type: wikipedia

text:
Ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ (Mustafa Kemal Atatürk, , Θεσσαλονίκη, 1881 - Κωνσταντινούπολη, 10 Νοεμβρίου 1938) ήταν Τούρκος στρατιωτικός και πολιτικός. Ήταν ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τουρκίας. Ουσιαστικά ανέλαβε πραξικοπηματικά μια διαμελισμένη Οθωμανική Αυτοκρατορία, της οποίας το εναπομείναν υπόλοιπο των εδαφών στην Ανατολία κατόρθωσε να μετατρέψει σε κράτος δυτικού προτύπου, ονομάζοντάς το Τουρκία και αποτελώντας έως και σήμερα εθνάρχη της Τουρκίας στη συνείδηση του τουρκικού έθνους.
 Σύμφωνα με τους σύγχρονους ιστορικούς, συγκαταλέγεται ανάμεσα στις σημαντικότερες προσωπικότητες που επηρέασαν καθοριστικά με την παρουσία τους τον 20ό αιώνα και υπήρξε ένα από τα πιο εγκληματικά πρόσωπα της ιστορίας. Προσέλαβε τον χαρακτηρισμό «Ατατούρκ», που σημαίνει «πατέρας των Τούρκων».
 Καταγωγή
 Πατέρας του ήταν ο μουσουλμάνος Αλή Ριζά (ή Ριζί) Εφέντη (τουρκ. Ali Rıza Efendi), ο οποίος αρχικά δούλευε για λογαριασμό μουσουλμανικών θρησκευτικών ιδρυμάτων, επιθεωρώντας τις φιλανθρωπικές δραστηριότητές τους. Υπηρέτησε ως υπολοχαγός εθελοντικής στρατιωτικής μονάδας, κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-8, και στο τέλος του πολέμου έγινε τελωνειακός υπάλληλος. Ο Αλή Ριζά πέθανε όταν ο Μουσταφά ήταν επτά ετών. Μητέρα του ήταν η Ζουμπεϊντέ Χανούμ (τουρκ. Zübeyde Hanım), με καταγωγή από την κωμόπολη του Λαγκαδά, της οποίας ο πατέρας ίσως ήταν επιστάτης σε αγρόκτημα, όπως ο αδελφός της.
 Ο Ατατούρκ ισχυρίστηκε πως οι πρόγονοί του ήταν Τούρκοι νομάδες (Γιουρούκοι) που είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή των Βαλκανίων, ωστόσο δεν υπάρχουν ενδείξεις για κάτι τέτοιο. Αντίθετα, έχει υποστηριχθεί πως κληρονόμησε την τουρκική γλώσσα από προγόνους που ήρθαν από την Ανατολία και τα φυσιογνωμικά του χαρακτηριστικά από προγόνους αλβανικής ή σλαβικής καταγωγής. Κάποιες ενδείξεις για το δεύτερο είναι οι εξής: Ο παππούς του Αλή Ριζά είχε το προσωνύμιο «κόκκινος» (ξανθός), ενώ ξανθή με γαλανά μάτια ήταν η μητέρα του Κεμάλ και ο ίδιος ο Ατατούρκ. Έχει ωστόσο υποστηριχθεί πως υπήρχαν Τούρκοι μικρασιατικής καταγωγής με ανάλογα χαρακτηριστικά, όμως η αναλογία είναι μεγαλύτερη στους Βαλκάνιους. Άλλο στοιχείο είναι ότι ο Τζεμίλ Μποζόκ, μακρινός ξάδελφος του Κεμάλ και αργότερα υπασπιστής του, είχε παππού αλβανικής καταγωγής, χωρίς όμως να γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν η συγγένειά του με τον Κεμάλ ήταν εξ αίματος. Επίσης, ο Τζεμίλ Μποζόκ υποστήριζε πως ήταν συγγενής και της οικογένειας της Ζουμπεϊντέ Χανούμ.
 Νεανικά χρόνια
 Επισήμως η γέννηση του Ατατούρκ καταγράφεται το έτος 1296 του ημερολογίου Ρουμί, το οποίο εκτείνεται από τις 13 Μαρτίου 1880 έως τις 12 Μαρτίου 1881 του Γρηγοριανού ημερολογίου. Γεννήθηκε στην τότε οθωμανική Θεσσαλονίκη και το όνομα του ήταν Μουσταφά. Η ακριβής ημερομηνία γέννησης δεν είναι γνωστή. Όταν ρωτήθηκε από τα μέλη συγγραφικής ομάδας εγκυκλοπαίδειας, απάντησε πως γεννήθηκε τη 19η Μαΐου του 1919, δηλαδή την ημέρα που αποφάσισε να γίνει αντάρτης. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, η μητέρα του κατέφυγε στο σπίτι του αδερφού της στο χωριό Σαρήγιαρ (σημ. Χρυσαυγή) του Λαγκαδά, στο οποίο υπήρχε σημαντική παρουσία του μουσουλμανικού στοιχείου. Από εκεί έφυγε λίγα χρόνια αργότερα, επιστρέφοντας πάλι στη Θεσσαλονίκη όπου έζησε με τη θεία του, Χατιτζέ. Σύμφωνα με άλλη αφήγηση, που σχετίζεται με το "Σπίτι Μνήμης" του πατέρα του, Αλί Ρεζά Εφέντη, που βρίσκεται στη Βόρεια Μακεδονία, ο Κεμάλ έζησε εκεί ως παιδί. Επιδεικνύεται μάλιστα και ομοίωμά του σε παιδική ηλικία να παίζει με την αδελφή του Μακμπουλέ μέσα σε δωμάτιο του σπιτιού. Ανεπίσημα το σπίτι γίνεται αντιληπτό ως "Σπίτι Μνήμης Ατατούρκ".
 Στα δώδεκά του χρόνια, και παρά τις αντιρρήσεις της μητέρας του, ο Μουσταφά εισήχθη στην κατώτερη στρατιωτική σχολή της Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια φοίτησε στη Στρατιωτική Σχολή του Μοναστηρίου, για να καταλήξει το 1899 στην Αυτοκρατορική Στρατιωτική Ακαδημία της Κωνσταντινούπολης από την οποία εξήλθε το 1902. Αμέσως μετά, εισήχθη στη Σχολή Ειδικής Εκπαίδευσης του Γενικού Επιτελείου, από όπου το 1904 αποφοίτησε με τον βαθμό του λοχαγού. Κατά τη διάρκεια της φοίτησής του στη στρατιωτική σχολή της Θεσσαλονίκης διακρίθηκε στα μαθηματικά και ύστερα από προτροπή ενός δασκάλου του, που συμπτωματικά ονομαζόταν Μουσταφά, υιοθέτησε το όνομα Κεμάλ, που σημαίνει «τελειότητα». Από εκείνη την εποχή οι πολιτικές του απόψεις ήταν αντίθετες προς το οθωμανικό κράτος και γι' αυτό είχε αρχίσει να εκδίδει πολιτική εφημερίδα, η οποία μοιραζόταν στους συμμαθητές του, ενάντια στο τότε καθεστώς.
 Στρατιωτική σταδιοδρομία
 Το 1905, διορίστηκε υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Ακαδημίας στην Κωνσταντινούπολη, αλλά θεωρήθηκε αντικαθεστωτικός με αποτέλεσμα να φυλακιστεί για λίγους μήνες και έπειτα να σταλεί, ουσιαστικά να εξοριστεί, στο 5ο τάγμα Δαμασκού. Εκεί ίδρυσε μυστικό πολιτικό σωματείο, το οποίο ονόμασε Vatan ve Hürriyet, που στα τουρκικά σημαίνει Πατρίδα και Ελευθερία. Κατάφερε να μυήσει αρκετούς αξιωματικούς και να δημιουργήσει παρακλάδια στη Θεσσαλονίκη. Όμως γρήγορα η επαναστατική κίνηση αποκαλύφθηκε και αναγκάστηκε να διαλύσει την οργάνωση. Στη συνέχεια μετατέθηκε στη Γιάφα (σημ. Ισραήλ).
