type: other

text:
2012_01_06 by maltarightnow dotcom - issuu
 Numru 13,015
 Il-:img[a, 6 ta’ Jannar, 2012
 BIT-TRA??I FIX-XENA TAD-DELITT F’JUM L-EWWEL TAS-SENA
 Il-Pulizija tista’ tasal g[all-kostruzzjoni tad-delitt minn Robert Cremona It-tra//i li nstabu fuq ix-xena taddelitt u li huma [afna, kif ukoll blevidenza li g[andha l-Pulizija li qed tkun analizzata u studjata, il-Pulizija tista’ tasal g[al kostruzzjoni s[i[a taddelitt doppju li se[[ f’jum l-Ewwel tas-Sena. Dan iddikjarah ma’ IN-NAZZJON lespert forensiku Anthony Abela
 - L-espert forensiku Anthony Abela Medici Medici. IN-NAZZJON hu infurmat ukoll li linterrogazzjoni li saret mill-Pulizija lil Claire Zammit Xuereb, kienet kru/jali g[ax hi l-uniku xhud li taf x’se[[ dakinhar tad-delitt, u li hi mart Duncan Zammit li kien vittma ta’ aggressjoni fir-residenza tieg[u meta kien mal-familja u kien attakkat minn
 Nicholas Gera, li fi ;lieda t-tnejn spi//aw maqtula fi tra;edja li [alliet lill-poplu xxukkjat. Abela Medi/i fisser b’rabta malallegazzjoni li saret ilbiera[ fil-;urnal tal-General Workers’ Union, lorizzont, li l-uffi/jali tal-Pulizija li e]aminaw ix-xena tad-delitt huma g[al pa;na 4
 Lesti li na[fru
 - An;lu Xuereb
 ■ Appella biex kul[add i[alli f’idejn il-Pulizija biex ikomplu bl-investigazzjonijiet waqt li jsejja[ b[ala falz u ivvintat rapport spekulattiv dwar ix-xena tad-delitt minn Matthew Bonett
 Jiem biss wara t-tra;edja tad-delitt f’Jum l-Ewwel tasSena, An;lu Xuereb fisser is-sens ta’ ma[fra tal-familja tieg[u, bintu u l-familja tar-ra;el ta’ bintu, li lesti li ja[fru hekk kif /a[ad bil-qawwa kollha allegazzjoni li saret filkonfront tal-familja tieg[u li staqsiet jekk ix-xena tad-delitt kinitx imbag[bsa. L-allegazzjoni tal-gazzetta tal-General Workers’ Union, lorizzont, [olqot reazzjoni qawwija mill-familja Xuereb. Lallegazzjoni kienet mi/[uda kategorikament f’kumment li ta lil IN-NAZZJON kif ukoll fi stqarrija li [are; ilbiera[ stess An;lu Xuereb, missier Claire Zammit Xuereb. Ilbiera[ filg[odu, IN-NAZZJON tkellem ma’ missier Claire Zammit Xuereb, An;lu Xuereb, li spjega fid-dettall x’;ara dakinhar. Ikkjarifika wkoll li d-Dipartiment talEmer;enza fl-Isptar ;ie msejja[ minn bintu stess u mhux minnu, u li hu wasal fir-residenza ta’ bintu meta diversi
 Is-sajjieda jixtru d-diesel bla VAT Is sajjieda se jkunu -
 e]entati mill-[las tal-VAT meta jixtru d-diesel g[al skopijiet ta’ sajd. Is-sajjieda se jgawdu minn din l-e]enzjoni wara ftehim li kien iffirmat bejn ilMinisteru g[ar-Ri]orsi u Affarijiet Rurali u l-G[aqda Koperattiva tas-Sajd. Ilftehim jid[ol fis-se[[ wara li l-koperattiva l-o[ra, ji;ifieri l-Koperattiva Nazzjonali tasSajd, tiffirma dan il-ftehim. B’dan il-ftehim ;did, issajjieda Maltin se jkunu jistg[u jkomplu jibbenefikaw minn e]enzjoni mit-Taxxa tas-Sisa kif ukoll mill-e]enzjoni mit-Taxxa fuq il-Valur Mi]jud fuq ilfuel utilizzat mill-bastimenti tas-sajd. Il-ftehim ;did li kien iffirmat, li jkopri s-sentejn li ;ejjin, g[andu j[alli impatt po]ittiv billi j]id il-cashflow tas-sajjieda, u billi jnaqqas ttoqol tal-pro/essi amministrattivi marbuta mal-iskema ta’ refu]joni talVAT. g[al pa;na 5
 Lejn salarji aktar baxxi fil-Gre/ja An;lu Xuereb qal li jinsab determinat li jirrispondi fil-Qorti u jikseb ;ustizzja g[all-allegazzjonijiet li qed isiru fil-konfront tal-familja tieg[u (Ritratt> Michael Elul)
 Ti]died il-pressjoni fuq il-unions tal-Gre/ja biex ja//ettaw qtug[ addizzjonali fis-salarji tal-[addiema u fost kummenti tal-Prim Ministru Lucas Papademos li qed jindikaw aktar awsterità g[all-poplu. Ara pa;na 14
 IN-NAZZJON Il-:img[a, 6 ta’ Jannar, 2012
 L-interess tal-Gvern Il-Kurja se tqieg[ed hu f’Kunsill Lokali pannelli fotovoltaj/i f’Tas-Sliema li jiffunzjona fuq 60 binja g[ar-residenti
 Il-Kurja Ar/iveskovili ressqet applikazzjoni quddiem l-Awtorità ta’ Malta dwar l-Ambjent u lIppjanar (MEPA) biex fuq is-soqfa ta’ w[ud millpostijiet tal-Knisja jkunu installati pannelli fotovoltaj/i. Il-Kurja qed twettaq dan il-pro;ett b’fondi mill-Unjoni Ewropea. L-iskop ta’ dan il-pro;ett hu li jkun i;;enerat lelettriku mix-xemx u b’hekk il-Knisja tkun qed tag[ti s-sehem tag[ha biex ikun im[ares l-ambjent billi tu]a sorsi alternattivi g[all;enerazzjoni tal-elettriku. Fuq inizjattiva talKulle;; tal-Kappillani, in[atar bord ta’ esperti li analizza s-soqfa ta’ madwar 300 post differenti li g[andha l-Knisja. L-istudju sar biex ikun mag[ruf jekk fuq dawn is-soqfa jistg[ux ikunu installati pannelli fotovoltaj/i.
 Minn madwar 300 binja, fosthom /entri pastorali, djar tal-parro//i u /entri tad-duttrina, intg[a]lu madwar 60 post li jistg[u jintu]aw g[al kollox. Hemm binjiet o[rajn li je[ti;ilhom li jsir i]jed studju fuqhom min[abba ddellijiet u fatturi o[rajn. Il-Kurja g[adha kif ippre]entat lill-MEPA ddettalji ta’ dawn is-60 post, u issa l-Kurja qed tistenna l-permess tal-MEPA biex tkompli bil-pro;ett [alli jitwa[[lu l-pannelli li ji;;eneraw l-ener;ija mixxemx. Wara li l-MEPA tag[ti lpermess g[all-pro;etti, ilKurja Ar/iveskovili trid tanalizza l-ispi]a biex tid[ol g[al dan l-investiment. Dan il-pro;ett juri li lKurja qed tid[ol g[al impenn li, minbarra t[ares lill-ambjent, tnaqqas ukoll l-ispi]a li g[andha g[all;enerazzjoni tal-elettriku.
 IT-TEMP ;eneralment imsa[[ab u kiesa[ b’[albiet tax-xita i]olati IR-RI{ ftit qawwi [afna mill-Punent g[allMajjistral li jsir forza ta’ riefnu qawwi kultant u jdur mill-Majjistral BA{AR qawwi [afna IMBATT baxx mill-Majjistral li jsir baxx g[al moderat TEMPERATURA l-og[la 14 ̊C XITA f’dawn l-a[[ar 24 sieg[a 7.2mm Xita mill-1 ta’ Settembru 375.5 mm IX-XEMX titla’ fis-07.13 u tin]el fil-17.02
 Fl-eventwalità li l-Gvern jag[ti parir lill-President biex il-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema ji;i xolt, dan il-parir ikun imnebba[ mill-interessi tal-komunità f’Tas-Sliema u mhux minn xi interess parti;jan kif qed ji;i allegat mill-Oppo]izzjoni. Il-Gvern, fi stqarrija, sostna li l-argument talkelliem tal-Oppo]izzjoni g[all-Kunsilli Lokali dwar il-po]izzjoni li qed jie[u lGvern fil-konfront talKunsill Lokali Tas-Sliema ma jre;;ix. Dan g[ax filpassat, il-Gvern ta parir biex ikunu xolti kunsilli lokali o[rajn min[abba diversi ra;unijiet. Dawn il-kunsilli lokali jinkludu Ra[al :did, Ta’ Sannat u l-Imtarfa li ]gur ma jistax jing[ad li kienu xolti biex jing[ata vanta;; politiku lil xi partit jew ie[or. Barra minn hekk, fix-xhur li g[addew, il-Partit Laburista u l-mezzi taxxandir tieg[u kemm-il darba g[amlu stejjer dwar innuqqasijiet li kien hemm filKunsill Lokali f’Tas-Sliema. Fid-29 ta’ Lulju 2010, ilportal elettroniku tal-Partit Laburista ppubblika storja dwar ‘Bickering Sliema councillors to meet today’. Fis-17 ta’ Awwissu 2010, l-istess portal tal-a[barijiet tal-Oppo]izzjoni rrapporta li ‘Residents (are) not amused by Sliema Local Council’. F’dawn ir-rapporti, il-portal
 tal-a[barijiet talOppo]izzjoni jikkwota persuni u g[aqdiet li jispjegaw kif is-sitwazzjoni fil-Kunsill Lokali TasSliema kienet qed twassal biex ma jitti[dux de/i]jonijiet meqjusa ur;enti u tant me[tie;a g[al-lokalità. Il-Gvern tenna li l-Avvi] Formali fil-konfront talKunsill Lokali ta’ TasSliema n[are; nhar l-Erbg[a wara rapport li tfassal midDirettur g[all-Gvern Lokali u li fih il-Gvern ing[ata l-parir biex ixolji l-Kunsill Lokali ta’ Tas-Sliema. Il-Gvern qed isegwi lpro/edura stabbilita b’Artiklu 22 (b) tal-Li;i tal-Kunsilli Lokali (Kap 363) u li permezz tag[ha av]a lillKunsill Lokali Tas-Sliema li jekk is-sitwazzjoni fi [danu ma ti;ix rimedjata fi ]mien g[axart ijiem, se jing[ata parir lill-President biex ilKunsill Lokali ji;i xolt. Il-Gvern fakkar li firrapport tad-Direttur g[allGvern Lokali jissemmew linvestigazzjonijiet li saru mill-Internal Audit and Investigations Directorate (IAID). Fuq talba tad-
 Direttur :enerali responsabbli mill-Gvern Lokali, l-IAID investiga diversi allegazzjonijiet li saru fuq il-Kunsill Lokali ta’ TasSliema. {afna minn dawn lirregolaritajiet kienu kkonfermati. B’rabta ma’ dawn lirregolarijiet, jissemmew eks Sindku, eks Segretarju E]ekuttiv, eks deputat Segretarju E]ekuttiv, u numru ta’ membri tal-Kunsill Lokali ta’ Tas-Sliema. L-eks Sindku u kunsillieri lokali tressqu wkoll il-Qorti akku]ati b’reati differenti. Id-Direttur g[all-Gvern Lokali jispjega wkoll dak li rri]ulta minn e]er/izzju ta’ monitora;; tal-laqg[at talKunsill Lokali ta’ TasSliema u li sar biex ikun evalwat l-andament taloperat tal-istess Kunsill. Dan l-e]er/izzju wera bi//ar li qed ikun hemm /irkustanzi fejn il-Kunsill Lokali mhux qed ikun jista’ jkompli bl-operat tieg[u min[abba tfixkil li beda wara l-pro/eduri legali li bdew fil-Qorti u min[abba nuqqas ta’ ftehim bejn ilkunsillieri.
 IL-:IMG{A L-og[la 14 ̊C L-inqas 12 ̊C
 IS-SIBT L-og[la 12 ̊C L-inqas 9 ̊C
 IL-{ADD L-og[la 15 ̊C L-inqas 8 ̊C
 IT-TNEJN L-og[la 14 ̊C L-inqas 10 ̊C
 IT-TLIETA L-og[la 13 ̊C L-inqas 8 ̊C
 TEMPERATURI FI BLIET BARRANIN It-temperatura u t-temp f’dawn l-ibliet kapitali (f’nofsinhar [in ta’ Malta) lbiera[ kienet> Malta 14 ̊ xemxi, Al;eri 20 ̊C ftit imsa[[ab, Amsterdam 18 ̊C ftit imsa[[ab, Ateni 15 ̊C xemxi, Li]bona 15 ̊C xemxi, Berlin 07 ̊C imsa[[ab, Brussell 09 ̊C ftit imsa[[ab, il-Kajr 17 ̊C ftit imsa[[ab, Dublin 08 ̊C imsa[[ab, Kopen[agen 05 ̊C xita, Frankfurt 05 ̊C xita, Milan 09 ̊C xemxi, Istanbul 10 ̊C xemxi, Londra 11 ̊C imsa[[ab, Madrid 09 ̊C xemxi, Moska 02 ̊C imsa[[ab, Pari;i 12 ̊C imsa[[ab, Bar/ellona 11 ̊C imsa[[ab, Ruma 14 ̊C ftit imsa[[ab, Tel Aviv 18 ̊C ftit imsa[[ab, Tripli 11 ̊ xita, Tune] 15 ̊C imsa[[ab, Vjenna 06 ̊C xita, Zurich 04 ̊C xita, Munich 05 ̊C xita, Stockholm -01 ̊C imsa[[ab, St. Petersburg 02 ̊C imsa[[ab.
 eta kien qed jitkellem fil-Parlament waqt it-tieni qari tal-Abbozz ta’ Li;i li jemenda l-Kostituzzjoni, il-kap tal-PN Eddie Fenech Adami qal li bis-sa[[a u lvolontà li kien wera fl-a[[ar snin, il-poplu kien se jkompli jissielet biex f’Malta jkun hawn id-demokrazija s[i[a. Hu qal li tkun reb[a kbira u importanti g[all-poplu li dak li kien ;ara fl-1981, meta jer;ax ji;ri. Is-seduta parlamentari kienet karatterizzata g[al darb’o[ra minn tg[ajjir, u insulti millmembri tal-pubbliku pre]enti fl-iStrangers Gallery. Dan minkejja li fil-bidu tas-seduta l-Ispeaker kien wissa li l-ordni tal-Kamra kellu jkun rispettat u ma kellhom isiru lebda kummenti min-na[a tal-pubbliku. Madankollu hekk kif tkellem id-Deputat Laburista Reno Calleja dan kollu waqaf u minflok dawk pre]enti bdew i/ap/pu. Issitwazzjoni ikkalmat meta fuq ordni talIspeaker il-marixxalli tal-Parlament blg[ajnuna ta’ xi suldati li kienu g[assa lPalazz ]gumbraw il-Kamra.
 Il-pro;ett f’Ta/-?awla li jinkludi t-tisbi[ tal-in[awi u bankini ;odda
 Il-Gvern jg[in lill-Kunsill tar-Rabat f’G[awdex iwettaq diversi pro;etti Il-Kunsill Lokali tar-Rabat, G[awdex, g[addej b’numru ta’ pro;etti importanti fosthom il-manutenzjoni filqasam tad-djar f’Ta/-?awla u t-titjib fl-a//essibbiltà talKunsill Lokali bil-ftu[ ta’ customer care fis-sular t’isfel tas-sede tal-Kunsill. Dettalji dwar dawn ilpro;etti u o[rajn ing[ataw waqt laqg[a li s-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Kunsilli Lokali, Chris Said, kellu mas-Sindku Samuel Azzopardi u malbqija tal-Kunsill Lokali. Fir-Rabat se jsiru tliet toroq bl-iskema tal-Public Private Partnership. Dawn huma Triq Wied Seqer, Triq Sag[tar, u parti minn Triq :anni Vassallo. Permezz ta’ din l-iskema, fil-g]ejjer Maltin di;à tlestew 277 triq li 33 minnhom jinsabu f’G[awdex. Is-Sindku tar-Rabat, Samuel Azzopardi, spjega li fis-sentejn li g[addew tkompla l-pro;ett ta’ Pjazza
 San :or; billi saru lpavimentar u l-pro;ett taddawl. Issa [ar;et l-offerta g[al funtana tal-bron]. Ilpro;ett kollu ;ie jiswa qrib in-nofs miljun ewro. Kienu restawrati wkoll erba’ ni/e/ stori/i b’investiment ta’ madwar €16,000 bl-g[ajnuna tal-Iskema tar-Restawr ta’ Postijiet Stori/i }g[ar. Fil-Qasam tad-Djar f’Ta/?awla qed isir pro;ett bilkollaborazzjoni tal-Awtorità tad-Djar li jikkonsisti fi programm ta’ manutenzjoni tal-partijiet komuni fil-binjiet residenzjali. Qed isir ukoll tisbi[ tal-in[awi madwar ilbinjiet bil-bini ta’ bankini ;odda. Sadanittant il-Kunsill Lokali tar-Rabat qed ja[dem fuq pro;ett ta’ uffi//ju talcustomer care. Dan se jkun jokkupa s-sular t’isfel talBanca Giuratale u ladarba jitlesta se jag[mel il-Kunsill Lokali u s-servizzi tieg[u aktar a//essibbli g[allmembri kollha tal-komunità.
 Log[ob fuq l-internet seta’ influwenza lill-aggressur
 uffi/jali tal-Pulizija kienu di;à hemm. Skont An;lu Xuereb, Nicholas Gera da[al fil-kamra tas-sodda biex joqtol lil Duncan Zammit b’]ew; skieken f’idu. Fil-kamra tassodda, bintu Claire ppruvat tirrea;ixxi b’xi daqqiet ta’ handbag. Mistoqsi dwar l-artiklu tal;urnal l-orizzont fil-[ar;a talbiera[, An;lu Xuereb qal li dan ir-rapport hu falz u ivvintat. Hu kompla billi qal li bintu ma kienet se tasal qatt biex tbag[bas il-verità. Hu qal li mhux veru li hu wasal filpost qabel il-pulizija, i]da li meta wasal, ra [afna pulizija li kienu di;à bdew blinvestigazzjoni. “Lanqas il-pjanta tarresidenza ppubblikata fuq il;urnal tal-GWU mhi korretta”, sa[aq An;lu Xuereb, li insista li Gera ma da[alx mix-xaft, i]da qabe] g[al fuq it-terrazzin u da[al minn xi bieb li kien miftu[. Mistoqsi jekk qattx l-orizzont g[amlet mistoqsijiet lillfamilja Xuereb biex tivverifika s-sorsi li kellha, hu wie;eb fin-negattiv. Fi stqarrija li [are; ilbiera[, An;lu Xuereb /a[ad li hu wasal fil-penthouse f’Falcon House, fi Triq il-Kbira f’TasSliema, qabel waslu l-pulizija. Hu qal li jinsab determinat li jirrispondi fil-Qorti u jikseb ;ustizzja g[all-[sara li qed jag[mlu dawn lallegazzjonijiet li qed isiru filkonfront tal-familja tieg[u. Fl-istqarrija, hu appella biex
 kul[add i[alli f’idejn ilpulizija biex ikomplu blinvestigazzjonijiet tag[hom. An;lu Xuereb qal li hu, flimkien ma’ martu u bintu lo[ra, t[allew jitilg[u filpenthouse, fl-istess kamra fejn kien hemm bintu Claire u ]-]ew;t itrabi tewmin. Sa dak il-[in, l-impressjoni li kellhom huma kienet li Duncan g[adu [aj, i]da meta mar biex i;ib xi ikel tat-trabi mill-k/ina, seta’ josserva li la Duncan u lanqas Nicholas ma kienu qed jie[du nifs, u kien dak il-[in li rrealizza li t-tnejn kienu mejta. Hu spjegalna kemm sabha diffi/li biex jispjega kemm lil bintu kif ukoll lill-;enituri ta’ Duncan, li binhom kien inqatel. An;lu Xuereb qal li bintu g[adha qed issofri minn xokk qawwi, tant li g[adha qed tg[ix mal-;enituri tag[ha, u biex jorqdu qed ikollhom isakkru kullimkien g[ax qed tib]a’. Hu qal li binthom tant qed tib]a’, li lanqas g[all-funeral ta’ ]ew;ha li se jsir g[ada s-Sibt filg[odu, ma trid t[alli lit-tfal mal-barranin. Filwaqt li ddeskriva lil Duncan b[ala eroj g[ax miet isalva lil familtu, An;lu Xuereb qal li assuma r-responsabbiltà ta’ missier ta]-]ew; neputijiet tieg[u. Hu tkellem dwar l-im[abba li kienet te]isti bejn bintu u Duncan, u ddeskrivieha b[ala kwa]i “m[abba perfetta”. Hu qal li tant kienu jin[abbu, li l-a[[ar lejl tas-sena g[a]lu li jqattg[uh flimkien ma]-]ew; pari ta’ ;enituri, flok [allew
 L-investigazzjoni forensi/i huma kru/jali biex iwasslu lill-Pulizija g[all-kostruzzjoni tad-delitt
 lit-trabi ma’ xi nannies u marru jiddevertu. Hu qal li Duncan kien jg[idilha kollox lil bintu. Mistoqsi dwar x’ja[seb li seta’ wassal biex se[[ dak li se[[, An;lu Xuereb indika li xi log[ob u videos fuq linternet, li skont hu, Nicholas Gera kien familjari mag[hom, setg[u wassluh biex a;ixxa mhux b’mod normali u g[amel dak li g[amel. Hu rrefera g[allog[ba ‘Assassin’s Creed’, li skont hu, fiha l-protagonisti jaqb]u minn fuq il-bjut u jid[lu joqtlu n-nies b’]ew;t iskieken. Hu qal li nies b[al dawn ma tantx ikollhom
 [bieb, kif kien Gera. Xuereb qal ukoll li hu talfehma li t-trobbija ta’ Gera, fil-Bosnija waqt gwerra, fejn familji s[a[ kienu ji;u mmassakrati, setg[et affettwatlu l-[sieb ukoll. Li g[adu mhux mag[ruf, u li jista’ jag[ti indikazzjoni sew lejn it-truf ta’ din il-kobba m[abbla, hi fejn kien u x’g[amel Nicholas Gera mill[in li telaq minn fuq il-post tax-xog[ol, g[all-[abta tat3am, sa x[in wasal f’[anut tax-xorb f’San :iljan, g[all[abta tal-4.30am. An;lu Xuereb tkellem ukoll dwar is-sens ta’ ma[fra li g[andha l-familja tieg[u g[al
 Nicholas Gera. Hu qal li Gera ma kienx jaf x’inhu jag[mel meta qatel lir-ra;el ta’ bintu, u g[alhekk, kemm bintu kif ukoll omm Duncan lesti li ja[fru lil min qatlilhom lil persuna tant g[a]i]a g[alihom. Filwaqt li sostna li l-familja tieg[u qatt m’g[amlet kuntatt malfamilja Gera, lanqas issa li se[[ il-ka], An;lu Xuereb offra l-kondoljanzi lill-familja Gera. An;lu Xuereb qal li hu mhux qed jeskludi li l-iskop tal-aggressjoni kienet ta’ serqa, filwaqt li kkummenta li ma xtaqx ikompli jinda[al flinvestigazzjoni tal-Pulizija.
 L-informazzjoni kru/jali dwar ix-xena tad-delitt f’idejn il-Pulizija minn pa;na 1
 m[arr;a tajjeb sabiex jindunaw jekk id-demm kienx impo;;i jew ;ie mtajjar fil-mument tad-daqqiet. Abela Medici tkellem dwar ixxog[ol forensiku li sar fil-ka] li fih tilfu [ajjithom Duncan Zammit u Nicholas Gera, fl-appartament talfamilja Zammit Xuereb, u dwar levidenza kollha li jkun hemm fuq xena ta’ delitt f’ka] b[al dan. Hu qal li hu
 fa/li li tiddetermina fejn spi//at il;lieda bis-skieken li se[[et flappartament fl-1 ta’ Jannar. Spjega wkoll li l-evidenza li qed tag[ti Claire Zammit Xuereb hi wa[da kru/jali immens f’dan il-ka] u g[amilha /ara li l-ewwel iridu ji;u a//ertati l-fatti mill-evidenza mi;bura. Fi kliem l-espert forensiku qal li f’dan il-ka] huma importanti l-marki tas-swaba’ li nstabu fuq is-skieken.
 Anthony Abela Medici jemmen li hu naturali li quddiem xena ta’ vjolenza, Claire Zammit Xuereb ippruvat tipprote;i lir-ra;el u lit-tfal tag[ha, b[alma tag[mel kull omm. “Na[seb li g[alhekk ippruvat tg[in lir-ra;el tag[ha b’xi mod jew ie[or, u g[alhekk il-Pulizija trid tistabbilixxi kemm ippruvat tag[mel dan u f’liema livell setg[et g[amlitu”. Fl-intervista ma’ IN-NAZZJON, l-
 espert forensiku qal li l-awtopsja wriet id-direzzjoni ta’ kull daqqa minn fejn ;iet, minn liema angolu, minn liema sikkina, liema kienu fatali, liema kienu brix, liema kienu daqqiet difensivi u x’intossikazzjoni seta’ kellhom. Anthony Abela Medici qal li s’issa lPulizija ]gur li g[andha f’idejha informazzjoni kru/jali tal-persuni involuti.
 Anzjan ta’ 64 sena jinstab mejjet f’;iebja Anzjan ta’ 64 sena ttella’ mejjet minn ;iebja qrib ilwied tal-Girgenti wara li nstab mill-Pulizija f’anqas minn 24 sieg[a wara li kien rappurtat nieqes. Nicholas Camilleri, misSi;;iewi, pensjonant u missier ta’ ]ewgt itfal, ;ie rappurtat nieqes mill-qraba, u l-Pulizija minnufih bdiet it-tfittxijiet l-aktar fl-in[awi Ta’ Lawreti, limiti tasSiggiewi fejn l-anzjan g[andu xi g[elieqi. IlPulizija, bil-g[ajnuna tadDipartiment tal-Protezzjoni Civili, bdew ine[[u l-ilma minn ;iebja matul il-lejl, waqt li anke saret tfittxija g[ar-ra;el fl-akwati talvi/in permezz ta’ klieb apposta. Il-Pulizija skoprew li Camilleri kien waqa’ fil;iebja lbiera[ waranofsinhar min[abba li raw xi [xejjex fil-wi// talilma, kif ukoll qoffa. Il-katavru ta’ Nicholas Camilleri ttella’ mill-;iebja mill-membri tadDipartiment tal-Protezzjoni ?ivili. Fil-post mar ukoll Fr Martin Micallef li amministra l-a[[ar Sagramenti u anke Mario Scerri, li hu tabib talforensika. Filwaqt li l-Pulizija g[adha qed tinvestiga, infet[et inkjesta millMagistrat Miriam Hayman. L-awtopsja fuq il-katavru se ssir illum.
 Substation fl-Armier Il-bini tas-substation flAmier se tassigura li sservizz tal-provvista talelettriku jkun aktar effi/jenti. Iz-zona kollha bejn ilbajja tal-Armier u t-Torri lAbjad tinkludi numru ta’ residenti, ristoranti u farmhouses. L-Enemalta hi obbligata li tipprovdi lelettriku lill-klijenti tag[ha b’vulta;; ta’ livell. Normalment it-tul talfeeder biex jipprovdi servizz a//ettabbli talelettriku jrid ikun 300 metru. L-unika feeder f’din iz-zona hu twil 1,500 metru.
 Is-sajjieda se Il-BOV immultat jibqg[u e]entati dwar ksur ta’ mis-Sisa regolamenti fuq il-fuel minn pa;na 1
 Il-ftehim ;did li kien iffirmat, li jkopri s-sentejn li ;ejjin, g[andu j[alli impatt po]ittiv billi j]id il-cashflow tas-sajjieda, u billi jnaqqas ttoqol tal-pro/essi amministrattivi marbuta maliskema ta’ refu]joni tal-VAT. Dan il-ftehim ikompli jibni fuq il-ftehim e]istenti, fejn is-sajjieda Maltin ilhom g[al dawn l-a[[ar g[axar snin jibbenefikaw minn e]enzjoni
 mit-Taxxa tas-Sisa fuq il-fuel u]at mill-bastimenti tag[hom g[all-attivitajiet tas-sajd. Il-ftehim intla[aq wara konsultazzjoni estensiva malMinisteru tal-Finanzi, Ekonomija u l-Investiment, partikularment b’konsultazzjoni kontinwa mad-Dipartiment tal-VAT, mad-Dipartment tad-Dwana kif ukoll mal-koperattivi tassajjieda.
 }ew; bouncers jin]ammu l-[abs }ew; bouncers ma ng[atawx il-libertà provi]orja mill-Qorti u ntbag[tu filFa/ilità Korrettiva ta’ Kordin wara li kienu mixlijin li fillejl ta’ bejn it-2 u t-3 ta’ Jannar ta’ din il-;img[a, sawtu lil Nicholas Portelli li spi//a bix-xedaq mifqug[. Huma kienu mixlijin ukoll li ferew [afif lil sie[bu Yianis Micallef. Kevin Mallia ta’ 37 sena minn Tas-Sliema, li fil-Qorti qal li x-xog[ol prin/ipali tieg[u huwa ta’ kok, u Aaron Vella ta’ 25 sena mill-Mosta li qal li ma ja[dimx, wie;bu mhux [atja quddiem ilMa;istrat Miriam Hayman li wettqu dawn ir-reati.
