaí a fheidhmiú, cearta bunúsacha a urramú go hiomlán, lena n-áirítear maidir le rochtain ar nósanna imeachta tearmainn agus dínit an duine agus tabharfaidh siad aird ar leith ar dhaoine leochaileacha. Beidh cibé bearta a ghlacfar i gcomhlíonadh a gcúraimí agus i bhfeidhmiú a gcumhachtaí comhréireach le cuspóirí na mbeart sin. Le linn dóibh a gcúraimí a chomhlíonadh agus a gcumhachtaí a fheidhmiú, ní dhéanfaidh siad idirdhealú i gcoinne daoine ar bhonn aon fhoras amhail gnéas, cine, dath, bunadh eitneach nó sóisialta, airíonna géiniteacha, teanga, reiligiún nó creideamh, tuairim pholaitiúil nó eile, ballraíocht i mionlach náisiúnta, maoin, breith, míchumas, aois nó gnéaschlaonadh i gcomhréir le hAirteagal 21 den Chairt.
 Níl cead bearta atá i mbealach cearta agus saoirsí bunúsacha a dhéanamh ach amháin nuair a dhéanann comhaltaí den fhoireann iad agus a gcuid cúraimí á gcomhlíonadh agus/nó a gcumhachtaí á bhfeidhmiú acu nuair is gá agus nuair atá sé comhréireach maidir le cuspóirí na mbeart sin agus ní mór go mbeadh meas acu ar chroí na gceart bunúsach agus na saoirsí bunúsacha sin i gcomhréir le dlí idirnáisiúnta, dlí an Aontais agus an dlí náisiúnta is infheidhme.
 Beidh feidhm mutatis mutandis ag an bhforáil seo maidir le gach ball foirne de chuid na bPóilíní Teorann atá rannpháirteach i ngníomhaíocht oibríochtúil.
 3. Déanfaidh oifigeach na Gníomhaireachta um chearta bunúsacha faireachán ar chomhlíontacht gach gníomhaíochta oibríochtúla maidir le caighdeáin um chearta bunúsacha is infheidhme. Féadfaidh an t-oifigeach um chearta bunúsacha, nó a (h)ionadaí, cuairteanna a thabhairt ar an láthair sa tríú tír; tabharfaidh sé nó sí tuairimí maidir leis na pleananna oibríochtúla agus cuirfidh sé nó sí stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta ar an eolas maidir le sáruithe féideartha ar chearta bunúsacha i dtaobh gníomhaíocht oibríochtúil. Tacóidh Poblacht na Moldóive le hiarrachtaí faireacháin an oifigigh um chearta bunúsacha, ach a n-iarrfar sin uirthi.
 4. Aontaíonn na Páirtithe rochtain thráthúil éifeachtach ar gach faisnéis a bhaineann le hurraim do chearta bunúsacha maidir le haon ghníomhaíocht oibríochtúil arna déanamh faoin gComhaontú seo a chur ar fáil don fhóram comhairliúcháin, lena n-áirítear cuairteanna ar an láthair sa limistéar oibríochtúil.
 5. Beidh sásra um ghearáin ag gach Páirtí chun líomhaintí ar sháruithe ar chearta bunúsacha, arna ndéanamh ag a mbaill foirne agus a bhfeidhmeanna oifigiúla á bhfeidhmiú acu le linn gníomhaíocht oibríochtúil arna déanamh faoin gComhaontú seo, a phróiseáil.
 Airteagal 9
 Lucht faireacháin ar Chearta Bunúsacha
 1. Déanfaidh oifigeach um chearta bunúsacha na Gníomhaireachta duine amháin ar a laghad den lucht faireacháin ar chearta bunúsacha a shannadh do gach gníomhaíocht oibríochtúil chun, inter alia, cúnamh agus comhairle a thabhairt don oifigeach comhordúcháin.
 2. Déanfaidh an lucht faireacháin ar chearta bunúsacha faireachán ar chomhlíonadh na gceart bunúsach agus tabharfaidh siad comhairle agus cúnamh maidir le cearta bunúsacha in ullmhú, cur i gcrích agus measúnú na gníomhaíochtaí oibríochtúla ábhartha. Áireofar air sin, go háirithe:
 (a)
 ullmhú pleananna oibríochtúla a leanúint agus tuairisciú a dhéanamh don oifigeach um chearta bunúsacha chun go mbeidh sé nó sí in ann a chuid cúraimí nó a cuid cúraimí a chomhlíonadh amhail dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2019/1896;
 (b)
 cuairteanna a thabhairt, lena n-áirítear cuairteanna fadtéarmacha, ar na háiteanna ina dtarlaíonn gníomhaíochtaí oibríochtúla;
 (c)
 comhoibriú agus idirchaidreamh a dhéanamh leis an oifigeach comhordúcháin agus cúnamh agus comhairle a thabhairt dó nó di;
 (d)
 an t-oifigeach comhordúcháin a chur ar an eolas maidir le hábhair imní ar bith a bhaineann le sáruithe féideartha ar chearta bunúsacha laistigh den ghníomhaíocht oibríochtúil, agus tuairisciú a dhéanamh don oifigeach um chearta bunúsacha ina leith; agus,
 (e)
 Rannchuidiú le meastóireacht a dhéanamh ar an ngníomhaíocht oibríochtúil dá dtagraítear in Airteagal 4(3)(i).
 3. Beidh rochtain ag lucht faireacháin ar chearta bunúsacha ar gach réimse ina dtarlóidh an ghníomhaíocht oibríochtúil agus ar na doiciméid uile a bhaineann le cur chun feidhme na gníomhaíochta sin.
 4. Nuair a bheidh lucht faireacháin ar chearta bunúsacha i láthair sa limistéar oibríochtúil, beidh ionchomharthaí á gcaitheamh acu lenar féidir iad a sainaithint go soiléir lucht faireacháin ar chearta bunúsacha.
 Airteagal 10
 Comhaltaí den Fhoireann
 1. Beidh an t-údarás ag comhaltaí den fhoireann na cúraimí, a dtugtar tuairisc orthu sa phlean oibríochtúil, a dhéanamh.
 2. Agus na cúraimí sin á gcomhlíonadh agus na cumhachtaí sin á bhfeidhmiú ag na comhaltaí den fhoireann, comhlíonfaidh siad dlíthe agus rialacháin Phoblacht na Moldóive chomh maith le dlí an Aontais is infheidhme agus an dlí idirnáisiúnta is infheidhme.
 3. Ní fhéadfaidh comhaltaí den fhoireann cúraimí a chur i gcrích agus cumhachtaí a fheidhmiú ar chríoch Phoblacht na Moldóive ach amháin de réir treoracha ó údaráis bhainistithe teorannacha Phoblacht na Moldóive agus i láthair na n-údarás sin. Féadfaidh Poblacht na Moldóive comhaltaí den fhoireann a údarú le cúraimí sonracha a chomhlíonadh agus/nó cumhachtaí sonracha a fheidhmiú ar a críoch in éagmais a n-údarás bainistithe teorannacha faoi réir thoiliú na Gníomhaireachta nó an Bhallstáit baile, de réir mar is iomchuí.
 4. Is í éide bhuanchór de chuid an Gharda Teorann agus Cósta Eorpaigh a bheidh á gcaitheamh ag comhaltaí den fhoireann ar baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta iad le linn dóibh a gcúraimí a chur i gcrích agus a gcumhachtaí a fheidhmiú, mura sonraítear a mhalairt sa phlean oibríochtúil.
 Beidh a n-éide náisiúnta féin á gcaitheamh ag comhaltaí den fhoireann nach baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta iad agus a gcúraimí á gcomhlíonadh acu agus a gcumhachtaí á bhfeidhmiú acu, mura sonraítear a mhalairt sa phlean oibríochtúil.
 Agus iad ar dualgas, ní mór do gach comhalta den fhoireann comhartha céannachta pearsanta infheicthe agus armbhanda gorm ar a mbeidh ionchomharthaí an Aontais Eorpaigh agus na Gníomhaireachta ar a gcuid éidí.
 5. Údaróidh Poblacht na Moldóive comhaltaí ábhartha den fhoireann cúraimí a chomhlíonadh le linn gníomhaíocht oibríochtúil a éilíonn úsáid fornirt, lena n-áirítear airm sheirbhíse, armlón agus trealamh eile a iompar agus a úsáid, i gcomhréir le forálacha ábhartha an phlean oibríochtúil.
 —
 Féadfaidh comhaltaí den fhoireann ar baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta iad trealamh, airm sheirbhíse, armlón agus meáin chomhéigneacha eile a iompar faoi réir thoiliú na Gníomhaireachta.