 Οι απόψεις για την συμμετοχή του Κεμάλ στο κίνημα των Νεότουρκων διίστανται. Θεωρείται ότι δεν έλαβε ενεργά μέρος στο κίνημα των Νεοτούρκων. Υπάρχει η άποψη ότι την εποχή του ξεσπάσματος του κινήματος ο Κεμάλ βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, στην οποία εργάστηκε για την επιτυχία της επαναστατικής αυτής κίνησης αλλά, στη συνέχεια, ήρθε σε ρήξη με την ηγεσία των Νεότουρκων και παράτησε προσωρινά την πολιτική, στρέφοντας την προσοχή του στα στρατιωτικά.
 Το 1911, στάλθηκε στη Λιβύη για να οργανώσει την αντίσταση εναντίον των Ιταλών και σύντομα διακρίθηκε στον Ιταλοτουρκικό πόλεμο. Κατά την διάρκεια του Ιταλοτουρκικού πολέμου ο Ατατούρκ ασθένησε και νοσηλεύτηκε για ένα διάστημα από έναν Έλληνα ιατρό ονόματι Τσατσάνη (Çaçani) στην Αίγυπτο. Παρά την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το 1912, προβιβάσθηκε σε ταγματάρχη. Το ξέσπασμα του Α ́ Βαλκανικού πολέμου τον βρήκε στην Καλλίπολη, όπου λίγο αργότερα προάχθηκε σε αντισυνταγματάρχη και διορίστηκε στρατιωτικός ακόλουθος στη Σόφια της Βουλγαρίας. Στις επιχειρήσεις του Α ́ Παγκοσμίου πολέμου κατάφερε να διακριθεί, με αποτέλεσμα να γίνει διοικητής του 2ου Σώματος Στρατού, με το οποίο υπηρέτησε στον Καυκάσου στις επιχειρήσεις του 1916, και στη συνέχεια να προαχθεί σε Πασά.
 Συγκεκριμένα, η μεγάλη διάκριση ήρθε στις πολεμικές επιχειρήσεις της χερσονήσου της Καλλίπολης ή των Δαρδανελίων το 1915, όταν ο Κεμάλ κατάφερε να αποκρούσει τις δυνάμεις της Αντάντ, και συγκεκριμένα τις Αγγλογαλλικές, εισπράττοντας σχόλια του τουρκικού τύπου όπως «υπερασπιστής του Ισλάμ» και «σωτήρας της Κωνσταντινούπολης». Έχοντας προβλέψει τη συγκεκριμένη κίνηση των συμμάχων, ο Κεμάλ είχε ζητήσει νωρίτερα να αναλάβει την διοίκηση της άμυνας της Ραιδεστού, τις οποίες ανέλαβε προαχθείς σε συνταγματάρχη, για να εφαρμόσει δική του αμυντική τακτική. Το 1917, ως διοικητής του 2ου Αυτοκρατορικού Σώματος, νίκησε τους ήδη αποδιοργανωμένους, λόγω της Οκτωβριανής Επανάστασης, Ρώσους, στο μέτωπο του Καυκάσου, και ανέκοψε την προέλαση ρωσικής στρατιωτικής δύναμης, αποσπώντας τις περιοχές Μπιτλίς και Μους. Εξ αιτίας αυτού, η οθωμανική κυβέρνηση τον προήγαγε σε υποστράτηγο (Πασά).
 Στη συνέχεια μετατέθηκε στο 7ο σώμα στρατού στην Παλαιστίνη και τη Συρία, αλλά στις 7 Οκτωβρίου επέστρεψε στη Κωνσταντινούπολη για να συνοδεύσει τον διάδοχο του θρόνου, Μεχμέτ, στη Γερμανία. Κατά τη διάρκεια όμως του ταξιδιού αρρώστησε και αναγκάστηκε να παραμείνει για λίγο στη Βιέννη. Επέστρεψε στις 28 Αυγούστου του 1918 στη Παλαιστίνη, όπου μελέτησε αναλυτικά την κατάσταση στη Συρία. Τότε αντελήφθη πως ο ερχομός των Άγγλων ήταν θέμα χρόνου ενώ οι οθωμανικές δυνάμεις ήταν φανερό ότι δεν μπορούσαν να τους αναχαιτίσουν. Μέσα σε λίγες μέρες ο οθωμανικός στρατός είχε υποχωρήσει στην Ιορδανία ενώ χιλιάδες ήταν οι νεκροί. Αξίζει να σημειωθεί ότι την υποχώρηση την είχε οργανώσει ο Κεμάλ ενώ ταυτόχρονα είχε αναλάβει και τη διοίκηση του Νοτιο-Ανατολικού μετώπου, χωρίς όμως καμία επιτυχία. Σε εκείνη την υποχώρηση μόλις που κατάφερε να διαφύγει την αιχμαλωσία. Ύστερα από αυτή την εξέλιξη, απέστειλε οργισμένο τηλεγράφημα στον Σουλτάνο, όπου κατηγορούσε τους ανωτέρους του για την υποχώρηση και τις τεράστιες απώλειες του στρατού.
 Στις 30 Οκτωβρίου 1918, πραγματοποιήθηκε η ανακωχή του Μούδρου μεταξύ της Αντάντ και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, την οποία όμως ο Κεμάλ θεώρησε ταπεινωτική για την πατρίδα του.
 Ρήξη με την Υψηλή Πύλη και αντεπίθεση
 Με την ανακωχή του Μούδρου τοποθετήθηκε σε μη μάχιμη θέση του υπουργείου Εθνικής Αμύνης στην Κωνσταντινούπολη, οργανώνοντας παράλληλα εθνικιστικές ομάδες, στις οποίες συμμετείχαν και πολλοί οι οποίοι είχαν παραγκωνιστεί από τον Σουλτάνο. Ύστερα από πιέσεις των Άγγλων και προκειμένου να απαλλαχθεί από αυτόν, ο Σουλτάνος τον διόρισε τον Μάιο του 1919 στρατιωτικό επιθεωρητή των Ανατολικών Επαρχιών. Αποβιβάστηκε στη Σαμσούντα στις 19 Μαΐου 1919, ημέρα που θεωρείται για τους Τούρκους έναρξη του πολέμου της ανεξαρτησίας τους.
 Εκεί ο Κεμάλ μαζί με άλλους αξιωματικούς υπέγραψε μυστικό πρωτόκολλο με το οποίο οι αξιωματικοί δήλωναν την αντίθεσή τους με τη φίλα προσκείμενη προς την Αντάντ τουρκική κυβέρνηση και ουσιαστικά ξεκινούσαν ανταρτοπόλεμο εναντίον της Υψηλής Πύλης. Τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο συγκάλεσε δύο εθνικά συνέδρια, ένα στο Ερζερούμ και ένα στη Σεβάστεια. Στο δεύτερο συνέδριο εκλέχθηκε πρόεδρος της Εταιρείας για την Προάσπιση των Εθνικών Δικαιωμάτων των Ανατολικών Επαρχιών. Ως πρόεδρος της επαναστατικής επιτροπής απαίτησε την απόρριψη των συμμαχικών όρων ειρήνης, ασκώντας πιέσεις στον Σουλτάνο. Παράλληλα ξεκίνησε και η δεύτερη φάση των διώξεων του Ελληνισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
 Το Φεβρουάριο του 1920, τουρκικές και κουρδικές άτακτες δυνάμεις υπό την καθοδήγησή του, επιτέθηκαν κατά διεσπαρμένων γαλλο-αρμενικών στο Μαράς πετυχαίνοντας την πρώτη νίκη που επιζητούσαν οι κεμαλικοί. Το επεισόδιο προκάλεσε έκπληξη στους συμμάχους της Αντάντ στην Κωνσταντινούπολη, που αγνοούσαν τις πραγματικές δυνατότητες του Κεμάλ.