 Il-ka] allegatament se[[ flistabbiliment ‘Havana’, f’Paceville. Mallia kien mixli li [adem b[ala bouncer ming[ajr permess filwaqt li Vella, li g[andu li/enzja, kien mixli li u]a forza e//essiva u li sar re/idiv. L-Ispettur Luke Bonello oppona g[at-talba g[allibertà provi]orja fejn qal li lvittma kellu joqg[od g[al intervent serju, dik ta’ operazzjoni f’wi//u u fixxedaq kaw]a tal-aggressjoni e//essiva. L-Ispettur qal lill-Qorti li ]]ew; akku]ati g[andhom storja ta’ in/identi simili u mhumiex affidabbli.
 L-Awtorità g[as-Servizzi Finanzjarji ta’ Malta (MFSA) imponiet multa amministrattiva ta’ €175,174 lill-Bank of Valletta plc g[al ksur ta’ regolamenti relatati g[al kif ing[atat informazzjoni dwar, u kemm kienu addattati securities finanzjarji mibjug[a lillpubbliku ;enerali. Il-multa hi ri]ultat ta’ investigazzjoni twila li se[[et min[abba numru ta’ lmenti fuq kif /erti securities finanzjarji nbieg[u lillinvestituri, li inkludew perpetuals u preferred securities o[ra ma[ru;in minn Lehman Brothers, irRoyal Bank of Scotland, HBOS u o[rajn. L-investigazzjonijiet kienu ilhom sejrin mill-2009, meta numru ta’ investituri rregistraw ilmenti malManager tal-Ilmenti talKonsumatur tal-Awtorità, fejn dawn talbu investigazzjoni dwar kif dawn il-preferred securities ;ew offruti lilhom. Dawn lilmenti tqajmu l-aktar wara lfalliment tal-Lehman Brothers f’Settembru 2008. Madankollu, matul linvestigazzjonijiet, lAwtorità wessg[et l-iskop tal-ist[arri; li kienet qed tag[mel g[al preferred securities o[ra li kienu jag[mlu parti mill-portfolios ta’ investimenti ta’ numru ta’ dawk li g[amlu lment. Fuq dak li rri]ulta millist[arri;, l-Awtorità rrakkomandat lill-Bank biex
 jikkumpensa lill-investituri li sofrew danni. F’/erti ka]i, jidher li l-bank a//etta rrakkomandazzjoni talAwtorità u wasal g[al ftehim privat mal-investitur. F’numru ta’ ka]i o[ra, ilBank ma qabilx ma’ dak li sabet l-Awtorità u marrakkomandazzjonijiet tag[ha. Fil-kas ta’ lment minn konsumatur, l-Awtorità g[andha jedd biss li tag[mel rakkomandazzjonijiet. IlBank u l-konsumatur jistg[u jag[]lu li ma ja//ettawx irrakkomandazzjonijiet talAwtorità, u f’dan il-ka] wie[ed jista’ jippro/edi skont il-li;i. Dawk kollha li g[amlu lment g[andhom jir/ievu ittra ming[and lAwtorità dwar l-e]itu talinvestigazzjoni tal-ilment tag[hom. L-Awtorità [arget avvi] li jinstab fuq is-sit eletroniku tag[ha www.mfsa.com.mt kif mitlub mill-Att dwar lAwtorità g[as-Servizzi Finanzjarji ta' Malta firrigward tal-ksur ta’ regolamenti mill-Bank. Il-Bank of Valletta g[andu d-dritt jappella minn din idde/i]joni sas-26 ta’ Jannar 2012. Sadattant, l-Awtorità se tkompli tinvestiga lmenti pendenti kif ukoll dawk ;odda kontra l-Bank firrigward ta’ dawn il-preferred securities fuq il-linji li lAwtorità u]at biex tiddetermina l-ka]i msemmija. Kull ka] ji;i trattat fuq il-merti tieg[u.
 L-AD tg[id li l-MEPA g[andha twaqqa’ l-boathouses fl-Armier
 It-tfal li [adu sehem f’din l-inizjattiva jir/ievu rikonoxximent g[as-sehem tag[hom biex l-anzjani jkollhom ftit tal-wens u l-kumpanija (Ritratt> Pierre Sammut, DOI)
 Jing[ataw il-premjijiet g[all-pro;ett ‘It-tfal jadottaw anzjan’ Il-pro;ett ‘It-tfal jadottaw anzjan’ la[aq il-qofol tieg[u hekk kif ing[ataw il-premjijiet lil dawk it-tfal li g[amlu kumpanija lill-anzjani matul dawn l-a[[ar xhur. Dan il-pro;ett inbeda millKunsill Lokali ta]-}ejtun fil25 ta’ Mejju li g[adda. Lg[an tieg[u hu li tfal minn erba’ snin sa 12-il sena ‘jadottaw’ anzjan u jqattg[u [in mieg[u biex jag[mlulu lkumpanija. L-anzjani li ;ew ‘adottati’ kienu kollha midDar tal-Anzjani ta]-}ejtun, waqt li t-tfal kienu mill-Iskola Primarja ta]-}ejtun.
 B’kollox ;ew premjati sebat itfal. L-ewwel premju [aditu Sharone Micallef ta’ 11-il sena li ‘adottat’ lill-anzjana Helen Tonna ta’ 73 sena. Fost parte/ipanti o[ra kien hemm Andre Mifsud ta’ 12-il sena li ‘adotta’ lill-ixje[ anzjan fid-Dar, Anthony Paul Bilocca li g[andu 99 sena. Ittfal esprimew il-fer[ u s-sodisfazzjon tag[hom li qasmu [inhom ma’ dawn l-anzjani. Min-na[a l-o[ra l-anzjani qalu li jie[du [afna gost li ttfal ji;u j]uruhom u li jqisuhom daqslikieku kienu nneputijiet tag[hom.
 Waqt il-premjazzjoni tkellem is-Segretarju Parlamentari g[all-Anzjani u l-Kura fil-Komunità, Mario Galea, li rringrazzja lillKunsill Lokali ta]-}ejtun, lilliskola primarja tal-lokal u lidDar tal-Anzjani ta’ din l-inizjattiva. Hu [e;;e; biex kunsilli o[ra jimxu fuq l-e]empju ta’ dan il-kunsill u b’hekk ting[ata aktar dinjità lill-anzjani fis-so/jetà Maltija. Pre]enti kien hemm ukoll is-Sindku ta]-}ejtun Joe Attard u diversi anzjani mill167 anzjan li tilqa’ din idDar.
 L-Alternattiva Demokratika fi stqarrija qalet li l-Awtorità Maltija g[all-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) g[andha twaqqa’ l-boathouses illegali flArmier u mhux tissanzjonahom. L-AD qalet li din il-prattika g[andha tkun konsistenti mal-i]vilupp illegali kollu u talbet li]-]ew; partiti politi/i biex jie[du azzjoni dwar is-su;;ett. Carmel Cacopardo, ilkelliem tal-AD dwar lI]vilupp Sostenibbli u lIntern, stqarr li l-applikazzjoni tal-Enemalta g[all-bini ta’ substation, biex taqdi z-zona talArmier, g[andha ti;i rifjutata u l-MEPA g[andha twaqqa’ lboathouses illegali. Skont Cacopardo, bissottomissjoni tal-applikazzjoni, l-Enemalta qed tag[mel stqarrija pubblika
 li hi tappo;;ja kejl differenti u qal li meta qed tinjora d-dritt tal-li;i, lEnemalta trid tog[;ob lil dawk li [adu art pubblika g[all-u]u personali tag[hom. Carmel Cacopardo sostna li l-Enemalta g[andha tkun ikkundannata bla ebda ri]erva talli ppre]entat din l-applikazzjoni. Il-kelliem tal-AD ]ied li l-MEPA g[andha tistabbilixxi, bla ebda dewmien, id-data meta g[andu jibda’ ttwaqqig[ tal-istrutturi illegali fl-Armier. Michael Briguglio, i/Chairperson tal-AD, qal li l-partit jaqbel malpo]izzjoni tal-NGOs ambjentali kontra dan li]vilupp. Hu temm li lPartit Nazzjonalista u lPartit Laburista g[andhom minnufih jiddikjaraw ilpo]izzjoni tag[hom dwar il-kwistjoni.
 Kompetizzjoni tal-arti g[at-tfal I/-?entru Zanka g[at-Tfal u ]-}g[a]ag[ fl-Ungerija qed jorganizza t-18-il Kompetizzjoni Internazzjonali tal-Arti g[at-Tfal li ilha ssir kull sentejn g[al dawn l-a[[ar 37 sena bl-iskop li permezz tal-arti tikkontribwixxi g[all-kuntentizza tat-tfal f’dinja ta’ pa/i kif ukoll biex tippromwovi l-i]vilupp tal-personalitajiet differenti tag[hom. It-temi din is-sena se jkunu l-ambjent, in-nies ta’ madwarhom, il-log[ob, lesperjenzi, it-tradizzjonijiet
 u d-drawwiet nazzjonali. Il-kompetizzjoni hi miftu[a g[al dawk kollha ta’ bejn l-erba’ u t-18-il sena minn madwar iddinja kollha. Kull parte/ipant ma jistax jissottometti aktar minn tliet pitturi li jistg[u jsiru b’diversi modi kif ukoll ritratti, videos u pre]entazzjonijiet b’CD. Aktar informazzjoni tinkiseb mill-Uffi//ju talKummissarju g[at-Tfal fuq 21485180 jew permezz ta’ email fuq suzanne.gili@gov.mt.
 Timbru li jfakkar l-40 sena mill-mewt ta’ Ninu Cremona Fl-okka]joni tal-40 anniversarju mill-mewt ta’ Ninu Cremona, MaltaPost p.l.c. tav]a li sar timbru tal-posta spe/jali – 40 sena mill-mewt ta’ Ninu Cremona 1972-2012. Dan intu]a nhar l-Erbg[a 4 ta’ Jannar 2012 fl-Uffi//ju
 tal-Posta fir-Rabat, G[awdex. Dan it-timbru spe/jali jista’ jkun ordnat bil-posta mill-Bureau Filateliku talMaltaPost fil-Marsa jew permezz tat-telefon 25961740 jew b’email philately@maltapost.com.
 Ri/erka Maltija b’soluzzjonijiet g[al tnaqqis fl-emissjonijiet tal-ajruplani Grupp ta’ ri/erkaturi u akkademi/i Maltin fi [dan l-Università ta’ Malta flimkien ma’ piloti millkumpanija Maltija QuAero Ltd, qed iwettqu pro;ett, li akkwista fondi mill-Kunsill Malti g[ax-Xjenza u tTeknolo;ija (MCST), li permezz tieg[u joffru soluzzjoni biex it-tlug[ u lin]ul ta’ ajruplani jkunu iktar effi/jenti mil-lat ta’ konsum ta’ fuel filwaqt li jitnaqqsu l-emissjonijiet []iena. B’ri/erka li g[adha g[addejja permezz talpro;ett CLEAN-FLIGHT [are; li bl-i]vilupp ta’ software partikulari, li jkun jista’ jit[addem mill-piloti nfushom permezz ta’ laptop fl-ajruplan inkella mill[addiema tat-torri talkontroll tal-ajru, jista’ jitnaqqas il-konsum tal-fuel f’dik in-nofsieg[a ta’ tlug[ jew in]ul ta’ ajruplan filwaqt li jitnaqqsu wkoll lemissjonijiet []iena. Hu stmat li kull sena bejn l2006 u l-2010 f’Malta telg[u jew ni]lu medja ta’ 28,000 ajruplan fl-Ajruport Internazzjonali ta’ Malta,
 bl-istatistika g[all-2010 turi li f’dik is-sena l-medja sa[ansitra nqab]et b’elf ajruplan. Il-pro;ett CLEANFLIGHT tnieda f’konferenza tal-a[barijiet fi/-/entru tal-MCST f’Bighi, indirizzata midDeputat Nazzjonalista Jeffrey Pullicino Orlando, Chairman tal-MCST, mill-
 Malta. Fl-istess [in hu spjega li biex ajruplan jitlaq minn ajruport i[alli 5.7 tunnellati ta’ emissjonijiet, filwaqt li flin]ul i[alli mal-1.2 tunnellati ta’ emissjonijiet. B’kollox hu kkalkulat li ttlug[ u l-in]ul ta’ ajruplani fl-ajruport lokali j[allu mal-100,000 tunnellata ta’ emissjonijiet kull sena fl-
 40%, jkunu ffrankati mal1,1 60 tunnellata ta ’ fuel fis-sena, mat-3,677 tunnellata ta’ emissjonijiet fis-sena u mal-$1.1 miljun. Jekk il-pro;ett imbag[ad ikun implimentat fil-livell ta’ 100%, jkunu ffrankati mal-2,900 tunnellata ta’ fuel, mad-9,193 tunnellata ta’ emisssjonijiet fl-arja u ma]-$2.76 miljun.
 Jekk il-pro;ett ikun implimentat fil-livell ta’ 100%, jkunu ffrankati mal-2,900 tunnellata ta’ fuel, mad-9,193 tunnellata ta’ emissjonijiet fl-arja u $2.76 miljun fis-sena In;inier Nicholas Sammut, Kap E]ekuttiv tal-MCST, u mill-In;inier Kenneth Chircop. L-In;inier Kenneth Chircop mill-Università ta’ Malta spjega li hu stmat li l-ajruplani tat-tip A320 iridu 1.8 tunnellata ta’ fuel biex jitilg[u u jin]lu f’ajruport filwaqt li ajruplani tat-tip B737 je[tie;u 0.4 tunnellata ta’ fuel. Hu spjega li dawn i]]ew; tipi ta’ ajruplani huma l-iktar komuni flAjruport Internazzjonali ta’
 atmosfera madwar ilg]ejjer Maltin. L-In;inier Kenneth Chircop qal li r-ri/erka, li tinvolvi wkoll [arsa lejn irrotot tal-ajruplani u l-mod ta’ kif it-traffiku talavjazzjoni jimxi fl-ajruport Malti, b[alissa tinsab g[addejja u hu stmat li hekk kif din titlesta, tkun tista’ ti;i implimentata b’mod kummer/jali l-aktar fi ]mien sentejn. Irri/erkaturi qed jistmaw li jekk il-pro;ett ikun implimentat fil-livell ta’
 Dan il-pro;ett qed jinvolvi allokazzjoni finanzjarja ta’ €151,093 li minnhom €138,948 qed ikunu ffinanzjati permezz tal-Programm Nazzjonali g[ar-Ri/erka u lInnovazzjoni tal-MCST. Jeffrey Pullicino Orlando sostna li dan il-pro;ett hu pro;ett ie[or fejn ilpo]izzjoni strate;ika, lekonomija u r-ri]orsi ta’ pajji]na kienu l-fatturi li instigaw l-innovazzjoni tieg[u. Hu sostna li meta jara inizjattiva b[al din,
 L-G{OTJA TA’ €300 LILL-ANZJANI
 L-ewwel pagament se jsir fil-bidu ta’ April minn Michael CARUANA
 L-g[otja ;dida ta’ €300 lill-anzjani li g[andhom 80 sena u aktar im[abbra filBa;it ta’ din is-sena se tit[allas fil-bidu ta’ April li ;ej u se tkun imqassma f ’erba’ pagamenti. Dan [abbru Frank Micallef, id-Direttur tad-Dipartiment tas-Sigurtà So/jali, filprogramm Bir-Rispett Kollu fuq radju RTK. Fid-diskors tal-Ba;it f’Novembru li g[adda, ilMinistru tal-Finanzi Tonio Fenech qal li “l-età ;;ib mag[ha sfidi kbar biex lanzjani jibqg[u jg[ixu [ajja indipendenti fid-djar tag[hom. Biex ng[inu lillanzjani jibqg[u jg[ixu fi djarhom b ’mod indipendenti, se nag[tu g[otja ;dida ta ’ €300 fis-sena lil kull anzjan u anzjana li g[alqu t-80 sena u li jg[ixu fi djarhom jew mal-
 familja tag[hom.” Fil-programm Bir-Rispett Kollu, Frank Micallef qal li b[alissa d-Dipartiment tieg[u qed jag[mel l-istudji u lverifiki me[tie;a. Hu qal li lg[otja l-;dida ta’ €300 euro fis-sena lill-anzjani li g[alqu 80 sena se jie[duha dawk lanzjani li jg[ixu fi djarhom jew ma’ qrabathom. Id-Direttur tad-Dipartiment tas-Sigurtà So/jali ssokta li dawk li g[andhom 80 sena u aktar u li jir/ievu xi forma ta ’ pensjoni se jie[du din l-g[otja awtomatikament. Dawk li ma jir/ievu l-ebda pensjoni millGvern – u allura dDipartiment tas-Sigurtà So/jali m’g[andux rekord tag[hom – iridu japplikaw g[al din l-g[otja ;dida. Hu qal li l-applikazzjonijiet g[ad iridu jo[or;u u g[al dan liskop se jsiru avvi]i apposta
 fuq il-mezzi kollha ta’ komunikazzjoni. Frank Micallef qal li xxog[ol preparatorju jinsab flaqwa tieg[u u jekk kollox imur sew l-ewwel pagament isir fil-bidu ta ’ April li ;ej. Id-Dipartiment tas-Sigurtà So/jali fil-fatt idde/ieda li lg[otja l-;dida ta’ €300 fissena li l-Gvern [abbar li se jag[ti lill-anzjani kollha li g[andhom 80 sena u aktar jaqsamha f’erba’ pagamenti. It-tliet pagamenti l-o[ra se jsiru f’Lulju, f’Ottubru u f’Jannar u jkunu b’lura. Il[las se jsir b’/ekk separat mill-pensjoni. Id-Direttur tad-Dipartiment tas-Sigurtà So/jali qal li din lg[otja se ting[ata wkoll lil dawk l-anzjani li jag[lqu 80 sena din is-sena. Dawn jie[duha pro rata u dawk li ma jir/ievu l-ebda pensjoni
 ming[and il-Gvern biss ikunu jridu japplikaw g[aliha. “Din l-inizjattiva ,” qal ilMinistru Fenech fid-diskors tal-Ba;it, “se tiswa lill-Gvern €3.5 miljun u minnha se jibbenefikaw kwa]i 12,000 anzjan u anzjana. B’hekk b’din l-g[otja u bi]-]ieda s[i[a g[all-g[oli tal-[ajja, kull anzjan fuq 80 sena se jkollu aktar minn €10 fil;img[a ]ieda.” Fi tmiem il-programm, Frank Micallef qal li lpensjonijiet kollha – issa li n[addmu ]-]idiet kollha m[abbra fil-Ba;it – se jibdew jit[allsu mis-Sibt li ;ej. Filfatt, is-Sibt 7 ta ’ Jannar se jit[allsu l-pensjonijiet talinvalidità, is-Sibt 14 ta’ Jannar se jit[allsu lpensjonijiet tal-irtirar u s-Sibt 21 ta ’ Jannar se jit[allsu lpensjonijiet tar-romol.
 fejn /ittadini Maltin kapa/i jlaqqg[u x-xjenza ma’ industrija daqshekk importanti, isa[[a[ dak li dejjem emmen, li /-/ittadin Malti hu kapa/i u li m’hemmx limiti g[allinnovazzjoni tal-poplu Malti. Hu sa[aq li hu dejjem emmen li llimitazzjonijiet ta’ Malta m’g[andhomx jitqisu b[ala xkiel i]da b[ala g[odda biex wie[ed jasal g[al soluzzjonijiet innovattivi g[al problemi li jkunu ffa//jati. Min-na[a tieg[u lIn;inier Nicholas Sammut spjega li CLEAN-FLIGHT hu wie[ed minn 40 pro;ett iffinanzjat mill-MCST li s’issa di;à nvesta iktar minn € 4.5 miljun f’ri/erka, l-iktar fl-oqsma tas-sa[[a u l-bioteknolo;ija, ilmanifattura, l-ICT, u lin;inerija. Hu spjega li sa tmiem dan ix-xahar jag[laq il-perjodu ta’ konsultazzjoni dwar listrate;ija ;dida li qed titfassal dwar ir-ri/erka u linnovazzjoni li l-MCST ilu ja[dem fuqha g[all-a[[ar sena.
 Sodisfazzjon g[all-attivitajiet ta’ Tmiem is-Sena mill-Kunsill tal-Belt
 Il-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta esprima ssodisfazzjon tieg[u dwar lattivitajiet ta’ Tmiem isSena fil-Belt li g[al darb’o[ra ;ibdu eluf ta’ nies lejn it-toroq u l-pjazez tal-kapitali. Grazzi g[all-effi/jenza tal-organizazzjoni tal-G7 u l-Public Cleansing Directorate it-toroq re;g[u lura g[an-normal ftit sig[at biss wara l-festi. Aktar minn 5,000 persuna u]aw is-servizz spe/jali tallejl tal-Arriva u u]aw 91 karozza tal-linja bejn nofsillejl u s-2am. IlKunsill tal-Belt qal li bissa[[a tal-effi/jenza talArriva, Transport Malta, lpulizija u l-Kunsill stess, kollox mexa kif suppost u lattività kienet su//ess. Il-Kunsill tal-Belt [abbar ukoll li di;à qed ja[dem g[all-attivitajiet ta’ tmiem din is-sena.
 8 Opinjoni Il-;img[a l-o[ra Mario de Marco, is-Segretarju Parlamentari g[at-Turi]mu, l-Ambjent u l-Kultura, [abbar /ifri li juru li g[al sena o[ra fit-turi]mu kellna sena rekord ta’ passi;;ieri li ]aru Malta, ta’ ljieli li qattg[u f’pajji]na u ta’ nfiq. Fl2011 ]aru Malta aktar minn 1,400,000 turist. Dawn qattg[u f’Malta 11,600,000 lejl u nefqu €1,240,000,000. L-2011 kienet ukoll sena rekord g[all-passi;;ieri li ]aru pajji]na abbord cruise liners. B’kollox ]aru Malta abbord cruise liners 557,000 passi;;ier li hu kkalkulat li ;;eneraw €33.4 miljun fl-ekonomija.
 Ri]ultati e//ellenti fit-turi]mu> frott strate;ija u pjani tajbin Is-su//ess li kellha l-industrija turistika f’pajji]na fla[[ar [ames snin ma ;iex mill-ajru. Hu frott strate;ija u pjan tajjeb li wasslu biex erbg[a mill-a[[ar [ames snin kienu snin rekord, biex fla[[ar tliet snin kellna l-a[jar ri]ultati fost il-pajji]i kompetituri tag[na fil-Mediterran. IlGvern Malti, l-Awtorità Maltija g[at-Turi]mu u listakeholders kollha f’dan issettur [admu flimkien biex pajji]na sar aktar a//essibbli, aktar mag[ruf fost il-pajji]i ewlenin li minnhom ji;u t-turisti u fost pajji]i o[rajn li bdejna nesploraw, u wkoll biex tejjibna prodott Malta. {ames snin ilu pajji]na nieda Politika u Pjan Nazzjonali g[at-Turi]mu g[as-snin 2007#11. Dan il-pjan t[abbar wara konsultazzjonijiet intensivi mal-istakeholders fis-settur turistiku. Strate;ija u pjan li ;ew segwiti tul il[ames snin biex setg[u jin]ammu a;;ornati ma’ dak kollu li kien qed ise[[ madwarna u fid-dinja. Il-Gvern ma be]ax jie[u de/i]jonijiet diffi/li wkoll f’dan il-qasam. De/i]jonijiet li mhux dejjem kienu popolari. ‘Low cost carriers’
 Kul[add g[adu jiftakar meta l-pajji] ;ie biex jintrodu/i llow cost carriers li llum i;ibu lejn pajji]na per/enta;; qawwi tat-turisti kollha li j]uruna. Fis-seduta talParlament tas-17 ta’ Marzu 2004 Alfred Sant stqarr: “Min qed i;ib /erti argumenti li g[andna nda[[lu kumpaniji low budget [alli jikkompetu u j;ibu t-turisti, qed jara biss sa mnie[ru, kif g[amlu diversi nies f’dawn l-a[[ar snin.” Min jaf min kien qed jara sa mnie[ru? Min jaf x’kien ji;ri li kieku ma bdewx ja[dmu lejn u minn pajji]na l-linji low cost? Dawn ;arrew g[exieren ta’ eluf ta’ passi;;ieri lejn pajji]na, il-parti l-kbira minnhom fuq rotot ;odda u llinja nazzjonali tal-ajru l-Air Malta – li kul[add irid u jawgura li tibqa’ tag[ti l-kontribut tag[ha g[all-i]vilupp ta’ pajji]na – xorta ]ammet issehem tag[ha. Jekk nie[du kemm rotot g[andu pajji]na llum u kemm kellu [ames snin ilu, insibu li filwaqt li fl-2006 kien hemm 45 rotta, illum hemm 74 – ]ieda ta’ 29 rotta ;dida. Ming[ajr dawn ir-rotot ;odda,
 minn Joe M. ZAHRA
 Wara li tlesta l-pro;ett tal-promenade ta’ San Pawl il-Ba[ar, issa qed issir [idma fuq ]ew; pro;etti o[ra> l-akkwarju fil-Qawra u l-pro;ett ta’ Pembroke
 la kien jikber it-turi]mu lejn Spanja fejn f’[ames snin kien hemm ]ieda ta’ 195 fil-mija; la lejn l-Italja, fejn i]-]ieda kienet ta’ 78 fil-mija; la lejn Franza fejn kellna ]ieda ta’ 39 fil-mija u anqas lejn il-pajji]i Skandinavi minn fejn f’[ames snin ]idna t-turi]mu b’20 filmija. Is-settur turistiku kiber ukoll g[ax il-Gvern investa [afna fuq l-MTA li min-na[a tag[ha kellha l-fondi biex i]]id il-promozzjoni, tkabbar l-a//essibbiltà u ttejjeb ilprodott. Is-sena d-die[la l-vot g[at-turi]mu se jil[aq €46 miljun – li jinkludu €28.5 miljun g[all-MTA; €3 miljun g[al inizjattivi marbuta malmarketing; €4.5 miljun g[allftu[ ta’ rotot ;odda; €1,250,000 g[al attivitajiet marbuta mat-turi]mu; €8,633,000 g[al pro;etti kapitali li €7,471,000 minnhom se jkunu Fondi Strutturali talUE; u €60,000 f’sussidji ta[t l-iskema g[al Titjib ta’ Lukandi. {ames snin ilu lfondi g[at-turi]mu kienu ta’ €21 miljun. Dan ifisser li f’[ames snin iktar minn irduppjaw. Rotot ;odda
 Il-promozzjoni g[al pajji]na mhix issir biss filpajji]i ewlenin li minnhom ji;u t-turisti lejn pajji]na i]da wkoll fil-bliet u fl-in[awi fejn qed jid[lu rotot ;odda. Dan hu importanti g[ax jekk illinji tal-ajru li qed i[addmu dawn ir-rotot ;odda ma jkol-
 homx load factor suffi/jenti, dawn ma jkomplux joperaw. Fil-fatt, fl-2011, il-pajji] irnexxielu li permezz tal-attivitajiet intensivi ta’ marketing, minkejja li kien hemm tnaqqis fis-seat capacity, xorta kien hemm ]idiet sostanzjali finnumru ta’ passi;;ieri li ;ew Malta. Pro;etti ;odda
 Bil-fondi allokati g[atturi]mu, qed jitjieb il-prodott turistiku. Wara li tlesta lpro;ett tal-promenade ta’ San Pawl il-Ba[ar, issa qed issir [idma fuq ]ew; pro;etti o[ra: l-akkwarju fil-Qawra u lpro;ett ta’ Pembroke. - Il-kuntratt g[all-akkwarju ;ie ffirmat u beda x-xog[ol fuqu. Dan il-pro;ett b’investiment ta’ €15.5-il miljun mistenni jitlesta din is-sena. Dan se jikkonsisti f’26 vaska talilma li jie[du fihom madwar 400 metru kubu tal-ilma u se jinbnew fuq firxa ta’ 3,200 metru kwadru. Fihom se jkun hemm varjetà ta’ [ut g[allwiri. Il-pro;ett se jinfirex fuq firxa ta’ 20,000 metru kwadru u minn barra l-akkwarju se jinkludi ;nien pubbliku u parke;; g[all-karozzi. - Il-pro;ett tal-;nien ta’ Pembroke qieg[ed jitwettaq u mistenni jitlesta f’Mejju li ;ej. Flimkien ma’ dan ilpro;ett mistennija titlesta wkoll il-walking#cycling trail li wkoll g[addej ix-xog[ol fuqha. Ir-restawr tat-Torri talMadliena mistenni jitlesta fixxhur li ;ejjin.
 Barra minn dawn i]-]ew; pro;etti hemm pro;etti o[rajn, li qed jitwettqu millMTA, u li wkoll jikkontribwixxu biex ikollna prodott a[jar. L-MTA ta[dem fuq ilmanutenzjoni u l-immani;;jar ta’ disa’ bajjiet madwar Malta. Matul l-2011 l-Awtorità Maltija tat-Turi]mu kompliet bil-[idma tag[ha biex tkompli ]]id it-turi]mu rurali lejn pajji]na. L-MTA kompliet ta[dem fuq il-pro;ett MALTAGOESRURAL li g[andu liskop li j]id g[arfien dwar ilprodott turistiku rurali ta’ Malta u G[awdex. Dan ilpro;ett jinvolvi investiment ta’ €1.6 miljun u hu kofinanzjat mill-Unjoni Ewropea ta[t il-Fond Agrikolu Ewropew g[all-I]vilupp Rurali: l-Ewropa tinvesti f’zoni rurali. L-MTA se tkompli tinvesti wkoll f’titjib tal-prodott turistiku Malti bilkreazzjoni ta’ numru ta’ mixjiet kif ukoll ta’ numru ta’ interventi infrastrutturali ]g[ar li g[andhom l-iskop li jkomplu jsebb[u l-wirt rurali ta’ pajji]na. Il-Gvern nieda wkoll Grant Scheme bl-iskop li operaturi turisti/i jtejbu l-prodott. Din l-iskema hi mifruxa fuq tliet sej[iet li jammontaw g[al €10 miljun li €6.3 miljun minnhom huma fondi Ewropej. Mill-ewwel sej[a bbenefikaw 25 pro;ett b’valur ta’ €3.9 miljun. Mit-tieni sej[a bbenefikaw 54 pro;ett b’investiment ta’ €3.9 miljun.