 —
 Féadfaidh comhaltaí den fhoireann nach baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta iad trealamh, airm sheirbhíse, armlón agus meáin chomhéigneacha eile a iompar faoi réir thoiliú an Bhallstáit baile.
 6. Déanfar úsáid fornirt, lena n-áirítear iompar agus úsáid arm seirbhíse, armlón agus trealaimh eile, a fheidhmiú i gcomhréir le dlí náisiúnta Phoblacht na Moldóive agus i láthair údaráis bainistithe teorannacha Phoblacht na Moldóive. Féadfaidh Poblacht na Moldóive comhaltaí den fhoireann a údarú le fórsa a úsáid in éagmais údaráis bainistithe teorannacha Phoblacht na Moldóive.
 —
 Maidir le comhaltaí den fhoireann ar baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta iad, beidh údarú den sórt sin, forneart a úsáid in éagmais údaráis bainistithe teorainneacha de chuid Phoblacht na Moldóive faoi réir thoiliú na Gníomhaireachta.
 —
 Maidir le comhaltaí den fhoireann nach baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta iad, beidh údarú den sórt sin, forneart a úsáid in éagmais údaráis bainistithe teorainneacha de chuid Phoblacht na Moldóive faoi réir thoiliú an Bhallstáit baile ábhartha.
 Ní mór go mbeadh úsáid fornirt ag na comhaltaí den fhoireann riachtanach agus comhréireach agus ní mór go gcomhlíonfaidh sé dlí ábhartha an Aontais, an dlí idirnáisiúnta agus an dlí náisiúnta, lena n-áirítear, go háirithe, na ceanglais a leagtar síos in Iarscríbhinn V a ghabhann le Rialachán (AE) 2019/1896.
 7. Cuirfidh an Ghníomhaireacht, sula n-imscarfar na comhaltaí den fhoireann, Poblacht na Moldóive ar an eolas maidir leis na hairm sheirbhíse, armlón agus trealamh eile a bhfuil cead ag comhaltaí den fhoireann a iompar faoi mhír 5 den airteagal seo. Féadfaidh Poblacht na Moldóive, áfach, cosc a chur ar airm sheirbhíse, armlón agus trealamh áirithe eile a iompar, ar choinníoll go bhfuil feidhm ag an toirmeasc céanna maidir lena n-údaráis bainistithe teorannacha féin faoina dlí féin. Sula n-imscarfar na comhaltaí den fhoireann, cuirfidh Phoblachta na Moldóive an Ghníomhaireacht ar an eolas maidir le hairm sheirbhíse, armlón agus trealamh is incheadaithe agus maidir leis na coinníollacha lena n-úsáid. Cuirfidh an Ghníomhaireacht an fhaisnéis sin ar fáil do Bhallstáit.
 Déanfaidh Poblacht na Moldóive na socruithe is gá le haghaidh eisiúint aon chead arm agus aon doiciméad ceadaithe riachtanach agus éascóidh sé allmhairiú, onnmhairiú, iompar agus stóráil na n-arm, armlóin agus trealaimh eile a bheidh ar fáil do na comhaltaí den fhoireann, arna iarraidh sin ag an nGníomhaireacht.
 8. Féadfar airm sheirbhíse, armlón agus trealamh a úsáid i bhféinchosaint dhlisteanach, i gcosaint dhlisteanach na gcomhaltaí den fhoireann nó i gcosaint daoine eile, i gcomhréir le dlí náisiúnta Phoblacht na Moldóive i gcomhréir le prionsabail ábhartha dhlí idirnáisiúnta agus dhlí an Aontais.
 9. Féadfaidh Poblacht na Moldóive comhaltaí den fhoireann a údarú le bunachair shonraí náisiúnta a cheadú más gá chun aidhmeanna oibríochtúla a shonraítear sa phlean oibríochtúil a chomhlíonadh. Áiritheoidh Poblacht na Moldóive go soláthróidh sí an rochtain sin ar bhunachair shonraí ar shlí éifeachtúil agus éifeachtach.
 Sula n-imscarfar na comhaltaí den fhoireann, cuirfidh Poblacht na Moldóive an Ghníomhaireacht ar an eolas faoi na bunachair shonraí náisiúnta a fhéadfar a cheadú.
 Ní cheadóidh comhaltaí den fhoireann ach na sonraí sin a bhfuil gá leo chun a gcúraimí a chur i gcrích agus a gcumhachtaí a fheidhmiú. Déanfar an ceadú sin i gcomhréir le dlí náisiúnta Poblacht na Moldóive maidir le cosaint sonraí agus i gcomhréir leis an gComhaontú seo.
 10. Chun gníomhaíochtaí oibríochtúla a chur chun feidhme, déanfaidh Poblacht na Moldóive oifigigh ó na Póilíní Teorann a imscaradh atá ábalta agus toilteanach cumarsáid a dhéanamh i mBéarla chun ról comhordaithe a chomhlíonadh thar ceann Phoblacht na Moldóive.
 Airteagal 11
 Pribhléidí agus Díolúintí Mhaoine, Chistí, Shócmhainní agus Oibríochtaí na Gníomhaireachta
 1. Beidh aon áitreabh agus foirgnimh de chuid na Gníomhaireachta i bPoblacht na Moldóive dosháraithe. Beidh siad díolmhaithe ó chuardach, foréileamh, coigistiú nó díshealbhú.
 2. Beidh maoin agus sócmhainní, lena n-áirítear córacha iompair, cumarsáide, cartlanna, aon chomhfhreagras, doiciméid, páipéir aitheantais agus sócmhainní airgeadais dosháraithe.
 3. Áirítear le sócmhainní na Gníomhaireachta sócmhainní atá faoi úinéireacht nó faoi chomhúinéireacht Ballstáit, nó arna gcairtfhostú nó arna léasú ag Ballstát agus arna gcur ar fáil don Ghníomhaireacht. Ar bhordáil ionadaí/ionadaithe údaráis inniúla náisiúnta, pléifear leo seo mar shócmhainní i mbun seirbhíse rialtais agus údarófar iad i ndáil leis sin.
 4. Ní fhéadfaidh aon bheart forghníomhaithe a dhéanamh i leith na Gníomhaireachta. Ní bheidh maoin ná sócmhainní na Gníomhaireachta faoi réir aon bheart comhéigin riaracháin ná dlíthiúil. Ní fhéadfaidh maoin de chuid na Gníomhaireachta a urghabháil chun breithiúnas, cinneadh ná ord a chomhlíonadh.
 5. Ceadóidh Poblacht na Moldóive iontráil agus baint earraí agus trealaimh arna n-imscaradh ag an nGníomhaireacht chuig Poblacht na Moldóive chun críocha oibríochtúla.
 6. Beidh an Ghníomhaireacht díolmhaithe ó gach dleacht chustam, ó gach toirmeasc agus ó gach srian ar allmhairí agus onnmhairí maidir le hearraí le haghaidh a húsáide oifigiúla.
 Airteagal 12
 Pribhléidí agus Díolúintí de chuid na gComhaltaí den Fhoireann
 1. Ní bheidh na comhaltaí den fhoireann faoi réir aon chineál gabhála ná coinneála i bPoblacht na Moldóive nó ag údaráis Phoblacht na Moldóive.
 2. Ní bheidh na comhaltaí den fhoireann faoi réir aon chineál fiosrúcháin ná imeacht dlíthiúil i bPoblacht na Moldóive nó ag údaráis Phoblacht na Moldóive, seachas sna cúinsí dá dtagraítear i míreanna 3 agus 4 den Airteagal seo.
 3. Beidh díolúine ag na comhaltaí den fhoireann ó dhlínse choiriúil Phoblacht na Moldóive i ngach cás.
 Féadfaidh stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta díolúine aon chomhaltaí den fhoireann atá ina mball de bhaill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta ó dhlínse choiriúil Phoblacht na Moldóive a tharscaoileadh.
 Maidir le comhaltaí den fhoireann nach bhfuil ina mball de bhaill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta, féadfaidh údaráis inniúla Bhallstát baile an bhaill díolúine ó dhlínse choiriúil Phoblacht na Moldóive a tharscaoileadh.
 Ní mór tarscaoileadh díolúine den sórt sin a bheith sainráite agus i scríbhinn.
 4. Beidh díolúine ag comhaltaí den fhoireann ó dhlínse shibhialta agus riaracháin Phoblacht na Moldóive i leith gach gníomh arna dhéanamh acu i bhfeidhmiú a bhfeidhmeanna oifigiúla.