 Στις 23 Απριλίου 1920, ο Κεμάλ εγκαταστάθηκε στην Άγκυρα και, έχοντας καταδικαστεί από τον Σουλτάνο σε θάνατο, συγκάλεσε τη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση, η οποία εξέλεξε προσωρινή κυβέρνηση με Πρωθυπουργό και πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης τον ίδιο, ενώ του ανατέθηκε παράλληλα και η ηγεσία του στρατού. Στις 10 Αυγούστου υπογράφηκε από την οθωμανική κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης η Συνθήκη των Σεβρών, την οποία η κυβέρνηση Κεμάλ αρνήθηκε να αναγνωρίσει, θεωρώντας την ατιμωτική για το έθνος. Στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση είχαν σχηματιστεί δύο ομάδες: η μία υποστήριζε τον Κεμάλ και η άλλη αντιδρούσε σθεναρά στα σχέδιά του. Τελικά υπερίσχυσε η πρώτη ομάδα, η οποία και κατάφερε να ενισχύσει με περισσότερες εξουσίες τον ρόλο του προέδρου.
 Σταδιακά, ο Κεμάλ κατάφερε να προσεταιριστεί τις Μεγάλες Δυνάμεις και να συνάψει βαρύνουσας σημασίας συμφωνίες, οι οποίες άλλαξαν δραματικά υπέρ των κεμαλιστών την κατάσταση στη Μικρά Ασία. Ιδιαίτερο ρόλο έπαιξε η Σοβιετική Ένωση, την οποία προσεταιρίστηκε χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο που διεξήγαγε ως αντι-ιμπεριαλιστικό, κατά των δυτικών δυνάμεων. Οι Σοβιετικοί όχι μόνο παραχώρησαν οθωμανικές περιοχές που είχαν χαθεί στον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1878, αλλά υπολογίζεται ότι προσέφεραν στην κυβέρνηση της Άγκυρας βοήθεια αξίας 6 εκατομμυρίων ρουβλίων. Επίσης, παρά την προσωπική του αντιθρησκευτική στάση και ιδεολογία, ο Κεμάλ -κατά τη διάρκεια του πολέμου- κατάφερε και συνένωσε όλους τους μουσουλμάνους της Μικράς Ασίας σε πόλεμο για την υπεράσπιση του Ισλάμ, προκαλώντας επίσης κινήματα συμπαράστασης σε όλο τον μουσουλμανικό κόσμο.
 Ο ελληνικός στρατός ύστερα από σποραδικές νίκες έως το 1921, επιχείρησε την εκστρατεία του Σαγγαρίου τον Αύγουστο του 1921 με σκοπό την κατάληψη της Άγκυρας, αλλά ανακόπηκε από τον στρατό του Κεμάλ και υποχώρησε, ενώ την ίδια ώρα οι Μεγάλες Δυνάμεις με τηλεγραφήματα συνέχαιραν τον Κεμάλ για την νίκη του.
 Τον Σεπτέμβριο του ίδιου χρόνου, κατόπιν παρασκηνιακών συνομιλιών, οι Γάλλοι συμφώνησαν να ακυρώσουν τη Συνθήκη των Σεβρών και να αποχωρήσουν από τη Μικρά Ασία, εγκαταλείποντας στρατιωτικό υλικό. Στις 2 Ιανουαρίου 1922 η Ουκρανία υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με την κυβέρνηση Κεμάλ. Μέχρι τον Ιούλιο του 1922, η μοναδική μεγάλη δύναμη που υποστήριζε την Ελλάδα στον πόλεμο (μόνο διπλωματικώς όμως) ήταν η Αγγλία.
 Στις 13 Αυγούστου ο τουρκικός στρατός, εκμεταλλευόμενος τα ολέθρια λάθη της ελληνικής πλευράς, επιτέθηκε στη γραμμή του Αφιόν Καραχισάρ αιφνιδιάζοντας τον ελληνικό στρατό και γρήγορα κατάφερε να τον διασπάσει και να τον τρέψει σε φυγή. Στις 27 Αυγούστου 1922, και αφού οι Ιταλοί είχαν εκκενώσει την Έφεσο, ο τουρκικός στρατός υπό την ηγεσία του Κεμάλ κατέλαβε τη Σμύρνη, σφάζοντας τον ελληνικό και αρμενικό πληθυσμό και πυρπολώντας την ελληνική και αρμενική συνοικία.
 Πρόεδρος της Τουρκίας
 Στις 17 Νοεμβρίου του 1922 ο Σουλτάνος Μωάμεθ Στ ́ εγκατέλειψε την Κωνσταντινούπολη, ουσιαστικά παραδίδοντάς την στην κυβέρνηση της Άγκυρας. Στις 29 Οκτωβρίου του 1923 ο Κεμάλ ορκίστηκε πρώτος πρόεδρος της, ενωμένης πια, Τουρκίας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι και το 1938, ημερομηνία θανάτου του, αφού προηγουμένως είχε κερδίσει τις εκλογές του 1927, 1931 και 1935. Βέβαια, από το 1930 είχε καταργήσει τα αντιπολιτευόμενα κόμματα με αποτέλεσμα το δικό του, το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα, να είναι μόνο του στη Βουλή.
 Κατά τη διάρκεια της προεδρικής του θητείας, ο Κεμάλ αναμόρφωσε και εκσυγχρόνισε την χώρα του, πραγματοποιώντας ριζοσπαστικές αλλαγές και επιδιώκοντας να τη μετατρέψει σε βιομηχανικό κράτος με επιστημονική παραγωγή. Γενικά οι μεταρρυθμίσεις του είχαν σκοπό να μετατρέψουν την Τουρκία σε σύγχρονη ευρωπαϊκή χώρα βασισμένη στα δυτικά πρότυπα και πλήρως απελευθερωμένη από τη θρησκεία. Μια από τις πρώτες του ενέργειες ήταν να καταργήσει το 1924 το χαλιφάτο και να κλείσει τα ιδρύματα που λειτουργούσαν βάσει της ισλαμικής νομοθεσίας. Στη συνέχεια απαγόρευσε την πολυγαμία, τον φερετζέ και το φέσι, ενώ το 1928 επέβαλλε το λατινικό αλφάβητο στη θέση του αραβικού. Το 1938, με νόμο υποχρέωσε τον κάθε Τούρκο να αποκτήσει οικογενειακό επώνυμο, κρατώντας για τον εαυτό του το Ατατούρκ, δηλαδή πατέρας των Τούρκων. Επίσης με δικές του νομοθετικές ρυθμίσεις αναβάθμισε τον ρόλο των γυναικών, δίνοντάς τους δικαίωμα ψήφου, και θέσπισε την ισότητα των δύο φύλων, ενώ επί της θητείας του καθιερώθηκε και το Γρηγοριανό ημερολόγιο. Το 1934 επέτρεψε την εκλογή γυναικών στα δημόσια αξιώματα. Την ίδια χρονιά προτάθηκε για το Νόμπελ Ειρήνης από τον πρώην Έλληνα πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο.
 Σημαντικές ήταν και οι προσπάθειες του για ανύψωση του εθνικού φρονήματος των Τούρκων. Για να το πετύχει χρησιμοποίησε το εκπαιδευτικό σύστημα, αναβαθμίζοντας τον ρόλο του μαθήματος της ιστορίας, και περιόρισε σημαντικά τη θρησκευτική επιρροή. Στο διπλωματικό κομμάτι, ο Κεμάλ προχώρησε με το σύνθημα «ειρήνη στο εσωτερικό και ειρήνη στον κόσμο», πολιτική η οποία σε γενικές γραμμές πέτυχε, αφού η Τουρκία διατήρησε ειρηνικές σχέσεις με τους γείτονες της. Αξίζει να σημειωθεί ότι το, 1936, η Τουρκία πέτυχε την υπογραφή της Συνθήκης του Μοντρέ, με την οποία ανέκτησε τον έλεγχο των Στενών και η οποία θεωρήθηκε σπουδαία επιτυχία της κεμαλικής κυβέρνησης και γενικά της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
 Επίδραση
 Στη ναζιστική Γερμανία
 Το ναζιστικό κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ, από τα πρώτα του βήματα, είχε εκλάβει τις μεθοδεύσεις του τουρκικού κράτους, ως "πρότυπο έμπνευσης". Το "μοντέλο" του Κεμάλ παρέμενε ενεργό για το ναζιστικό κίνημα στη Γερμανία και μέχρι το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Χίτλερ είχε δηλώσει ότι θεωρούσε τον εαυτό του "μαθητή" του Κεμάλ, ενώ η συμβολή του τελευταίου στη διαμόρφωση της ναζιστικής ιδεολογίας διαφαίνεται έντονα και στην ίδια τη ναζιστική βιβλιογραφία. Ο Κεμάλ και η νέα Τουρκία του 1923 αποτέλεσαν τα πρότυπα του "τέλειου Φύρερ" και των "καλών εθνικών πρακτικών" για τον ναζισμό. Τα μέσα ενημέρωσης του Γ' Ράιχ υπερτόνιζαν το "τουρκικό μοντέλο" και συνεχώς επέμεναν στα "οφέλη" της εθνοκάθαρσης και της γενοκτονίας.