 It-tielet sej[a g[alqet u l-applikazzjonijiet qed ji;u evalwati. Dan g[al x’qed tag[mel lMTA. I]da hemm diversi pro;etti li qed jitwettqu millGvern li g[andhom impatt fuq is-settur turistiku. Pro;etti infrastrutturali b[at-toroq ;odda li qed jinbnew; pro;etti ta’ tisbi[ b[al Pjazza Sant’Anna u Qui Si Sana f’Tas-Sliema; Misra[ San :or; fil-Belt Valletta; irrestawr tas-swar tal-bliet fortifikati ta’ pajji]na; il-pavimentar mill-;did tat-toroq tal-Belt; ir-restawr ta’ tant bini storiku. Hemm imbag[ad pro;etti kapitali kbar b[al dak tad-da[la tal-Belt li g[andu jag[ti lillbelt kapitali ta’ pajji]na dehra friska u moderna. Ma’ dawn rridu n]idu l-investiment qawwi li jag[mel is-settur privat f’lukandi u ristoranti u pro;etti o[rajn relatati ma’ dan is-settur. Is-su//ess fl-industrija turistika hu r-ri]ultat ta’ strate;ija u pjan. Strate;ija u pjan li wasslu biex f’[ames snin, innumru ta’ turisti ]died b’287,000 jew b’aktar minn 25 fil-mija; biex in-numru ta’ ljieli li qattg[u f’Malta t-turisti ]died bi kwa]i miljun u biex linfiq mit-turisti kiber b’€244 miljun, g[al €1,242 miljun. Il-Pjan g[at-Turi]mu g[all[ames snin li ;ejjin, b[alissa qed ji;i ppreparat biex jitnieda din is-sena. Dan se jkompli fuq is-su//essi li nkisbu fla[[ar snin, ukoll jekk nafu li s-sitwazzjioni ekonomika dinjija hi wa[da prekarja u fejn lewwel li jkun affettwat hu ssettur turistiku. Jekk kul[add ikompli ji;bed [abel wie[ed, fl-istess direzzjoni, m’hemmx dubju li s-su//essi miksuba flindustrija turistika fl-a[[ar [ames snin ikomplu jinkisbu fis-snin li ;ejjin ukoll.
 Sensittività, rispett u fatti It-tra;edja li se[[et fl-ewwel sig[at tas-sena l;dida li [alliet ]ew; ]g[a]ag[ fl-aqwa ta’ [ajjithom mejta, ixxokkjat lis-so/jetà kollha. Tra;edja li [asdet lil kul[add hekk kif [ar;et l-a[bar. Tra;edja li se tibqa’ we;g[a kbira, fil-qalb tal-qraba tal-vittmi ta’ din it-tra;edja. We;g[a li ma jista’ jiddeskriviha [add [lief il-qraba. Mhux il-ka] li nippruvaw inpin;u a[na jew nippruvaw naslu g[all-istorja kif fil-fatt se[[et, jekk g[adha mhix stabbilita jew meta l-informazzjoni li wie[ed jista’ jkollu mhix konfermata mill-investigaturi jew mix-xhieda li kienu fil-post tat-tra;edja. Il-midja trid tkun ta’ e]empju g[as-so/jetà Kul[add sema’ [afna, u aktar minn ver]joni wa[da ta’ x’seta’ kien il-mottiv wara l-aggressjoni li twettqet u li wasslet g[all-mewt ta’ ]ew; ]g[a]ag[ fl-aqwa tag[hom – ;uvni ]ag[]ug[ u missier ]ag[]ug[ ta’ familja li kien f’daru flimkien ma’ martu u ma]-]ew; tewmin ta’ tliet xhur li l-familja kollha kienet g[adha tant fer[ana bihom. Quddiem dan ix-xenarju ta’ tra;edja li kul[add g[adu jitkellem dwarha, u li g[adha tiddomina la[barijiet tal-mezzi kollha ta’ komunikazzjoni f’pajji]na, is-sensittività ta’ din it-tra;edja titlob rispett kbir anke f’dak li ng[idu. Il-midja g[andha rwol importanti. Il-midja filwaqt li trid tinforma lill-pubbliku, g[aliex hu wkoll ka] ta’ interess g[aliex jolqot ukoll lis-so/jetà, trid
 tassigura li l-informazzjoni li tippubblika jew ixxandar tkun ikkonfermata. Mhux il-waqt g[al spekulazzjonijiet. Mhux il-waqt ta’ sensazzjonali]mu li [afna drabi xi midja f’pajji]na wkoll tazzarda tpo;;i qabel ir-rispett, il-prudenza u l-etika ;urnalistika. Il-midja, f’ka]i b[al dawn, g[andha pi] kbir fuq spallejha. {afna drabi dak li tippubblika jew li ji;i mxandar mill-midja, ikun ripetut. U mieg[u, sfortunatament, ikun hemm ukoll min ikompli j]id u jimma;ina affarijiet li ma ntqalux u li ma jirri]ultaw minn imkien. Hu proprju fir-rispett lejn il-qraba tal-vittmi u l-g[e]ie] tag[hom, u anke lejn is-so/jetà li lmidja g[andha tkun l-ewwel li tag[ti e]empju. Il-midja trid timxi b’etika u tinforma u to[ro; il-fatti f’waqthom u wara li jkunu kkonfermati. Quddiem din it-tra;edja, rajna sezzjonijiet talmidja li mxew b’modi differenti. Fi ]mien millaktar delikat ta’ investigazzjonijiet dwar tra;edji li jkunu g[adhom imdawra b’[afna mistoqsijiet g[aliex il-pro/ess tal-investigazzjoni jkun diffi/li, b[alma hu dan il-ka], irid jiddomina rrispett. Il-we;g[at f’xenarju b[al dan di;à jkunu kbar. Id-dulur tal-qraba tal-vittmi jkun tqil wisq. Hu minnu li dan hu ka] li s-so/jetà da[let fih b’aktar interess g[aliex hemm personalitajiet, qraba ta’ vittma, mag[rufa, u mhux biss rispettati mis-so/jetà.
 I]da dan m’g[andu jtellef lil [add milli j]omm irrispett. L-appell ta’ Fr Savio Vella fl-omelija waqt lewwel funeral li sar, hekk kif il-funeral l-ie[or se jsir g[ada s-Sibt, kien f’waqtu u ta’ min jixtarr sew. Appell g[as-silenzju flok spekulazzjoni bla kontroll. Fr Savio Vella kien /ar. Messa;; ukoll g[allmidja u g[as-so/jetà. L-ispekulazzjoni kienet bla kontroll. Kemm ta’ sezzjoni tal-midja kif ukoll ta’ xi w[ud li fil-pubbliku tkellmu ming[ajr ma qiesu dwar din it-tra;edja. Spekulazzjoni li flok ma tirrispetta, tag[der u tkun ta’ fara; g[all-qraba, tkabbar il-we;g[a u d-dulur f’mumenti delikati u sensittivi. Ebda lok g[as-sensazzjonali]mu u l-ispekulazzjoni
 Quddiem tra;edji b[al dawn kul[add g[andu jirrifletti qabel ma jitkellem jew jesprimi ru[u. Ilmidja g[andha tag[mel dan l-e]ami. Il-midja g[andha tkun hi l-e]empju li timxi b’etika kbira, b’rispett u li tassigura li dak li tippubblika jew ixxandar ikunu fatti. U f’ka]i b[al dawn dejjem tkun l-aqwa g[a]la li kelma anqas dejjem a[jar u tissarraf f’aktar ;id. L-effett tal-midja fuq kull so/jetà hu qawwi, u dan il-midja f’pajji]na g[andha ti]nu u tag[raf la[jar modi kif twassal l-informazzjoni ming[ajr sensazzjonali]mu u ming[ajr spekulazzjonijiet.
 G[aqal u prudenza Na[seb li b[ali nnutajtu kif tal-Labour, biex jintg[o;bu mal-poplu, qed jippruvaw jikkupjaw dak li g[amel lillPartit Nazzjonalista moviment politiku li kellu su//ess wara ie[or. Illum, t[ares fejn t[ares tara monumenti [ajjin li jafu lbidu tag[hom mill-[sibijiet li ssawru f’xi laqg[a jew o[ra tal-partit u li twasslu fil-manifesti elettorali fl-elezzjonijiet u r-referenda, li ;;ieled u reba[. L-Indipendenza, iss[ubija ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea, il-munita ewro, istituzzjonijiet serji b[al dik tasservizzi finanzjarji, lUniversità, l-MCAST, skejjel
 spe/jalizzati, sptar state-ofthe-art, servizzi lill-pazjenti li qatt ma kienu jing[ataw f’Malta u G[awdex, industriji moderni b[al-Lufthansa Teknik u tal-farma/ewtika, toroq arterjali li j[abbtuha mal-aqwa fl-Ewropa skont i//irkustan]i ta/-/okon tag[na, sistema ta’ trasport pubbliku nadifa u effi/jenti, pro;etti g[all-;id tal-komunitajiet tag[na kull fejn t[ares, attrazzjonijiet turisti/i u iktar. Jekk a[na rnexxxielna nibdlu wi// Malta, dan g[amilnieh g[ax konna u g[adna impenjati, sin/ieri, onesti, be]lin, g[aqlin u prudenti. Qed nag[]el dan il-
 Din is-sena tnedew mi]uri ;odda, fosthom b’risq l-anzjani
 kliem, g[ax Leo Brincat f’lorizzont ta’ nhar it-Tnejn, appella lill-Partit Laburista biex juri impenn, sin/erità, onestà, b]ulija, g[aqal u prudenza. Leo ma twelidtx ilbiera[. Ilu fil-politika snin twal, u jaf kemm il-PL kwa]i kull darba li kien fil-gvern, kien warrab l-impenn u g[a]el toroq li kienu g[alkollox kontra linteressi tal-poplu, b[al meta kien ne[[a l-VAT, nesa ssin/erità u [alla azzjonijiet oxxeni jibqg[u g[addejjin, b[all-frame-up fuq Pietru Pawl Busuttil. Warrab lonestà meta ggverna mill1981 sal-1987 kontra r-rieda tal-poplu, [addem il-b]ulija g[all-finijiet tieg[u biex jibqa’ fil-poter, ma wera ebda g[aqal fl-g[a]liet tieg[u meta pprefera li jilg[aq lil Gaddafi u ji;;ieled b’sa[[tu kollha kontra s-s[ubija fl-UE u f’okka]jonijiet o[ra b[al meta Alfred Sant u Joseph Muscat ma a//ettawx ir-ri]ultat tarreferendum dwar is-s[ubija, u fl-a[[ar nett urew bil-fatti li ma kinux jafu xi tfisser ilkelma prudenza meta [ar;u biss jikkundannaw lil Gaddafi meta l-poplu Libjan kien reba[ il-;lieda g[al-libertà. Kienu l-g[aqal u l-prudenza tal-gvern immexxi minn Lawrence Gonzi li wasslu biex a[na ninsabu wa[edna
 fl-Ewropa, li issa qed ingawdu minn mi]uri finanzjarji ta’ solidarjetà. Kemm kiteb tajjeb l-editur ta’ il-mument nhar il{add li g[adda fl-editorjal tieg[u: “Waqt li qed naraw numru kbir ta’ pajji]i jniedu programmi ibsin ta’ awsterità, mil-lum f’pajji]na jiskattaw g[add ta’ mi]uri b’risq il[addiema, il-familji, l-anzjani, l-istudenti, il-persuni b’di]abbiltà, waqt li g[addejjin pro;etti kbar ta’ natura nazzjonali fl-oqsma tas-sa[[a, l-edukazzjoni, l-ambjent, G[awdex u tant setturi o[rajn f’pajji]na.” Kemm hu g[aqli min irid li jibqg[u jintu]aw is-sussidji fuq prezzijiet li jwasslu biex flusna jitgawdew minn neguzjanti barranin? Irnexxielna ne[ilsu minn tant ra/an/ li kien qed ji;i ssussidjat ta’ kull sena bi flusek u flusi u llum minflok ma nag[tu ssussidji, qed ni;bru t-taxxi mill-profitti. U ma nafux li ssussidji j;ibu l-g[a]] u mhu] il-b]ulija, jwasslu g[al [ela u jintefqu flejjes kbar li jistg[u jintu]aw fl-edukazzjoni, fissa[[a u fl-ambjent. Joseph Muscat, kull darba li jifta[ [alqu, jag[ti x’jifhem li l-istat g[andu j;orr aktar responsabbiltajiet b[al meta qal li g[andu jkun l-istat li jikkommemora t-tifkiriet ta’ Karin Grech u Raymond
 Caruana. Fejn hi s-sin/erità hawn? Jista’ jg[idilna Joseph Muscat jekk minn mindu sar mexxej tal-Partit talabx lil dawk minn s[abu li jafu mqar farka wa[da dwar id-delitt ta’ Raymond Caruana biex jitkellmu? Flimkien ma’ Grech u Caruana, kienu ntilfu l-[ajjiet ukoll ta’ Nardu Debono, Wilfred Cardona u Lino Cauchi. U tafu x’hemm komuni dwar dawn id-delitti? Kollha se[[ew ta[t gvernijiet Laburisti. Jekk tassew Leo Brincat jemmen f’dak li kiteb, jista’ jg[idilna jekk il-PL qattx irrifletta b’impenn, bissin/erità, b’onestà, b’g[aqal u bi prudenza fuq dan il-fatt – iva, li dawn id-delitti se[[ew ta[t gvernijiet Laburisti. Il-PL jrid jilbes ilbiesna biex jippo]a ta’ alternattiva g[alina. S’issa ma tana l-ebda prova li nbidel.
 10 Opinjoni ⁄Ittri
 Bhac-Cirasa Prudenza Id-delitt ta’ Tas-Sliema xxokkja lil kul[add. B[ala poplu g[andna [afna mistoqsijiet. Ilkoll qed nippruvaw nag[mlu sens minn din it-tra;edja. Sal-lum je]isti vojt kbir. Dan min[abba nuqqas ta’ informazzjoni dwar x’;ara e]att. Biss dan ma jag[tiniex id-dritt li nimlew dan ilvojt a[na. Ma jag[tiniex id-dritt li nivvintaw. Iddritt li kul[add ipaspar itteoriji tieg[u. Fejn dak li na[sbu li ;ara f’daqqa wa[da jsir fatt. Il-mejtin ukoll g[andhom dritt g[arrispett. Il-qraba tal-vittmi wkoll g[andhom dritt li ma nkomplux nag[mlulhom [ajjithom aktar diffi/li. Sal-lum ma nafx kemmil teorija smajt. Kuljum, fid-djar, fuq il-postijiet tax-xog[ol, fil-[wienet u fil-ka]ini ]-]ew; vittmi u l-qraba tag[hom qed ji;u akku]ati. Ippro/essati. Misjuba [atja. U kkundannati. Hu xog[ol il-pulizija li tfittex il-verità. Mhux xog[olna. Dawn i]-]ew; familji di;à qeg[din f’infern. Jimporta nisktu? U ma nkomplux nitfg[ulhom il-[atab.
 Rex Fost ir-rigali g[al qalbi ta’ dan il-Milied qlajt ilbijografija ta’ Garry Neville. Eks captain talManchester United. Dil;img[a d[alt id-dar. LirRex sibtu msakkar filbit[a. Dan ifisser li Rex ikun g[amel xi [a;a vera [a]ina. U kien qala’ punishment. B[as-soltu dik il[arsa tal-[niena ta’ Rex minn wara l-[;ie; missitli qalbi. “Iva x’g[amel Rex, miskin?” staqsejt lit-tfal. “Pa tag[milx g[alih. Di;à g[amilna g[alih a[na. Tirrabjax.” “Iva mela x’g[amel?” staqsejt kemxejn anzju]. “Kiellek il-ktieb ta’ Garry Neville.” Milli jidher anki l-kelb mal-Liverpool.
 X’gost^ Mela sewwa. Qed nipprova noqg[od attent x’niekol. Noqg[od attent x’nixrob. Kafè decaffeinated. Nixrob ilma sirt qisni qasrija. Immur ni;ri. Anki f’xita nie]la qliel ukoll mort ni;ri. Imbag[ad noqg[od inkidd qalbi nara l-Manchester United jilag[bu ... u jitilfu. Nibda bit-tensjoni minn qabel il-log[ba. Inkun se mmut waqt li jkunu qed jilag[bu. Le [abib, dan mhux xog[ol. Dan fuq il-qalb sforz. Isej[ulu sport. Ajma x’gost.
 Insulti L-Erbg[a 4 ta’ Jannar 2012. Spi//at il-log[ba talManchester United. Er;ajna tlifna. Jien ma[ruq. L-ewwel messa;;. Kien David Agius. Qalli: “Ag[tihom Oh Mulej il-mistrie[ ta’ dejjem lillManchester United. Eh sie[bi jien naf xi tfisser titlef.” Kont pront we;ibtu “U jien naf xi tfisser naqbad mat-telliefa.” Aktar messa;;i. Fosthom ta’ sie[bi Jesmond Ferriggi. Bniedem iffero/jat malJuventus. Bag[atli messa;; insolenti. U jien nissaporti. U nibla’ ;o fija. Imbag[ad jasal messa;; mill-Ministru George Pullicino. Kien messa;; a[dar fin. Stil Slimi]. Qalli: “Happy New Year {abib.” Splodejt. Ma [allejtux b’xejn. We;ibtu bi djalett pur }ejtuni. Li kien g[alija kont ng[idilkom x’we;ibtu lil George Pullicino. Imma leditur ma [allinix.
 It-trabi tal-SCBU g[andhom b]onn id-demm tieg[ek. Tibqax lura. Ag[tihom dan ir-rigal illum stess
 Din is-sena hi sena bi]estili X’nistennew^ Ta’ min ikun jaf li g[adna kif bdejna s-sena hekk imsej[a ‘bi]estili’. Is-sena bi]estili ti;i kull erba’ snin. Din is-sena flok g[andha 365 jum, g[andha jum aktar, 366. Biex tkun taf jekk hix sena bi]estili trid tiddividi b’erbg[a. L-ori;ni tas-sena bi]estili ;ej mill-kelma Latina bisextus. Din il-kelma turi ssitt jum qabel il-kalendarju ta’ Marzu: Bisextus ante calendas Martias. Id-d[ul tas-sena bi]estili filKalendarju Ruman jaf lil :ulju Cesare, li amar lil wie[ed astronomu Lixandrin Sosigebe biex ja[dem ilkalendarju msejja[ ‘Kalendarju :uljan’. F’Reggio Emilia, fl-Italja, jing[ad li l-balena twelled kull erba’ snin. G[alhekk, din is-sena, bi]estili, tissejja[ ‘issena tal-balena’, l’anno della balena. Skont il-qawl Taljan, issena bi]estili g[andha [afna ta[wid: anno bisesto, anno senza sesta. O[rajn jg[idu li sena
 bi]estili hi sena ta’ tra;edji, gwerer e//.O[rajn jg[idu, f’sena bi]estili kollox imur kontra. I]da sena bi]estili mhix dejjem negattiva. Jing[ad li lflus li jsiru f’sena bi]estili j;ibu fortuna, ir-risq. Fil-politika hu diffi/li tg[id li hi sena ta’ sfortuna jew fortuna. G[al xi w[ud hi fortuna, g[al o[rajn sfortuna. I]da kull regola g[andha l-e//ezzjoni tag[ha. Fl-Istati Uniti, fissena 1840, William Harrison kien elett President; fis-sena 1860 Abraham Lincoln, fissena 1880 James Garfield e//. ;eneralment, sena bi]estili hi sena sfortunata g[all-
 bdiewa f’[afna pajji]i. F’din is-sena jkun hemm pestilenzi, gwerer, ;u[ inva]jonijiet, di]astri naturali u nixfa li ;;ib it-terremoti. G[al dawk li jiddispraw mill-proverbju: Meta l-G[id ji;i f’Marzu, g[allinqas f’/erti zoni ta’ Irpinia, ma j[arsux lejh tajjeb. Pasqua marzotica o moria o famotica. L-G[id f’Marzu j;ib il-mewt jew il;u[. Ma nemminx fis-superstizzjonijiet, i]da dawn li semmejt ;raw.
 Patri Mark Cauchi OSA Il-Belt Valletta
 L-ittri g[all-pubblikazzjoni f’din il-pa;na jistg[u jintbag[tu bil-posta (Ittri lill-Editur, In-Nazzjon, Triq Herbert Ganado, Tal-Pietà PTA 1450), bil-fax (numru 2124 2886 — Attn. Alex Attard) jew fl-indirizz elettroniku: alex.attard@media.link.com.mt. L-ittri jridu jkunu akkumpanjati bl-isem u l-indirizz s[a[ ta’ min jibg[athom u ma jridux ikunu itwal minn 300 kelma. Ittri bin-nome-de-plume ma jkunux ippubblikati u l-Editur i]omm id-dritt li jirrifjuta li jippubblika kull ittra li jir/ievi u li jqassar kull ittra, basta j]omm il-punt tag[ha.
 Se jispi//aw l-eluf tas-suldati skont il-kriterji tal-ba;it L-Istati Uniti g[andha tnaqqas l-eluf tas-suldati b[ala parti minn ristrutturizzazzjoni tad-Difi]a u fiddawl tal-qtug[ enormi filba;it nazzjonali li jridu jsiru tul l-g[axar snin li ;ejjin. Il-bidliet x’aktarx jikkonkludu l-politika antika ta’ Washington biex isostni kapa/ità militari li tg[inu ti;;ieled ]ew; gwerer f’daqqa. Il-President tal-Istati Uniti Barack Obama u sSegretarju tad-Difi]a Amerikan Leon Panetta lbiera[ [abbru l-pjani filPentagon – l-entità ewlenija tas-sigurtà fil-limiti ta’ Washington u li fl-g[axar snin li jmiss se tkun su;;etta g[al qtug[ ekwivalenti g[al tal-inqas 450 biljun dollaru. Sadattant, l-Amerikani mhumiex jeskludu ‘aktar qtug[ (fil-militar) ta’ 500 biljun dollaru’ g[all-bidu tal2013 u wara li kumitat talKungress Amerikan, is-sena l-o[ra, naqas milli jsib mezzi o[ra li jiffrankaw fuq ilba;it. Madankollu, Barack Obama – li jinsab attent g[all-i]viluppi waqt il-countdown g[all-elezzjoni Presidenzjali – enfasizza li l-
 ba;it militari tal-Istati Uniti ‘kompla jikber anki jekk bi spinta anqas mis-soltu’. Fl-istess [in, il-President Amerikan (li kellu sehem ewlieni ‘fl-ippro/essar ta’ de/i]jonijiet’ rigward prijoritajiet tal-ba;it) ma [abbar lebda qtug[ jew tnaqqis ‘spe/ifiku’ fin-numru tattruppi. Skont l-a;enzija tal-a[barijiet Reuters, l-uffi/jali Amerikani jistennew li lArmata u l-Korp tal-Morini Amerikani jg[addu minn tnaqqis ta’ bejn g[axra u [mistax fil-mija fuq perijodu ta’ g[axar snin – u li jfisser li jridu ‘jispi//aw’ g[exieren ta’ eluf ta’ suldati. L-Istati Uniti anki mistennija twettaq il-bidliet strate;i/i importanti g[at-tul ta]-]mien u min[abba l‘pressjoni tal-ba;it’; fejn fost o[rajn je[tie; li jonqos millammont ;enerali tat-truppi stazzjonati fid-diversi artijiet. Hemm imbag[ad il-probabbiltà li ‘jissej[u lura’ aktar suldati Amerikani li filpre]ent huma bba]ati flEwropa – u ladarba Obama qed ja[seb f’militar ‘anqas imdaqqas’ waqt li jikkon/entra fuq ir-re;jun tal-Asja u l-Pa/ifiku.
 IT-TI:RIJA G{ALL-PRESIDENZA TAL-ISTATI UNITI
 Ir-Repubblikani issa jikkon/entraw fuq New Hampshire Il-kandidati li qed jikkuntestaw g[an-nomina Repubblikana g[allPresidenza tal-Istati Uniti bdew kampanja ta’ ;img[a qabel il-primary (elezzjoni g[all-g[a]la bejn il-kandidati) fi New Hampshire u wara li rtirat Michele Bachmann li marret [a]in fil-vot ta’ Iowa. Sadattant, l-eks Gvernatur ta’ Massachusetts Mitt Romney ]vela li b[ala sostenitur g[andu lil John McCain, ir-Repubblikan veteran li tilef l-elezzjoni Presidenzjali tal2008 kontra l-President (Demokratiku) Barack Obama – u bir-rivali tieg[u Rick Santorum, li spi//a t-tieni f’Iowa wara Romney, jis[aq li hu ‘l-favorit’ mad-donaturi lill-partit. Romney reba[ il-primary ta’ Iowa bi ftit voti biss u meta kollox jibqa’ possibbli fit-triq twila lejn l-g[a]la tal-kandidat Repubblikan li f’Novembru jisfida lill-President Obama g[all-White House. Intant, l-irtirar ta’ Bachmann [alliet ‘battalja bejn sitt kandidati r;iel’ anki
 Michele Bachmann (Reuters)
 jekk Romney mistenni li jo[ro; fuq quddiem fl-e]ami ta’ New Hampshire. Michele Bachmann sadattant g[amlet diskors fejn wieg[det li tkompli l-battalja kontra l-le;islazzjoni ta’ Obama dwar il-kura tas-sa[[a. Dan wara li rnexxielha tikseb biss [amsa fil-mija tal-vot fil-primary ta’ Iowa u fejn ippruvat tattira l-appo;; talaktar Kristjani ferventi fost lelettorat. Min-na[a tieg[u, ilGvernatur ta’ Texas Rick
 Perry xejjen l-ispekulazzjoni li seta’ jirtira mit-tellieqa u wara li kien tenna li ‘kellu jirritorna d-dar’ biex jer;a’ jevalwa lkampanja. Dan fost konferma li Perry se jattendi dibattitu tar-Repubblikani li jsir g[ada fi New Hampshire. Sadattant, l-eks Speaker talKamra tar-Rappre]entanti Newt Gingrich – li spi//a rraba’ f’Iowa – indika li g[andu jmexxi kampanja ‘aktar aggressiva’ kontra Mitt Romney. Fl-istess [in mhux mistenni li Santorum, eks senatur konservattiv minn Pennsylvania, se jkollu kampanja daqstant effettiva fi New Hampshire u wara la[[ar kisbiet impressjonanti fl-ewwel primary. L-elezzjoni g[all-Presidenza tal-Istati Uniti ssir fis-6 ta’ Novembru u wara sensiela ta’ caucuses u primaries li jridu jsiru fil-[amsin Stat f’perjodu ta’ sitt xhur. In-nominat Presidenzjali tal-Partit Repubblikan g[andu jkun ikkonfermat f’Awwissu waqt il-konvenzjoni tal-partit fi Florida.
 IL-MALTEMP FL-EWROPA
 Evakwazzjonijiet fl-Olanda, bil-:ermanja u l-Bel;ju fuq stat ta’ alert Residenti ta’ villa;;i flOlanda ;ew mitluba biex jabbandunaw djarhom u lirziezet fost bi]a’ ta’ rwiefen u [albiet tax-xita li jikka;unaw l-g[arg[ar fl-artijiet tal-kosta. Intant xi bdiewa fl-in[awi ta’ Tolbert, fil-provin/ja Olandi]a ta’ Groningen, irrifjutaw li j[allu l-mer[liet u minkejja l-indikazzjonijiet li tista’ //edi di;à ewlenija tazzona. Wara li fl-a[[ar sig[at
 qamu l-irwiefen li straxxnaw it-territorji ta’ Franza, irRenju Unit, il-Bel;ju u l:ermanja, l-Olanda lbiera[ wissiet dwar potenzjal ta’ g[arg[ar lejn l-in[awi talPunent u meta l-maltemp mistenni jiddomina sa tmiem il;img[a mill-anqas. Fl-a[[ar jiem ni]let lekwivalenti ta’ xahar xita filprovin/ji Olandi]i tatTramuntana, bil-kumpaniji tal-ilma jippumpjaw miljuni ta’ glalen (tal-ilma) g[al ;ol-
 ba[ar. Fil-fatt, il-livelli talba[ar fl-Olanda tant telg[u li tal-inqas g[axar vapuri ma t[allewx jitfg[u l-ankri fit-terminal ta’ Rotterdam. Fil-:ermanja ;ew irre;istrati rwiefen ta’ 133 kilometru fis-sieg[a, bil-livell tax-Xmara Rhine jog[la fost l-inkwiet tar-residenti fil-belt ta’ Kolonja. Il-meteorolo;isti fil:ermanja wissew ukoll dwar in]ul ta’ borra fil-jiem li ;ejjin, bl-elementi xitwija
 jwasslu g[all-g[eluq temporanju tal-Pont ta’ Oeresund bejn l-I]vezja u dDanimarka. Fil-Bel;ju [ar;et twissija ta’ alert (code orange) g[allpajji] kollu u li jindika lperiklu ta’ [sarat u sfre;ju b’konsegwenza ta’ maltemp qawwi. Fir-Renju Unit imbag[ad qamu rwiefen b’velo/ità ta’ 180 kilometru fis-sieg[a u meta l-awtoritajiet g[alqu lpont QE11 li jg[aqqad l-
 in[awi ta’ Essex u Kent u bliskwadri g[all-emer;enzi qed jippruvaw ine[[u s-si;ar li tqa//tu mill-g[eruq biex imblukkaw it-toroq ta’ Suffolk. Franza wkoll spi//at assedjata mill-irwiefen, b’eluf ta’ residenti fl-artijiet tatTramuntana jbatu qtug[ taddawl sussegwenti u fost tbassir dwar ‘maltemp vjolenti’ anki g[all-in[awi ta’ Korsika, lejn in-Nofsinhar u fiz-zona tal-Mediterran.