 Má thionscnaítear aon imeacht sibhialta nó riaracháin in aghaidh comhalta den fhoireann os comhair aon chúirt de chuid Phoblacht na Moldóive, tabharfaidh údaráis inniúla Phoblacht na Moldóive fógra do stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta láithreach maidir leis.
 Sula dtionscnófar aon imeacht den sórt sin os comhair cúirte, deimhneoidh stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta os comhair na cúirte an ndearna comhaltaí den fhoireann an gníomh i gceist agus a bhfeidhmeanna oifigiúla á bhfeidhmiú acu. Má rinneadh an gníomh le linn fheidhmiú na bhfeidhmeanna oifigiúla, ní thionscnófar an t-imeacht. Mura ndearnadh an gníomh le linn fheidhmiú na bhfeidhmeanna oifigiúla, féadfaidh an t-imeacht leanúint ar aghaidh. Beidh deimhniú stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta ceangailteach ar dhlínse Phoblacht na Moldóive, agus ní féidir léi cur ina aghaidh.
 Má thionscnaíonn comhaltaí den fhoireann imeachtaí, coiscfidh sé sin orthu díolúine a agairt ón dlínse i leith aon fhrithmhaímh a bhainfidh go díreach leis an bpríomh-mhaíomh.
 5. Beidh áitribh, áiteanna cónaithe, córacha iompair agus cumarsáide agus sealúchais, lena n-áirítear aon chomhfhreagras, doiciméid, páipéir aitheantais agus sócmhainní comhaltaí den fhoireann dosháraithe, ach amháin i gcás bearta forghníomhaithe a cheadaítear de bhun mhír 9 den airteagal seo.
 6. Beidh Poblacht na Moldóive faoi dhliteanas i leith aon díobháil arna déanamh ag comhaltaí den fhoireann ar thríú páirtithe agus a bhfeidhmeanna oifigiúla á bhfeidhmiú.
 7. I gcás díobháil arna déanamh de bharr mórfhaillí nó mí-iompar toiliúil, nó arna déanamh ag comhalta den fhoireann ar ball de bhaill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta é nó í, gan feidhmeanna oifigiúla á bhfeidhmiú, féadfaidh Poblacht na Moldóive a iarraidh, trí stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta, go n-íocfadh an Ghníomhaireacht cúiteamh.
 I gcás díobháil arna déanamh de bharr mórfhaillí nó mí-iompar toiliúil, nó arna déanamh ag comhalta den fhoireann nach ball de bhaill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta é nó í, gan feidhmeanna oifigiúla á bhfeidhmiú, féadfaidh Poblacht na Moldóive a iarraidh, trí stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta, go n-íocfadh an Ballstát baile lena mbaineann cúiteamh.
 8. Ní bheidh sé d’oibleagáid ar chomhaltaí den fhoireann fianaise a thabhairt mar fhinnéithe in imeachtaí dlíthiúla i bPoblacht na Moldóive.
 9. Ní fhéadfaidh aon bheart forghníomhaithe a dhéanamh i leith comhaltaí den fhoireann, ach amháin i gcás ina dtionscnaítear imeacht sibhialta nach mbaineann lena bhfeidhmeanna oifigiúla ina n-aghaidh. Ní fhéadfaidh maoin de chuid comhaltaí den fhoireann, atá deimhnithe ag stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta mar ní atá riachtanach chun feidhmeanna oifigiúla a chomhlíonadh, a urghabháil chun breithiúnas, cinneadh ná ord a chomhlíonadh. Ní bheidh comhaltaí den fhoireann faoi réir aon srian ar a saoirse phearsanta ná aon bheart eile comhéigin in imeachtaí sibhialta.
 10. Beidh comhaltaí den fhoireann, maidir le seirbhísí a sholáthar don Ghníomhaireacht, díolmhaithe ó fhorálacha um shlándáil shóisialta a d’fhéadfadh bheith i bhfeidhm i bPoblacht na Moldóive.
 11. Ní ghearrfar aon cháin, de chineál ar bith, i bPoblacht na Moldóive ar thuarastal ná díolaíocht a íocann an Ghníomhaireacht agus/nó Ballstáit bhaile le comhaltaí den fhoireann, nó ar aon ioncam a fhaigheann comhaltaí den fhoireann lasmuigh de Phoblacht na Moldóive.
 12. Ceadóidh Poblacht na Moldóive iontráil earraí d’úsáid phearsanta na gcomhaltaí den fhoireann agus deonóidh siad eisiamh ó gach dleacht chustam, cáin agus costas gaolmhar seachas costais ar stóráil, iompar agus seirbhísí comhchosúla, i leith earraí den sórt sin. Ceadóidh Poblacht na Moldóive onnmhairiú earraí den sórt sin freisin.
 13. Beidh bagáiste pearsanta de chuid comhaltaí den fhoireann díolmhaithe ó imscrúdú, mura bhfuil cúiseanna tromchúiseacha le ceapadh go bhfuil earraí ann nach d’úsáid phearsanta na gcomhaltaí den fhoireann iad, nó earraí a choisctear leis an dlí a n-allmhairiú nó a n-onnmhairiú nó atá faoi réir rialacháin choraintín Phoblacht na Moldóive. Ní iniúchfar bagáiste pearsanta den sórt sin ach amháin i láthair na gcomhaltaí den fhoireann lena mbaineann nó ionadaí údaraithe de chuid na Gníomhaireachta.
 14. Ceapfaidh an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive pointí teagmhála a bhíonn ar fáil i gcónaí a bheidh freagrach as malartú faisnéise agus bearta láithreacha a bheidh le déanamh maidir le haon ghníomh arna déanamh ag comhalta den fhoireann a d’fhéadfadh a bheith ina shárú ar dhlí coiriúil chomh maith le malartú faisnéise agus na gníomhaíochtaí oibríochtúla i ndáil le haon imeacht sibhialta agus riaracháin in aghaidh comhalta den fhoireann.
 Go dtí go bhfuil beart déanta ag údaráis inniúla an Bhallstáit bhaile, cuideoidh an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive le chéile chun na fiosrúcháin agus imscrúduithe ar fad is gá a dhéanamh maidir le haon chion coiriúil líomhnaithe a bhfuil leas ag an nGníomhaireacht agus/ná Poblacht na Moldóive ina leith, i sainaithint finnéithe agus bailiú agus soláthar fianaise, lena n-áirítear an iarraidh nithe a bhaineann leis an gcion coiriúil a mhaítear a fháil, agus a thabhairt ar láimh, más iomchuí. Féadfaidh tabhairt ar láimh aon ní den sórt sin bheith faoi réir a dtabhartha ar ais laistigh de na téarmaí a shonraíonn an t-údarás inniúil a sholáthraíonn iad.
 Airteagal 13
 Comhaltaí den Fhoireann atá Gortaithe nó Éagtha
 1. Gan dochar d’Airteagal 12, beidh sé de cheart ag an stiúrthóir feidhmiúcháin cúram a ghlacadh, agus socruithe oiriúnacha a dhéanamh, i leith aisdúichiú aon chomhaltaí den fhoireann atá gortaithe nó éagtha, chomh maith lena maoin phearsanta.
 2. Ní dhéanfar scrúdú iarbháis ar chomhalta den foireann atá éagtha ach amháin le toiliú sainráite an Bhallstáit baile lena mbaineann agus i láthair ionadaí ón nGníomhaireacht agus/nó ón mBallstát baile lena mbaineann.
 3. Rachaidh Poblacht na Moldóive agus an Ghníomhaireacht i gcomhar a chéile a mhéid is féidir d’fhonn comhaltaí den fhoireann atá gortaithe nó éagtha a aisdúichiú go luath.
 Airteagal 14
 Doiciméad Creidiúnaithe
 1. Eiseoidh an Ghníomhaireacht doiciméad i Rómáinis agus i mBéarla chuig gach comhalta den fhoireann chun críocha aitheantais vis-à-vis údaráis náisiúnta Phoblacht na Moldóive agus mar chruthúnas ar chearta an tsealbhóra na cúraimí a chomhlíonadh agus na cumhachtaí a fheidhmiú dá dtagraítear in Airteagal 10 den Chomhaontú seo agus sa phlean oibríochtúil (an ‘doiciméad creidiúnaithe’).
 2. Áireofar an fhaisnéis seo a leanas maidir leis an mball foirne ar an doiciméad creidiúnaithe: ainm agus náisiúntacht; céim nó teideal an phoist; grianghraf digitithe a tógadh le deireanas agus na cúraimí sin a bheidh le déanamh le linn an imscartha.