 Το ναζιστικό κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ, ήδη από τα πρώτα του βήματα, είχε εκλάβει τις μεθοδεύσεις του τουρκικού κράτους, ως πρότυπο έμπνευσης. Το επίσημο ναζιστικό όργανο Völkischer Beobachter (Λαϊκός Παρατηρητής), τον Φεβρουάριο του 1921 τόνιζε με θαυμασμό σε άρθρο με τίτλο "Τουρκία - το Πρότυπο":
 Ασθένεια και θάνατος
 Λίγο πριν πεθάνει, είχε ταξιδέψει στην Γιάλοβα για ανάρρωση, αφού λόγω του πάθους του με το αλκοόλ έπασχε από κίρρωση. Απεβίωσε στις 9.05 το πρωί στις 10 Νοεμβρίου του 1938, από κίρρωση του ήπατος στο παλάτι Ντολμά Μπαχτσέ στην Κωνσταντινούπολη και κηδεύτηκε με λαμπρές τιμές. Χαρακτηριστικό είναι ότι 17 χώρες έστειλαν ειδικούς αντιπροσώπους για να παρακολουθήσουν την κηδεία του. Είναι θαμμένος στο Ανίτκαμπιρ, μαυσωλείο που κατασκευάστηκε ειδικά για αυτόν, στην Άγκυρα.
 Αλλα
 Είχε παντρευτεί μια φορά το 1923 αλλά χώρισε δύο χρόνια αργότερα. Είχε υιοθετήσει 8 παιδιά, εκ των οποίων η Σαμπιχά Γκιοκτσέν έγινε μετέπειτα η πρώτη γυναίκα πιλότος στον κόσμο. Το σπίτι, όπου γεννήθηκε ο Ατατούρκ, δωρήθηκε από τον δήμο Θεσσαλονίκης στο τουρκικό κράτος, το 1935, και έκτοτε φιλοξενεί το Μουσείο Ατατούρκ.
 Δείτε επίσης
 Γενοκτονία των Ελλήνων
 Κεμαλισμός (ιδεολογία)
 Τάγματα εργασίας
 Παραπομπές
 Πηγές
 Fortna, Benjamin C. The Circassian: A life of Esref Bey, late Ottoman Insurgent and special agent, London: Hurst &Company, 2016
 Mango, Andrew. Atatürk, London: John Murray, 2004
 M. Şükrü Hanioğlu, Ataturk: An Intellectual Biography, Princeton University Press, 2011
 Σχετική βιβλιογραφία
 Έντυπα
 Μετάφραση του πρωτοτύπου Stefan Ihrig, Atatürk in the Nazi Imagination, Harvard University Press, 2014
 Περιοδικά
 Εξωτερικοί σύνδεσμοι
 «Μνημείο κηρύχθηκε το σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη», άρθρο στον ιστότοπο In.gr, 27 Μαΐου 2011.
 Η εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού για τον Κεμάλ Ατατούρκ
 Κεμάλ
 Κεμάλ
 Κεμάλ
 Τούρκοι επαναστάτες
 Εθνικισμός στην Οθωμανική Αυτοκρατορία
 Κεμάλ
 Κεμάλ
 Κ


type: contracts

jurisdiction: EU

text:
 26.5.2005
 FR
 Journal officiel de l'Union européenne
 L 133/1
 DÉCISION DU COMITÉ MIXTE DE L’EEE
 No 161/2004
 du 3 décembre 2004
 modifiant l'annexe I (Questions vétérinaires et phytosanitaires) de l'accord EEE
 LE COMITÉ MIXTE DE L’EEE,
 vu l'accord sur l'Espace économique européen, modifié par le protocole portant adaptation de cet accord, ci-après dénommé «l’accord», et notamment son article 98,
 considérant ce qui suit:
 (1)
 L'annexe I de l'accord a été modifiée par la décision du Comité mixte de l'EEE no 141/2004 du 29 octobre 2004 (1).
 (2)
 La directive 2004/55/CE de la Commission du 20 avril 2004 modifiant la directive 66/401/CEE du Conseil concernant la commercialisation des semences de plantes fourragères (2) doit être intégrée dans l'accord.
 (3)
 La décision 2004/371/CE de la Commission du 20 avril 2004 concernant les conditions de mise sur le marché des mélanges de semences destinés à être utilisés comme plantes fourragères (3) doit être intégrée dans l’accord,
 DÉCIDE:
 Article premier
 Le chapitre III de l'annexe I de l'accord est modifié comme suit:
 1)
 le tiret suivant est ajouté au point 2 (directive 66/401/CEE du Conseil) de la partie 1:
 «—
 32004 L 0055: directive 2004/55/CE de la Commission du 20 avril 2004 (JO L 114 du 21.4.2004, p. 18).»
 2)
 le point suivant est inséré après le point 34 (décision 2004/297/CE de la Commission) de la partie 2:
 «35.
 32004 D 0371: décision 2004/371/CE de la Commission du 20 avril 2004 concernant les conditions de mise sur le marché des mélanges de semences destinés à être utilisés comme plantes fourragères (JO L 116 du 22.4.2004, p. 39).»
 Article 2
 Les textes de la directive 2004/55/CE et de la décision 2004/371/CE en langues islandaise et norvégienne, à publier dans le supplément EEE du Journal officiel de l’Union européenne, font foi.
 Article 3
 La présente décision entre en vigueur le 4 décembre 2004, pour autant que toutes les notifications prévues à l'article 103, paragraphe 1, de l'accord aient été faites au Comité mixte de l'EEE (4).
 Article 4
 La présente décision est publiée dans la partie EEE et dans le supplément EEE du Journal officiel de l'Union européenne.
 Fait à Bruxelles, le 3 décembre 2004.
 Par le Comité mixte de l'EEE
 Le président
 Kjartan JÓHANNSSON
 (1) JO L 102 du 21.4.2005, p. 6.
 (2) JO L 114 du 21.4.2004, p. 18.
 (3) JO L 116 du 22.4.2004, p. 39.
 (4) Pas d'obligations constitutionnelles signalées.


type: caselaw

text:
 19.9.2016
 RO
 Jurnalul Oficial al Uniunii Europene
 C 343/8
 Hotărârea Curții (Camera a șaptea) din 21 iulie 2016 (cerere de decizie preliminară formulată de Raad van State – Belgia) – Hilde Orleans, Rudi Van Buel, Marina Apers (C-387/15) și Denis Malcorps, Myriam Rijssens, Guido Van De Walle (C-388/15)/Vlaams Gewest
 (Cauze conexate C-387/15 și C-388/15) (1)
 ([Trimitere preliminară - Mediu - Directiva 92/43/CEE - Conservarea habitatelor naturale - Arii speciale de conservare - Situl Natura 2000 „Estuarul râurilor Escaut și Durme de la granița olandeză până la Gent” - Dezvoltarea unei zone portuare - Evaluarea efectelor unui plan sau ale unui proiect asupra unui sit protejat - Realizarea unor efecte negative - Dezvoltare prealabilă, dar încă nefinalizată, a unei arii de tip echivalent cu partea distrusă - Finalizare ulterioară evaluării - Articolul 6 alineatele (3) și (4)])
 (2016/C 343/11)
 Limba de procedură: neerlandeza
 Instanța de trimitere
 Raad van State
 Părțile din procedura principală
 Reclamanți: Hilde Orleans, Rudi Van Buel, Marina Apers (C-387/15) și Denis Malcorps, Myriam Rijssens, Guido Van De Walle (C-388/15)
 Pârâtă: Vlaams Gewest
 Cu participarea: Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
 Dispozitivul
 Articolul 6 alineatul (3) din Directiva 92/43/CEE a Consiliului din 21 mai 1992 privind conservarea habitatelor naturale și a speciilor de faună și floră sălbatică trebuie interpretat în sensul că măsurile cuprinse într-un plan sau un proiect care nu are legătură directă cu gestionarea unui sit de importanță comunitară sau nu este necesar pentru gestionarea sa, care au în vedere, anterior producerii unor efecte negative asupra unui tip de habitat natural prezent pe acesta, dezvoltarea viitoare a unei arii de acest tip, dar a căror finalizare va interveni ulterior evaluării caracterului semnificativ al efectelor negative eventuale asupra integrității sitului, nu pot fi luate în considerare cu ocazia acestei evaluări. Astfel de măsuri nu pot fi calificate, eventual, drept „măsuri compensatorii”, în sensul alineatului (4) al respectivului articol, decât în măsura în care sunt îndeplinite condițiile prevăzute la acest alineat.