 12 A[barijiet ta’ Barra L-IRAQ
 Imutu tal-inqas sebg[in waqt attakki bil-bombi kontra x-X’iti Attakki ;odda bil-bombi fuq iz-zoni tax-X’iti Musulmani [allew tal-inqas sebg[in mejtin u meta lpajji] jista’ qed jiffa//ja konflitt ‘fuq livell /ivili’ bejn din il-komunità u l-Iraqin Sunni. Dan wara li z-zoni taxX’iti f’Bagdad intlaqtu di;à minn splu]jonijiet qattiela fit-22 ta’ Di/embru li g[adda u meta l-pajji], bejn l-2006 u l-2007, kien wasal qrib [afna ta’ gwerra bejn il-milizzjani tal-komunitajiet rivali. L-a[[ar terrur qed jidher relattat g[all-insistenza ri/enti tal-Prim Ministru Iraqi Nuri al-Maliki biex jitne[[ew ]ew; politi/i ewlenin tas-Sunni. Linizjattiva ta’ Maliki, ta’ nisel X’it, spikkat l-g[ada
 (id-19 ta’ Di/embru) li [ar;u l-a[[ar truppi Amerikani mill-Iraq u qajmet kri]i politika kbira. Intant, l-akbar attakk tal-
 biera[ kien dirett kontra checkpoint tal-pulizija lejn ilPunent ta’ Nassiriya b’aggressur suwi/ida jtajjar l-isplussivi biex joqtol talinqas erbg[in (kwa]i kollha X’iti) u j[alli mas-sebg[in o[ra midruba. Mistenni li aktar X’iti Musulmani se jispi//aw mira ta’ terroristi meta f’dawn iljiem qed i[ejju biex imorru fil-belt ta’ Kerbala qabel Arbain; avveniment reli;ju] ewlieni fil-kalendarju tag[hom li ji;i //elebrat il;img[a d-die[la. Matul il-;urnata tal-biera[ se[[ew ukoll splu]jonijiet ta’
 bombi fil-Belt ta’ Sadr (kwartier mill-aktar fqir ta’ Bagdad) fejn tilfu [ajjithom g[axra u b’erbg[in jisfaw midruba. Il-Pulizija lokali mbag[ad ikkonfermat li sabet u ‘nnewtralizzat’ ]ew; bombi o[ra li kienu tqieg[du fl-in[awi. Sig[at wara ;ew rappurtati l-isplu]jonijiet ta’ ]ew; karozzi bomba fid-distrett ta’ Kadhimiya, lejn il-Majjistral ta’ Bagdad, fejn mietu [mistax u bi tletin /ivili jidda[[lu l-isptar biex ikunu trattati g[all-;rie[i. Intant, kelliem g[all-Gvern Iraqi qal li ‘g[adu kmieni biex jakku]aw lil /erti elementi’ dwar l-a[[ar attakki u meta jonqos biex ji//araw numru ta’ aspetti relatati mal-investigazzjoni.
 Il-Prosekuzzjoni titlob il-mewt g[al Mubarak
 Residenti fil-Belt ta’ Sadr (f’Bagdad) jispezzjonaw xarabank imtertaq bix-xrapnel wara wa[da mill-isplu]jonijiet tal-biera[ (Reuters)
 Il-Prosekuzzjoni li qed tmexxi l-ka] kontra Hosni Mubarak talbet biex l-eks President E;izzjan u l-imputati l-o[ra – inklu]i ]ew; uliedu u l-eks Ministru tal-Intern Habib alAdly – jing[ataw il-forka. Mubarak qed jiffa//ja akku]i li [are; direttivi spe/ifi/i g[all-qtil ta’ E;izzjani
 waqt id-dimostrazzjonijiet ta’ Frar (fil-Kajr) li ;abu fi tmiem l-amministrazzjoni tieg[u. U fis-sessjoni tal-qorti li g[alqet ilbiera[, il-prosekuturi insistew dwar il-[tie;a li Mubarak u l-imputati l-o[ra je[lu ‘l-piena massima’ – bl-Im[allef imbag[ad ja;;orna dan il-;uri sa nhar it-Tnejn.
 A[barijiet ta’ Barra 13 IR-RENJU UNIT
 Is-sitwazzjoni tal-banek ‘tibqa’ negattiva’ L-a;enzija tal-credit rating Moody’s qalet li s-sitwazzjoni tal-banek fir-Renju Unit g[adha negattiva anki jekk f’/erti aspetti jinsabu f’po]izzjoni a[jar minn ta’ banek o[ra fl-Unjoni Ewropea li ntlaqtu b’mod aktar dirett mill-kri]i taddejn fiz-zona ewro. U minkejja li rrappre]entanti ta’ Moody’s qalu (waqt intervista mala;enzija Reuters) li m’g[andhomx ‘ne/essarjament’ jer;g[u jnaqqsu r-ratings ta’ dawn il-banek, g[amluha /ara li s-sitwazzjoni li qed jiffunzjonaw fiha g[andha timponi sfidi akbar mis-soltu u bilpressjoni mistennija ti]died fix-xhur li ;ejjin. Il-kelliema anki a//ennew g[all-fatt li l-banek firRenju Unit sa[[ew il-kapital u l-likwidità, g[alkemm dan ma jfissirx li naqas il-
 livell tas-sogru b’ka;un talqg[ad g[oli u l-prospetti kwa]i inevitabbli ta’ ri/essjoni fil-pajji]. Kull spinta fi/-/ifri talqg[ad t[alli impatt fuq ilkapa/ità tal-banek li ji;;eneraw il-qlig[ minbarra li taffettwa l-assi ta’ dawn listituzzjonijiet. Dan meta l-kri]i tad-dejn fiz-zona ewro wkoll qed i[alli impatt sostanzjali fuq ir-Renju Unit, bil-banek ewlenin (fil-pajji]) mag[rufa b[ala l-‘Big Four’ – il-Barclays, lHSBC, Lloyds u RBS – g[andhom jirrappurtaw irri]ultati g[all-2011 lejn la[[ar ta’ Frar u fil-bidu ta’ Marzu. F’Ottubru li g[adda, Moody’s kienet naqqset irratings g[al Lloyds, irRoyal Bank of Scotland u lferg[a Britannika tal-grupp Spanjol Banco Santander.
 Lejn ‘sena ta’ ]idiet’ fin-nolijiet tal-ferrovija Il-passi;;ieri li ju]aw isservizzi tal-ferrovija fir-Renju Unit x’aktarx li jaraw in-nolijiet ji]diedu b’darbtejn o[ra qabel l-a[[ar tas-sena – u meta g[alissa qed ibatu limpatt finanzjarju ta’ ]idiet sostanzjali fil-prezz tattrasport li da[lu fis-se[[ millbidu tas-sena. Fil-fatt, il-prezz ta’ biljett tal-ferrovija ]died b’massimu ta’ g[axra fil-mija fuq ilprezz effettiv g[all-2011 u meta fost o[rajn ;iet re;istrata qab]a kbira fil-prezz ta’ biljett validu g[al sta;un (u li s-soltu ma kienx jaqbe] illimitu impost mill-Gvern). Intant, l-operaturi tal-ferroviji issa huma anki permessi li j]idu diversi nolijiet o[ra fil-perijodi ta’ Mejju u Settembru min[abba sitwazzjoni fejn [afna mill-prezzijiet tal-vja;;i – inklu]i g[allista;un mag[ruf b[ala offpeak – huma vulnerabbli g[ax-xejriet ta’ suq miftu[. B’hekk ukoll te]isti l-possibbiltà kbira li n-nolijiet jog[lew g[all-anqas darba fis-sena. Kelliema g[all-kumpanija tal-ferroviji First Great Western iddefenda ]-]idiet bil-kumment li s-servizzi offpeak huma l-aktar baxxi flindustrija. L-operaturi tal-ferroviji anki g[andhom l-g[a]la li jnaqqsu s-sig[at ta’ validità
 g[all-biljetti li jiswew lanqas. Intant, il-prospett ta]]idiet kontinwi fin-nolijiet tal-ferrovija qed i[alli lillBritanni/i urtati fid-dawl talkri]i finanzjarja li naqqset mis-sa[[a finanzjarja tal[addiem. Il-unions fil-qasam tattrasport ukoll huma rrabjati dwar i]-]idiet li se[[ew u li g[ad iridu jsiru effettivi – ‘u fejn il-Gvern qed jippermetti l-operaturi biex i]idu n-nolijiet kwa]i kif iridu huma’. L-istess unions ilhom il;img[at jikkritikaw ilkumpaniji tal-ferroviji talli qed ‘jisfidaw kull sens ta’ lo;ika ekonomika’ b’]idiet drasti/i fin-nolijiet li qed jolqtu [a]in lil miljuni ta’ [addiema u familji li spi//aw ibatu l-effetti talawsterita. Fiil-fatt, l-a[[ar ]ieda fin-noll tal-ferrovija hi kwa]i tlett darbiet og[la mi]]ieda medja lis-salarji tal[addiema. Fl-istess [in, kelliema g[all-unions iridu li l-flus ;enerati mi]-]idiet fin-nol ikunu investiti fil-ferroviji ;odda u titjib fis-servizzi u listazzjonijiet. Huma anki wissew li l-ispinta fil-prezzijiet se ‘tkisser’ lillma;;oranza tan-nies li jiddependu regolarment fuq dan ilmezz tat-trasport pubbliku u li qed isibuha diffi/li biex ila[[qu ma]-]idiet tal-[ajja.
 ■ IL-GRE?JA> Tfajjel jaqbad it-triq lura lejn id-dar wara li r/ieva pakkett tal-ikel ming[and il-Knisja Ortodossa Griega f’Ateni. Illum il-faqar sar reali [afna fit-toroq tal-kapitali fejn l-isqaq imtlew bil-persuni kostretti li jorqdu fi sleeping bags u fejn huma spissi d-dehriet tan-nies iqallbu fil-kontejners tal-iskart g[all-ikel inkella g[al bi//iet tal-[;ie; u l-metall biex forsi jbig[uhom. (Reuters)
 Il-pessimi]mu tal-konsumatur qed jin[ass aktar fis-sena tal-elezzjonijiet L-attività kummer/jali fi Franza – fejn il-konsumatur imexxi r-roti ta’ ekonomija li tibba]a [afna fuq id-domanda domestika – tista’ tkompli taqta’ lura fil-;img[at li ;ejjin skont l-a[[ar rapporti li ;ew ippubblikati lbiera[. Illum il-moral fost il-konsumaturi Fran/i]i jinsab flaktar livell baxx tul dawn la[[ar tliet snin u meta Franza g[andha l-akbar ammont ta’ nies qed jirre;istraw g[ax-xog[ol mill-2000 ’l hawn. Fl-istess [in il-prospetti ekonomi/i ma jidhrux tajbin fi ]mien meta l-Gvern talPresident Nicolas Sarkozy qed ja[seb biex i]id it-taxxa – b[ala parti minn U-turn politiku – u meta fadal biss ftit xhur g[all-elezzjonijiet Presidenzjali u g[allParlament Fran/i]. Il-prospetti politi/i ta’ Sarkozy lanqas m’g[andhom
 jibbenefikaw mill-a[[ar xejriet ekonomi/i u meta la[barijiet qed jag[tu prominenza lit-theddida g[allcredit rating massimu (AAA) ta’ Franza. Dan meta /-/ifri tal-qg[ad komplew jikbru wara l-a[[ar sensji minn kumpaniji b[al SeaFrance (operatur tal-ferry ewlieni) u fost possibbiltà kbira li tag[laq raffinerija ta]-]ejt ta’ Petroplus. Rapport mill-Uffi//ju g[all-Istatistika (INSEE) f’Pari;i sostna, sadattant, li l-kummer/ g[ax-xahar ta’ Di/embru kien ‘l-aktar dg[ajjef’ minn Di/embru tal2008, meta Franza u [afna pajji]i o[ra tad-dinja industrijalizzata kienu mexjin lejn ri/essjoni. U skont st[arri; minn TNS Sofres madwar 67 fil-mija tal-Fran/i]i li wie;bu (jew tnejn minn kull tlieta) ja[sbu li se jkollhom jaqtg[u lura
 mill-infiq fix-xhur li ;ejjin – u fejn fost o[rajn g[andhom jonfqu anqas ‘fuq il-vaganzi, id-divertiment u l-[wejje;. Ir-rapporti segwew lanali]i mill-INSEE li konfermat tnaqqis fl-infiq tal-familja ‘tipika’ Fran/i]a g[axxahar ta’ Novembru. Intant, l-ista;un tas-sales fi Franza suppost li jirranka l;img[a d-die[la u – sa /ertu punt – jista’ jistimola l-konsumeri]mu; spe/jalment jekk in-nies ikunu jridu jiffrankaw il-flus waqt ix-xiri annwali ta’ [wejje; u o;;etti o[ra. I]da l-ekonomisti jwissu li hemm ‘tassew lok g[al t[assib’ ladarba jg[addi lperijodu ta’ bejg[ bl-iskonti. Dan wara li l-ma;;oranza tal-Fran/i]i li wie;bu g[allist[arri; ]velaw li ‘s-sitwazzjoni finanzjarja tag[hom qalbet g[all-ag[ar’ u qed jistennew ‘li jissikkaw i//inturin fix-xhur li ;ejjin’.
 Jonqos il-valur tal-ewro wara rkant tal-bonds L-ewro ni]el g[all-aktar rata baxxa f’sena u nofs meta pparagunat mad-dollaru u wara li Franza bieg[et mat-tmien biljun ewro f’bonds waqt irkant. Fl-istess [in, Franza kellha t[allas rata ta’ interessi ekwivalenti g[al 3.29 fil-mija biex tkun tista’ tissellef fuq perijodu ta’ g[axar snin u li jfisser ]ieda fuq l-img[ax (ta’ 3.18 fil-mija) li kien stabbilit waqt l-a[[ar irkant ta’
 Di/embru. {afna investituri jinkwetaw li Franza tinsab ‘f’xifer li titlef l-og[la credit rating u birri]ultat li l-pajji] ikollu j[allas img[ax ‘jer;a’ aktar qawwi’ biex jissellef. Dan wara li f’Di/embru l-a;enzija Fitch [ar;et bi pronostiku negattiv g[ar-rating ta’ Franza min[abba l-konsegwenzi tal-kri]i taddejn fiz-zona ewro.
 ‘{tie;a li ja//ettaw aktar qtug[ fis-salarji’
 L-ITALJA> I]-]idiet fil-prezz tal-petrol li da[lu fis-se[[ wara l-Milied qed jolqtu sew il-bwiet tal-familji Taljani u meta l-poplu beda j[oss aktar l-effetti tal-mi]uri diffi/li li introdu/a l-Prim Ministru Mario Monti b[ala parti minn pakkett ta’ awsterità ekwivalenti g[al tletin biljun ewro. Il-prezz tal-petrol fl-Italja llum hu l-og[la fost l-Istati tal-Unjoni Ewropea, b’kull litru qed jinbieg[ g[al ftit aktar minn 1.72 ewro. Dan anki jfisser qab]a ‘awtomatika’ fl-ispejje] tat-trasport, bil-Gvern ta’ Monti qed ja[dem b’mod intensiv fuq il-mi]uri tal-awsterità bl-iskop li jistimola l-ekonomija. Sadattant, Monti, fit-23 ta’ Jannar, mistenni jiddettalja l-pjan ekonomiku g[all-Italja lill-Mexxejja tal-UE. (Ir-ritratt ta’ Reuters juri ra;el qed jimla t-tank tal-petrol tal-karozza fi stazzjon ta’ Ruma)
 Ta[t id-dell ta’ ‘bailout’
 Il-florint tal-Ungerija ni]el g[al valur baxx rekord filkonfront mal-ewro fi ]mien meta eluf ta’ Ungeri]i qed jipprotestaw dwar ilKostituzzjoni ;dida ta’ pajji]hom u meta komplew itta[ditiet dwar il-bailout talpajji]. Il-valur tal-florint (323.40) fil-fatt hu l-aktar baxx fi]]mien kollu li ilha te]isti l-ewro (li twaqqfet fl-1999) u l-Gvern f’Budapest issa jrid jasal ‘millaktar fis’ g[al ftehim malistituzzjonijiet li jsellfu l-fondi. Il-Kostituzzjoni tal-Ungerija ilha to[loq it-tensjoni fitta[ditiet li qed ikollu l-pajji] mal-Unjoni Ewropea u l-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF). Dan meta l-Ungerija – li qed issibha aktar diffi/li biex tla[[aq mal-kundizzjonijiet tad-djun – trid ta//erta minn fa/ilità ta’ kreditu ekwivalenti g[al bejn il[mistax u l-g[oxrin biljun ewro ming[and l-UE u l-IMF. Madankollu, l-UE u l-IMF qed ikunu kawti [afna fi//irkostanzi u wara li l-Partit Fidesz li jamministra l-Ungerija g[adda l-li;ijiet ;odda li skont il-kriti/i ‘qed imajnaw lindipendenza’ tal-bank /entrali ta’ Budapest. Il-li;ijiet jippermettu lillGvern tal-Ungerija biex ja[tar aktar vi/i gvernaturi u lGvernatur tal-Bank ?entrali Ungeri] Andras Simor wissa dwar l-effett ta’ ‘monopolju’ fuq l-istituzzjoni li jmexxi minna[a tal-amministrazzjoni. L-a;enzija Standard & Poor’s ftit ilu ni]]let il-valur tad-dejn tal-Ungerija g[al livell ta’ junk u f’de/i]joni li bba]at, f’parti, fuq il-bidliet g[allKostituzzjoni ta’ dan il-pajji].
 Il-Prim Ministru Grieg Lucas Papademos wissa li lGre/ja tista’ tfalli milli t[allas lura d-djun li akkumulawlha, fost pressjoni biex il-unions ja//ettaw aktar qtug[ fis-salarji tal-[addiema. Fil-fatt Papademos insista li ‘l-qtug[ addizzjonali jrid isir’ biex il-Gre/ja ma tispi//ax kostretta li to[ro; miz-zona ewro – u bl-analisti jqisu kliemu b[ala ‘twissija /ara u tonda’ lill-Griegi biex i[ejju g[al aktar awsterità. L-ispetturi tal-Kummissjoni Ewropea, il-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF) u lBank ?entrali Ewropew -mag[rufa b[ala t-trojka -g[andhom jaslu f’Ateni fil-15 ta’ Jannar fejn ikomplu jevalwaw l-isforzi tal-Gvern Grieg biex jaqta’ mid-dejn rekord. L-ispetturi jridu jaraw jekk sarx bi]]ejjed progress li ‘jippermetti’ g[al aktar fondi tal-g[ajnuna lill-Gre/ja skont il-programm tal-bailout – g[alkemm l-analisti jaqblu li l-irtirar ta’ dawn il-fondi g[andu jifta[ g[al ‘sogri wisq akbar’ li anki jaffettwaw il-bqija tal-Istati (minbarra l-banek) fiz-zona ewro. Min-na[a tieg[u, Papademos qal li ‘jekk il-
 Gre/ja tibqa’ ming[ajr ilfondi u l-ftehim mat-trojka hemm is-sogru ta’ default (sitwazzjoni fejn il-pajji] jonqos mill-obbligi fuq iddejn) immedjat u inkontrollabbli’. Il-Gre/ja g[andha, fost o[rajn, djun kbar malinvestituri tas-settur privat u l-parti kbira tas-self te[tie; impenji ta’ finanzjament ;odda sat-12 ta’ Marzu. Fl-istess [in, il-pajji] qed jinnegozja mat-trojka dwar tieni bailout ta’ 130 biljun ewro li sar ftehim dwaru fi prin/ipju f’Ottubru li g[adda – u dment li l-Griegi jie[du aktar passi biex inaqqsu li]bilan/ u j;eddu l-istrutturi tal-ekonomija. Intant, il-PM Papademos sostna l-[tie;a g[at-tnaqqis addizzjonali fid-d[ul tal[addiema waqt laqg[at malkapijiet tal-unions u lfederazzjonijiet tax-xog[ol, u fejn sa[aq dwar l-importanza li pajji]u ja//erta millis[ubija fl-ewro minbarra li jevita falliment katastrofiku. Madankollu, il-kapijiet talunions qed jidhru disposti biex jirre]istu aktar qtug[ fissalarji tal-membri (il[addiema) fost enfasi li ‘m’g[andhomx jirtiraw minn din il-po]izzjoni’.
 Tag[rif 15
 Se jfakkru s-60 anniversarju mill-mewt ta’ Madre De Brincat
 Jit[abbru r-rebbie[a tal-presepji Ir-ri]ultati tal-kompetizzjoni nazzjonali tal-presepji g[adhom kemm t[abbru millKunsill Malti g[all-Kultura. F’dawn il-kompetizzjonijiet [adu sehem 42 presepju, li kienu g[all-wiri bejn is-17 ta’ Di/embru u l-1 ta’ Jannar. Kompetizzjoni Nru 1 – Presepji Mekkani/i: L-ewwel post: Giovann Muscat, Ir-Razzett tal-Marki] Mallia Tabone, Triq Wied ilG[asel, il-Mosta. It-tieni post: Daniel Bezzina, Ta’ :amri Court, Triq Stiefnu Zerafa ma’ Triq in-Naxxar, {al G[arg[ur. It-tielet post: Brandon Agius, Bit[a ta’ garaxx, Triq l-Imdina, inNaxxar. Kompetizzjoni Nru 2 – Presepji Kbar Stati/i:
 L-ewwel post: Franklyn Pace, 71, Cirkolu San :wakkin, Triq il-Kbira, Birkirkara; It-tieni post: Adrian Busuttil, ‘Ma[]en talArmar’, Triq it-Torri, ilBalluta. It-tielet post: Raymond Deguara, So/. Fil. Nicolo Isouard, 204 Triq ilKbira, il-Mosta. Kompetizzjoni Nru 3 – Presepji }g[ar: L-ewwel post: Raymond Deguara, So/. Fil. Nicolo Isouard, 204 Triq il-Kbira, ilMosta. It-tieni post: Gilbert Rickard, Ka]in San Sebastjan, 27 Triq Santu Rokku, {al Qormi. It-tielet post: Noel Vidal, Ir-Razzett tal-Marki] Mallia Tabone, Triq Wied il-G[asel, ilMosta.
 Mu]ika jazz
 Sandro Zerafa, il-mu]i/ist u kompo]itur Malti tal-jazz, li hu bba]at Pari;i, se jippre]enta mu]ika mill-a[[ar album tieg[u, intitolat Urban Poetics. L-okka]joni se ssir fit-Teatru Manoel il-Belt nhar it-Tlieta, 10 ta’ Jannar, fit-8 p.m. Sandro se jdoqq il-kitarra. Jakkumpanjawh se jkollu lil Laurent Coq bil-pjanu, Yoni Zeinik bil-bass u Karl Jannuska bid-drums.
 Kun/ert Orkestrali
 L-Orkestra Filarmonika Maltija se tippre]enta kun/ert ie[or fis-serje ta’ kun/erti, nhar il-:img[a, 13 ta’ Jannar fis-7.30 p.m. L-Orkestra se tkun ta[t it-tmexxija tas-Surmast mistieden Peter Stark, li se jidderie;i t-tmien sinfonija ta’ Antonin Dvorak. Il-vjolinist Malti Carmine Lauri jdoqq il-kun/ert numru 1 ta’ Wieniawski.
 Fit-22 ta’ Jannar 2012 is-Sorijiet Fran;iskani tal-Qalb ta’ :esù se jfakkru s-60 anniversarju mill-mewt talFundatri/i tag[hom, il-Qaddejja t’Alla Madre Margerita De Brincat. Huma j[ossu li hu d-dmir tag[hom li permezz ta’ din il;rajja jfakkru lil din il-mara li f’[ajjitha [abbet b’mod straordinarju lil Alla u lill-o[rajn g[alkemm mill-istorja nafu li dan talab minnha [afna /a[diet. Ta’ min jistaqsi, min kienet din il-mara u x’g[amlet spe/jali? Din kienet mara ta’ personalità qawwija u g[alhekk is-Sorijiet jaraw il-b]onn li jfakkruha biex tkun g[alina lkoll ta’ e]empju ta’ kif ng[ixu u n[obbu. Madre Margerita llum tg[ix fi wliedha s-sorijiet, g[adha tkun ta’ ispirazzjoni g[al dawk i]-]g[a]ag[ li jridu jimxu wara l-Mulej kif ukoll g[al dawk il-laj/i li huma membri tal-Asso/jazzjoni tal-Kwiekeb tal-Qalb ta’ :esù. Kienet din il-mara li g[exet fi ]mienha b’vi]joni g[allfutur. Minn ;ewwa r-ra[al /kejken Ta’ Ker/em, nibtet lewwel Kongregazzjoni femminili Maltija ta’ sorijiet. Il-kaw]a tal-beatifikazzjoni waslet fil-fa]i li ji;u mag[rufa l-virtujiet eroj/i ta’ Madre Margerita. Jonqos biss miraklu biex hekk narawha mg[ollija g[all-;ie[ talartali.
 Ambjent spettakulari g[al [rafa m[awda Direzzjoni> Tarsem Singh< {in> 110 minuti< KRS
 Kyle (Nicholas Cage) u Sarah (Nicole Kidman) terrorizzati fi Trespass
 Thriller ie[or dwar familja mi]muma osta;; Direzzjoni> Joel Schumacher< {in> 91 minuta< ?ert> 18< KRS
 Ma jing[addux il-films, thrillers, dwar [allelin li jid[lu f’dar u j]ommu lmembri tal-familja osta;;i. :eneralment dawn in-nies ikunu sinjuri mhux [a]in u jkollhom dar mg[assa b’sistemi ta’ sigurtà kbar. Dan huwa ie[or minnhom u hu proprju min[abba f’hekk
 li mill-bidu jibda jin[ass mhux konvin/enti g[alkollox. Fil-fatt, ftit wara li lmissier Kyle (Nicholas Cage) narawh jasal id-dar ferm lussu]a tieg[u filwaqt li qed jinnegozja minn fuq ilmobile bejg[ ta’ djamanti u impjieg – bilkemm jil[aq
 jg[id lil martu Sarah (Nicole Kidman) li kien se jkollu jer;a’ jo[ro; u jindunaw li binthom Avery (Liana Liberato) marret party avolja ma riduhiex, li ma j/emplux il-qanpiena tal-bieb dawk li jidhru li huma pulizija. Kyle, ming[ajr ma dawn juru wi//hom fil-camera tas-
 sigurtà, jift[ilhom. Minflok pulizija jsib ma’ wi//u tlett ir;iel u tfajla lebsin ta’ pulizija, i]da b’wi//hom mg[ammad, jhedduh jifta[ is-sejf. Kyle jibqa’ jirrifjuta li jift[u filwaqt li jipprova jinnegozja mag[hom, bi ftit su//ess, hekk kif tibda l-vjolenza. Sadattant til[aq tasal lura Avery, u tul dawk is-sig[at drammati/i, b[alma normalment ji;ri, isiru mag[rufa affarijiet ja[arqu dwar il-familja li jikkomplikaw mhux ftit issitwazzjoni. Wara films b’ritmu mg[a;;el b[al Phone Booth, 8MM u Batman Forever, irre;ista Schumacher jurina [iltu anki f’dan it-tip ta’ films, u dan jag[mlu fl-istil mexxej tieg[u ming[ajr ma hu u min kitiblu l-iscript [abblu rashom wisq dwar laqtiet psikolo;i/i. Trespass ma n[adimx biex iwassal xi [a;a ;dida f’dan il-;eneru. Sempli/ement biex i]ommna fuq ix-xwiek [alli naraw kif se ji]viluppa u jintemm id-dramm, u ;eneralment Schumacher jirnexxilu jag[mel dan, anki jekk it-tradimenti u kontratradimenti ma jaqtg[ux. Cage u Kidman (li kienu [admu flimkien f’appuntu 8MM u Batman Forever) jer;g[u jikkonvin/u.