 3. Chun críocha aitheantais vis-à-vis údaráis náisiúnta Phoblacht na Moldóive, beidh ar chomhaltaí den fhoireann an doiciméad creidiúnaithe a thabhairt leo i gcónaí.
 4. Aithneoidh Poblacht na Moldóive go gceadaíonn an doiciméad creidiúnaithe, in éineacht le doiciméad bailí taistil, iontráil don chomhalta ábhartha den fhoireann agus go gceadaíonn sé don chomhalta sin fanacht i bPoblacht na Moldóive gan gá le víosa, réamh-údarú ná aon doiciméad eile, suas go dtí an lá a rachaidh sé in éag.
 5. Tabharfar an doiciméad creidiúnaithe ar ais don Ghníomhaireacht ag deireadh na tréimhse imscartha. Cuirfear údaráis inniúla Phoblacht na Moldóive ar an eolas maidir leis sin.
 Airteagal 15
 Cur i bhfeidhm maidir le Baill Foirne na Gníomhaireachta nach nImscartar mar Chomhaltaí den Fhoireann
 Beidh feidhm mutatis mutandis ag Airteagail 12, 13 agus 14 maidir le gach ball foirne de chuid na Gníomhaireachta a imscartar chuig Poblacht na Moldóive nach comhaltaí den fhoireann iad, lena n-áirítear lucht faireacháin ar chearta bunúsacha agus baill foirne reachtúla de chuid na Gníomhaireachta arna n-imscaradh chuig oifigí allamuigh.
 Airteagal 16
 Sonraí Pearsanta a Chosaint
 1. Ní chuirfear sonraí pearsanta i gcumarsáid ach amháin má bhíonn cumarsáid den sórt sin riachtanach le haghaidh chur chun feidhme an chomhaontaithe seo ag údaráis inniúla Phoblacht na Moldóive nó ag an nGníomhaireacht. Beidh próiseáil sonraí pearsanta ag údarás i gcás faoi leith, lena n-áirítear aistriú sonraí pearsanta den sórt sin chuig an bPáirtí eile, faoi réir na rialacha um chosaint sonraí is infheidhme maidir leis an údarás sin. Áiritheoidh an Páirtí na cosaintí íosta a leanas mar réamhchoinníoll le haghaidh aistriú sonraí d’aon chineál:
 (a)
 ní mór sonraí pearsanta a phróiseáil ar bhealach dlíthiúil, cóir agus trédhearcach i ndáil leis an ábhar sonraí;
 (b)
 ní mór sonraí pearsanta a bhailiú don chuspóir sonrach, follasach agus dlisteanach a bhaineann le cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo agus níor cheart don údarás cur in iúl ná don údarás is faighteoir tuilleadh próiseála a dhéanamh orthu ar bhealach nach réitíonn leis an gcuspóir sin;
 (c)
 ní mór sonraí pearsanta a bheith leormhaith, ábhartha agus teoranta don mhéid is gá maidir leis an gcuspóir dá ndéantar iad bhailiú agus/nó a phróiseáil tuilleadh; go háirithe, ní ceart go mbainfeadh sonraí pearsanta a úsáidtear i gcumarsáid i gcomhréir le dlí is infheidhme maidir leis an údarás atá á chur in iúl ach amháin leis na nithe a leanas:
 —
 Céadainm;
 —
 Sloinne;
 —
 Dáta breithe
 —
 Náisiúntacht;
 —
 Rangú;
 —
 Bithleathanach an doiciméid taistil;
 —
 Doiciméad creidiúnaithe;
 —
 Pictiúr aitheantais/pas/doiciméid creidiúnaithe;
 —
 Seoladh ríomhphoist;
 —
 Uimhir fóin póca;
 —
 Mionsonraí an airm;
 —
 Fad an imscartha;
 —
 Suíomh an imscartha;
 —
 Uimhreacha aitheantais aerárthaí nó soithigh;
 —
 Dáta teachta;
 —
 An t-aerfort teachta/an pointe trasnaithe teorann teachta;
 —
 Uimhir eitilte teachta;
 —
 Dáta imeachta;
 —
 An t-aerfort imeachta/an pointe trasnaithe teorann imeachta;
 —
 Uimhir eitilte imeachta;
 —
 Ballstát baile/tríú tír;
 —
 Údarás imscartha;
 —
 Cúraimí/próifíl oibríochtúil;
 —
 Modhanna iompair, agus/nó;
 —
 Bealach
 de chuid comhaltaí den fhoireann, fhoireann na Gníomhaireachta, breathnóirí ábhartha, nó ball de chláir mhalartaithe foirne;
 (d)
 ní mór do shonraí pearsanta a bheith cruinn agus, i gcás inar gá, ní mór iad a choinneáil cothrom le dáta;
 (e)
 ní mór sonraí pearsanta a choimeád i bhfoirm a áirithíonn nach féidir daoine is ábhar do na sonraí a shainaithint, go ceann tréimhse nach faide ná an tréimhse is gá chun na críche dár bailíodh na sonraí nó dá bhfuil tuilleadh próiseála á déanamh orthu;
 (f)
 ní mór sonraí pearsanta a phróiseáil ar bhealach lena n-áirithítear slándáil leormhaith na sonraí pearsanta, ag cur rioscaí sonracha na próiseála san áireamh, lena n-áirítear cosaint ar phróiseáil neamhúdaraithe nó neamhdhleathach agus ar chailleadh, scriosadh nó damáiste de thaisme, ag úsáid bearta teicniúla nó eagraíochtúla iomchuí (‘sárú i ndáil le sonraí’); déanfaidh an Páirtí is faighteoir bearta iomchuí chun aghaidh a thabhairt ar shárú i ndáil le sonraí, agus cuirfidh sé an Páirtí atá á chur in iúl ar an eolas maidir le haon sárú den sórt sin gan moill mhíchuí agus laistigh de 72 uair an chloig;
 (g)
 glacfaidh an t-údarás atá á chur in iúl agus an t-údarás is faighteoir araon gach céim réasúnach chun ceartú nó léirscriosadh, mar is iomchuí, sonraí pearsanta a áirithiú gan mhoill i gcás nach gcomhlíonann an phróiseáil forálacha an airteagail seo, go háirithe toisc nach raibh na sonraí sin leormhaithe, ábhartha, cruinn nó tá siad iomarcach i ndáil le críoch na próiseála. Áirítear leis sin fógra a thabhairt don Pháirtí eile maidir le haon cheartú nó léirscriosadh;
 (h)
 arna iarraidh sin, cuirfidh an t-údarás is faighteoir an t-údarás atá á chur in iúl ar an eolas maidir le húsáid na sonraí a cuireadh i gcumarsáid;
 (i)
 níl cead sonraí pearsanta a úsáid i gcumarsáid ach amháin leis na húdaráis inniúla a leanas:
 —
 an Ghníomhaireacht,
 —
 na Póilíní Teorann,
 —
 Aireacht Gnóthaí Baile Phoblacht na Moldóive,
 —
 Aireacht um Ghnóthaí Eachtracha agus um Lánpháirtiú Eorpach Phoblacht na Moldóive.
 Éilítear le tuilleadh cumarsáide le comhlachtaí eile réamh-údarú an údaráis atá á chur in iúl;
 (j)
 tá an t-údarás atá á chur in iúl agus an t-údarás is faighteoir faoi oibleagáid taifead i scríbhinn a dhéanamh ar an gcumarsáid agus fáil na sonraí pearsanta;
 (k)
 beidh formhaoirseacht neamhspleách i bhfeidhm chun formhaoirseacht a dhéanamh ar chomhlíontacht na sonraí pearsanta, lena n-áirítear chun taifid den sórt sin a iniúchadh; beidh sé de cheart ag ábhair shonraí gearáin a chur faoi bhráid an chomhlachta formhaoirseachta, agus freagra a fháil gan moill mhíchuí;
 (l)
 beidh sé de cheart ag ábhair sonraí faisnéis a fháil maidir le próiseáil a gcuid sonraí pearsanta, rochtain a fháil ar shonraí den sórt sin agus ceartú nó léirscriosadh sonraí míchruinne nó sonraí a próiseáladh go neamhdhleathach, faoi réir srianta riachtanacha comhréireacha ar fhorais thábhachtacha a bhaineann le leas an phobail; agus,
 (m)
 beidh sé de cheart ag ábhair sonraí sásamh éifeachtach riaracháin agus breithiúnach a fháil le haghaidh shárú na gcosaintí thuasluaite.