 (1) JO C 354, 26.10.2015.


type: legislation

text:
 IL-KUMMISSJONI EWROPEA
 Brussell, 11.10.2019
 COM(2019) 460 final
 2019/0219(NLE)
 Proposta għal
 DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
 dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, b’rabta mal-adozzjoni ta’ regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment
 MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
 1.Suġġett tal-proposta
 Din il-proposta tikkonċerna d-deċiżjoni li tistabbilixxi l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, b’rabta mal-adozzjoni prevista ta’ deċiżjoni dwar ir-regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment.
 2.Kuntest tal-proposta
 2.1.Il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra
 Il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (“il-Ftehim”) għandu l-għan li jilliberalizza u li jiffaċilita l-kummerċ u l-investiment, kif ukoll li jippromwovi relazzjoni ekonomika aktar mill-qrib bejn l-Unjoni Ewropea u l-Kanada (“il-Partijiet”). Il-Ftehim ġie ffirmat fit-30 ta' Ottubru 2016, u beda jiġi applikat b'mod proviżorju mill-21 ta’ Settembru 2017.
 2.2.Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment
 Il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment, li jindirizza, fost l-oħrajn, kwistjonijiet li jikkonċernaw l-investiment transfruntier, huwa stabbilit skont l-Artikolu 26.2.1(b) tal-Ftehim. F’konformità mal-Artikolu 8.44.1 tal-Ftehim, il-Kumitat tas-Servizzi u l-Investiment jipprovdi forum lill-Partijiet biex jikkonsultaw dwar kwistjonijiet relatati mal-Kapitolu Tmienja (Investiment) tal-Ftehim, inkluż diffikultajiet li jistgħu jinqalgħu fl-implimentazzjoni tal-Kapitolu Tmienja (Investiment) tal-Ftehim u titjib possibbli ta' dan il-Kapitolu, b'mod partikolari fid-dawl tal-esperjenza u tal-iżviluppi f'fora internazzjonali oħrajn u skont ftehimiet oħra tal-Partijiet.
 F'konformità mal-Artikolu 26.2.4 tal-Ftehim, il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment jiltaqa’ darba fis-sena, sakemm ma jkunx previst mod ieħor fil-Ftehim, jew jekk il-kopresidenti jiddeċiedu mod ieħor. Laqgħat addizzjonali jistgħu jiġu organizzati wara t-talba ta’ Parti jew tal-Kumitat Konġunt CETA. Il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment huwa kopresedut mir-rappreżentanti tal-Partijiet. Huwa jistabbilixxi l-iskeda u l-aġenda tal-laqgħat tiegħu b’kunsens reċiproku. Jista’ jistabbilixxi u jimmodifika r-regoli ta’ proċedura tiegħu, jekk iqis li dan ikun xieraq. Jista’ jipproponi abbozzi ta’ deċiżjonijiet mill-Kumitat Konġunt CETA, jew jieħu deċiżjonijiet meta l-Ftehim jipprevedi dan.
 F’konformità mar-Regola 10.2 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Kumitat Konġunt CETA u tal-Kumitati Speċjalizzati, inkluż il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment
 1
 , fil-perjodu bejn il-laqgħat, il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment jista’ jadotta deċiżjonijiet jew rakkomandazzjonijiet permezz tal-proċedura bil-miktub jekk il-Partijiet tal-Ftehim jiddeċiedu b’kunsens reċiproku. Għal dak il-għan, it-test tal-proposta jitqassam bil-miktub mill-kopresidenti lill-membri tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment skont ir-Regola 7, b'limitu ta' żmien li fih il-membri jkunu jistgħu jgħarrfu bi kwalunkwe riżervi li jista’ jkollhom jew emendi li jixtiequ jagħmlu. Proposti adottati jkunu kkomunikati skont ir-Regola 7 ladarba l-limitu taż-żmien ikun għadda u rrekordjati fil-minuti tal-laqgħa li jmiss.
 2.3.L-att previst tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment
 Il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment għandu jadotta deċiżjoni dwar regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment (“l-att previst”).
 L-għan tal-att previst huwa li jimplimenta l-Ftehim billi jistabbilixxi mekkaniżmu ta’ medjazzjoni biex jiffaċilita li tinstab soluzzjoni maqbula reċiprokament bejn il-partijiet litiganti f’tilwima dwar l-investiment permezz ta’ proċedura komprensiva u rapida bl-assistenza ta’ medjatur.
 L-att previst se jkun vinkolanti fuq il-Partijiet.
 3.Il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni
 Kif previst fil-paragrafu 6 (f) tal-Istrument Interpretattiv Konġunt tal-Ftehim, l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-Kanada qablu li jagħtu bidu minnufih għal ħidma ulterjuri fuq l-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet dwar ir-riżoluzzjoni tat-tilwim dwar l-investiment tal-Ftehim, l-hekk imsejħa “Sistema ta' Qorti tal-Investiment”
 2
 .
 Skont l-Artikolu 8.44.3 (c) tal-Ftehim, “[i]l-Kumitat tas-Servizzi u l-Investiment jista', bi qbil mal-Partijiet, u wara li jitlestew ir-rekwiżiti u l-proċeduri interni rispettivi tagħhom jadotta regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet fil-kawża kif imsemmi fl-Artikolu 8.20”.
 L-att previst jimplimenta l-Artikolu 8.44.3(c) tal-Ftehim billi jinkludi regoli ddettaljati dwar il-bidu tal-proċedura ta’ medjazzjoni (l-Artikolu 3); il-ħatra tal-medjatur (l-Artikolu 4); il-proċedura ta’ medjazzjoni (l-Artikolu 5); l-implimentazzjoni ta’ soluzzjoni maqbula b’mod reċiproku (l-Artikolu 6); ir-relazzjoni mas-soluzzjoni tat-tilwim (l-Artikolu 7); il-limiti ta’ żmien (l-Artikolu 8) u l-kostijiet (l-Artikolu 9) tal-proċedura ta’ medjazzjoni. L-att previst se jidħol fis-seħħ fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-Ftehim (l-Artikolu 10).
 Din il-proposta toqgħod ma’ inizjattivi oħrajn dwar l-implimentazzjoni tas-Sistema ta' Qorti tal-Investiment tas-CETA. Speċifikament, minn Ġunju 2018, il-Kummissjoni kienet qed taħdem mal-Istati Membri fil-Kumitat tal-Politika Kummerċjali dwar is-Servizzi u l-Investiment tal-Kunsill u mal-Kanada dwar pakkett ta’ erba’ abbozzi ta’ deċiżjonijiet rigward:
 –regoli li jistabbilixxu kwistjonijiet amministrattivi u organizzazzjonali rigward il-funzjonament tat-Tribunal tal-Appell f’konformità mal-Artikolu 8.28.7 tal-Ftehim;
 –kodiċi ta’ kondotta għall-Membri tat-Tribunal, tat-Tribunal tal-Appell u l-medjaturi f’konformità mal-Artikolu 8.44.2 tal-Ftehim;
 –regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’konformità mal-Artikolu 8.44.3(c) tal-Ftehim; u
 –regoli dwar il-proċedura għall-adozzjoni ta’ interpretazzjonijiet f’konformità mal-Artikolu 8.31.3 u 8.44.3(a) tal-Ftehim.