 Fantasija mitolo;ika epika msa[[a minn ambjentazzjoni spettakulari u sekwenzi ta’ azzjoni u effetti spe/jali li mill-ewwel tfakkrek fil-films 300 u Clash of the Titans li fil-fatt il-film hu ta[lita tag[hom ittnejn. Mill-banda l-o[ra rrakkont huwa kemxejn banali u m[awwad hekk kif je[odna lura lejn l-[rejjef tal-mitolo;ija Griega. Nitaqg[u l-ewwel ma’ erba’ sa/erdotessi jimmeditaw, li wa[da minnhom, il-ver;ni Fedra (Freida Pinto) ikollha vi]joni kerha li r-re [ajjen u sadista Hyperion se je[les lis-suldati Titani tieg[u maqfula ta[t muntanja f’ga;;a u ju]ahom biex jeqred kull oppo]izzjoni filGre/ja tas-sena 1228 qabel Kristu, u anki lill-allat. Wara nsiru nafu lil Te]ew (Henry Cavill, li din is-sena se narawh jinterpreta lil Superman), bennej li ming[ajr ma jaf kien qed jit[ejja b[ala eroj mill-alla }ews (John Hurt f’sura ta’ bniedem anzjan, Luke Evans b[ala l-alla). Meta l-qattiel mi;nun Hyperion joqtollu lil ommu, Te]ew ja[lef vendetta u jer[ilha biex isib il-qaws imsa[[ar ta’ Epiru, li minbarra li kien tad-deheb kien jispara vle;;a spe/jali qerrieda wara o[ra ming[ajr il-[tie;a li min qed ju]aha joqg[od ‘jikkargaha’ kull darba. Tul il-vja;; jing[aqdu mieg[u Fedra u wkoll l-ilsir Stavros (Stephen Dorff), u jsib g[ajnuna wkoll mill-alla
 Poseidon (Kelian Lutz ta’ Twilight), minkejja li dawn l-allat kienu projbiti milli jinda[lu, g[ax lanqas suppost biss jidhru lillbnedmin. Semmejt il-films 300 u Clash of the Titans, i]da fejn dawn jg[addu lil Immortals f’dik li hija ;rajja li tag[mel sens, dan il-film hu superjuri g[alihom filproduction design u l-effetti spe/jali hawn mog[nija wkoll bit-3D. Sekwenza impressjonanti b’mod
 partikulari hi dik ta’ mew;a kbira, tsunami, li tordom belt. Is-sets u l-kostumi jpaxxu l-g[ajnejn, u nsemmi b[ala e]empju s-sekwenza tal-bidu tat-Titani maqfula fil-ga;;a b’bastun ja[kmilhom [alqhom, u meta l-allat f’daqqa wa[da jitfa//aw fid-dinja. L-interpretazzjonijiet huma tajbin, partikolarment ta’ Cavill, b’appo;; siewi minn Hurt u Dorff, filwaqt li Rourke jidher /ar li qed jog[xa fil-parti tar-re kattiv.
 Lisbeth (Rooney Mara) u Mikael (Daniel Craig) jinvestigaw f’The Girl With the Dragon Tattoo
 Ver]joni Amerikana ta’ thriller tajjeb }vedi] Direzzjoni> David Fincher< {in> 158 minuta< ?ert> 18< KRS
 Jekk fi ftit aktar minn sena u nofs ikollok tara l-istess film jew kwa]i, i]da minflok produzzjoni }vedi]a bi djalogu ddabbjat blIngli], ikun produzzjoni Amerikana, x’taqbad tg[id differenti minn dak li g[edt qabel? Forsi ]]id li r-re;ista, min kiteb liscript u l-atturi huma differenti, Amerikani minflok }vedi]i. Jew li filwaqt li l-ewwel ver]joni kienet ;iet iffilmjata flI]vezja, din Amerikana ffilmjawha kemm fl-I]vezja kif ukoll flIstati Uniti, fin-Norve;ja u fl-I]vizzera. Mill-bqija, Steven Zaillian li kiteb l-iscript ta’ din il-ver]joni Amerikana, mexa fedelment mal-kitba tal-awtur ori;inali tattrilo;ija Millenium Stieg Larsson, l-istess b[alma kienu g[amlu l-kittieba tal-iscript tal-film }vedi]. Infakkru g[alhekk l-istorja. Il-;urnalista investigattiv Mikael (Daniel Craig) ikun g[adu kemm ;ie kundannat tliet xhur [abs f’ka] ta’ libell li g[amillu miljunarju. Qabel ma jibda jiskonta s-sentenza jinkera missinjurun anzjan Vanger (Christopher Plummer) biex jinvestiga l-g[ajbien, xi 40 sena qabel, tan-neputija tieg[u Harriet, meta kellha biss 16-il sena. Dan jemmen li kienet inqatlet minn xi [add fil-familja kbira tieg[u, min[abba li hu kien se j[alli ;idu kollu lilha. Meta waqt l-investigazzjonijiet tieg[u f’kopja tal-Bibbja li kellha Harriet, isib lista misterju]a ta’ [ames ismijiet u inizjali, u ma;enbhom xi numri, ja[seb li se je[el, min[abba li ma jkunx jista’ jifhem xi jfissru.
 L-aqwa films f’Malta Stavros (Stephen Dorff), Te]ew (Henry Cavill), Fedra (Freida Pinto) u l-patri (Greg Bryk) i[ejju g[al attakk de/i]iv f’Immortals
 (Bejn it-28 ta’ Di/embru 2011 u l1 ta’ Jannar 2012 – KRS)
 (1) (–)
 I]da f’daqqa wa[da fuq il-kompjuter tieg[u jir/ievi g[ajnuna mhux mistennija minn Lisbeth (Rooney Mara) tfajla punk bi tpin;ija ta’ dragun, bisesswali, li tidher im[awda, i]da tkun ferm kapa/i fir-ri/erka u hacker prima. Din Lisbeth inkunu ltqajna mag[ha aktar qabel meta xi [add qabbadha titkixxef dwar Mikael innifsu, filwaqt li hi stess kellha problemi mal-parole officer ;did Bjurman (Yorik van Wageningen). Infatti hi kellha mg[oddi kemxejn trawmatiku wara trobbija ta’ abbu]i, u issa Bjurman kien qed jabbu]a blikrah minnha. Mara u Craig iqaxxru l-parti, u g[alkemm ma narawhomx mill-ewwel flimkien, minn meta jibdew ja[dmu flimkien biex isolvu l-ka] (li jkun mi]g[ud b’intri//i u sorpri]i) jaqbu perfettament bejniethom, f’relazzjoni mhux tas-soltu. Imbag[ad ir-re;ista Fincher jibni t-tensjoni b’[ila kbira, b’sekwenzi e//ellenti, fotografija mill-isba[, filwaqt li l-mu]ika ta’ Trent Reznor u Atticus Ross [asssejtha tibni a[jar latmosfera minn dik fl-ewwel film.
 Il-favoriti tieg[i fl-2011
 Puss in Boots Mission Impossible: Ghost Protocol Alvin & the Chipmunks: Chipwrecked Sherlock Holmes: A Game of Shadows
 Ara pa;na 18
 (4) New Year’s Eve (5) Hugo (7) Johnny English: Reborn (10) The Smurfs (8) Arthur Christmas (re) The Three Musketeers (re – re-entry)
 18 Films SPE?JALI ?INEMA
 Il-films favoriti tas-sena 2011 minn Joe CALLEJA – jocal@me.com
 Wara li sena ilu diversi kienu dawk li qaluli li sabuha interessanti, anki biex forsi jit[ajru jaraw xi film li tilfu, qed ner;a’ nippubblika l-lista tal-aktar films li g[ogbuni matul is-sena li g[adha kemm intemmet. Ji;ifieri dawn li qed jidhru fil-lista mhumiex ne/essarjament l-aktar films li marru tajjeb fi/-/inema lokali fl-2011, li allura jirriflettu laktar films li g[o;bu lillma;;oranza tal-Maltin, i]da biss dawk li l-aktar [adt gost nara jiena. Matul l-2011 apprezzajt laktar films differenti minn tas-soltu, mhux ne/essarjament innovattivi, minn diversi aspetti: il-mod kif i[alltu l;eneri, jew kif iwassluhom. Imbag[ad kien hemm dawk impenjati b[al The Ides of March u Oranges & Sunshine, li g[arfu jwasslu s-su;;ett b’mod li j]ommok u interessanti. G[allinqas jiena hekk sibthom, u allura sabu posthom fost l-20 film favorit tieg[i. Ma’ dawn inkludejt u[ud li jwasslu ;rajjiet stori/i bl-u]u intelli;enti u professjonali talarti /inematografika. Ma jonqsux it-thrillers (fost l-aktar films li n[obb nara) u anki xi kummiedja tajba. Film li ji;bor fih kwa]i lelementi kollha li semmejt biex ikun fost il-favoriti tieg[i kien The Devil’s Double, u huwa g[alhekk li po;;ejtu fil-
 qu//ata tal-lista tieg[i. Ittratta l-;rajja vera ta’ suldat flarmata ta’ Saddam Hussein li kien ;ieg[lu jag[milha ta’ double tieg[u. Kien produzzjoni mill-aktar professjonali, b’interpretazzjoni qawwija ta’ Dominic Cooper. L-istess jing[ad g[al Colin Firth f’The King’s Speech, fejn [abbatha sew mieg[u Geoffrey Rush. Hugo huwa film ie[or li da[al bi dritt u minn ta’ quddiem fil-lista tieg[i. Scorsese b’dan irrakkont ta’ tfajjel orfni (Asa Butterfield) jg[ix fi stazzjon tal-ferrovija, jag[mel ;ie[ lillarti /inematografika. L-istess g[amlu t-Taljan Baaria, Midnight In Paris, Water for Elephants u The Black Swan. Midnight In Paris imbag[ad, flimkien ma’ The Adventures of Tin Tin u Cowboys & Aliens, irrappre]enta l-innovazzjoni, dik ix-xi [a;a ;dida jew mhux tas-soltu. Konferma, fl-a[[ar nett, li lili ma jdejqunix films li normalment imorru l-aktar tajjeb mal-ma;;oranza tag[kom li tmorru /-/inema, huma films b[al Johnny English, Mission Impossible: Ghost Protocol, Crazy Stupid Love, The Adjustment Bureau, Limitless u Soul Surfer li wkoll sabu post fost il-favoriti mieg[i. Is-Sena t-Tajba mimlija pa/i, risq...u films g[all-gosti ta’ kul[add!
 Il-lista s[i[a tal-favoriti tieg[i (Mill-5 ta’ Jannar sal-31 ta’ Di/embru, 2011) 1. The Devil’s Double 2. The King’s Speech 3. Hugo 4. The Adjustment Bureau 5. The Ides of March 6. Midnight in Paris 7. Oranges and Sunshine 8. Baaria 9. Johnny English 10. Soul Surfer 11. Water for Elephants 12. The Black Swan 13. Mission Impossible: Ghost Protocol 14. The Adventures of Tin Tin 15. Cowboys & Aliens 16. The Next Three Days 17. Limitless 18. Killer Elite 19. Crazy Stupid Love 20. Source Code
 G[arfien ;enerali 19
 Funtani tal-[ajja fil-Belt Eterna minn Charles B. SPITERI charles.spiteri@media.link.com.mt
 Meta Frank Sinatra kanta lkanzunetta Three Coins in The Fountain g[all-film tal1954, hu mhux biss g[en lillkittieba tal-kanzunetti Jules Styne u Sammy Cahn jirb[u Oscar, i]da [oloq popolarità klassika li g[adha indelibbilment marbuta mal-‘Belt Eterna’ u l-funtani tag[ha. Ruma twaqqfet fis-sena 754 qabel Kristu fuq ix-xatt taxxmara Tiber, u sa minn dak i]-]mien, l-ilma kellu parti importanti fl-istorja. Malmedda tas-sekli t-Tiber irrappre]entat il-kummer/ u lispirtu ta’ avventura, waqt li l-funtani tal-belt spi//aw jirrappre]entaw it-tapezzerija rikka ta’ Ruma f’dik li hi kultura, tradizzjoni u m[abba. Il-funtani ta’ Ruma mhumiex biss l-attrazzjonijiet artisti/i fix-xenarju arkitettoniku, i]da huma parti integrali mill-[ajja lokali. Jekk ilpjazza tal-belt hi /-/entru g[as-so/jetà urbana ta’ Ruma, allura l-funtana hi l-perm. IrRumani jg[ixu madwarhom, mi;budin lejhom b[alma ssatelliti jin;ibdu madwar ilqamar. In-nies jiltaqg[u ma;enb il-funtani, jixorbu lilmijiet, joqog[du bilqieg[da, ji//ajtaw u jieklu l-;elat, inkella sempli/ement joqog[du bilqieg[da u jisimg[u l-vu/i tal-ilma hekk kif is-sajf g[a]]ien jaqleb jum fuq ie[or.
 u l-Pantheon; tul it-toroq sbie[ b[alma huma via Veneto u via Condotti; millpjazez famu]i ta’ Pjazza Navona u l-g[olja tal-Capitol sa ;onna privati. Hemm funtani kwa]i f’kull kantuniera g[al dak li jkun jixtieq jammira. Hemm madwar 1,500 funtana mag[rufin, ta’ diversi forom u qisien f’Ruma, ilkoll b’ismijiet u bi storja x’tintqal. U[ud saru famu]i mill-industriji tal-films Taljani u ta’ Hollywood – l-aktar wa[da mag[rufa hi l-funtana Trevi, disinjata fl-1735 minn Leon Battista Alberti. Forsi mhix l-aktar wa[da sabi[a, i]da ]gur l-aktar wa[da spettakulari. Saret le;;endarja mad-dinja kollha wara l-kanzunetta prin/ipali fil-film klassiku La Dolce Vita. Ebda turist li j]ur il-funtana Trevi ma jista’ jirre]isti s-superstizzjoni li jitfa’ munita minn fuq spallejh g[al ;o fiha biex ji]gura li jer;a’ j]ur
 Il-funtana ta’ Trevi, disinjata fl-1735 minn Leon Battista Alberti
 il-Belt Eterna. Aktar romantika u qrib ta’ din il-funtana hi l-Fontanina degli Innamorati – il-Funtana tal-Ma[bubin. Hawn, skont il-
 Il-poeta Gabriel Garcia Marquez jiddeskriviha hekk: “After lunch, Rome would succumb to its August stupor. The afternoon sun remained immobile in the middle of the sky and in the two o’clock silence one heard nothing but water, which is the natural voice of Rome...” Biex tmur tfittex il-funtani ta’ Ruma, trid tmur vja;; ta’ tlett elef sena fl-istorja. ’Il fuq u ’l isfel tas-seba’ g[oljiet talbelt; ’l hinn mill-monumenti l-kbar tal-Kolossew; il-Forum
 Il-funtana tat-Tritoni, fil-Pjazza tat-Tritoni
 Il-funtana Santa Maria, fi Pjazza Trastevere
 le;;enda, il-ma[bubin li jixorbu mill-ilma tag[ha jkunu sin/ieri lejn xulxin tul [ajjithom kollha. Il-Funtana ta’ Bernini
 Monument ie[or maestu] hi l-Funtana tax-Xmajjar ta’ Bernini, li tinsab fi Pjazza Navona, pjazza eminenti fiha nnifisha. Din il-funtana tirrappre]enta x-xmajjar Ganges, Nil, Danubju u Rio della Plata, u –skont u[ud—irrivalità qawwija li e]istiet bejn Bernini u l-arkitett Borromoni. Il-le;;enda ssemmi li Bernini mmudella l-figura li tissimbolizza lil Rio della Plata t[ares lejn il-fa//ata ta’ knisja ddisinjata minn Borromini. Din g[amilha b’id mg[ollija b[allikieku qed tissu;;erixxi li l-bini jista’ jaqa’ minn mument g[allie[or. G[alkemm il-funtana kienet di;à tlestiet meta Borromini beda x-xog[ol fuq il-knisja, ir-rakkont spi//a we[el fil-folklor Ruman. Isfel nett ta’ via Veneto, qrib il-funtana tat-Tritoni, hemm il-Funtana tan-Na[al, disinjata wkoll minn Bernini u msemmija hekk g[an-na[al skolpit li ‘j]an]an’ madwar lilmijiet. Fost dawn il-funtani hekk mag[rufa hemm dawk b’inqas fama, i]da bl-ebda mod inqas importanti, fosthom il-Funtana tal-Fekruna (minn Giacomo della Porta), li tinsab fi Piazza Mattei, isfel nett ta’ via dei Falegnami filqalba ta’ Ruma. Din hi wa[da mill-aktar funtani attrattivi u storikament importanti ta’ tmiem il-perijodu tarRinaxximent. Disinn ie[or ta’ della Porta jinsab f’wa[da mill-aktar kantunieri sbie[ ta’ Ruma, triq biss ’l hinn minn Capitol Hill fi Piazza Campitelli. Din ilfuntana ]g[ira forma ta’ ottagonu, bl-isem sempli/i ta’ Funtana tal-Pjazza, fiha l-ilma mag[ruf b[ala aqua felice – ilma ta’ fer[.
 Jekk t[obb iddur madwar is-swieq, allura Campo de’ Fiori hu l-post li g[andek i]]ur. Hawn tista’ ssib l-iktar prodotti friski mill-kampanja Taljana, u l-kulur tas-suq u lispettaklu huma ta’ fer[ g[assensi kollha. Il-fran u l-grocers huma f’numru qawwi, u hu possibbli ssib iddelikatezzi Rumani kollha, b[al fiori di zucca, jew castagnaccio (gallettini mag[mulin mit-trab tal-qastan). Wara li titlaq mis-suq, tid[ol fi Piazza Farnese, ilpost ta’ Palazzo Farnese, mag[mul famu] minn Puccini, bl-opra Tosca. Ruma g[andha [afna funtani biex issemmihom kollha bl-isem, i]da hemm o[rajn li m’g[andhomx jintilfu, fosthom il-funtana Santa Maria fil-qalba ta’ Trastevere, post mag[ruf g[ar-ristoranti, dverni u curio shops. Funtana li qatt ma tidher fil-pa;ni tal-kotba tat-turisti, tinstab f’via Lata, triq ]g[ira li fa/ilment ma tarahiex hekk kif timxi l-korsa ta’ kilometru s[i[ ta’ [wienet f’via del Corso. Ma’ din il-funtana jkun hemm xbieha ta’ ra;el i;orr l-ilma – portatore d’aqua – li wieqaf bla jitkellem, jixhed il-folol ta’ nies tul is-sekli li g[addew minn [dejh, waqt li hu jistenna b’pa/enzja u joffri l-ilma g[ax-xorb lil vja;;aturi blg[atx. Funtani o[ra inqas dekorattivi jistg[u jintlem[u fi kwa]i kull kantuniera tal-belt. Huma funtani suwed mag[mula mill-[adid fondut, jew fontanelles, komunament mag[rufin b[ala nasone – imnie[er kbir – min[abba lg[amla tag[hom. Hu mag[ruf li madwar 2,000 minnhom iwasslu ilma pur u frisk lillbelt, min-nixxig[at talmuntanja g[all-;o akkwadotti antiki, biex imbag[ad iwasslu xarba ta’ mer[ba fis-sajf s[un Ruman.
 Ri]ultat tajjeb u inkura;;anti g[at-turi]mu fl-2011 Li t-turi]mu lejn pajji]na hu wie[ed mill-pilastri ekonomi/i hu fatt mag[ruf. Kif g[amel dejjem, il-Gvern [adem kemm seta’ biex dan is-settur ikompli jissa[[a[ tul i]-]mien u b’hekk jibqa’ jag[ti l-aqwa ri]ultati, li jg[inu l-finanzi u j]idu limpjiegi. {arsa fuq fuq, lejn it-turi]mu s-sena li g[addiet, turina li fis-sena 2011 • :ew Malta kwa]i 1.4 miljun. • Kienet sena o[ra ta’ rekords po]ittivi g[all-industrija. • 1,400,000 turist + 500,000 vi]itatur bil-cruise liners = 1,900,000 vi]itatur f’sena wa[da biss. • L-infiq mit-turisti qabe] il-biljun ewro. • Ir-rotot diretti lejn pajji]na ]diedu minn 46 fl2007 g[al 75. • It-turisti li ]aruna ]diedu minn 1.12 miljun fis-sena 2006 g[al 1.4 miljun fl-2011. • L-Air Malta kienet qieg[da u trid tibqa’ kolonna tat-turi]mu f’pajji]na. L-Air Malta u t-turi]mu f’Malta jiddependu minn xulxin. Aktar minn nofs it-turisti li ji;u hawn ji;u fuq l-ajruplani talAir Malta. • L-Awtorità tat-Turi]mu g[amlitha prijorità li Malta tidher dejjem i]jed fuq l-internet. • Illum kwart tan-nefqa f’reklamar li tag[mel lAwotorità jmur f’reklamar
 fuq l-internet. Fl-2007 lAwtorità kienet tonfoq inqas minn erbg[a fil-mija f’reklamar fuq l-internet. • Illum in-nies, inklu]i lMaltin, jie[du vakanzi filqosor imma i]jed spissi. • Kienu ;enerati 50 konferenza bi 11,000 bednight addizzjonali matul is-sena. • }diedu t-turisti, ]diedet in-nefqa. • Filwaqt li fl-2010 nnumru ta’ turisti li ]aru Malta ]died bi 12.7 fil-mija, innefqa kibret b’21.9 fil-mija jew ]ieda ta’ ’l fuq minn mitejn miljun ewro f’sena jew nofs miljun i]jed kuljum. • Fl-ewwel disa’ xhur tassena l-o[ra n-nefqa tat-turisti ]diedet b’’il fuq minn 80 miljun ewro jew medja ta’ 300,000 ewro kuljum. • Jekk tg[odd i]-]ieda finnefqa tat-turisti tas-sena 2010 ma]-]ieda tas-sena li g[addiet, tasal g[al ]ieda fl-infiq ta’ 800 ewro kuljum. • Mill-2007 sal-2011, innumru ta’ sodod f’akkomodazzjoni kollettiva baqa’ relattivament fiss billi ]died biss minn 38,050 sodda fl2007 g[al 38,698 sodda fl2011. • Fl-istess perjodu, innumru ta’ sodod f’akkomodazzjoni self catering ]died biss minn 5,308 fl-2007 g[al 6,308 fl-2011. • Dan ifisser li l-parti lkbira ta]-]ieda li qeg[din naraw fl-infiq tat-turisti fuq
 Fl-ewwel disa’ xhur tas-sena l-o[ra n-nefqa tat-turisti ]diedet b’’il fuq minn 80 miljun ewro
 akkomodazzjoni ma nfirxitx fuq numru akbar ta’ sodod i]da ]iedet id-d[ul ta’ sodod e]istenti. • Is-Sustainable Tourism Grant Scheme hi skema li permezz tag[ha l-Gvern qed joffri g[axar miljun ewro lil intrapri]i li ja[dmu fitturi]mu sabiex itejbu l-operat tag[hom. • Hemm skema o[ra li tissussidja l-img[ax fuq self li
 jie[du l-lukandi sabiex jinvestu fil-prodott tag[hom. • Hemm ukoll skemi talMalta Enterprise biex jg[inu lil-lukandiera jinvestu f’teknolo;ija sabiex inaqqsu lkonsum tad-dawl. B’hekk u mhux bis-sussidji, nassiguraw li jkollna industrija sostenibbli. • Bejn l-2007 u l-2009 lGre/ja tilfet xejn anqas minn 1,250,000 turist li minnhom
 Il-wasla tal-Cruise Liner Celebrity Solstice f’:unju li g[adda li ;ab g[add tajjeb ta’ turisti lejn pajji]na
 irkuprat biss ftit aktar minn 90,000 is-sena li g[addiet. • Il-Ministru tat-Turi]mu Grieg appella lil-lukandiera biex ira[[su l-prezzijiet tag[hom jekk iridu jer;g[u jirb[u dak li tilfu g[as-suq Spanjol. Hawnhekk tispikka d-differenza bejn kif qieg[ed ja[dem il-Gvern Malti, u kif ja[dem [addie[or. Filwaqt li [addie[or jitlob lill-industrija tat-turi]mu tra[[as ilprezzijiet biex tattira t-turisti, Malta mhux biss i]]id in-numru ta’ turisti u l-iljieli li jqattg[u fostna, i]da, sena wara sena n]idu l-infiq tatturisti b’rati mill-aktar impressjonanti. • In-numru ta’ ljieli li t-turisti qattg[u f’pajji]na ]died. Bejn Jannar u Ottubru tassena l-o[ra, l-iljieli li t-turisti qattg[u Malta ]diedu bi ftit aktar minn 380,000. Dan ifisser li kull jum kien hemm medja ta’ 1,200 turist i]jed fi xtutna, milli kien hemm fl-istess perjodu s-sena ta’ qabel. 1,200 turist i]jed kuljum li kielu, xtraw tours, raqdu fillukandi u appartamenti u xtraw mill-[wienet tag[na. • It-tielet pilastru tal-[idma tal-Awtorità kien biex jitjieb il-prodott turistiku. • {afna minn dawn ilpro;etti twettqu b’kofinanzjament mill-Unjoni Ewropea: • Permezz ta’ fondi Ewropej ta’ €1.6 miljun biex saru dawn l-interventi: - Upgrading tal-in[awi ta’ Pjazza {lantun f’{al Safi (jistenna l-approvazzjoni millMEPA); g[al pa;na 21
 L-Air Malta kienet u trid tibqa’ kolonna tat-turi]mu f’pajji]na g[ax hi u t-turi]mu f’Malta jiddependu minn xulxin
 Aktar min-nofs it-turisti lejn Malta ;ew mal-linja nazzjonali tal-ajru minn pa;na 20
 - Tisbi[ tal-in[awi tal;ibjun fi]-}urrieq (Approvat mill-MEPA); - Upgrading tal-in[awi ma;enb il-fdalijiet talKappella Tal-Bakkari fi]}urrieq (Approvat millMEPA); - Upgrading tal-in[awi talKappella ta’ San Mattew filMaqluba (il-Qrendi) (Approvat mill-MEPA); - Tisbi[ tal-in[awi talKappella tal-Providenza, isSi;;iewi (Approvat millMEPA); - Tisbi[ tal-in[awi talKappella tal-Lunzjata, isSi;;iewi (approvat). • Programmi ta’ ta[ri; li wasslu sabiex jikber in-numru ta’ impjegati fis-settur. • Qatt ma ntefqu flus fuq ta[ri; fis-settur daqs l-a[[ar sentejn. • Is-sostenibbiltà tas-settur
 tiddependi fuq kemm ikollna [addiema m[arr;a tajjeb. Issettur g[andu b]onn [addiema m[arr;a f’kull livell. • L-ITS hu frott ie[or ta’ Gvern Nazzjonalista. Fta[na wie[ed f’Malta u ie[or f’G[awdex. Fi ]mien Gvern Laburista, dawn l-istituti edukattivi kienu ng[alqu
 b’ri]ultat li l-industrija tag[na bdiet issibha diffi/li biex issib nies im[arr;a. • Illum isem Malta sar sinonimu ma’ post turistiku li fih hawn [afna x’tara u x’tag[mel, pajji] li fi ftit ]mien u fi spazju ristrett tista’ tie[u esperjenza kbira u diversa. • G[awdex, is-sena li g[addiet attira ’l fuq minn tliet kwarti ta’ miljun vi]itatur internazzjonali, u dan apparti t-turi]mu domestiku li wassal sabiex eluf o[ra ta’ Maltin ukoll iqattg[u btala f’G[awdex is-sena l-o[ra. • Stimi li [ar;u minn surveys li twettaq l-MTA indikaw li madwar 670,000 vi]itatur barrani g[amlu mawra ta’ ;urnata (day trip) f’G[awdex, filwaqt li 8,000 o[ra qattg[u lejl wie[ed. • Mas-56,000 barrani bba]aw il-vaganza tag[hom f’G[awdex, filwaqt li 28,500 turist ie[or qasmu l-btala tag[hom bejn Malta u G[awdex. • L-aktar swieq li ;;eneraw turi]mu g[al G[awdex kienu r-Renju Unit, l-Italja, il:ermanja, Franza u lIskandinavja, apparti swieq i]g[ar b[al dak Spanjol, Olandi] u }vizzeru.
 • Filwaqt li f’Malta 91.6 filmija tas-sodod jinsabu fil-collective accommodation (37,166 sodda) bil-bilan/ ta’ 8.4 fil-mija fis-self catering (3,426 sodda), fil-ka] ta’ G[awdex din is-sitwazzjoni tinqaleb ta’ ta[t fuq, bi 62.8
 fil-mija tas-sodod li/enzjati f’G[awdex (2,892 sodda) fisself catering u l-bilan/ ta’ 37.2 fil-mija fl-akkomodazzjoni kollettiva (1,714-il sodda). • Tul l-2011 ;ew Malta ’l fuq minn 560,000 passi;;ier,
 ]ieda ta’ 20,000 fuq is-sena 2010. Dan hu qasam li lGvern u l-privat investew fih bil-kbir. • B[alissa madwar g[axra fil-mija qeg[din jag[]lu li jag[mlu so;;orn qasir f’pajji]na qabel il-cruise.
 Is-sena li g[addiet mas-56,000 barrani bba]aw il-vaganza tag[hom fil-g]ira G[awdxija
 22 TV#Radju minn Raymond Miceli - ray.miceli@media.link.com.mt ;None:
 MIEG{EK
 X’se toffrilna din is-sena^ NET Television 21>00
 Il-programm tal-lum se jiffoka fuq dak li se[[ fl2011 u dak li qed nistennew matul is-sena li g[adha kemm bdiet. Il-mistednin g[addiskussjoni li se titmexxa b[as-soltu minn Lisa Spiteri u Fr Karm Debattista MSSP, se jkunu Josianne Camilleri
 li tmexxi l-kamra tal-a[barijiet ta’ RTK u l-kantant Mike Spiteri li s-sena li g[addiet reba[ il-Konkors Kanzunetta Indipendenza. Minbarra l-avvenimenti li se[[ew, naraw ukoll jekk g[adhomx moda rri]oluzzjonijiet, jekk hux veru li f’Di/embru li ;ej se
 tispi//a d-dinja u jekk sena ;dida twassalx biex ninbidlu jew eventwalment kollox jibqa’ l-istess. It-telespettaturi jkunu jistg[u j/emplu u jg[idu tag[hom peress li dan hu programm li jixxandar live. Produzzjoni ta’ Robert Cremona.