 2. Déanfaidh gach Páirtí athbhreithniú tráthrialta ar a bheartais agus nósanna imeachta féin lena gcuirtear an fhoráil seo chun feidhme. Arna iarraidh sin ag an bPáirtí eile, déanfaidh an Páirtí a fuair an iarraidh athbhreithniú ar a gcuid beartas agus nósanna imeachta a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta chun a chinntiú agus a dheimhniú go bhfuil na cosaintí san fhoráil seo á gcur chun feidhme go héifeachtach. Cuirfear torthaí an athbhreithnithe seo chuig an bPáirtí a d’iarr an t-athbhreithniú laistigh d’achar réasúnach ama.
 3. Beidh na cosaintí um chosaint sonraí faoin gComhaontú seo faoi réir formhaoirseachta ag an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí agus Lárionad Náisiúnta Phoblacht na Moldóive um Chosaint Sonraí Pearsanta.
 4. Comhoibreoidh na Páirtithe leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí, mar údarás maoirseachta na Gníomhaireachta.
 5. Tarraingeoidh na Páirtithe tuarascáil i bpáirtchoiteann suas maidir le cur i bhfeidhm an airteagail seo ag deireadh gach gníomhaíocht oibríochtúil. Seolfar an tuarascáil seo chuig oifigeach um chearta bunúsacha agus oifigeach cosanta sonraí na Gníomhaireachta chomh maith le Lárionad Náisiúnta Phoblacht na Moldóive um Chosaint Sonraí Pearsanta.
 Airteagal 17
 Faisnéis Rúnaicmithe agus Faisnéis Íogair Neamh-Rúnaicmithe a Mhalartú
 1. Clúdófar aon mhalartú, roinnt nó scaipeadh faisnéis rúnaicmithe faoi chuimsiú an chomhaontaithe seo ag socrú riaracháin ar leithligh a tugadh i gcrích idir an Ghníomhaireacht agus Poblacht na Moldóive agus a bheidh faoi réir fhormheas an Choimisiúin Eorpaigh roimh ré.
 2. Maidir le malartú aon fhaisnéis íogair neamh-rúnaicmithe faoi chuimsiú an chomhaontaithe seo:
 (a)
 pléifidh an Ghníomhaireacht leis i gcomhréir le hAirteagal 9(5) de Chinneadh (AE, Euratom) 2015/443 ón gCoimisiún (3);
 (b)
 gheobhaidh sé leibhéal cosanta ón bPáirtí is faighteoir atá comhionann le leibhéal na cosanta a thugtar leis na bearta atá i bhfeidhm ar an bhfaisnéis sin leis an bPáirtí atá á chur in iúl i dtéarmaí rúndachta, sláine agus infhaighteachta; agus,
 (c)
 déanfar é trí chóras malartaithe faisnéise a chomhlíonann critéir na hinfhaighteachta, na rúndachta agus na sláine le haghaidh faisnéis íogair neamh- rúnaicmithe, amhail an líonra cumarsáide dá dtagraítear in Airteagal 14 den Rialachán.
 3. Comhlíonfaidh na Páirtithe cearta maoine intleachtúla a bhaineann le haon sonraí a phróiseáiltear faoi chuimsiú an chomhaontaithe seo.
 Airteagal 18
 Cinneadh chun Maoiniú do Ghníomhaíocht Oibríochtúil a Chur ar Fionraí, a Fhoirceannadh agus/nó a Aistarraingt
 1. Mura gcomhlíontar na coinníollacha chun gníomhaíocht oibríochtúil a dhéanamh, foirceannfaidh stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta an ghníomhaíocht oibríochtúil sin tar éis dó nó di Poblacht na Moldóive a chur ar an eolas i scríbhinn.
 2. Murar léirigh Poblacht na Moldóive, urraim d’fhorálacha an Chomhaontaithe seo ná an phlean oibríochtúil, féadfaidh stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta maoiniú an phlean oibríochtúil ábhartha a aistarraingt, agus/nó é a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh, tar éis dó nó di Poblacht na Moldóive, a chur ar an eolas i scríbhinn.
 3. Mura féidir slándáil aon rannpháirtí i ngníomhaíocht oibríochtúil arna imscaradh i bPoblacht na Moldóive a ráthú, féadfaidh stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta an ghníomhaíocht oibríochtúil ábhartha nó codanna di a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh.
 4. Má mheasann stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta gur tharla sáruithe ar chearta bunúsacha nó oibleagáidí cosanta idirnáisiúnta tromchúiseacha, ar dócha go leanfaidh siad ar aghaidh nó ar dócha go dtarlóidh siad i ndáil le gníomhaíocht oibríochtúil arna déanamh faoin gComhaontú seo, aistarraingeoidh sé nó sí maoiniú na gníomhaíochta oibríochtúla ábhartha, agus/nó í a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh, tar éis dó nó di Poblacht na Moldóive a chur ar an eolas.
 5. Féadfaidh Poblacht na Moldóive a iarraidh ar stiúrthóir feidhmiúcháin na Gníomhaireachta an ghníomhaíocht oibríochtúil a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh mura léiríonn comhalta den fhoireann urraim d’fhorálacha an Chomhaontaithe seo nó forálacha an phlean oibríochtúil. Déanfar iarraidh den sórt sin i scríbhinn agus áireofar leis na cúiseanna dó.
 6. Beidh éifeacht ag fionraí, foirceannadh nó aistarraingt maoinithe faoin airteagal seo ó dháta a thugtar an fógra chuig Poblacht na Moldóive. Ní dhéanfaidh sé difear do chearta ná oibleagáidí a eascróidh as cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo nó an phlean oibríochtúil roimh fhionraí, foirceannadh nó aistarraingt maoinithe den sórt sin.
 Airteagal 19
 Calaois a Chomhrac
 1. Tabharfaidh Poblacht na Moldóive fógra don Ghníomhaireacht, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh agus nó an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise láithreach má fhaigheann sí amach go bhfuil líomhaintí inchreidte calaoise, éillithe nó gníomhaíochtaí neamhdhleathacha eile a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do leasanna an Aontais Eorpaigh.
 2. I gcás ina mbaineann líomhaintí den sórt sin le maoiniú ón Aontas Eorpach a eisíoctar i ndáil leis an gComhaontú seo, soláthróidh Poblacht na Moldóive gach cúnamh riachtanach don Oifig Eorpach Frith-Chalaoise agus/nó d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh i ndáil le gníomhaíochtaí imscrúdaitheacha ar a críoch, lena n-áirítear agallaimh, seiceálacha agus iniúchtaí ar an láthair a éascú (lena n-áirítear rochtain ar chórais faisnéise agus bunachair shonraí i bPoblacht na Moldóive); agus rochtain ar aon fhaisnéis ábhartha a bhaineann le bainistíocht theicniúil agus airgeadais ar chúrsaí arna maoiniú i bpáirt nó ina n-iomláine ag an Aontas Eorpach a éascú.
 Airteagal 20
 Cur chun feidhme an Chomhaontaithe seo
 1. Cuirfidh na Póilíní Teorann an Comhaontú seo chun feidhme thar ceann Phoblacht na Moldóive.
 2. Cuirfidh an Ghníomhaireacht an Comhaontú seo chun feidhme thar ceann an Aontais Eorpaigh.
 Airteagal 21
 Réiteach Díospóide
 1. Déanfaidh ionadaithe ó údaráis inniúla na Gníomhaireachta agus Poblacht na Moldóive imscrúdú le chéile ar aon díospóid a eascraíonn as cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo.
 2. Mura dtiocfar ar aon réiteach, réiteofar díospóidí a bhaineann le léirmhíniú nó cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe seo le hidirbheartaíocht idir na Páirtithe.
 Airteagal 22
 Teacht i bhFeidhm, Cur i bhFeidhm Sealadach, Leasú, Fad, Fionraí agus Foirceannadh an Chomhaontaithe
 1. Beidh an Comhaontú seo faoi réir dhaingniú, ghlacadh nó fhormheas na bPáirtithe i gcomhréir lena nósanna imeachta dlíthiúla inmheánacha féin. Tabharfaidh na Páirtithe fógra dá chéile gur cuireadh na nósanna imeachta is gá chun na críche sin i gcrích.
 2. Tiocfaidh an Comhaontú seo i bhfeidhm an chéad lá den dara mí tar éis an dáta ar a dtabharfaidh na Páirtithe fógra dá chéile gur chuir siad i gcrích na nósanna imeachta dlíthiúla inmheánacha i gcomhréir le mír 1 den airteagal seo.
 Go dtí go gcríochnófar na nósanna imeachta is gá chun go dtiocfaidh sé i bhfeidhm, cuirfear an Comhaontú seo i bhfeidhm ar bhonn sealadach ó dháta a shínithe.