 Il-ħidma ulterjuri fuq oqsma oħrajn tal-implimentazzjoni tas-Sistema ta’ Qorti tal-Investiment tkompli. Kif previst fil-paragrafu 6(f) tal-Istrument Interpretattiv Konġunt tal-Ftehim, “[l]-għan komuni huwa li jikkonkludu l-ħidma bid-dħul fis-seħħ tas-CETA”.
 Għaldaqstant, huwa xieraq li tiġi stabbilita l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment dwar l-att previst sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim.
 4.Bażi ġuridika
 4.1.Bażi ġuridika proċedurali
 4.1.1.Prinċipji
 L-Artikolu 218(9) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (it-TFUE) jipprevedi deċiżjonijiet li jistabbilixxu “l-pożizzjonijiet li għandhom jiġu adottati f’isem l-Unjoni f’sede stabbilita fi ftehim, meta dik is-sede tintalab tadotta atti li jkollhom effetti legali, sakemm dawn ma jkunux atti li jissupplimentaw jew jemendaw il-qafas istituzzjonali tal-ftehim”.
 Il-kunċett ta’ “atti li jkollhom effetti legali” jinkludi l-atti li jkollhom effetti legali bis-saħħa tar-regoli tad-dritt internazzjonali li jirregola l-korp ikkonċernat. Dan jinkludi wkoll l-istrumenti li ma għandhomx effett vinkolanti skont id-dritt internazzjonali, iżda li “jistgħu jinfluwenzaw b’mod determinanti l-kontenut tal-leġiżlazzjoni adottata mil-leġiżlatur tal-Unjoni”
 3
 .
 4.1.2.Applikazzjoni għall-każ preżenti
 Il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment huwa korp imwaqqaf bi ftehim, speċifikament Il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (“il-Ftehim”).
 L-att li l-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment huwa mitlub jadotta jikkostitwixxi att b’effetti legali. L-att previst se jkun vinkolanti għall-Partijiet skont id-dritt internazzjonali b’konformità mal-Artikolu 26.2.4 tal-Ftehim.
 L-att previst la jissupplimenta u lanqas jemenda l-qafas istituzzjonali tal-ftehim.
 Għalhekk, il-bażi ġuridika proċedurali tad-deċiżjoni proposta hija l-Artikolu 218(9) TFUE.
 4.2.Bażi ġuridika sostantiva
 4.2.1.Prinċipji
 Il-bażi ġuridika sostantiva għal deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) TFUE tiddependi primarjament mill-objettiv u mill-kontenut tal-att previst li fir-rigward tiegħu tittieħed pożizzjoni f’isem l-Unjoni. Jekk l-att previst ikollu żewġ għanijiet jew żewġ komponenti, u jekk wieħed minn dawn l-għanijiet jew komponenti jkun jista’ jiġi identifikat bħala dak ewlieni, filwaqt li l-ieħor ikun sempliċiment inċidentali, id-deċiżjoni skont l-Artikolu 218(9) TFUE trid tkun imsejsa fuq bażi ġuridika sostantiva waħda, jiġifieri dik rikjesta mill-għan jew mill-komponent ewlieni jew predominanti.
 4.2.2.Applikazzjoni għall-każ preżenti
 L-objettiv ewlieni u l-kontenut tal-att previst huma relatati mal-politika kummerċjali komuni.
 Għaldaqstant, il-bażijiet ġuridiċi sostantivi tad-deċiżjoni proposta huma l-Artikolu 207(3) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 207(4) TFUE.
 4.3.Konklużjoni
 Jenħtieġ li l-bażijiet ġuridiċi tad-deċiżjoni proposta jkunu l-Artikolu 207(3) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 207(4), flimkien mal-Artikolu 218(9) TFUE.
 5.Lingwi awtentiċi u l-pubblikazzjoni tal-att previst
 Minħabba li l-att tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment se jimplimenta l-Ftehim fir-rigward tar-riżolviment tat-tilwim dwar l-investiment bejn l-investituri u l-istati, huwa xieraq li jiġi adottat fil-lingwi awtentiċi kollha tal-Ftehim
 4
 u li jiġi ppubblikat f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea wara li jiġi adottat.
 2019/0219 (NLE)
 Proposta għal
 DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
 dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, b’rabta mal-adozzjoni ta’ regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment
 IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
 Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikulari l-Artikoli 207(3) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 207(4) flimkien mal-Artikolu 218(9) tiegħu,
 Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,
 Billi:
 (1)Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/37
 5
 tipprevedi l-iffirmar f'isem l-Unjoni Ewropea tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (“il-Ftehim”). Il-Ftehim ġie ffirmat fit-30 ta' Ottubru 2016.
 (2)Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/38
 6
 tipprevedi l-applikazzjoni proviżorja ta’ partijiet tal-Ftehim, inkluż l-istabbiliment tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment. Il-Ftehim ilu jiġi applikat b'mod proviżorju mill-21 ta' Settembru 2017.
 (3)Skont l-Artikolu 26.2.4 tal-Ftehim, il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment jista’ jieħu deċiżjonijiet meta l-Ftehim jipprevedi dan.
 (4)F’konformità mal-Artikolu 8.44.3(c) tal-Ftehim, il-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment għandu jadotta deċiżjoni dwar ir-regoli dwar il-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment.
 (5)Għalhekk huwa xieraq li tiġi stabbilita l-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment abbażi tal-abbozz tad-deċiżjoni mehmuż tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment dwar regoli dwar il-medjazzjoni sabiex tiġi żgurata l-implimentazzjoni effettiva tal-Ftehim,
 ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
 Artikolu 1
 Il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment fir-rigward tal-adozzjoni ta’ regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment għandha tkun ibbażata fuq l-abbozz ta’ deċiżjoni tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni tal-Kunsill.
 Artikolu 2
 1.Id-Deċiżjoni tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment għandha tkun adottata fil-lingwi awtentiċi kollha tal-Ftehim.
 2.Id-Deċiżjoni adottata mill-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment għandha tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
 Magħmul fi Brussell,
 Għall-Kunsill
 Il-President
 (1)
 Deċiżjoni Nru 001/2018 tal-Kumitat Konġunt CETA tas-26 ta’ Settembru 2018 li tadotta r-Regoli ta' Proċedura tiegħu u tal-Kumitati Speċjalizzati (ĠU L 190, 27.7.2018, p. 13), disponibbli fis-sit web tad-DĠ TRADE fuq:
 http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2019/february/tradoc_157677.pdf
 .
 (2)
 Strument Interpretattiv Konġunt dwar il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha (ĠU L 11, 14.1.2017, p. 3).
 (3)
 Is-Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ottubru 2014 fil-Kawża C-399/12, Il-Ġermanja vs Il-Kunsill, ECLI:EU:C:2014:2258, il-paragrafi minn 61 sa 64.
 (4)
 Skont l-Artikolu 30.11 (Testi awtentiċi) tal-Ftehim, il-Ftehim huwa miktub f’żewġ kopji bil-Bulgaru, bil-Kroat, biċ-Ċek, bid-Daniż, bl-Olandiż, bl-Ingliż, bl-Estonjan, bil-Finlandiż, bil-Franċiż, bil-Ġermaniż, bil-Grieg, bl-Ungeriż, bit-Taljan, bil-Latvjan, bil-Litwan, bil-Malti, bil-Pollakk, bil-Portugiż, bir-Rumen, bis-Slovakk, bis-Sloven, bl-Ispanjol u bl-Iżvediż, u kull verżjoni hija ugwalment awtentika.
 (5)
 Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/37 tat-28 ta’ Ottubru 2016 dwar l-iffirmar f'isem l-Unjoni Ewropea tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (ĠU L 11, 14.1.2017, p. 1).