 Joséf Bonello llum se jlaqqag[na mal-kantanta Claudia Faniello (fir-ritratt ta[t). Fl-2005 [adet sehem filprogramm Hot Spot fuq dan l-istazzjon. Ilha tipparte/ipa f’festivals tal-kant u fost o[rajn reb[et ilKonkors Kanzunetta Indipendenza tal-2006 bilkanzunetta Ma Nafx u kemmil darba ;iet fit-tieni post fosthom fil-Festival Kanzunetta Maltija g[all-Ewropa.
 • ROCKNA (Radio 101 FM 19>15) - Il-pre]entatur ta’ dan il-programm Michael Bugeja llum se jlaqqag[na malgrupp Malti Purple Haze (fir-ritratt hawn fuq jidhru l-membri pre]enti), li kien twaqqaf fis-snin tmenin u g[adu je]isti sal-lum minkejja li kemm-il darba kien hemm tibdiliet filline-up. Fil-fatt l-uniku membru pre]enti minn dawk ori;inali hu l-kitarrist Stephen Borg. B[alissa dan il-grupp qed ja[dem
 fuq materjal ;did u qed jippjana wkoll li jirrekordja xi siltiet fi studio. • VU?I MISSJUNARJA (Radju Marija 21>00) -
 Il-programm tal-lum se jlaqqag[na ma’ Patri Mario Abela, id-Direttur tas-Segretarjat Missjonijiet Agostinjani, u ma’ [ames ]g[a]ag[, ilkoll mimlija entu]ja]mu u ener;ija g[all[idma volontarja. Patri Mario jitkellem dwar il-missjoni Agostinjana Maltija fil-Bra]il, Christine Brincat u Lara Gafà dwar l-esperjenza li di;à kellhom meta marru f’dan il-pajji], filwaqt li Matthew Azzopardi, Giselle Fiorini u Alexander Formosa fuq it-t[ejjija tag[hom biex fil-futur qrib huma wkoll ikunu jistg[u jmorru jag[mlu [idma missjunarja flistess pajji] tal-Amerika t’Isfel. Il-Bra]il hu pajji] fejn hemm kuntrasti kbar, hemm numru ta’ nies li g[andhom il-;id f’idejhom, u bosta nies li jesperjenzaw faqar estrem u jg[ixu fil-favelas, li huma djar ]g[ar mag[mula mill-kartun.
 TV#Radju 23 LA FAMIGLIA OMICIDI
 07>55 09>00 09>05
 Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet fil-Qosor Magazine 101
 Hitsitalia Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Qari bil-Malti The Big Show A[barijiet fil-Qosor Hitsteria
 17>55 18>00 18>15 19>15 21>00 23>00
 Avvi]i tal-Mejtin A[barijiet Mu]ajk Rockna Fuzzbox - George Galea Night Style - Joe Vella
 Inkwiet min[abba l-familja Raitre 23:30 Goodfellow (Rowan Atkinson, fir-ritratt hawn ta[t flimkien ma’ Kristin Scott Thomas) ikun qassis tal-Knisja Anglikana li i]da jkun g[addej minn perjodu diffi/li fejn tid[ol il-familja tieg[u. Dan min[abba li martu ma tkunx fidila lejh,
 filwaqt li t-tifel Petey jkun qed ji;i bullied minn s[abu tal-iskola. I]da x’ji;ri meta tasal il-governanti l-;dida Grace, parti interpretata minn Maggie Smith? L-isem ori;inali ta’ dan il-film Ingli] tal-2005 hu Keeping Mum.
 Radju Malta • 93.7 FM 06:00 – Frank u Ron (jinkludi 07:00 A[barijiet, 07:30 Mill:urnali Lokali, 07:50 Avvi]i ta’ Mwiet, 07:58 Angelus, 08:00 A[barijiet fil-qosor) 09:00 BBC 09:05 – Familja Wa[da (jinkludi 10:00 A[barijiet filqosor, 11:00 BBC News) 11:50 Avvi]i ta’ Mwiet u l-Angelus 11:58 - Xi Qrajt, Xi Smajt 12:00 - Newsline 12:45 - Tifkiriet 13:30 - Qari bil-Malti 14:00 A[barijiet 14:05 – E M Live 15:50 - ?ama ?ama 16:00 A[barijiet 16:05 – Drivetime (jinkludi 17:00 A[barijiet) 18:00 - Bulettin tal-A[barijiet 18:15 – - Nwar 19:00 - Focus 19:50 – Avvi]i ta’ Mwiet 20:00 – A[barijiet 20:05 – Qari bil-Malti (r) 20:30 - Mill-Parlament 21:00 BBC News 21:05 - Countdown 22:00 - L-A[barijiet 22:05 - Night Moods 23:00 - Xi qrajt, xi smajt 23:00 – Ru]arju 23:30 - Classic Hits. ONE Radio • 92.7 FM 06:00 - ONE Breakfast (jinkludi 06:45 ONE News, 07:00 Kummentarju, 07:30 Mill-:urnali, 08:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 08:25 ONE Club Xewqat, 08:45 u 09:45 One News) 10:00 - Ma’ Pauline 11:00 - Flimkien (jinkludi 11:10 Pariri G[alik, 11:45 ONE News, 12:00 Angelus, 12:05 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem) 12:15 - Kummentarju 12:30 Linja Diretta 13:15 - Bla Kantunieri 13:45 - ONE News 14:00 - Maltin Biss 15:30 Drive Time 15:45 - ONE News 16:30 - Tomatate 17:00 Kummentarju 17:05 - Rush Hour (jinkludu 17:15 - :miel Ilsienna, 17:45 ONE News, 18:00 Igawdu l-{ajja ta’ Dejjem, 18:05 Bieb Bieb) 18:10 - A[barijiet Sportivi 18:15 - Dirett Parlament 18:45 Mid-Djarju tal-Partit Laburista 19:00 - In the Zone (jinkludi 19:45 ONE News) 20:15 Collage 20:45 - Xalata Rock 21:45 - ONE News 22:00 Kummentarju 22:05 - VO’s 24:00 - Bla Kantunieri (r) 02:00 - Weekend Party. RTK • 103 FM) 06:30 Espresso 103 FM! (jinkludi 06:55 Fi {dan il-Mulej, 07:00 A[barijiet, 07:55 Imwiet # Qari # Angelus, 08:00 BBC News, 09:00 A[barijiet fil-Qosor) 09:15 G[alina Lkoll (11:00 RTK Qosor) 11:40 - Headlines 11:55 - Fi {dan il-Mulej 12:00 - RTK Bulettin 12:15 - Afternoon Favourites (jinkludi 13:00 u 15:00 RTK Qosor, 14:00 BBC News) 15:25 – Kaskata Kulturali 15:30 – Il-Polz ta/-?ittadin
 16:40 - Headlines 17:00 - RTK Bulettin 17:15 – Darek, Flusek u Negozju (jinkludi 18:00 RTK Qosor) 19:00 - Fi {dan ilMulej 19:05 - Ru]arju 19:25 Rakkont 19:40 – L-G[a]la Tieg[i u Tieg[ek 20:53 Kaskata Kulturali 21:00 – Se[er il-Malti 22:00 – Il-Qaddis talJum 22:05 - Ru]arju 22:25 Ripetizzjonijiet. Campus FM • 103.7 FM 09:00 - Anali]i tal-;urnali 09:20 - Foreign News # Culture News 09:30 – Platea 10:00 - University Matters 10:30 – L-Isport Matul i]-}minijiet 11:00 - Classic FM 13:00 - Anali]i tal-:urnali 13:30 – Faxxikli 14:00 - BBC News Hour 15:00 - Classic FM 19:30 – Biex Hekk Jibqg[u Mag[na 20:00 – Gregorian Chant 21:00 - BBC World Service. Radju Marija • 102.3 FM 07:00 - Ru]arju 07:30 Quddiesa 08:00 - Angelus u Kuntatt 11:00 - Van;elu {aj 12:00 - Angelus u Ru]arju 12:30 - Ru]arju l-Erwie[ 13:00 - Shalom 14:30 – Qari tarRumanz 15:00 - Kurunella {niena Divina 15:30 - Il-Muftie[ tal-G[erf 16:00 – Swi// 17:00 – Il-{ajja vera 17:30 - Bullettin ta’ A[barijiet Reli;ju]i 17:50 G[asar 18:00 - Angelus u Ru]arju 18:30 - Quddiesa 19:00 - Nixxieg[a Dumnikana 19:30 – Vexillum 20:00 - Alla G[ani fil{niena 20:30 – Qari ta’ Rumanz (r) 21:00 - Vu/i Missjunarja 22:00 – {udni f’Idejk 23:30 –
 Bay Radio • 89.7 FM 06:30 - Bay Breakfast with Drew 10:30 - Simon Pisani 13:30 – Ian Lang 15:30 - Nathan u Talitha 18:30 - A[barijiet 18:40 – Dance Top 20 20:00 – Paul Oakenfold 22:00 - Miss Roberta 24:00 – Defected in the House. Bastjani]i FM • 95 FM 06:50 - {sieb tal-Jum 07:00 FilKumpanija ta’ Tony 13:00 Ejjew G[andi 15:00 - All Time Favourites 17:00 - Melodiji talPassat 18:30 - All Time Favourites 22:00 - BeeZee Fridays. Smash Radio • 104.6 FM 07:30 - Commander Jay 11:00 Radio Motordrome 15:00 Funky Town 16:30 - DJ My Kill 18:30 - Xtravadance.
 TVM • melita 101 • GO Plus 101 07:00 - TVAM 09:00 - Mela Isma’ Din (r) 09:15 - Kwi]]un (r) 10:00 - Purée (r) 11:00 - Minn Lenti Interkulturali 11:45 - Madwarna 12:00 - A[barijiet# rapport tat-temp 12:10 - Sellili 14:00 A[barijiet 14:05 - (ikompli) Sellili 16:00 - A[barijiet 16:10 - I]-}ona 17:40 - Sa[[tek l-Ewwel 17:45 Mela Isma’ Din 18:00 - A[barijiet 18:10 - Kwi]]un 18:55 - Purée 20:00 - A[barijiet# sports# rapport tat-temp# rapport finanzjarju 20:40 - Xarabank 23:15 - L-A[barijiet 23:30 - Modern Lifestyles (r). ONE • melita 103 • GO Plus 103 07:00 - Bon;u Bundy 10:00 Teleshopping 10:30 - Sieg[a }mien 12:00 - Teleshopping 12:45 - Starmakers 13:30 - ONE News 13:40 - (ikompli) Starmakers 16:15 - Lapes u Karta 16:30 - Tomatate 17:00 - Kwalità Malta 17:30 - ONE News Update 17:40 Te]ori 17:45 - Healthy Living 19:00 - Londri 19:15 - Minuta Wa[da! 19:30 - ONE News 20:15 - Inbox 20:20 - Illostra 20:30 Affari Tag[na 23:15 - ONE News. Smash • melita 105 • GO Plus 105 08:00 - Er;a’ Lura 09:00 - {abbejtek 10:00 - Fil-K/ina ma’ Farah 10:50 - 1046 Music 12:50 - Teleshopping 16:10 - Fil-K/ina ma’ Farah (r) 17:10 - Er;a’ Lura 18:15 - Bingo 75 18:40 - Tele-shopping 19:00 - News 19:20 - MEP u Int 19:30 - {abbejtek (r) 20:30 - Maltin fl-Ispazju 22:00 - News 22:30 Robert Musumeci Talk Show (r). Raiuno • melita 150 • GO Plus 201 06:45 - Unomattina (jinkludi Tg 1 fis-07:00, fit-08:00 u fid-09:00) 09:35 - Concerto dell’Epifania 10:30 - A Sua Immagine speciale 10:55 - Santa Messa 12:00 Angelus 12:20 - La prova del cuoco 13:30 - Tg 1 14:00 - Tg 1 economia 14:10 - Verdetto finale 15:15 - Un amore tutto suo. Film ’95 17:00 - Tg 1 17:15 - Una vacanza d’amore. Film 2009 18:50
 - L’eredità 20:00 - Tg 1 20:30 Qui Radio Londra 20:35 - Soliti ignoti 21:10 - La prova del cuoco 00:05 - Aspettando Ballando con le stelle 00:35 - L’appuntamento scrittori in tv 01:05 - Tg 1 notte 01:40 - Qui Radio Londra 01:45 Sottovoce. Raidue • melita 151 • GO Plus 202 06:50 - Cartoons 08:05 - Il ritorno di Jafar. Film cartoon ’93 09:10 -
 Il fantastico viaggio di Haley 09:30 - Tgr montagne 10:00 - Tg 2 punto.it 11:00 - I fatti vostri 13:00 - Tg 2 giorno 13:30 - Tg 2 costume e società 13:50 - Tg 2 Eat Parade 14:00 - Italia sul due 16:15 - Ghost Whisperer (TF) 17:05 - L’Africa nel cuore (TF) 17:50 - Tg 2 sport 18:15 - Tg 2 notizie 18:45 - La bella e la bestia. Film cartoon ’98 20:20 - Cartoons 20:30 - Tg 2 notizie 21:05 - Gli aristogatti. Film cartoon ’70 22:25 - La spada nella roccia. Film cartoon ’63 23:55 -Tg 2 notizie 00:15 - Il più bel gioco della mia vita. Film 2005. Raitre • melita 152 • GO Plus 203 07:00 - Tgr Buongiorno Italia 07:30 - Tgr Buongiorno regione 08:00 - Professore a tutto gas. Film ’63 10:10 - La storia siamo noi 11:10 - Tg 3 minuti 11:15 - Doc Martin 12:00 - Tg 3 - sport 12:25 - Le storie - diario italiano 13:10 La strada per la felicità (soap) 14:00 - Tg regione 14:20 - Tg 3 14:50 - Tgr Leonardo 15:00 - Tg 3 L.I.S. 15:05 - Lassie (TF) 15:55 Cose dell’altro Geo 17:40 - Geo & Geo 18:10 - 90 ̊ minuto - Serie B 19:00 - Tg 3 19:30 - Tg regione 20:00 - Blob 20:15 - Per ridere insieme con Stanlio e Ollio 20:35 Un posto al sole (soap) 21:05 - La grande storia 23:15 - Tg 3 23:25 Tg regione 23:30 - La famiglia omicidi. Film 2005 01:15 - Scittori per un anno. Canale 5 • melita 154 • GO Plus 2005 08:00 - Tg 5 mattina 08:40 - Il sogno di Crumb. Film ’99 10:00 Tg 5 - ore 10 10:55 - Grande fratello 11:00 - Forum 13:00 - Tg
 5 13:40 - Beautiful (soap) 14:10 Grande Fratello 14:25 - Il principe e il povero. Film 2000 16:30 Equivoci d’amore. Film 2005 18:10 - Tg 5 18:15 - Grande Fratello 18:50 - The Money Drop (kwi]]) 20:00 - Tg 5 20:30 - Striscia la notizia 21:10 - Il curioso caso di Benjamin Button. Film 2008 00:15 - Mai dire Grande Fratello 01:00 - Tg 5 notte 01:45 - Striscia la notizia. Rete 4 • melita 153 • GO Plus 206 07:30 - Nash Bridges (TF) 08:20 Hunter (TF) 09:40 - Detective Monk (TF) 10:50 - Ricette di famiglia 11:30 - Tg 4 12:00 - Un detective in corsia (TF) 13:00 - La signora in giallo (TF) 13:50 - Il tribunale di Forum 15:35 - Sentieri 16:05 - La stangata. Film ’73 18:55 - Tg 4 19:35 - Tempesta d’amore (soap) 20:30 - Walker Texas Ranger (TF) 21:10 - Arma leetale. Film ’87 23:40 - Storie di confini 00:25 - Echi mortali. Film ’99. Italia 1 • melita 155 • GO Plus 204 06:50 - Cartoons
 08:50 - Barbie e le tre moschettiere. Film cartoon 2009 10:30 - Tyco il terribile. Film 2005 12:25 - Studio aperto 13:05 - Studio sport 13:40 - Cartoons 14:35 - Ice Gala 2012 16:35 - The Legend of Secret Pass. Film 2008 18:30 - Studio aperto 19:00 Studio sport 19:25 - Supercuccioli nello spazio. Film 2009 23:05 Come cani & gatti. Film 2001 00:50 - Studio aperto 01:05 Highlander (TF). La 7 • melita 156 • GO Plus 207 07:00 - Omnibus 07:30 - Tg La 7 07:50 - Nata Ieri. Film ’51 09:40 La 7 doc 10:10 - La Fayette, una spada per due bandiere. Film ’61 12:25 - I menu di Benedetta 13:30 - Tg La 7 14:05 - La Gabbianella e il gatto. Film ’98 15:45 - Krull. Film ’83 17:50 - Relic Hunter (TF) 19:30 - ‘G’ Holiday 20:00 Tg La 7 20:30 - Italialand Remixata!!! 21:30 - Moll Flanders. Film ’96 23:40 - Sex and the City (TF) 00:50 - Sotto canestro 01:25 - Tg La 7 01:15 - ‘G’ Holidays.
 24 TV#Radju Education 22 • melita 22 # 104 07:00 - TVAM 09:00 - Euro News 11:00 - Faxxikli 11:30 Venere 12:10 - Paqpaq 12:50 GFA Review 13:50 - Dokumentarju 14:00 - Nurseries 22 14:30 Prin/pijiet 15:00 - Lenti kulturali 15:45 - Dokumentarju 16:00 Venere 16:40 - Paqpaq 17:20 GFA Review 18:20 Dokumentarju 18:30 - Nurseries 22 18:55 - A[barijiet g[al Dawk Neqsin mis-Smig[ 19:00 - Strech 19:30 - Mixage 20:10 - Madwarna 20:40 - Xarabank 23:10 - A[barijiet bl-Ingli] 23:15 - Asteriks. Favourite Channel • melita 31#108 • GO Plus 106 08:00 - Stenba[ 10:00 - Teleshopping 11:45 - Reporter 12:05 Link 12:10 - Kont Taf? 12:15 - F. News 12:30 - Niskata 15:00 - 7F 15:30 - Teleshopping 16:30 EGOV4U 17:00 - Musbie[ g[al Ri;lejja 17:30 - Cachet 18:15 - F. News 18:30 - (ikompli) Cachet 19:45 - Reporter 20:05 - Muftie[ 20:10 - Kont taf? 20:15 - F. News 21:00 - Sfera 23:15 - F. News. Calypso Music TV • GO Plus 107 07:00 - Total Request 09:00 - 80s Classics 10:00 - 90s Classics 11:00 - 2000s-2009s Classics 11:30 - Teleshopping 13:30 2010 Onwards 14:30 - Drama Bronx 15:00 - Wasal il-{in g[all-Maltin 15:30 - Bell’Italia 16:00 - Romantica 17:00 Teleshopping 18:00 - Total Request 20:00 - Bingo 75 20:30 - Non Stop Music. La 5 • melita 162 12:30 - Centovetrine 12:55 -
 Extreme Makeover Home Edition 13:45 - Grande Fratello 14:00 - ER - Medici in prima linea (TF) 14:45 - Dawson’s Creek (TF) 16:25 - Champs 12 (TN) 17:15 - La tata (sitcom) 18:05 - Colpo di fulmine. Film 2010 19:55 - Extreme Makeover Home Edition 20:40 - Grande Fratello 21:00 - Grande Fratello Live 21:10 - Matrimonio impossibile. Film 2003 22:55 Grande Fratello live 23:35 - Non ditelo alla sposa 00:30 Dawson’s Creek (TF 01:25 Champs 12 (TN). BBC Entertainment • melita 300 • GO Plus 301 07:10 - Jackanory Junior 07:25 Penelope K, by the way 07:35 The Large Family 07:45 - Buzz and Tell 07:50 - Tweenies 08:10 - Charlie and Lola 08:20 - Nina and the Neurons 08:35 - My Family 09:05 - After You’ve Gone 09:35 - The Weakest Link 10:20 - EastEnders 10:50 -
 Doctors 11:20 - Elephant Diaries 12:10 - The World’s Toughest Driving Tests 13:00 - The Green Green Grass 13:30 - My Family 14:00 - The Weakest Link 14:45 - EastEnders 15:15 - Doctors 15:45 - Elephant Diaries 16:35 The World’s Toughest Driving Tests 17:25 - The Weakest Link 18:10 - The Big Top 18:40 Doctors 19:10 - After You’ve Gone 19:40 - The Green Green Grass 20:15 - Doctor Who 21:00 - Walter’s War 21:50 - Gavin and Stacey 22:20 - Blackadder the Third 22:50 - Kiss of Death. TCM • melita 310 • GO Plus 701 07:45 - Who’s Minding the Store? Film ’63 (U) 09:30 - Bonanza 10:35 - The High Chaparral 11:40 - Grease 2. Film ’82 (A) 13:45 - Bonanza 14:50 - The High Chaparral 16:00 - King Creole. Film ’58 (PG) 18:15 The Wizard of Oz. Film ’39 (U) 20:15 - Siege at Red River. Film ’54 (U) 22:00 - Training Day. Film 2001 (18). MGM Movies • melita 312 • GO Plus 702 07:50 - Impasse. Film ’69 (PG) 09:25 - Hornet’s Nest. Film ’70 (A) 11:11 Mosquito Squadron. Film ’69 (PG) 12:40 - Stanley & Iris. Film ’90 (15) 14:20 - Crime and Punishment. Film ’98 (12) 15:50 - Eight Men Out. Film ’88 (PG) 17:45 - How to Succeed in Business Without Really Trying. Film ’67 (U) 19:45 - MGM’s Big Screen 20:00 - The Dark Half. Film ’93 (15) 22:00 - Cold Heaven. Film ’92 (15) 23:40 Rollerball. Film ’75 (15).
 Survival: Alaska 11:50 Overhaulin’: College Girl’s Camaro 12:45 - Fifth Gear 13:40 - American Chopper: Pilot Pen Bike and Ducati Bike 14:35 Dirty Jobs: Concrete Finisher 15:30 - Deadliest Catch: Unsafe and Unsound 16:25 Mythbusters: Mini Myth Madness 17:20 - Extreme Engineering: Azerbaijan’s Amazing Transformation 18:15 - Ultimate Survival: The Inside Story 19:10 - How It’s Made 19:40 - How Do They Do It? 20:05 - Mythbusters: Bubble Trouble 21:00 - Freddie Flintoff Versus the World 21:55 Stan Lee’s Superhumans: Human Crash Test Dummy 22:50 - Time Warp: Arrows, Dogs, Strong Men, and Yo-Yos 23:45 - Mythbusters: Arrow Machine Gun. Melita Movies • melita 801 10:00 - The Karate Kid: Part II 11:50 - Adam Sandler's Eight Crazy Nights 13:05 - Celine
 Through the Eyes of The World 15:05 - My Name Is Khan 17:45 Death at a Funeral 19:15 - Anger Management 21:00 - Black Swan 22:50 - Devil's Mistress.
 07>00 09>00 09>30 11>45 12>30 13>00 13>05 13.20 15>20 15>35 15>45 16>15 16>40 16>45 17>00 18>00 18>10 18>55 19>45 20>30 21>00 21>30 21>32 22>30 23>00 23>30
 NET News Bejni u Bejnek (r) Teleshopping It-Tnejn l’Huma X’Hemm g[all-Ikel^ NET News Teleshopping Afrodite Teleshopping Bla Kumment Cartoons Pack Leader (r) Bla Kumment Teleshopping Malta Llejla NET News (ikompli) Malta llejla Animal Diaries NET News Flusek Mieg[ek NET News (ikompli) Mieg[ek Anali]i tal-A[bar (r) NET News Bejni u Bejnek
 Diva Universal • melita 313 07:46 - Le Baiser (The Kiss) 07:55 - Agatha Christie’s Marple 09:39 - Great Women 09:50 -
 Melita More • melita 802 08:00 - Hollywood Buzz 08:30 Full House 09:00 - The West Wing 09:50 - ER 10:40 Hollywood Buzz 11:05 - Mike & Molly 11:30 - Gossip Girl 12:15 - Chuck 13:00 - Days of Our Lives 13:45 - ER 14:30 - The West Wing 15:15 - Fringe 16:00 - Brothers and Sisters 16:45 Glee 17:30 - Amazing Race 18:15 - Days of Our Lives 19:05 - Films & Stars 19:35 - Person of Interest 20:30 - Glee 21:15 Gossip Girl 22:00 - Top Gear 23:05 - The Mentalist 23:50 How I Met Your Mother 00:15 2 Broke Girls 00:40 - Hung 01:10 - Bored To Death.
 Go Sports 1 • GO Plus 851 Barclays PL: Wk 21: 08:30 Wigan Ath v Sunderland 10:30 - QPR v Norwich C. 12:30 PGA Africa Open: Day 2 (live) 16:30 - PL World: Wk 21. Barclays PL: Wk 21: 17:00 Everton v Bolton W 19:00 Review. 20:00 - FIFA Futbol Mundial 20:45 - Aviva Premiership: Rd 13:
 Discovery Channel • melita 400 • GO Plus 501 07:15 - Deadliest Catch: Numbers Game 08:10 - Mythbusters: Tablecloth Chaos: Brain Power 09:05 - Extreme Engineering: Azerbaijan’s Amazing Transformation 10:00 - How Do They Do It? 10:30 - Destroyed in Seconds 10:55 - Ultimate
 Biography Channel • melita 411 07:00 - Eye for an Eye 08:00 Re-Vamped 09:00 - Thinter-vention with Jackie Warner: Big Fat Liar 10:00 - Real Housewives of Beverly Hills: Reunion Part 2 11:00 - Denise Robertson In My Life 12:00 - Snapped: Women Who Kill: Martha Pineda 13:00 Eye for an Eye 14:00 - The Jacksons: A Family Dynasty 15:00 Twiggy 16:00 - Real Housewives of Beverly Hills: Reunion Part 2 17:00 - Re-Vamped 18:00 - Thintervention with Jackie Warner: Big Fat Liar 19:00 - Pawn Stars: Pawn Shop Pinot 19:30 - Storage Wars: Unclaimed Baggage 20:00 - Eye for an Eye 21:00 - Parking Wars. Hardcore Pawn: 22:00 Father vs Son 22:30 - Trouble Inside. Pawn Stars: 23:00 Peeping Pawn 23:30 - Double Trouble.
 The Memoirs of Sherlock Holmes 10:50 - Cento Vetrine 11:50 Roots 12:47 - Il Maestro 13:00 Jane Doe: Vanishing Act 14:45 I’ll Tell You 15:00 - Jane Doe: Now You See It, Now You Don’t 16:45 - Crossword 17:00 - Jane Doe: The Wrong Face 18:45 Great Women 19:00 - Jane Doe: Til Death Do Us Part 20:45 Fede Cieca 21:00 - Agatha Christie’s Poirot 22:50 - The Visiting Hours 23:00 - Agatha Christie’s Marple.
 G[at-tfal fuq il-Cable Jim Jam • melita 458 • GO Plus 406 09:05 - Connie the Cow 09:15 - The Mighty Jungle 09:30 - Mio Mao 09:40 - P.B. Bear and Friends 09:50 - Kipper 10:00 - James the Cat 10:05 - Fluffy Gardens 10:20 - James the Cat 10:25 - See The Sea 10:30 - Baby Antonio’s Circus 10:35 - Benjamin’s Farm 10:40 - Baby Antonio’s Circus 10:45 - Benjamin’s Farm 10:50 - The Mighty Jungle 11:05 Mio Mao 11:15 - Connie the Cow 11:25 - Kipper 11:35 - P.B. Bear and Friends 11:45 - Baby Antonio’s Circus 11:50 - Benjamin’s Farm 11:55 Baby Antonio’s Circus 12:00 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 12:25 - Tigga and Togga 12:35 - Rubbadubbers 12:45 - Oswald 13:00 Barney and Friends 13:25 - Dorothy the Dinosaur 13:35 - Bob the Builder 13:45 - Thomas and Friends 14:00 - Bob the Builder 14:10 - Jarmies 14:25 Igloo-Gloo 14:40 - Rubbadubbers 14:50 - Oswald 15:05 - Anthony Ant 15:20 - Dorothy the Dinosaur 15:30 - Barney and Friends 15:55 - Tigga and Togga 16:05 - Igloo-Gloo 16:20 - Jarmies 16:35 Kipper 16:45 - Fireman Sam 16:55 - Anthony Ant 17:10 - Bob the Builder 17:20 - Thomas and Friends
 17:35 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 18:00 - Slim Pig 18:10 - Pingu 18:15 - Tiny Planets 18:20 - Pingu 18:25 - Tiny Planets 18:30 - The Hoobs 18:55 - Gazoon 19:00 - Tork 19:15 - The Magic Key 19:25 - Slim Pig 19:35 - Angelina Ballerina 19:50 - The Magic Key 20:00 - The Hoobs 20:25 - Gazoon 20:30 - Pingu 20:35 - Tiny Planets 20:40 - Pingu 20:45 - Tork 21:00 - Rubbadubbers 21:10 - Igloo-Gloo 21:25 - Jakers: The Adventures of Piggley Winks 21:50 - Tigga and Togga 22:00 Rubbadubbers. Disney Channel • melita 450 • GO Plus 400 09:10 - ANT Farm 10:00 - The Suite Life on Deck 10:25 - Wizards of Waverly Place 10:45 - Good Luck Charlie 11:30 - Shake It Up 12:20 - Wizards of Waverly Place 12:45 - Fish Hooks 13:00 - Hatching Pete 14:30 - Have a Laugh 14:35 - Wizards of Waverly Place 15:25 - Good Luck Charlie 15:50 - Fish Hooks 16:15 - Shake It Up 16:35 - Have a Laugh 16:40 Good Luck Charlie 18:25 - Hannah Montana 19:15 The Suite Life of Zack and Cody 20:00 - Sonny with a Chance 20:25 - Shake It Up 21:15 - Wizards of Waverly Place 22:00 - Kim Possible.