 3. Ní fhéadfar an Comhaontú seo a leasú ach amháin i scríbhinn de chomhthoil na bPáirtithe.
 4. Tugtar an Comhaontú seo i gcrích go ceann tréimhse éiginnte. Féadfar an Comhaontú a fhoirceannadh nó a chur ar fionraí le comhaontú i scríbhinn idir na Páirtithe nó go haontaobhach ag ceachtar den dá Pháirtí.
 I gcás foirceannadh nó fionraí aontaobhach, tabharfaidh an Páirtí ar mian leis an comhaontú a fhoirceannadh nó a chur ar fionraí, fógra maidir leis sin don Pháirtí eile i scríbhinn. Tiocfaidh foirceannadh nó fionraí aontaobhach an Chomhaontaithe seo i bhfeidhm an chéad lá den dara mí tar éis na míosa inar tugadh an fógra.
 5. Seolfar fógraí a dhéantar i gcomhréir leis an airteagal seo, i gcás an Aontais Eorpaigh, chuig Ardrúnaíocht Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus, i gcás Phoblacht na Moldóive, chuig an Aireacht um Ghnóthaí Eachtracha agus um Lánpháirtiú Eorpach.
 Arna dhéanamh sna teangacha seo a leanas: Béarla, Bulgáiris, Cróitis, Danmhairgis, Eastóinis, Fionlainnis, Fraincis, Gaeilge, Gearmáinis, Gréigis, Iodáilis, Laitvis, Liotuáinis, Máltais, Ollainnis, Polainnis, Portaingéilis, Rómáinis, Seicis, Slóivéinis, Slóvaicis, Spáinnis, Sualainnis agus Ungáiris agus comhúdarás ag gach téacs.
 DÁ FHIANÚ SIN, tá na Lánchumhachtaigh thíos-sínithe, atá údaraithe go cuí chuige sin, tar éis an Comhaontú seo a shíniú.
 Съставено в Брюксел на седемнадесети март две хиляди двадесет и втора година.
 Hecho en Bruselas, el diecisiete de marzo de dos mil veintidós.
 V Bruselu dne sedmnáctého března dva tisíce dvacet dva.
 Udfærdiget i Bruxelles den syttende marts to tusind og toogtyve.
 Geschehen zu Brüssel am siebzehnten März zweitausendzweiundzwanzig.
 Kahe tuhande kahekümne teise aasta märtsikuu seitsmeteistkümnendal päeval Brüsselis.
 Έγινε στις Βρυξέλλες, στις δέκα εφτά Μαρτίου δύο χιλιάδες είκοσι δύο.
 Done at Brussels on the seventeenth day of March in the year two thousand and twenty two.
 Fait à Bruxelles, le dix-sept mars deux mille vingt-deux.
 Arna dhéanamh sa Bhruiséil, an seachtú lá déag de Mhárta sa bhliain dhá mhíle fiche agus a dó.
 Sastavljeno u Bruxellesu sedamnaestog ožujka godine dvije tisuće dvadeset druge.
 Fatto a Bruxelles, addì diciassette marzo duemilaventidue.
 Briselē, divi tūkstoši divdesmit otrā gada septiņpadsmitajā martā.
 Priimta du tūkstančiai dvidešimt antrų metų kovo septynioliktą dieną Briuselyje.
 Kelt Brüsszelben, a kétezer-huszonkettedik év március havának tizenhetedik napján.
 Magħmul fi Brussell, fis-sbatax-il jum ta’ Marzu fis-sena elfejn u tnejn u għoxrin.
 Gedaan te Brussel, zeventien maart tweeduizend tweeëntwintig.
 Sporządzono w Brukseli dnia siedemnastego marca roku dwa tysiące dwudziestego drugiego.
 Feito em Bruxelas, em dezassete de março de dois mil e vinte e dois.
 Întocmit la Bruxelles la șaptesprezece martie două mii douăzeci și doi.
 V Bruseli sedemnásteho marca dvetisícdvadsaťdva.
 V Bruslju, sedemnajstega marca dva tisoč dvaindvajset.
 Tehty Brysselissä seitsemäntenätoista päivänä maaliskuuta vuonna kaksituhattakaksikymmentäkaksi.
 Som skedde i Bryssel den sjuttonde mars år tjugohundratjugotvå.
 L0912022GA110120220317GA0001.00013131DEARBHÚ COMHPHÁIRTEACH MAIDIR LEIS AN ÍOSLAINN, AN IORUA, AN EILVÉIS AGUS LICHTINSTÉINTugann na Páirtithe sa Chomhaontú idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive maidir le gníomhaíochtaí oibríochtúla arna ndéanamh ag an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta i bPoblacht na Moldóive dá n-aire an dlúthchaidreamh idir an tAontas Eorpach agus an Iorua, an Íoslainn, an Eilvéis agus Lichtinstéin, go háirithe de bhua Chomhaontuithe an 18 Bealtaine 1999 agus an 26 Deireadh Fómhair 2004 maidir le comhlachas na dtíortha sin le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt.I gcúinsí den sórt sin, is inmhianaithe go ndéanfadh údaráis na hIorua, na hÍoslainne, na hEilvéise agus Lichtinstéin, ar thaobh amháin, agus Poblacht na Moldóive, ar an taobh eile, comhaontuithe déthaobhacha a thabhairt i gcrích gan mhoill maidir le gníomhaíochtaí arna gcur i gcrích ag an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta i bPoblacht na Moldóive i dtéarmaí atá comhchosúil le gníomhaíochtaí an Chomhaontaithe idir an tAontas Eorpach agus Poblacht na Moldóive maidir le gníomhaíochtaí oibríochtúla arna ndéanamh ag an nGníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta i bPoblacht na Moldóive.
 (1) Rialachán (AE) 2019/1896 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Samhain 2019 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach agus lena n-aisghairtear Rialacháin (AE) Uimh. 1052/2013 agus (AE) 2016/1624 (IO L AE 295, 14.11.2019, lch. 1).
 (2) IO AE L 56, 4.3.1968, lch. 1.
 (3) Cinneadh (AE, Euratom) 2015/443 ón gCoimisiún an 13 Márta 2015 maidir le Slándáil sa Choimisiún (IO AE L 72, 17.3.2015, lch. 41).


text:
Jul firades som en högtid i fornnordisk religion och den germanska världen långt före kristnandet. Ordet är tidigast belagt i namn på germanska vintermånader. Hur ett vikingatida julfirande kunde gå till nedtecknades på 1200-talet i Heimskringla av Snorre Sturlasson. Centralt i det förkristna julfirandet var enligt Snorre att det hölls gästabud där gästerna drack öl och blotade. Detta ska enligt Snorre ursprungligen ha ägt rum vid midvinter, men på 900-talet flyttats till samma datum som den kristna julen. Motstridiga teorier finns emellertid om när på året firandet ägde rum före reformen – i mitten av januari, på vintersolståndet, eller vid varierande tidpunkt beroende på månvarven.
 I Norden fick den kristna julen namn efter den förkristna högtiden. Blot upphörde i samband med kristnandet. Idag finns liten kunskap om det förkristna julfirandet.
 Attesteringar
 Månadsnamn
 Julen finns attesterad från de germanska folkens tidigaste historia. Från 300-talet finns belägg för det gotiska månadsnamnet fruma jiuleis. På 700-talet skrev historikern Bede att den anglosaxiska kalendern innehöll vintermånaden geola eller giuli.
 Heimskringla
 Snorre Sturlasson berör det vikingatida julfirandet i flera kungasagor i verket Heimskringla, som nedtecknades kring 1230-talet. I Håkon den godes saga anger han att den kristne kungen Håkon den gode (kung av Norge 935–961) flyttade datumet för julen. Tidigare hade man firat under tre dagar från "höknatten", som inföll på midvinter, vilket var i mitten av januari. Efter kungens reform var julen fortfarande en hednisk högtid, men början på firandet låg nu på samma dag som de kristna firade sin motsvarighet. Snorre berättar om den hedniska julen, att "då skulle var och en hålla dryckeslag på en »mäle» [en gammal måttenhet] malt eller också böta samt hålla heligt, så länge ölet varade".
 Julen var enligt Snorre en av flera årliga högtider som firades genom ett blot. Detta var en gemensam offermåltid som organiserades av en hövding, som var en världslig makthavare men också hade en religiös funktion som innehavare av ett hov där han anordnade dessa gästabud. Måltiden föregicks av en rituell slakt av de djur som skulle ätas.
 Hur ett blot gick till i Norge på Håkon den godes tid beskriver Snorre i Håkon den godes saga:
 Enligt Ynglingasagan, den inledande sagan i Heimskringla, förordade Oden att offer skulle ske vid vinterns början för årsväxten, vid midvintern för god gröda och vid sommarens början för seger i strid. Samma text nämner också kort att Uppsala ska ha stått värd för stora offerfester vid midvinter med många kungar närvarande.