 (6)
 Id-Deċiżjoni tal-Kunsill (UE) 2017/38 tat-28 ta' Ottubru 2016 dwar l-applikazzjoni provviżorja tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (ĠU L 11, 14.1.2017, p. 1080).
 ---documentbreak---
 IL-KUMMISSJONI EWROPEA
 Brussell, 11.10.2019
 COM(2019) 460 final
 ANNESS
 tal-
 Proposta għal Deċiżjoni tal-Kunsill
 dwar il-pożizzjoni li għandha tittieħed f’isem l-Unjoni Ewropea fil-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment stabbilit skont il-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv (CETA) bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, b’rabta mal-adozzjoni ta’ regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti f’tilwim dwar l-investiment
 HEMŻA
 ABBOZZ TAD-
 DEĊIŻJONI Nru [.../2019] TAL-KUMITAT GĦAS-SERVIZZI U L-INVESTIMENT
 ta’...
 li tadotta regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti fit-tilwim dwar l-investiment
 Il-KUMITAT GĦAS-SERVIZZI U L-INVESTIMENT TAS-CETA,
 Wara li kkunsidra l-Artikolu 26.2.1(b) tal-Ftehim Ekonomiku u Kummerċjali Komprensiv bejn il-Kanada, minn naħa waħda, u l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra (“il-Ftehim”),
 Billi l-Artikolu 8.44.3(c) tal-Ftehim jipprevedi li l-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment tas-CETA jista’ jadotta regoli għall-medjazzjoni biex jintużaw mill-partijiet litiganti kif imsemmi fl-Artikolu 8.20 (Medjazzjoni) tal-Ftehim,
 ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
 Artikolu 1
 Definizzjonijiet
 Għall-finijiet ta' din id-Deċiżjoni, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
 (a)id-definizzjonijiet fl-Artikolu 1.1 (Definizzjonijiet ta' applikazzjoni ġenerali) tal-Kapitolu Wieħed (Definizzjonijiet ġenerali u dispożizzjonijiet inizjali) tal-Ftehim;
 (b)id-definizzjonijiet fl-Artikolu 8.1 (Definizzjonijiet) tal-Kapitolu Tmienja (Investiment) tal-Ftehim;
 (c)“ftehim li ssir medjazzjoni” tfisser ftehim li jsir skont l-Artikolu 3(4) ta’ din id-Deċiżjoni; u
 (d)“medjatur” tfisser persuna li tmexxi medjazzjoni f’konformità mal-Artikolu 8.20 (Medjazzjoni) tal-Ftehim.
 Artikolu 2
 Għan u Ambitu
 L-għan ta' dan il-mekkaniżmu ta' medjazzjoni hu li jiffaċilita li tinstab soluzzjoni bi ftehim reċiproku permezz ta’ proċedura komprensiva u rapida bl-assistenza ta’ medjatur.
 Artikolu 3
 Bidu tal-Proċedura
 1.Kull parti litiganti tista’ titlob, fi kwalunkwe waqt, il-bidu tal-proċedura ta' medjazzjoni. Tali talba għandha tkun indirizzata lill-parti litiganti l-oħra bil-miktub.
 2.Jekk it-talba tikkonċerna ksur allegat tal-Ftehim mill-awtoritajiet tal-Unjoni Ewropea jew mill-awtoritajiet tal-Istati Membri, u l-ebda konvenut ma jkun ġie ddeterminat f’konformità mal-Artikolu 8.21 (Determinazzjoni tal-konvenut f'tilwimiet mal-Unjoni Ewropea jew l-Istati Membri tagħha) tal-Ftehim, din għandha tiġi indirizzata lill-Unjoni Ewropea. Jekk it-talba tiġi aċċettata, ir-risposta għandha tispeċifika jekk il-parti litiganti fil-medjazzjoni hijiex se tkun l-Unjoni Ewropea jew l-Istat Membru kkonċernat
 1
 .
 3.Il-parti litiganti li lilha hi indirizzata t-talba għandha tagħti kunsiderazzjoni simpatetika lit-talba u taċċetta jew tirrifjuta bil-miktub fi żmien 10 ijiem mindu tirċeviha.
 4.Jekk il-partijiet litiganti jaqblu li jidħlu fi proċedura ta’ medjazzjoni, għandhom jiffirmaw ftehim miktub li se jidħlu f’medjazzjoni, li jistabbilixxi r-regoli maqbula miż-żewġ partijiet litiganti, li għandu jinkludi r-regoli f’din id-Deċiżjoni. Il-ftehim li ssir medjazzjoni jista’ jinkludi ftehim li ma jinbdew jew li ma jitkomplew l-ebda proċedimenti ta’ soluzzjoni ta’ tilwim oħrajn relatati mal-problemi jew it-tilwim li huma soġġetti għall-proċedura ta’ medjazzjoni:
 (a)waqt li l-proċedura ta’ medjazzjoni tkun pendenti; jew
 (b)il-partijiet litiganti jkunu waslu għal soluzzjoni bi qbil reċiproku.
 Ftehim skont is-subparagrafu 4(b) għandu jieqaf japplika jekk parti litiganti, jew iż-żewġ partijiet litiganti, jipprovdu avviż bil-miktub, trażmess permezz ta’ ittra lill-medjatur u lill-parti litiganti l-oħra, li jtemm il-proċedura ta’ medjazzjoni.
 Artikolu 4
 Ħatra tal-Medjatur
 1.Jekk iż-żewġ partijiet litiganti jaqblu li jidħlu fi proċedura ta’ medjazzjoni, għandu jinħatar medjatur f'konformità mal-proċedura stipulata fl-Artikolu 8.20.3 tal-Ftehim. Il-partijiet litiganti għandhom jagħmlu ħilithom biex jaqblu dwar medjatur fi żmien 15-il jum mindu tasal it-tweġiba għat-talba. Tali ftehim jista’ jinkludi l-ħatra ta’ medjatur mill-Membri tat-Tribunal stabbilit skont l-Artikolu 8.27.2 tal-Ftehim jew tat-Tribunal tal-Appell stabbilit skont l-Artikolu 8.28.3 tal-Ftehim.
 2.Il-partijiet litiganti jistgħu, permezz ta’ kunsens bil-miktub, jaqblu li jissostitwixxu l-medjatur. Jekk medjatur jirriżenja, isir inkapaċitat jew b’mod ieħor ma jibqax kapaċi jwettaq dmirijietu, għandu jinħatar medjatur ġdid skont l-Artikolu 8.20.3 tal-Ftehim u f'konformità mal-paragrafu 1.
 3.Medjatur m'għandux ikun ċittadin ta’ waħda mill-Partijiet, sakemm il-partijiet litiganti ma jaqblux mod ieħor.
 4.Il-medjatur għandu jassisti, f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Kumitat għas-Servizzi u l-Investiment tas-CETA dwar il-Kodiċi ta' Kondotta għall-Membri tat-Tribunal, tat-Tribunal tal-Appell u għall-Medjaturi, lill-partijiet litiganti biex jaslu għal soluzzjoni maqbula b’mod reċiproku.
 Artikolu 5
 Ir-Regoli tal-Proċedura ta' Medjazzjoni
 1.Fi żmien 10 ijiem mill-ħatra tal-medjatur, il-parti litiganti li tkun sejħet għall-proċedura ta’ medjazzjoni għandha tippreżenta deskrizzjoni dettaljata tal-problema, bil-miktub, lill-medjatur u lill-parti litiganti l-oħra. Fi żmien 20 jum wara d-data tal-wasla ta’ din is-sottomissjoni, il-parti litiganti l-oħra tista’ tressaq, bil-miktub, il-kummenti tagħha dwar id-deskrizzjoni tal-problema. Kull parti litiganti tista’ tinkludi fid-deskrizzjoni jew fil-kummenti tagħha kwalunkwe informazzjoni li tqis rilevanti.