 Eurosport • melita 600 • GO Plus 801 08:30 - Dakar Rally 09:15 Qatar Open, ATP Tennis 10:00 - Brisbanne International, WTA Tennis: SF (live) 11:45 - WC, Luge 13:00 - Luge: WC: Team Relay (live) 14:00 - PTC Germany Snooker: Day 1 (live) 16:15 - WC Ski Jumping: HS 140 (live) 18:15 - WC Biathlon: Oberhof: Women’s Sprint (live) 19:30 - PTC Germany Snooker: Day 1 (live) 22:00 - WC Ski Jumping 23:00 - Dakar Rally 23:45 - PTC Germany Snooker.
 Northampton Saints v Harlequins (live) 22:45 - ATP 250: Brisbane International: QF.
 Go Sports 2 • GO Plus 852 07:00 - Vincennes Horseracing 08:00 - PGA Africa Open: Day 1 12:00 - The FA Cup: Rd 3: Preview 12:30 - ATP 250: Chennai Open: QF (live). Barclays PL: Wk 21: 17:30 Wigan Ath v Sunderland 19:30 - Review. 20:30 - Arsenal World 21:00 - Roma Channel. Malta Sports 1 • melita 701 19:00 - La Liga: Preview 19:30 - Bundesliga: Bayern Munich v Werder Bremen (r) 21:20 - The Poker Stars: Net Big Game#30 22:05 - La Liga: Athletic Bilbao v Real Zaragoza (r) 23:50 - Bundesliga: Bayer Leverkusen v Hoffenheim (r). Malta Stars • melita 614 08:00 - Malta Basketball Assoc.: Loxol v Athleta (r) 09:30 - 3 Pointer (r) 10:10 BOV PL: Tarxien v Qormi (r) 12:30 - Malta Rugby Football Union: Alligators v Kavallieri (r) 14:10 - Malta Handball Assoc.: MHA Trophy 2012: Malta v Scotland (r) 15:35 Melita GFA 1st Div.: Sannat v SKVW (r) 17:30 - Malta Basketball Assoc.: Loxol v Athleta (r) 19:00 - Malta Handball Assoc.: Kavallieri v
 Phoenix (r) 20:20 MOC Olympic Special (r) 21:00 BOV PL: Tarxien v Qormi (r) 23:20 - Melita GFA 1st Div.: Sannat v SKVW (r) 01:15 - Malta Rugby Football Union: Alligators v Kavallieri (r).
 Football Stars 1 • melita 615 08:00 - Bundesliga: Bayern Munich v Werder Bremen (r) 09:55 - npower Champ.: Leicester City v Portsmouth (r) 11:45 - La Liga: Athletic Bilbao v Real Zaragoza (r) 13:40 - Bundesliga: Bayer Leverkusen v Hoffenheim (r) 15:40 - La Liga: Sevilla v Real Madrid (r) 17:35 - npower Champ.: Leicester City v Portsmouth (r) 19:30 - La Liga: Preview 20:00 Bundesliga: Bayer Leverkusen v Hoffenheim (r) 21:55 npower Champ.: Leicester City v Portsmouth (r) 23:45 Bundesliga: Bayern Munich v Werder Bremen (r). Football Stars 2 • melita 616 08:00 - Bayern Munich TV 11:00 - Barca TV 14:10 Bundesliga: Bayern Munich v Werder Bremen (r) 16:10 - La Liga: Athletic Bilbao v Real Zaragoza (r) 18:00 - Bayern Munich TV 21:00 - Barca TV 00:00 - Bayern Munich TV. All Stars • melita 617 12:45 - Swedish ATG Horse Racing: V4 Race Meetings 13:50 - Tour Bass Fishing: 2010 FLW Outdoors (r) 14:40 - NBA Live (r) 15:00 Airpower 11: Steiermark (r) 15:55 - Swedish ATG Horse Racing: V4 Race Meetings (r) 16:55 - NBA: Charlotte @ Miami (r) 19:00 - NBA Live 19:15 - WWE: RAW 20:05 BPP 2011: 150 peaks SUI: Highlights (r) 20:35 - WMRT: Sweden: Short Highlights (r) 21:05 - European Poker Tour: Season 6: London High Rollers Show 1 21:55 - NBA: Charlotte @ Miami (r) 00:00 WWE: RAW (r) 00:50 Swedish ATG Horse Racing: V65 Race Meetings.
 Mimdudin>5. u 6. Kikkra ]g[ira bilwidna u ]-]ennuna li
 6. 7. 10. 11. 12. 14. 16. 17.
 minnha jixrob min ikun mimdud (10) Ara 5 Ma baqax wiesa’ daqs li kien (5) Telg[a fuq dahar i]]iemel (5) Kreatura li ttir (5) Meta ssiefer minn hawn trid tg[addi (5) Jista’ jkun wie[ed mu]ikali li jdoqqu flimkien (5) Somma li tiffranka meta t[allas (5) G[amel fi frak jew trab (5)
 Lingwa li biha kienu jitkellmu r-Rumani (5)
 Weqfin>1. Qam kmieni [afna (6) 2. Xtajta (6) 3. Bertu (6) 4. Plattin tond li jg[atti lkal/i (6) 8. I]jed kbir (5) 9. Fl-ajru Ninu ra tajra b’saqajn twal u g[onq twil (5) 12. Att fa[xi ta’ delinkwent (6) 13. Kapparra (6) 14. Dg[ajsa Venezjana (6) 15. Hemm disg[in fillog[ba tat-tombla (6)
 Super Sudoku mill-1 sat-12 Da[[al fil-kaxxi vojta ta’ kull ringiela, ta’ kull kolonna u ta’ kull kwadru ]g[ir ta’ 3 kaxxi bi 3 nnumri kollha mill-1 sat-12.
 Soluzzjoni tal-biera[ Mimdudin>- 5. u 6. Darba wa[da; 7. A[rax; 10. Amman; 11. Ajjut; 12. Pruwa; 14. Qaleb; 16. A[fru; 17. Matur; 18. Banda. Weqfin>- 1. Bdilna; 2. Da[[an; 3. Awrata; 4. Paxxut; 8. Immut; 9. Ajkla; 12. Pessmu; 13. A[[ari; 14. Qariba; 15. Bajjad. ?ESS
 Ta’ malajr g[al waqt il-kafè In-Nru. 908 hu ttikkjat mil-lista ta’ numri bi tliet figuri u mni]]el fejn suppost sabiex jg[inek issib fejn g[andhom jitni]]lu n-numri l-o[ra kollha f’dawn il-[ames listi. Soluzzjonijiet
 Jirba[ l-abjad Flok il-log[ba tad-draughts illum g[andkom wa[da ta/-/ess. Imissu jilg[ab il-mossa l-abjad. Kif jista’ jirba[ billi jag[mel checkmate?
 Il-kexxun tal-gradenza
 Dan il-mastrudaxxa jinsab konfu] g[ax irid jag[]el kexxun blistess disinn tal-kxaxen l-o[ra li huma mda[[lin fil-gradenza. Ara ssibhulux int.
 Dak bin-Nru. 2
 G[al waqt il-kafè
 1. f4, b4; f5, b3; 3. Rc3, Ra3; 4. F6, b2; 5. F7, b1=D; 6. F8=D+, Ra4 (jekk 6 .. Ra2; 7. Da8+, Rb5; 8. Db7+ u jirba[. ?ess - jirba[ l -abjad
 APPARTAMENTI u penthouses 225 metru kwadru, tliet kmamar tas-sodda, k/ina#living#sitting, utility. Prezz jibda minn
 ?emplu 99803659 jew 79498824.
 APPARTAMENT l-ewwel sular ;o blokka ta’ tnejn, tlieta tas-sodda, furnished. €330. ?emplu 21689879, jew 79060532.
 MAISONETTE b’]ew; kmamar tas-sodda g[all-kiri fit-tul u [anut f’{’Attard g[all-kiri, Class 4. ?emplu 99844279 jew 79915085.
 DJAR u garaxxijiet, in;orr kull tip ta’ materjal, prezz ra;onevoli u Atlas highup sa [ames sulari bi truck 6 wheel-
 er g[all-bejg[. ?emplu 21433352, 79081719 jew 99499619.
 Avvi]i PN 27
 SERVIZZI TA’ CUSTOMER CARE MILL-KUMITATI SEZZJONALI PN AVVI}I POLITI?I {AL BALZAN. Il-Kumitat
 Sezzjonali PN jixtieq jav]a littesserati kollha tal-lokalità li ttesseri jistg[u jin;abru millUffi//ju PN tal-lokalità, filPjazza ta’ {al Balzan. Il-[inijiet tal-ftu[ huma mill-5.30 p.m. ’il quddiem u g[al aktar informazzjoni tistg[u //emplu 99848644 jew 21496322.
 I}-}URRIEQ. Membri talKumitat Sezzjonali PN se jkunu fl-Uffi//ju PN tal-lokalità kull nhar ta’ {add bejn l-10 a.m. u 12 p.m. biex ikunu jistg[u ji;bru l[las ta’ tesseri ;odda. AVVI}I SO?JALI CARMELO MIFSUD BONNICI. Il-{bieb ta’ Carmelo Mifsud
 Bonnici se jorganizzaw Ikla, illum il-:img[a 6 ta’ Jannar fit8.30 p.m. fil-Maritim Antonine Hotel and Spa, il-Mellie[a. Prezz €23 g[all-kbar u €10 g[at-tfal ta’ bejn l-4 u 12-il sena. Biljetti ming[and il-helpers jew /emplu 99900434.
 IN-NAXXAR. Il-Kumitat
 Sezzjonali PN se jorganizza Festin g[at-Tfal, illum il:img[a, 6 ta’ Jannar fil-5 p.m. fl-Uffi//ju PN tal-lokalità. Prezz €6 u biljetti ming[and il-barman jew /emplu 98891987.
 {A}-}EBBU:. Il-Kumitat
 Sezzjonali PN se jorganizza Ri/eviment g[at-Tesserati, illum il-:img[a, 6 ta’ Jannar fis-7.30 p.m. fl-Uffi//ju PN tal-lokalità.
 IL-MELLIE{A. Il-Kumitat Sezzjonali PN se jorganizza Bibita g[at-Tesserati, g[ada sSibt, 7 ta’ Jannar fis-7.30 p.m. flUffi//ju PN tal-lokalità. {A}-}ABBAR. Il-Kumitat
 Sezzjonali PN se jorganizza Ri/eviment g[at-Tesserati, il{add, 15 ta’ Jannar fl-10.30 a.m. fl-Uffi//ju PN tal-lokalità.
 ta’ Robert Arrigo se jorganizzaw Ikla b’ikel ?ini], il-:img[a, 20 ta’ Jannar, il-:img[a, 27 ta’ Jannar u l-:img[a, 3 ta’ Frar filJade Gardens Restaurant, San :iljan. Prezz €16 u g[all-biljetti /emplu 23285000 jew milluffi//ji.
 {AL LIJA. Il-Kumitat
 Sezzjonali PN se jorganizza Ikla, il-:img[a, 20 ta’ Jannar fit-8 p.m. fl-Uffi//ju PN tal-lokalità. Prezz €16 u g[all-biljetti /emplu 79040544 jew 21420513.
 L-Asso/jazzjoni Pensjonanti Anzjani Nazzjonalisti se torganizza Buffet Breakfast Nhar l-Erbg[a 11 ta’ Jannar fid-9 a.m. fil-lukanda Solana, il-Mellie[a. Prezz €10.
 Bookings a//ettati sat-Tnejn, 16 ta Jannar. Mistednin spe/jali lKanditati tad-distrett.
 TA’ XBIEX. Il-Kumitat
 Sezzjonali PN se jorganizza Ri/eviment g[at-Tesserati u l{bieb, is-Sibt, 21 ta’ Jannar fis7.30 p.m. fl-Uffi//ju PN tallokalità. Mistiedna spe/jali l-Prim Ministru u Kap tal-PN Lawrence Gonzi, kif ukoll id-Deputati u lKandidati tad-Distrett.
 ta’ Mario de Marco se jorganizzaw Coffee Morning, it-Tlieta, 24 ta’ Jannar fil-Fairplay Bingo, Bu;ibba. It-trasport jitlaq fit-8.30 a.m. mill-postijiet tas-soltu. Prezz €5 u g[all-biljetti /emplu 21247049, 99450902 jew 21223911.
 ta’ Charlò Bonnici qed jorganizzaw Ikla fl-okka]joni ta’ g[eluq sninu, il-:img[a, 27 ta’ Jannar fil-lukanda Cavalieri, San :iljan. Prezz €20 g[all-kbar u €10 g[a]-]g[ar bit-trasport provdut, u biljetti ming[and il-helpers tassoltu jew /emplu 79796667.
 PETER MICALLEF. Il-{bieb
 ta’ Peter Micallef se jorganizzaw Coffee Morning, it-Tlieta, 31 ta’ Jannar fil-lukanda Golden Tulip Vivaldi, San :iljan. G[all-biljetti /emplu 21465070 jew 79460054.
 Noel Galea se jorganizzaw Coffee Morning, it-Tlieta, 31 ta’ Jannar fil-lukanda Sea Breeze, Bir]ebbu;a. Prezz €5 u biljetti ming[and il-helpers jew /emplu 99458101, 21641281 jew 27602437. It-trasport jitlaq fid-9 a.m. mill-postijiet tas-soltu.
 Sezzjonali PN se jorganizza Ikla, il-:img[a, 3 ta’ Frar fl-Uffi//ju PN tal-lokalità. Prezz €15 u g[all-biljetti /emplu 99309841 jew ibag[tu email lil agiuskarl@gmail.com.
 CLYDE PULI. Il-{bieb ta’ Clyde Puli se jorganizzaw Coffee Morning, it-Tlieta, 7 ta’ Frar. fisSt George’s Park, San :iljan. Tluq tat-trasport fid-9 a.m. Prezz €4 u g[all-biljetti /emplu 99476633 jew 99445269. ROBERT ARRIGO. Il-{bieb
 ta’ Robert Arrigo se jorganizzaw Coffee Morning, it-Tlieta, 14 ta’ Frar f’Villa Arrigo, in-Naxxar. Prezz €3 u g[all-biljetti /emplu 23285000 jew mill-uffi//ji.
 ta’ Robert Arrigo se jorganizzaw Ikla b’ikel Indjan, is-Sibt, 18 ta’ Frar fit-Taj Mahal Restaurant, ilG]ira. Prezz €16 u g[all-biljetti /emplu 23285000 jew milluffi//ji.
 Sezzjonali PN qed jilqa’ offerti g[at-tmexxija tal-bar fl-Uffi//ju PN tal-lokalità. Dawk interessati g[andhom jag[mlu kuntatt malPresident fuq 79594713 sas-Sibt, 14 ta’ Jannar. Il-Kumitat Sezzjonali PN jirriserva d-dritt li jirrifjuta kwalunkwe offerta, anke dik l-aktar vanta;;u]a.
 IL-BELT VALLETTA. G[al assistenza tistg[u //emplu BIRKIRKARA. G[al assistenza tistg[u //emplu 99598200. BIR}EBBU:A. Kull nhar ta’ :img[a bejn is-6.30 p.m. u t-8 p.m.
 fl-Uffi//ju PN. BORMLA. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m. u s-7 p.m. flUffi//ju PN. {AL BALZAN. Kuljum bejn is-6 p.m. u s-7 p.m. fl-Uffi//ju PN. IL-FGURA. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m u s-7 p.m. flUffi//ju PN. IL-FURJANA. G[al assistenza tistg[u //emplu 79706038. G{AJNSIELEM. Kull nhar ta’ {add bejn id-9 a.m. u l-10.30 a.m. fl-Uffi//ju PN. G[al assistenza tistg[u //emplu 99459426. {AL G{AXAQ. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m. u s-7 p.m. flUffi//ju PN. IL-G}IRA. Kull nhar ta’ :img[a bejn is-6 p.m. u t-8 p.m. flUffi//ju PN. IL-GUDJA. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m. u s-7 p.m. flUffi//ju PN. IL-{AMRUN. Kull nhar ta’ {add bejn il-11 a.m. u 12 p.m. flUffi//ju PN. G[al appuntament tistg[u //emplu 21232567. L-IKLIN. G[al assistenza tistg[u //emplu 99496382. L-ISLA. G[al assistenza tistg[u //emplu 79273985. IL-KALKARA. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-7 p.m. u t-8 p.m. flUffi//ju PN. {AL KIRKOP. G[al assistenza tistg[u //emplu 79708836 jew 79442733. {AL LUQA. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m. u s-7.30 p.m. flUffi//ju PN. IL-MARSA. Kull nhar ta’ Tnejn bejn il-5 p.m. u s-7 p.m. flUffi//ju PN. MARSASKALA. Kull nhar ta’ Tnejn bejn is-6 p.m. u t-8 p.m. flUffi//ju PN. IL-MELLIE{A. G[al assistenza tistg[u //emplu 98895466. L-IM:ARR. Kull nhar ta’ Tnejn bejn is-6.30 p.m. u s-7.30 p.m. flUffi//ju PN. IL-MOSTA. G[al assistenza tistg[u //emplu 98897979. L-IMQABBA. Kull nhar ta’ Tnejn, bejn il-5 p.m. u s-7 p.m. flUffi//ju PN. L-IMSIDA. Kull nhar ta’ Tnejn bejn is-6.30 p.m. u s-7.30 p.m. flUffi//ju PN. G[al assistenza tistg[u //emplu 99420852. L-IMTARFA. G[al assistenza tistg[u //emplu 99440603. IL-MUNXAR (G[awdex). G[al assistenza tistg[u //emplu 99453507. IN-NADUR (G[awdex). Kull nhar ta’ Sibt bejn it-3 p.m. u l-4 p.m. fl-Uffi//ju PN. IN-NAXXAR. G[al assistenza tistg[u //emplu 79628370 jew tibag[tu email fuq sciberrasaviour@gmail.com. PEMBROKE. G[al assistenza tistg[u //emplu 79062222. RA{AL :DID. G[al assistenza tistg[u //emplu 98890488 jew 79224165. TAL-PIETÀ U GWARDAMAN:A. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is6 p.m. u t-8 p.m. fl-Uffi//ju PN. {AL QORMI. G[al assistenza tistg[u //emplu 99476633. IL-QRENDI. G[al assistenza tistg[u //emplu 98897546 jew tibag[tu email fuq pnqrendi@pn.org.mt. {AL SAFI. G[al assistenza tistg[u //emplu 79051529. SAN :ILJAN. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6.30 p.m. u s-7.30 p.m. fl-Uffi//ju PN. SAN :WANN. G[al assistenza tistg[u //emplu 99824086. SAN PAWL IL-BA{AR. Kull nhar ta’ {add bejn l-10 a.m. u s-1 p.m. fl-Uffi//ju PN. SANTA LU?IJA. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m. u s-7 p.m. flUffi//ju PN. SANTA VENERA. Kull nhar ta’ {amis bejn is-7.30 p.m. u t-8.30 p.m. fl-Uffi//ju u ‘Dar il-{addiem’. G[al aktar informazzjoni tistg[u tibag[tu email fuq pnsantavenera@pn.org.mt. IS-SI::IEWI. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-7 p.m. u t-8 p.m. flUffi//ju PN. TAS-SLIEMA. Kull nhar ta’ Tnejn bejn l-4 p.m. u s-6 p.m. flUffi//ju PN. IS-SWIEQI. Kull nhar ta’ Erbg[a bejn il-5 p.m. u s-6 p.m. flUffi//ju PN. TA’ XBIEX. Kull nhar ta’ Tlieta bejn is-7 p.m. u t-8 p.m. flUffi//ju PN. {AL TARXIEN. G[al assistenza tistg[u //emplu 99225033. VICTORIA (G[awdex). Mit-Tnejn sal-:img[a bejn it-8 a.m. u 12 p.m. fl-Uffi//ju PN. IX-XAG{RA (G[awdex). Kull nhar ta’ Erbg[a bejn is-6 p.m. u s7 p.m. u kull nhar ta’ {add bejn l-10 a.m. u 12 p.m. fl-Uffi//ju PN. IX-XG{AJRA. G[al assistenza tistg[u //emplu 98891212. {A}-}ABBAR. G[al assistenza tistg[u //emplu 99883314, 79292538 jew 79674816. {A}-}EBBU:. G[al assistenza tistg[u //emplu 99225810. I}-}EJTUN. Kull nhar ta’ Tlieta bejn is-6.30 p.m. u t-8 p.m. flUffi//ju PN. I}-}URRIEQ. Kull nhar ta’ {add bejn id-9 a.m. u l-11 a.m. flUffi//ju PN.
 Raphael Sammut li reba[ il-kategorija U#16 u o[tu Katrina Sammut li reb[et l-U#14 u l-U#16
 TENNIS - NEXIA CHRISTMAS JUNIOR OPEN FIL-VLTC
 Katrina Sammut i]]omm it-titli tal-U#14 u l-U#16 In-NEXIA Christmas Junior Open tal-2011 organizzat mill-VLTC intemm dan l-a[[ar. Dan it-tournament huwa ranking event, sar ta[t l-awspi/ji talFederazzjoni Maltija tat-Tennis u kien sponsorjat min-NexiaBT, ditta tal-awdituri u konsulenti fisSwatar u Marsaskala. Is-singles tal-bniet ta’ ta[t l-10 snin intreb[et minn Martina Demanuele, b’Mireya Cassar runner up. Issingles tas-subien, fl-istess kategorija, intreb[et minn Liam Delicata li g[eleb lil David Cardona fil-finali.
 It-taqsima tas-subien ta’ ta[t it-12-il sena ntreb[et minn Miguel Galea li g[eleb l-oppo]izzjoni ta’ Benjamin Farrugia waqt finali ferm kumbattuta u pja/evoli li spi//at 6-3, 7-5. Katrina Sammut ]ammet ir-renju tag[ha fil-kategorija singles tal-bniet ta’ ta[t l-14-il sena meta filfinali g[elbet l-oppo]izzjoni ta’ Rebecca McCarthy 6-2, 6-1. Is-singles tas-subien, fl-istess kategorija, intreb[et minn Mark Schranz li g[eleb lil Benjamin Farrugia fil-finali 6-2, 6-0.
 EUROPEAN U#17 SNOOKER OPEN
 Ri]ultati po]ittivi mill-Maltin Erba’ players Maltin bdew il-Kampjonat Ewropew tas-snooker g[al ]g[a]ag[ ta[t is-17-il sena b’reb[a fl-istadju tal-gruppi. Chris Peplow irnexxielu jeg[leb lil Kobe Vanoppen tal-Bel;ju 3-0 minn Grupp 2 waqt li Brian Cini (Grupp 3) g[eleb lill-plejer Ingli] Dan Parkinson 3-1. Il-plejer li seraq ix-xena kien bla dubju Mathew Zammit meta minn Grupp 4 huwa g[amel log[ba kbira biex xejjen l-isfida talIngli] John Morrell biex reba[lu 3-0. Ryan Pisani reba[ lil plejer Malti ie[or Shawn Deguara 3-0.
 I]-]ew; Maltin l-o[ra li qed jie[du sehem, Leon Caruana u Benjamin Schembri, it-tnejn tilfu 0-3 kontra Kamil Zubrizcki tal-Polonja u lBel;jan Michael Hullsboch rispettivament. It-tournament li jispi//a fil-11 ta’ Jannar qed jintlag[ab kuljum fl-Apple Snooker Club ta’ Bugibba u fil-Jesmond Snooker Club tal{amrun. Il-log[ob fl-Apple jibda fid-9.30 a.m. u jintemm fis-6 p.m. L-isponsors ewlenin huma lAwtorità Maltija tat-Turi]mu, San Antonio Hotel & Spa, Apple Snooker Club u Jesmond Snooker Club.
 L-a[wa Sammut iddominaw il-kategorija ta’ ta[t is-16-il sena fit-taqsimiet rispettivi tag[hom. Katrina Sammut g[amlet doppjetta meta, minbarra t-titlu talUnder 14, reb[et ukoll it-titlu tal-Under 16 singles bir-reb[a tag[ha ta’ 6-2, 6-2 fil-finali kontra Rebecca McCarthy. {uha Raphael ukoll ]amm it-titlu talUnder 16, bir-reb[a tieg[u ta’ 6-0, 6-0 fil-finali kontra Matthew Cassar Torregiani. Ta’ min isemmi wkoll li matul it-tournament kollu Raphael ma tilifx log[ba wa[da.
 Caruana Montaldo President ta’ BUPA Luxol BC Il-President il-;did ta’ BUPA Luxol Basketball Club hu Edgar Caruana Montaldo li ilu membru mal-klabb g[al diversi snin. Edgar se jie[u post Alfred Pace li n[atar President Onorarju. Dan t[abbar waqt attività li fiha BUPA re;g[u ;eddew il-ftehim ta’ sponsorship mal-klabb ta’ Luxol. Dan ifisser li l-ftehim li hemm b[alissa ma’ GlobalCapital, li hi rappre]entattiva ta’ BUPA u li ilu g[addej g[al dawn l-a[[ar disa’ sta;uni, issa se jkompli u hu indikazzjoni /ara tal-impenn ta’ BUPA lejn lisport. Dan l-a[[ar BUPA Luxol ikkwalifikaw ukoll g[all-finali talMBA Knock-Out li se tintlag[ab fid-19 ta’ Marzu.
 Sport 29 TENNIS – TAZZA HOPMAN
 Gasquet jitfa’ lil Franza fil-finali Richard Gasquet baqa’ bla telfa u flistess [in g[en lil Franza tavvanza g[all-finali tat-Tazza Hopman meta g[eleb lill-Ispanjol Fernando Verdasco bi skor ta’ 6-2, 6-4. Gasquet kellu prestazzjoni tajba [afna, prestazzjoni li wie[ed jista’ fa/ilment iqabbel ma’ mal-wirjitet ta’ tennisti ta’ kalibru akbar. It-tennista numru 19 fid-dinja qed juri li qed jitjieb fis-setturi li hu batut fihom u dan jawgura tajjeb biex din issena jisfida g[al xi Grand Slam. Gasquet, li g[andu 25 sena attakka mill-bidu sal-a[[ar kontra Verdasco u dan l-istil hu diffferenti mill-istil li jadotta s-soltu Gasquet. “{afna drabi ma nattakkax u noqg[od nistenna lill-avversarju jwettaq ]ball sakemm nattakka. Irrid nag[mel /ert li meta jasal il-mument tal-verità u naffronta tennisti b[al Federer, Djokovic u Nadal inkun jien li nattakka u mhux huma,” qal Gasquet wara r-reb[a fuq Verdasco. Fl-ewwel partita Marion Bartoli kienet g[elbet lil Anabel Medina Garrigues. Min-na[a tag[ha Bartoli qalet li [ejjiet bl-a[jar mod g[al din l-edizzjoni g[ax ma riditx tiddi]appunta lil Gasquet li hi tqis b[ala tennsita ta’
 kalibru g[oli. Kemm Bartoli kif ukoll Gasquet qed juru prestazzjoni li jag[tu x’jifhmu li dawn se jkunu protagonisti waqt lAustralian Open li jibda dan ix-xahar. Rigward l-Australian Open Bartoli qalet li llum il-;urnata kwalunkwe tennista jag[tik sfida minkejja li ma jkunx fl-og[la postijiet tar-rankings mondjali. Bartoli qalet li g[al issa trid tiffoka fuq it-turnament l-ie[or li se jsir f’Sydney ;img[a o[ra qabel ma tibda ta[seb dwar l-Australian Open.
 Kanepi twettaq sorpri]a Kaia Kanepi tal-Estonja wettqet sorpri]a kbira waqt il-Brisbane International meta fil-fa]i tal-kwarti tal-finali g[elbet lit-tennista numru 10 fid-dinja Andrea Petkovic 6-1, 7-6. Petkovic, li kien qed tbati minn u;ig[ f’daharha kompliet tilg[ab minkejja l-u;ig[ u fil-fatt, irnexxielha ;;ib id-draw.
 Kanepi kellha diversi /ansijiet fejn setg[et tag[laq il-log[ba din ]baljat kemm -il darba u [adet madwar sieg[a u 40 minuta biex reb[et 9-7. Fis-semifinali Kanepi se tilg[ab kontra tTaljana Francesca Schiavone. Din tal-a[[ar, aktar kmieni matul il;urnata, g[elbet lil Jelena Jankovic
 Andrea Petkovic tal-:ermanja li tilfet kontra Kaia Kanepi tal-Estonja
 f’partita li damet sejra tliet sig[at min[abba li ]-]ew; tennisti bdew iwettqu ]ball wara l-ie[or. Schiavone spi//at biex reb[et illog[ba 5-7, 7-6, 6-3. Daniela Hantuchova g[addiet awtomatikament g[as-semifinali wara li Serena Williams kellha tirtira minn
 Suarez jag[mel apolo;ija limitata
 Stoichkov kow/ ma’ Litex
 L-attakkant ta’ Liverpool Luis Suarez [are; apolo;ija pubblika wara li ;ie sospi] tmien partiti talli abbu]a b’mod razzista lil Patricve Evra ta’ Manchester United imma l-Urugwajan ma talabx sku]a lid-difensur Fran/i]. Suarez kien kwotat f’diversi ;urnali Ingli]i li qal, “Ammettejt malKummissjoni li g[idt kelma bl-Ispanjol darba u darba biss. G[idt lill-membri tal-panel li mhux se ner;a’ nu]a din ilkelma fil-pitch fl-Ingilterra. Qatt u qatt m’u]ajt din il-kelma b’mod dispre;jattiv u jekk offendejt lil xi [add biha nitlob sku]a g[aliha.” Suarez ;ie sospi] tmien partiti u mmultat 40,000 ewro mill-FA Ingli]a wara li nstab [ati li abbu]a razzjalment lil Evra waqt id-draw 1-1 f’Anfield f’Ottubru. Liverpool it-Tlieta [abbru li ma kinux se jappellaw mid-de/i]joni. Suarez qal li u]a l-kelma ‘negro’ darba fil-konfront ta’ Evra imma sosnta li din hi kelma komuni li f’pajji]u ma turix nuqqas ta’ rispett.