 Andra källor
 Uttrycket "dricka jul" förekommer för första gången i kvädet Hrafnsmál av Torbjörn hornklove från omkring år 900, där det i sjätte strofen sägs om den krigiske kung Harald Hårfager att han ville "dricka jul" ute på havet.
 En okänd författare skriver på 1200-talet i Orkneyinga saga, att småkungariket Kvänland offrade årligen till Torre (den tidige norske kungen Frost, alternativt, Tor) mitt i vintern. Detta har tolkas som torremånaden, det vill säga januari.
 Forskare har associerat julen till guden Oden, hans vilda jakt och den anglosaxiska modranicht (som inträffade på julafton).
 När på året inträffade julen?
 Enligt Snorre Sturlasson firades den hedniska julen ursprungligen vid midvinter men flyttades till samma datum som den kristna julen på 900-talet. Datumet för julens firande före reformen har diskuterats bland forskare och ingen klar konsensus råder. Snorres lokalisering till "midvinternatten" (fornnordiska: miðsvetrar nótt) har tidvis lett till uppfattningen att julen skulle ha firats på vintersolståndet, och att den skulle ha varit en solfest. Detta fick bland annat spridning genom Olof von Dalin på 1700-talet och fick senare stöd av Erik Brate. Associationen mellan ordet midvinter och vintersolståndet uppstod dock inte förrän under tidigmodern tid. På Snorres tid avsåg midvinter 13-14 januari, eftersom det var mitt på det germanska vinterhalvåret (14 oktober till 13 april). Etymologin för ordet hökunótt har också diskuterats, även om tolkningen "höknatt" dominerar. Britt-Marie Näsström har tolkat det som haknatten, natten då vintern vänder.
 Arkeologen och religionshistorikern Andreas Nordberg har föreslagit att julens datum kan ha varierat från år till år. Detta berodde på att den förkyrkliga kalendern var lunisolär, vilket innebär att den kombinerade solåret med månfaserna som delade in året i månader. Eftersom solens och månens rörelser inte går jämnt ut fungerade en period kring julen som en särskild mellanperiod. Enligt Nordberg firades julen troligtvis vid fullmånen under den första nya månfasen efter vintersolståndet.
 Begreppen "midvinterblot" och "julblot" förekommer inte i sagalitteraturen. Jan-Öjvind Swahn skriver att "det hedniska 'midvinterblotet' – en term som ofta, men oriktigt, nyttjas som synonym till 'jul'" antagligen låg "senare i kalendern än vår jul (kanske vid 'Knut').".
 Bevarande av förkristna traditioner
 Vissa forskare menar att sannolikt har mycket få förkristna traditioner bevarats fram till idag. Andra beskriver att det inte blev så stora förändringar omedelbart i samband med att folket kristnades, endast justeringar och tillägg av antalet fester. Kristna och hedniska traditioner blandades när julfirandet kristianiserades (behölls men kläddes i kristet budskap), men offer upphörde. Kyrkliga förbud och rensning mot julfesternas överdrifter skrevs på slutet av 1600-talet. Redan på Gustav Vasas tid hade den svenska staten försökt minska på festerna.
 Se även
 Julbord
 Julmat
 Julöl
 Blot (nutid)
 Offer (religion)
 Månad#Isländska/fornnordiska_kalendern
 Sumbel
 Referenser
 Jul
 Fornnordisk religion


type: legislation

text:
 26.6.2019
 RO
 Jurnalul Oficial al Uniunii Europene
 L 171/110
 REGULAMENTUL DE PUNERE ÎN APLICARE (UE) 2019/1085 AL COMISIEI
 din 25 iunie 2019
 privind reînnoirea aprobării substanței active 1-metilciclopropenă, în conformitate cu Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 al Parlamentului European și al Consiliului privind introducerea pe piață a produselor fitosanitare, modificarea anexei la Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 al Comisiei și modificarea anexei la Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2015/408 al Comisiei
 (Text cu relevanță pentru SEE)
 COMISIA EUROPEANĂ,
 având în vedere Tratatul privind funcționarea Uniunii Europene,
 având în vedere Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 al Parlamentului European și al Consiliului din 21 octombrie 2009 privind introducerea pe piață a produselor fitosanitare și de abrogare a Directivelor 79/117/CEE și 91/414/CEE ale Consiliului (1), în special articolul 20 alineatul (1) coroborat cu articolul 78 alineatul (2),
 întrucât:
 (1)
 În baza Directivei 2006/19/CE a Comisiei (2), substanța 1-metilciclopropenă a fost inclusă ca substanță activă în anexa I la Directiva 91/414/CEE a Consiliului (3).
 (2)
 Substanțele active incluse în anexa I la Directiva 91/414/CEE sunt considerate aprobate în temeiul Regulamentului (CE) nr. 1107/2009 și sunt incluse în partea A a anexei la Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 al Comisiei (4).
 (3)
 Aprobarea substanței active 1-metilciclopropenă, astfel cum este menționată în partea A a anexei la Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011, expiră la 31 octombrie 2019.
 (4)
 Pentru reînnoirea aprobării substanței 1-metilciclopropenă a fost depusă o cerere în conformitate cu articolul 1 din Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 844/2012 al Comisiei (5) în termenul prevăzut la articolul respectiv.
 (5)
 Solicitantul a depus dosarele suplimentare necesare în conformitate cu articolul 6 din Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 844/2012. Statul membru raportor a constatat că cererea era completă.
 (6)
 Statul membru raportor, în colaborare cu statul membru coraportor, a pregătit un raport de evaluare a reînnoirii aprobării, pe care l-a transmis, la data de 28 aprilie 2017, Autorității Europene pentru Siguranța Alimentară („autoritatea”) și Comisiei.
 (7)
 Autoritatea a transmis solicitantului și statelor membre raportul de evaluare a reînnoirii aprobării în vederea formulării de observații și a transmis Comisiei observațiile primite. Autoritatea a pus dosarul rezumativ suplimentar și la dispoziția publicului.
 (8)
 La 28 mai 2018, autoritatea a comunicat Comisiei concluzia sa (6) cu privire la posibilitatea ca substanța 1-metilciclopropenă să îndeplinească criteriile de aprobare prevăzute la articolul 4 din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009. La 12 și 13 decembrie 2018, Comisia a prezentat proiectul de raport de reînnoire a aprobării substanței 1-metilciclopropenă Comitetului permanent pentru plante, animale, produse alimentare și hrană pentru animale.
 (9)
 În ceea ce privește noile criterii pentru identificarea proprietăților care perturbă sistemul endocrin introduse prin Regulamentul (UE) 2018/605 al Comisiei (7), concluzia autorității indică faptul că este foarte puțin probabil ca substanța 1-metilciclopropenă să fie un perturbator endocrin prin modalități estrogenice, androgenice, tiroidogenice și steroidogenice. Pe baza datelor disponibile și a cunoștințelor actuale (8), autoritatea concluzionează că este puțin probabil ca 1-metilciclopropena să aibă proprietăți de perturbare a sistemului endocrin. Prin urmare, Comisia este de părere că substanța 1-metilciclopropenă nu trebuie să fie considerată ca având proprietăți care perturbă sistemul endocrin.
 (10)
 Cu privire la una sau la mai multe utilizări reprezentative ale cel puțin unui produs de protecție a plantelor care conține 1-metilciclopropenă s-a stabilit că criteriile de aprobare prevăzute la articolul 4 din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 sunt îndeplinite.
 (11)
 Cu toate acestea, în conformitate cu articolul 14 alineatul (1) din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 coroborat cu articolul 6 din același regulament și având în vedere cunoștințele științifice și tehnice actuale, este necesară includerea anumitor condiții și restricții. În particular, este adecvat să se mențină restricția utilizării ca regulator al creșterii plantelor pentru depozitare postrecoltare doar în antrepozitele care pot fi etanșeizate.
 (12)
 Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2015/408 al Comisiei (9) a menționat 1-metilciclopropena ca substanță susceptibilă de înlocuire pe baza faptului că doza sa zilnică acceptabilă (DZA) este semnificativ mai mică decât cea a majorității substanțelor active aprobate din grupul ei respectiv de substanțe sau de categorii de utilizare.