 Il-le;;endarju Bulgaru Hristo Stoichkov in[atar kow/ ta/-Champions nazzjonali Bulgari Litex Lovech. L-eks plejer tas-Sena tal-Ewropa li llum g[andu 45 sena u li kien qed jissemma g[al din il-kariga fl-a[[ar ;img[at, sar il-11-il kow/ tal-proprjetarju ambizzju] ta’ Litex, Grisha Ganchev sa minn :unju tal-2004. Ganchev qal li l-kuntratt ma kellux data spe/ifika u li Stoichkov seta’ “jdum kemm irid”. “Dan il-bniedem tant ferra[ni li ma nista’ nipparaguna xejn mag[ha fiddinja. Dejjem [lomt bi Stoichkov li jkun kow/ tat-tim tag[na u nittama li jg[in li]-]g[a]ag[ tag[na jersqu vi/in il-klassi tieg[u,” qal Ganchev. Stoichkiov li qatt ma kkow/ja klabb f’pajji]u, se jie[u post Atanas Dzhambazki li telaq lill-klabb it-Tlieta wara nuqqas ta’ su//ess f’perjodu ta’ 71 ;urnata mal-klabb. “Il-mira tag[na hi li nirb[u t-Tazza
 din l-edizzjoni min[abba injury flg[aksa fil-log[ba li hi reb[et kontra Bojana Jovanovski. Mill-kategorija tal-ir;iel, Gilles Simon beda [a]in kontra Santiago Giradlo i]da rnexxielu jirkupra u spi//a biex reba[ bi skor ta’ 7-6, 6-4 fil-fa]i tal-kwarti tal-finali.
 Bulgara u nilag[bu fl-Ewropa sta;un ie[or,” qal l-eks plejer ta’ Barcelona rebbie[a tat-Tazza ta/-Champions. “M’hemmx dubju li se nkunu qed infittxu li nirb[u kull log[ba.” Stoichkov qed jimmira li jer;a’ jqajjem it-tamiet ta’ Litex. Huma jinsabu fis-seba’ post fil-kampjonat meta ninsabu f’nofs l-ista;un, 11-il punt wara lleaders sorpri]a Ludogorets. Stoichkov li se jag[laq 46 sena xxahar id-die[el kien membru fi ‘Dream Team’ ta’ Barcelona li reba[ it-titlu Spanjol erba’ darbiet konsekuttivi filbidu tas-snin 90 ta[t it-tmexxija ta’ Johann Cruyff. Stoichkov kien ukoll fit-tmexxija tattim nazzjonali Bulgaru li ntemmet f’falliment fit-Tazza tad-Dinja tal-2006 u mbag[ad mexxa lil Celta Vigo fi Spanja. Stoichkov li fl-1994 sar l-uniku Bulgaru li qatt reba[ it-titlu ta’ Plejer tas-Sena fl-Ewropa, dan l-a[[ar kien konsulent mal-klabb Russu ta’ Rostov.
 Buemi test driver mar-Red Bull
 Red Bull Racing fet[u xaqq ta’ tama g[all-I]vizzeru Sebastien Buemi billi [atruh b[ala test driver wara li tne[[a mit-tim tal-istess kumpanija Toro Rosso. Is-sewwieq ta’ 23 sena se jkun qed iservi b[ala appo;; ta/-Champion Sebastian Vettel u l-Awstraljan Mark Webber. “Hu tajjeb li se nibqa’ marRed Bull g[al sena o[ra u g[andi din l-opportunità ma/Champions tad-Dinja. Ovvjament kont nippreferi li nkun se ntellaq imma li na[dem fl-i]vilupp mal-karozza u nipprovdilhom rispons tul l-ista;un,” qal Buemi fi stqarrija. Issa huma biss i/-Champions Williams u t-tim tal-HRT li g[ad fadlilhom post vojt g[al sewwieq g[all-ista;un li jibda f’Marzu fl-Awstralja.
 30 Sport IL-KOM JISPJEGA L-{IDMA TUL L-2011 U L-PRIJORITAJIET G{ALL-2012
 Tama li l-2012 tkun su//ess g[all-isport Malti – Lino Farrugia Sacco (President KOM)
 minn “Hemm tama qawwija li l2012 tkun sena ta’ su//ess kbir fl-isport Malti g[aliex hi sena importanti [afna.” Dan kien il-kliem li bih g[alaq iddiskors twil tieg[u l-Im[allef Lino Farrugia Sacco, President tal-Kumitat Olimpiku Malti (KOM) waqt media breakfast li issa da[al sewwa fil-kalenadarju talKOM u li matulu ting[ata [arsa lejn is-sena pre/edenti u dak li jkun mistenni missena l-;dida. L-2012 hi sena importanti [afna g[ad-dinja sportiva kollha peress li matulha se jsiru l-Olimpjadi ta’ Londra u g[al Malta dan ukoll ifisser tragward ie[or peress li g[all-ewwel darba pajji]na kiseb kwalifikazzjoni diretta fl-Isparar permezz ta’ William Chetcuti. IlPresident tal-KOM qal li peress li l-kwalifikazzjoni ting[ata lill-Federazzjoni u mhux lill-atleta nnifsu, ilFederazzjoni Maltija talIsparar kif mistenni kkonfermat li se jkun William Chetcuti li se jirrappre]enta lil Malta f’Londra fid-Double Trap. Waqt li wera t-tama tieg[u li niksbu ri]ultati po]ittivi, Farrugia Sacco qal ukoll li hemm il-[sieb li Malta tkun rappre]entata b’kontin;ent ]g[ira ta’ ]ew; atleti u ]ew; g[awwiema u possibbiltà li nie[du sehem anke flIbburdjar biex b’hekk irrappre]entanti Maltin f’Londra jkunu sitta. Huwa semma kif [ames atleti Maltin – William Chetcuti, Maya Podesta, Marcon Bezzina, JJ Aquilina u Clive Farrugia qed jibbenefikaw minn Scholarship ta’ $1,000 lwie[ed mog[ti mill-Kumitat Olimpiku Internazzjonali waqt li tenna li l-atleti Maltin Chris Muscat
 li se jie[du sehem flOlimpjadi se jkunu qed jattendu g[al training camp fl-Ingilterra qabel l-istess Olimpjadi. F’aktar dettalji dwar ilparte/ipazzjoni Maltija f’Londra sar mag[ruf li xChef de Mission talkontin;ent Malti se jkun Julian Pace Bonello waqt li g[all-ewwel darba l-President ta’ Malta George Abela, ikkonferma li se jkun qed jattendi g[a/-?erimonja talFtu[ g[alkemm ma qalx kemm se tkun twila ]-]jara tieg[u. Fl-istess laqg[a mal-midja l-President tal-KOM [abbar ukoll li se jkun qed jitwaqqaf il-Maltese Olympic Sport Tribunal, jew a[jar it-tribunal sportiv li se jsir fuq mudell tal-arbitra;; sportiv internazzjonali (CAS). Dan qed isir biex pajji]na jkollu ttribunal sportiv tieg[u u di;à saret talba lill-CAS biex ji;u adottati l-kodi/i tieg[u. Ilmira ewlenija hi li ji;u solvuti b’mod sempli/i, malajr, ming[ajr spejje] ]ejda u possibbilment b’mod amikevoli kwalunkwe tilwim li jista’ jkun hemm fi [dan xi asso/jazzjoni jew Federazzjoni. G[al dan ilg[an sar mag[ruf li erba’ avukati flimkien mal-istess Im[allef Lino Farrugia Sacco qed jiltaqg[u regolarment biex ifasslu r-regolamenti li jridu jkunu konformi wkoll mal-li;i Maltija. Il-mu]ew Olimpiku Matul l-2012 hemm ukoll il-[sieb li jitlesta l-Mu]ew Olimpiku. “Dan hu pro;ett ambizzju] [afna li lProfessur Dion Buhagiar, segretarju tal-Federazzjoni Maltija tal-Isparar bil-Qaws [ejja l-pjani kollha tieg[u.
 Hu pro;ett immirat li jeduka
 Pjanta ta’ kif mistenni tkun parti mill-Mu]ew Olimpiku
 Simon Bonello (nofs) ippre]entat b’tifkira mill-President tal-KOM Lino Farrugia Sacco (lemin) u s-Segretarju :enerali Joe Cassar (ritratt> Michael Ellul)
 lill-poplu Malti kollu dwar listorja sportiva u fuq kollox indirizzat ukoll biex jil[aq lit-tfal,” qal il-President talKOM li g[amel referenza wkoll g[al-Log[ob ta]}g[a]ag[ g[al matul l-2012 b[alma huma l-Youth Games, COJI u EYOF kif ukoll semma l-Log[ob talPajji]i ]-}g[ar filLussemburgu li se jsiru bejn is-27 ta’ Mejju u l-1 ta’ :unju 2013 u l-Log[ob talMediterran fl-istess sena kif ukoll il-Log[ob talCommonwealth fi Glasgow fl-2014. Su//essi fl-2011
 Ma setax jonqos ukoll li lPresident tal-KOM jag[ti [arsa dettaljata lejn l-2011 fejn matulha spikkaw issu//essi tal-atleti Maltin, partikolarment dawk li [adu sehem fil-Log[ob tal-Pajji]i ]-}g[ar f’Liechtenstein li saru bejn il-31 ta’ Mejju u t-3 ta’ :unju. “Dawn kul[add jaf li kienu l-aqwa ri]ultati li qatt ksibna minkejja li tne[[ielna l-isport tal-isparar fuq il-plattini, ilBasketball u l-Ibburdjar li konna qed nibbrillaw fihom. Ksibna r-raba’ post overall barra minn xtutna bi 8 midalji tad-deheb, 12 fidda u 9 bron] g[al total ta’ 29 midalja,” qal Farrugia Sacco li spjega wkoll fid-dettal kif tqassam il-bonus lill-atleti li reb[u midalja f’dan il-log[ob. Huwa qal li fl-a[[ar snin ]died sostanzjalment linvestiment fl-isport u dan qed jirrifletti tajjeb firri]ultati miksuba tant li filklassifika ta’ kull ]mien, overall Malta tinsab fil-[ames post fost l-g[axar pajji]i parte/ipanti b’57 midalja taddeheb 103 tal-fidda u 146 talbron] g[al total ta’ 306
 midalji. Huwa qal ukoll li lmira issa hi li Malta ttejjeb ilpersenta;; tag[ha fejn jid[lu midalji tad-deheb g[aliex bi 18% dan hu wie[ed baxx [afna. Il-President tal-KOM tkellem ukoll dwar ilparte/ipazzjoni Maltija filLog[ob tal-COJI li sar f’Palermo fejn Malta [adet sehem bi 80 atleta f’disa’ dixxiplini u temmet fis-seba’ post overall bi tlieta deheb u tnejn bron]; il-log[ob talEYOF fejn Malta kienet rappre]entata minn ]ew; tennisti fi Trabzon u kisbet ri]ultat a//ettabbli kif ukoll fil-Log[ob talCommonwealth tal-Youths li fih [adna sehem fl-G[awm u l-:innastika. Tkellem ukoll dawn ilLog[ob ta’ {biberija li qed isir bejn Malta u Sqallija u staqsa jekk dan g[andu jibqa’ jsir kull sena, fejn qed ti;i studjata l-possibbiltà li jibda jsir kull sentejn (mhux fissena tal-Log[ob tal-Pajji]i ]}g[ar) u jekk g[andhomx ji;u inklu]i wkoll il-pajji]i G[arab. Hu qal li l-problema hi li dawn il-pajji]i m’g[andhomx l-istess sport li nie[du sehem fihom a[na. Barra dan il-President talKOM re;a’ tenna li l-iskop tal-log[ob hu li jag[ti /ans lill-asso/jazzjonijiet u Federazzjonijiet Maltin jikkompetu ma’ barranin ta[t il-kappa tal-KOM imma biex jag[mlu dan iridu jikkompetu bl-aqwa elementi possibbli g[aliex wara kollox hemm isem Malta u semma kif Federazzjoni minnhom g[adha qatt ma reb[et f’dan il-log[ob Huwa g[alaq is-sena billi semma l-MOC Sports Awards li g[alihom kienu mistiedna tliet eks
 Champions Taljani talOlimpjadi, Rossi Mennea u Chechi u li din kienet serata li g[alqet sena e//ezzjonali g[all-KOM. L-im[allef Lino Farrugia Sacco g[amel ukoll referenza g[all-g[ajnuna mog[tija millKunsill Malti g[all-Isport fejn qal li din is-sena din dan ta g[otja ta’ 248,500 ewro f’appo;; tekniku lillFederazzjonijiet, re;a’ offra l-u]u tal-gym b’xejn lil 150 atleta u g[all-ewwel darba ta g[ajnuna ta’ 5,000 ewro lillamministrazzjoni. Farrugia Sacco semma wkoll li g[ajnuna o[ra lill-KOM waslet mill-Kumitat Olimpiku Ewrppew u lKumitat Olimpiku Internazzjonali. Bonello Onorat
 B[alma issa saret drawwa sa mill-2005, fi tmiem ilkonferenza l-KOM ippremja wkoll personalità sportiva li tul is-snin [admet qatig[ b’risq l-isport f’pajji]na. Din is-sena dan ir-rikonoxximent ing[ata lill-Kavallier Simon Bonello, President talFederazzjoni Maltija Lotta u li g[al [afna snin serva wkoll fil-Kumitat Olimpiku Malti u anke fil-;urnali]mu lokali fejn jid[lu ti;rijiet ta]]wiemel. Bonello hu t-tmien personalità li ng[ata dan irrikonoxximent bl-ewwel wie[ed ikun Henry Brincat, segwit minn Benny Pace, Twanny Buhagiar, Charles Fava, Lewis Portelli, Tony Costantino u s-sena l-o[ra Manuel Gauci. F’kelmtejn qosra Bonello li j[ossu fid-dover li jirringrazzja lill-KOM talli g[o;bu jonorah fis-sena li fiha jekk Alla jrid se jkun qed jag[laq 80 sena.
 Sport 31 KAMPJONAT BOV PREMIER
 Tispikka Hibernians kontra Valletta Bejn illum u nhar il-{add jirritorna l-kampjonat BOV Premier u bla dubju, l-partita li tispikka se tkun dik bejn illeaders u Champions Valletta u l-eqreb rivali tag[hom, Hibernians. Il-Pawlisti, s’issa kien l-unika tim li ta sfida lil Valletta f’dan il-kampjonat i]da fl-a[[ar [ar;iet tag[hom dawn waqqg[u diversi punti u d-distakk bejn Valletta u Hibernians issa hu dak ta’ sitt punti. Hibernians taw l-uniku telfa lil Valletta dan l-ista;un meta kienu g[elbuhom 2-0 fil-bidu tal-kampjonat. Minbarra li dakinhar kienu reb[ulhom, kienu wkoll /a[duhom milli jiksru rekord li kien f’idejn l-istess Hibernians. Valletta kienu ilhom bla telfa fil-kampjonat g[all-a[[ar 37 partita u Hibernians /a[duhom milli jwaqqfu rekord ;did ta’ 38 log[ba. Qabel ma l-kampjonat waqaf g[all-waqfa tal-vaganzi talMilied, Hibernians kienu temmew is-sena b’telfa mhux mistennija ta’ 3-2 kontra Balzan. Min-na[a tag[hom, Valletta kienu reb[u bi skor minimu ta’ 1-0 kontra Mosta. Il-konfront ta’ g[ada se jkun wie[ed importanti g[ax reb[a g[al Hibernians ikun ifisser li t-tim ta’ Miller jer;a’ jid[ol b’/ans tajjeb li jissielet g[all-kampjonat. Reb[a g[at-tim ta’ Zerafa tkun pass importanti lejn it-titlu g[ax dawn ikunu disa’ punti fuq Hibernians. Barra minn hekk, jekk Hibernians jitilfu jridu joqog[du attenti minn
 Illum Victor Tedesco Std 6 pm: Mqabba v Balzan Y. 8.15 pm: Mosta v Tarxien R. Is-Sibt Ta’ Qali 2 pm: Qormi v {amrun S. 4 pm: Hibernians v Valletta Il-{add Kordin 2 pm: Marsaxlokk v Floriana 4 pm: Sliema v B’Kara Floriana. Dawn tal-a[[ar qeg[din erba’ punti ta[t il-Pawlisti u telfa g[alihom u reb[a g[al Floriana kontra Marsaxlokk ikun ifisser li l-Greens ikunu punt ’il bog[od mit-tieni post. Il-holders tat-Trophy, fla[[ar [ar;a tag[hom reb[u 4-2 kontra {amrun Spartans filwaqt li Marsaxlokk temmew is-sena b’telfa ta’ 2-0 kontra Sliema. G[al Floriana hu mistenni jiddebutta Malcolm Licari li matul dawn l-a[[ar ;img[at irritorna mal-klabb li mieg[u beda l-karrieara tieg[u. Minbarra Licari, Eric Akoto, difensur /entrali mit-Togo hu mistenni jilbes g[all-ewwel darba l-gear ta’ Floriana. Intant, il-partita li se tifta[ issena se tkun dik ta’ llum bejn Mqabba u Balzan. Il-moral ta’ Balzan hu wie[ed g[oli wara li dawn reb[u 3-2 kontra Hibernians u jittamaw li jkomplu bl-istess pass kontra Mqabba li se jkunu ;ejjin minn telfa 1-0 kontra Birkirkara. G[al Mqabba hu mistenni li jiddebuttaw g[alihom l-
 Effiong ta’ Valletta (xellug) jsegwi lil Clayton Failla ta’ Hibernians fil-partita tal-ewwel rawnd li ntlag[bet f’Settembru
 akkwisti l-;odda Julian Briffa u l-attakkant John Nwoba. Marlon Briffa ta’ Mqabba hu nieqes min[abba sospensjoni. Min-na[a ta’ Balzan, Martin Deanov hu mistenni jiddebutta wara li dan ing[aqad mag[hom ming[and Marsaxlokk. It-tieni log[ba ta’ llum se tkun dik bejn Mosta u Tarxien. It-tim tal-qieg[, Mosta jrid jibda ji;bor il-punti minn issa ’l quddiem jekk be[siebu j]omm postu fl-og[la divi]joni. Min-na[a tag[hom Tarxien
 RALLY TA’ DAKAR
 David Pizarro jabbanduna t-ta[ri;
 Peterhansel jirba[ ir-raba’ tappa
 Il-midfielder ta’ Roma, David Pizarro ma obdiex listruzzjonijiet tal-kow/ Luis Enrique u abbanduna t-ta[ri; minkejja li l-kow/ g[ajjatlu diversi drabi biex ikompli tta[ri; mal-kumplament tattim.
 Il-midfielder ta’ Roma, David Pizarro
 B[alissa hemm spekulazzjonijiet kontinwi dwar ilfutur tal-midfielder ta/-?ili u din l-a[bar se tkompli tikkonferma kemm Pizarro jixtieq jitlaq lill-klabb tal-belt kapitali. Matul il-;img[a l-midfielder ta’ Juventus, Vidal [e;;e; lil Pizarro biex jiffirma malBianconeri. Juventus qed ifittxu plejer li jserra[ lil Andrea Pirlo. CAVANI – Skont rapport fil-;urnalti Ingli]i u dawk Taljani Chelsea jinsabu ferm interessati fl-attakkant ta’ Napoli Edinson Cavani biex dan jie[u post Didier Drogba. Il-Blues lesti joffru madwar 35 miljun lira sterlina biex jakkwistaw is-servizzi talattakkant mill-Urugwaj. Cavani se jilg[ab kontra Chelsea xahar ie[or meta dawn i]-]ew; timijiet jiltaqg[u kontra xulxin fil-fa]i tan-knockout ta/-Champions League.
 Is-sewwieq Fran/i], Stephane Peterhansel fuq Mini reba[ ir-raba’ tappa tarRally ta’ Dakar biex b’hekk re;a’ tela’ fil-qu//ata talklassifika overall. Peterhansel kien tilef postu fil-qu//ata tal-klassifika waqt it-tielet tappa min[abba li kellu diversi problemi fir-roti i]da rkupra tajjeb fir-raba’ tappa li saret fl-Ar;entina. Peterhansel g[amel distanza ta’ 326km f’[in ta’ tliet sig[at, 49 minuta u 33 sekonda biex spi//a [ames minuti u 19-il sekonda quddiem l-Ar;entin Orlando Terranova fuq Toyota u sitt minuti u 42 sekonda quddiem l-Afrikan Giniel De Villeirs rispettivament. Issa, Peterhansel g[andu vanta;; ta’ [ames minuti u 41 sekonda fuq De Villiers f’dik li hi klassifika overall. I/-champion Al-Attiyah kellu problemi mekkani/i u tilef kwarta.
 ukoll iridu jevitaw li jitilfu aktar punti min[abba li bejnhom u bejn Mosta hemm biss differenza ta’ tliet punti. Qormi jilag[bu kontra {amrun fl-ewwel partita ta’ nhar is-Sibt. Qormi se jkunu ;ejjin minn telfa ta’ 2-0 filwaqt li {amrun ukoll se jkunu ;ejjin minn telfa, dik ta’ 4-2 kontra Floriana. Qormi u Hibernians, matul il-waqfa lag[bu kontra ]ew; timijiet Taljani f’turnament li sar ;ewwa Ta’ Qali. Dawn i]]ew; timijiet lokali lag[bu kontra Torino u Catania f’parti-
 ta li damu 45 minuta l-wa[da. Il-partita li tag[laq il-programm se tkun dik bejn Sliema u B’Kara. Sliema se jkunu ;ejjin minn reb[a ta’ 2-0 kontra Marsaxlokk. Il-Karkari]i se jkunu ;ejjin minn reb[a 1-0 kontra Mqabba. Dan se jkun konfront dirett min[abba li ]-]ew; timijiet g[andhom l-istess ammont ta’ punti wara 16-il partita. G[al Birkirkara hu mistteni jiddebutta l-goalkeeper Reuben Gauci li rritorna mat-tim wara li telaq il-goalkeeper Jorge Mora.
 Mamo lura ma’ Tarxien Tarxien Rainbows le[qu ftehim ma’ Marsaxlokk biex id-
 difensur internazzjonali Malti Carlo Mamo jing[aqad marRainbows. Mamo hu mifhum li se jiffirma g[al sena u nofs u se jkollu g[a]la li j;edded dan il-kuntratt. Mamo kien beda l-karriera proprju ma’ Tarxien u minn ma’ dawn ing[aqad ma’ Birkirkara b’sena self u wara mar ma’ Sliema Wanderers. Fl-2004, dan ing[aqad ma’ Marsaxlokk filwaqt li f’Jannar tal-2010 re;a’ lag[ab mal-Karkari]i g[al [ames xhur. FUTBOL – BALLON D’OR
 Real Madrid mhux se jattendu g[as-serata finali Il-kow/ ta’ Real Madrid, Josè Mourinho u l-plejers nominati g[as-serata finali tal-pre]entazzjoni tal-Ballon D’Or mhux se jattendu min[abba li dawn se jkunu qed i[ejju g[at-tieni leg talkwarti tal-finali tat-Tazza tarRe kontra Malaga. Is-serata finali se ssir fid-9 ta’ Jannar fl-I]vizzera filwaqt li t-tieni leg li se tintlag[ab f’Malaga tintlag[ab jum wara. Fl-ewwel leg, Real Madrid kellhom iwettqu rimonta kontra Malaga wara li dawn
 qalg[u ]ew; gowls fl-ewwel taqsima. Real skurjaw tliet gowls fit-tieni taqsima u wara l-partita l-kow/ ikkritika bla[rax lill-plejers tal-wirja fqira tag[hom. Il-plejers ta’ Real li huma nominati g[as-serata finali huma Cristiano Ronaldo, Iker Casillas, Sergio Ramos u Xabi Alonso. Cristiano Ronaldo hu mistenni jisfida lil Xavi u Messi g[allunur finali filwaqt li Mourinho se jisfida lil Ferguson ta’ Man Utd u Guardiola ta’ Barcelona g[all-unur tal-Aqwa Kow/
 Aktar investiment fl-ambjent tal-bliet u l-ir[ula fl-impenn tal-Gvern li jkompli jsebba[ u jimmodernizza l-ispazji miftu[a fil-lokalitajiet (Ritratt> Michael Ellul)
 :nien ta’ rikreazzjoni f’Ba[ar i/-?ag[aq G[alqa mitluqa li kien hemm quddiem il-Knisja ta’ Ba[ar i/-?ag[aq u fi/-/entru ta’ din il-lokalità nbidlet fi gnien pubbliku mifrux fuq 1,800 metru kwadru ta’ art u li g[andu jservi ta’ post ta’ rikreazzjoni ;did g[allfamilji b’investiment ta’ €450,000 . Il-;nien, li se jissemma ‘:nien Santa Marija tal-An;li’, se jkun inawgurat mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi fit-22 ta’ dan ixxahar u fih diversi kun/etti ;odda. Fost dawn hemm il-fatt li l-;nien hu mag[mul b’mod li min ikun fih irid
 iduru kollu biex jiskoprih. Dan g[allfatt li, b’differenza minn ;onna pubbli/i o[ra, l-istil tieg[u jinkludi livelli u zoni differenti. Filwaqt li mg[ammar bil-fa/ilitajiet kollha g[ar-rikreazzjoni tal-familji, il;nien hu wkoll mibni b’mod li joffri sigurtà g[at-tfal u a//essibbiltà mhux biss g[all-persuni b’di]abbiltà i]da wkoll g[all-familji li jkollhom tfal ]g[ar. Fi ]jara li g[amel fil-;nien, ilMinistru g[ar-Ri]orsi u Affarijiet Rurali, George Pullicino, tkellem dwar
 l-impenn tal-Gvern li jkompli jsebba[ u jimmodernizza l-ispazji miftu[a fillokalitajiet. Il-pro;ett f’Ba[ar i/-?ag[aq hu parti mill-impenn li minnu qed jibbenfikaw kemm il-komunitajiet talistess lokalitajiet kif ukoll persuni o[ra minn barra li jmorru j]uru dawn ilpostijiet. Fil-pre]enza tal-Kunsill Amministrattiv ta’ Ba[ar i/-?ag[aq, is-Sindku tan-Naxxar Maria Deguara qalet li dan il-;nien hu importanti g[all-komunità ta’ Ba[ar i/-?ag[aq u
 g[andu jservi biex din il-komunità tkompli tissa[[a[. F’dan il-pro;ett ilKunsill Lokali tan-Naxxar kien responsabbli g[all-[las tal-apparat tallog[ob li tpo;;a fil-;nien. Bl-iskop li jkollu l-ilma ne/essarju biex jissaqqew id-diversi si;ar u pjanti li fih il-;nien, ta[t il-;nien hemm ;iebja kbira. Il-mod kif sar dan il;nien ja[seb ukoll biex it-tara; li jag[ti lejn il-knisja sar jifforma parti minn dan il-;nien u g[alhekk il-;nien ]viluppa wkoll b[ala estensjoni tazzuntier tal-knisja.
 WARA SENTENZA TA’ 12-IL SENA {ABS FUQ TRAFFIKAR TA’ DROGA FIL-{ABS
 Josette Bickle tappella mis-sentenza Josette Bickle ta’ 42 sena mill-Belt, li fil-15 ta’ Di/embru li g[adda kienet ikkundannata 12-il sena [abs u mmultata €23,000 wara li nstabet [atja li bejn l-2006 u l-2008 ttraffikat id-droga eroina fil-Fa/ilità Korrettiva ta’ Kordin, appellat missentenza wara li allegat li lerba’ xhieda prin/ipali tal;uri gidbu b’mod sfa//at. Il-;urati kienu sabuha [atja
 f’;uri li dam tlett ijiem bi tmien voti favur u wie[ed kontra ta’ dan ir-reat. Hi nstabet [atja wkoll li saret re/ediva b’]ew; sentenzi o[rajn. Fl-appell tag[ha Bickle qalet li l-;urati g[amlu evalwazzjoni ]baljata talprovi u li l-ka] talProsekuzzjoni kien ibba]at biss fuq erba’ xhieda li manifestament u b’mod malinn gidbu fix-xhieda
 tag[hom. L-Avukati Roberto Montalto u Mario Camilleri qalu li l-erba’ nisa li xehdu u li g[amlu xi ]mien il-[abs ma’ Bickle wettqu pjan, li dan spi//a sensazzjonalizzat u li [afna minn dak li ng[ad kien irrelevanti g[all-ka]. Fost affarijiet o[ra x-xhieda qalu li Bickle kellha erba’ settijiet tat-televi]joni u sistema ta’ surround fi/-/ella tag[ha.
 F’kelma wa[da qalet Bickle x-xhieda tal-erba’ nisa li kienu mag[ha l-[abs ikkonfermat li kien hemm ftehim u li dak li qalu kien ibba]at fuq asserzjonijiet. Kienu Maria Concetta Borg, Paulene Pisani, Doreen Bugeja u Elaine Muscat, li lkoll xehdu li kienu jixtru ddroga ming[and Bickle u li din kienet te[dilhom il-flus minn xog[ol li jag[mlu fil-
 [abs u flus li kienu jir/ievu b[ala g[ajnuna so/jali ming[and il-Gvern. L-erba’ nisa li kienu l-[abs ma’ Bickle qalu wkoll waqt il-;uri li huma kienu stmati ta’ skjavi mag[ha u li kienet tqabbadhom jag[mlu diversi xog[lijiet g[aliha, u dan biex tag[tihom l-eroina. LAvukati Roberto Montalto u Marion Camilleri ffirmaw lappell.