 (13)
 Pe baza noilor date toxicologice puse la dispoziție în dosarul aferent procesului de reînnoire a aprobării, autoritatea a concluzionat că se impune o creștere semnificativă a dozei zilnice acceptabile. În consecință, Comisia consideră că 1-metilciclopropena nu îndeplinește criteriile enumerate la punctul 4 din anexa II la Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 și, prin urmare, 1-metilciclopropena nu mai îndeplinește criteriile pentru a fi considerată susceptibilă de înlocuire în baza articolului 24 din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009. Prin urmare, 1-metilciclopropena ar trebui să fie eliminată din anexa la Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2015/408.
 (14)
 În consecință, este adecvat să se reînnoiască aprobarea substanței 1-metilciclopropenă.
 (15)
 În conformitate cu articolul 20 alineatul (3) coroborat cu articolul 13 alineatul (4) din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009, anexa la Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 ar trebui modificată în consecință.
 (16)
 Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2018/1262 al Comisiei (10) a amânat data de expirare a aprobării substanței 1-metilciclopropenă până la 31 octombrie 2019 pentru a se permite ca procesul de reînnoire a aprobării să fie finalizat înainte de expirarea aprobării substanței respective. Având în vedere faptul că decizia cu privire la reînnoirea aprobării a fost luată înainte de respectivul termen de expirare amânat, prezentul regulament ar trebui să se aplice de la 1 august 2019.
 (17)
 Măsurile prevăzute în prezentul regulament sunt conforme cu avizul Comitetului permanent pentru plante, animale, produse alimentare și hrană pentru animale,
 ADOPTĂ PREZENTUL REGULAMENT:
 Articolul 1
 Reînnoirea aprobării substanței active
 Aprobarea substanței active 1-metilciclopropenă, cu specificațiile din anexa I, se reînnoiește sub rezerva îndeplinirii condițiilor prevăzute în anexa respectivă.
 Articolul 2
 Modificări ale Regulamentului de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011
 Anexa la Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 se modifică în conformitate cu anexa II la prezentul regulament.
 Articolul 3
 Modificare a Regulamentului de punere în aplicare (UE) nr. 2015/408
 Rubrica referitoare la 1-metilciclopropenă se elimină din anexa la Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2015/408.
 Articolul 4
 Intrarea în vigoare și data aplicării
 Prezentul regulament intră în vigoare în a douăzecea zi de la data publicării în Jurnalul Oficial al Uniunii Europene.
 Regulamentul se aplică de la 1 august 2019.
 Prezentul regulament este obligatoriu în toate elementele sale și se aplică direct în toate statele membre.
 Adoptat la Bruxelles, 25 iunie 2019.
 Pentru Comisie
 Președintele
 Jean-Claude JUNCKER
 (1) JO L 309, 24.11.2009, p. 1.
 (2) Directiva 2006/19/CE a Comisiei din 14 februarie 2006 de modificare a Directivei 91/414/CEE a Consiliului în vederea înscrierii substanței active 1-metilciclopropenă (JO L 44, 15.2.2006, p. 15).
 (3) Directiva 91/414/CEE a Consiliului din 15 iulie 1991 privind introducerea pe piață a produselor de uz fitosanitar (JO L 230, 19.8.1991, p. 1).
 (4) Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 al Comisiei din 25 mai 2011 de punere în aplicare a Regulamentului (CE) nr. 1107/2009 al Parlamentului European și al Consiliului în ceea ce privește lista substanțelor active aprobate (JO L 153, 11.6.2011, p. 1).
 (5) Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 844/2012 al Comisiei din 18 septembrie 2012 de stabilire a dispozițiilor necesare pentru punerea în aplicare a procedurii de reînnoire pentru substanțele active, prevăzută în Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 al Parlamentului European și al Consiliului privind introducerea pe piață a produselor fitosanitare (JO L 252, 19.9.2012, p. 26).
 (6) EFSA Journal 2018;16(7):5308. Document disponibil online: www.efsa.europa.eu EFSA (Autoritatea Europeană pentru Siguranța Alimentară), 2018. Conclusion on the peer review of the pesticide risk assessment of the active substance 1-methylcyclopropene („Concluzia evaluării inter pares a riscului utilizării ca pesticid a substanței active 1-metilciclopropenă”).
 (7) Regulamentul (UE) 2018/605 al Comisiei din 19 aprilie 2018 de modificare a anexei II la Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 prin stabilirea unor criterii științifice pentru determinarea proprietăților care perturbă sistemul endocrin (JO L 101, 20.4.2018, p. 33).
 (8) Cadrul conceptual al OCDE, astfel cum a fost analizat în Avizul științific EFSA privind evaluarea pericolelor prezentate de perturbatorii endocrini, Comitetul științific al EFSA, 2013.
 (9) Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2015/408 al Comisiei din 11 martie 2015 privind punerea în aplicare a articolului 80 alineatul (7) din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009 al Parlamentului European și al Consiliului privind introducerea pe piață a produselor fitosanitare și privind stabilirea unei liste a substanțelor susceptibile de înlocuire (JO L 67, 12.3.2015, p. 18).
 (10) Regulamentul de punere în aplicare (UE) 2018/1262 al Comisiei din 20 septembrie 2018 de modificare a Regulamentului de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 în ceea ce privește prelungirea perioadelor de aprobare a substanțelor active 1-metilciclopropenă, beta-ciflutrin, clorotalonil, clorotoluron, clomazon, cipermetrin, daminozid, deltametrin, dimetenamid-p, diuron, fludioxonil, flufenacet, flurtamon, fostiazat, indoxacarb, MCPA, MCPB, prosulfocarb, tiofanat-metil și tribenuron (JO L 238, 21.9.2018, p. 62).
 ANEXA I
 Denumire comună, numere de identificare
 Denumire IUPAC
 Puritate (1)
 Data aprobării
 Expirarea aprobării
 Dispoziții specifice
 1-metilciclopropenă
 Nr. CAS 3100-04-7
 Nr. CIPAC 767
 1-metilciclopropenă
 ≥ 980 g/kg (concentrat tehnic)
 Următoarele impurități prezintă risc toxicologic și nu trebuie să depășească următoarele niveluri în materialul tehnic (concentrat tehnic):
 —
 1-cloro-2-metilpropenă: maximum 0,2 g/kg;
 —
 3-cloro-2-metilpropenă: maximum 0,2 g/kg.
 Pentru 1-metilciclopropenă generată in situ, heptan și metilciclohexan sunt impurități relevante din punct de vedere toxicologic. Aceste impurități trebuie să rămână sub 10 %.
 1 august 2019
 31 iulie 2034
 Se pot autoriza numai utilizările ca regulator de creștere a plantelor, pentru produsele depozitate după recoltare într-un antrepozit cu închidere ermetică.
 În vederea punerii în aplicare a principiilor uniforme prevăzute la articolul 29 alineatul (6) din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009, se ține seama de concluziile raportului privind reînnoirea aprobării substanței 1-metilciclopropenă, în special de apendicele I și II la acesta.
 (1) Detalii suplimentare privind identitatea și specificațiile substanței active sunt puse la dispoziție în raportul privind reînnoirea.
 ANEXA II
 Anexa la Regulamentul de punere în aplicare (UE) nr. 540/2011 se modifică după cum urmează:
 1.
 în partea A, rubrica 117 referitoare la 1-metilciclopropenă se elimină;
 2.
 în partea B, se adaugă următoarea rubrică:
 Nr.
 Denumire comună, numere de identificare
 Denumire IUPAC
 Puritate (1)
 Data aprobării
 Expirarea aprobării
 Dispoziții specifice
 „136
 1-metilciclopropenă
 Nr. CAS 3100-04-7
 Nr. CIPAC 767
 1-metilciclopropenă
 ≥ 980 g/kg (concentrat tehnic)
 Următoarele impurități prezintă risc toxicologic și nu trebuie să depășească următoarele niveluri în materialul tehnic (concentrat tehnic):
 —
 1-cloro-2-metilpropenă: maximum 0,2 g/kg;
 —
 3-cloro-2-metilpropenă: maximum 0,2 g/kg.
 Pentru 1-metilciclopropenă generată in situ, heptan și metilciclohexan sunt impurități relevante din punct de vedere toxicologic. Aceste impurități trebuie să rămână sub 10 %.
 1 august 2019
 31 iulie 2034
 Se pot autoriza numai utilizările ca regulator de creștere a plantelor, pentru produsele depozitate după recoltare într-un antrepozit cu închidere ermetică.
 În vederea punerii în aplicare a principiilor uniforme prevăzute la articolul 29 alineatul (6) din Regulamentul (CE) nr. 1107/2009, se ține seama de concluziile raportului privind reînnoirea aprobării substanței 1-metilciclopropenă, în special de apendicele I și II la acesta.”
 (1) Detalii suplimentare privind identitatea și specificațiile substanței active sunt puse la dispoziție în raportul privind reînnoirea.