 2.Il-medjatur jista’ jiddeċiedi dwar l-aktar mod xieraq biex jiċċara l-problema kkonċernata. B'mod partikolari, il-medjatur jista’ jorganizza laqgħat bejn il-partijiet litiganti, jikkonsulta mal-partijiet litiganti b'mod konġunt jew individwalment, ifittex l-assistenza ta' jew jikkonsulta mal-esperti u l-imsieħba interessati rilevanti u jipprovdi kwalunkwe appoġġ addizzjonali mitlub mill-partijiet litiganti. Madankollu, qabel ifittex l-għajnuna jew jikkonsulta mal-esperti u l-imsieħba interessati rilevanti, il-medjatur għandu jikkonsulta mal-partijiet litiganti.
 3.Il-medjatur jista’ joffri pariri u jipproponi soluzzjoni għall-kunsiderazzjoni tal-partijiet litiganti li jistgħu jaċċettaw jew jirrifjutaw is-soluzzjoni proposta jew jistgħu jaqblu dwar soluzzjoni differenti. Madankollu, il-medjatur ma għandux jiddeċiedi dwar il-konsistenza ta’ xi miżura inkwistjoni mal-Ftehim.
 4.Il-proċedura għandha ssir fit-territorju tal-Parti li tkun Parti litiganti, jew permezz ta’ ftehim reċiproku fi kwalunkwe post ieħor jew bi kwalunkwe mezz ieħor.
 5.Il-partijiet litiganti għandhom jistinkaw biex jaslu għal soluzzjoni miftiehma b'mod reċiproku fi żmien 60 jum mill-ħatra tal-medjatur. Sakemm jintlaħaq ftehim aħħari, il-partijiet litiganti jistgħu jikkonsidraw soluzzjonijiet interim possibbli.
 6.B'talba tal-partijiet litiganti, il-medjatur għandu joħroġ abbozz ta' rapport fattwali bil-miktub lill-Partijiet fejn jipprovdi sommarju qasir ta' (1) kwalunkwe miżura inkwistjoni f'dawn il-proċeduri; (2) il-proċeduri li ġew segwiti; u (3) kwalunkwe soluzzjoni bi qbil reċiproku milħuqa bħala l-eżitu aħħari ta’ dawn il-proċeduri, inklużi soluzzjonijiet interim possibbli. Il-medjatur għandu jagħti 15-il jum lill-partijiet litiganti biex jikkummentaw dwar l-abbozz ta' rapport. Wara li jikkunsidra l-kummenti tal-partijiet litiganti ppreżentati f’dan il-perjodu, il-medjatur għandu jippreżenta r-rapport fattwali finali bil-miktub lill-partijiet litiganti fi żmien 15-il jum. Ir-rapport fattwali ma għandu jinkludi l-ebda interpretazzjoni tal-Ftehim.
 7.F’konformità mal-Artikolu 8.20.5 tal-Ftehim, il-proċedura ta’ medjazzjoni għandha tintemm b’avviż bil-miktub ta’ parti litiganti, jew taż-żewġ partijiet litiganti, trażmess permezz ta’ ittra lill-medjatur u lill-parti litiganti l-oħra, fid-data li jingħata l-avviż.
 Artikolu 6
 Implimentazzjoni ta’ Soluzzjoni Miftiehma b’Mod Reċiproku
 1.Jekk is-soluzzjoni miftiehma b’mod reċiproku tkun ġiet adottata mill-partijiet litiganti, kull parti litiganti għandha tieħu l-miżuri neċessarji biex timplimenta s-soluzzjoni miftiehma b’mod reċiproku fiż-żmien miftiehem.
 2.Il-parti litiganti li qed timplimenta għandha tgħarraf lill-parti litiganti l-oħra bil-miktub b’kull pass jew miżura li tieħu biex timplimenta s-soluzzjoni miftiehma b'mod reċiproku.
 Artikolu 7
 Relazzjoni mas-Soluzzjoni ta’ Tilwim
 1.Il-proċedura taħt dan il-mekkaniżmu ta’ medjazzjoni mhijiex maħsuba biex isservi bħala bażi għal proċeduri ta’ soluzzjoni ta’ tilwim skont il-Ftehim jew ftehim ieħor. Parti litiganti ma għandhiex tibbaża ruħha fuq, jew tintroduċi bħala evidenza, f’tali proċeduri ta’ soluzzjoni ta’ tilwim, u l-ebda entità aġġudikanti ma għandha tikkunsidra:
 (a)pożizzjonijiet meħuda jew fehmiet espressi minn parti litiganti matul il-proċedura ta’ medjazzjoni;
 (b)il-fatt li parti litiganti indikat ir-rieda li taċċetta soluzzjoni għall-miżura suġġetta għal medjazzjoni;
 (c)pariri mogħtija, proposti magħmula jew fehmiet espressi mill-medjatur; jew
 (d)il-kontenut ta’ abbozz jew rapport finali fattwali minn medjatur.
 2.Soġġett għall-Artikolu 3(4) ta’ din id-Deċiżjoni, il-mekkaniżmu ta’ medjazzjoni huwa mingħajr preġudizzju għad-drittijiet u l-obbligi tal-Partijiet u tal-partijiet litiganti skont it-Taqsima F (Riżoluzzjoni ta' tilwim dwar l-investiment bejn l-investituri u l-istati) u l-Kapitolu Disgħa u Għoxrin (Soluzzjoni ta’ Tilwim).
 3.Il-qbil tal-partijiet litiganti li jagħmlu medjazzjoni, u kwalunkwe soluzzjoni maqbula b’mod reċiproku għandhom ikunu disponibbli pubblikament. Il-verżjonijiet iddivulgati lill-pubbliku ma jistax ikun fihom informazzjoni li Parti tkun iddeżinjat bħala kunfidenzjali. Sakemm il-partijiet litiganti ma jaqblux mod ieħor, kull pass ieħor tal-proċedura ta’ medjazzjoni, inkluż kwalunkwe parir jew soluzzjoni proposta, għandu jinżamm kunfidenzjali. Madankollu, kwalunkwe parti litiganti tista’ tiżvela lill-pubbliku li tkun qed issir medjazzjoni.
 Artikolu 8
 Limiti ta’ Żmien
 Kwalunkwe limitu taż-żmien imsemmi f'din id-Deċiżjoni jista' jiġi modifikat bi ftehim reċiproku tal-partijiet litiganti.
 Artikolu 9
 L-ispejjeż
 1.Kull parti litiganti għandha ġġarrab l-ispejjeż kollha tagħha li jirriżultaw mill-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ medjazzjoni.
 2.Il-partijiet litiganti għandhom jaqsmu b'mod konġunt u ndaqs l-ispejjeż li jirriżultaw minn kwistjonijiet organizzazzjonali, inkluż ir-rimunerazzjoni u l-ispejjeż tal-medjatur. Ir-rimunerazzjoni tal-medjatur għandha tkun f’konformità ma’ dik prevista għall-Membri tat-Tribunal skont l-Artikolu 8.27.14 tal-Ftehim.
 Artikolu 10
 Id-dħul fis-seħħ
 Din id-Deċiżjoni għandha tiġi ppubblikata u għandha tidħol fis-seħħ fid-data tad-dħul fis-seħħ tat-Taqsima F (Riżoluzzjoni ta' tilwim dwar l-investiment bejn l-investituri u l-istati) tal-Kapitolu Tmienja (Investiment) tal-Ftehim, soġġett għall-iskambju mill-Partijiet ta’ notifiki bil-miktub, permezz ta’ mezzi diplomatiċi, li jikkonfermaw li jkunu temmew ir-rekwiżiti u l-proċeduri interni neċessarji.
 Magħmul fi ... fi ...
 (1)
 Għal aktar ċertezza, jekk it-talba tkun tikkonċerna trattament mill-Unjoni Ewropea, il-parti litiganti fil-medjazzjoni għandha tkun l-Unjoni Ewropea u kull Stat Membru kkonċernat għandu jkun assoċjat bis-sħiħ fil-proċess ta’ medjazzjoni. Meta t-talba tkun tikkonċerna esklussivament trattament minn Stat Membru, il-parti litiganti fil-medjazzjoni għandha tkun l-Istat Membru kkonċernat, sakemm dan ma jitlobx li l-Unjoni Ewropea tkun parti litiganti.


text:
Planetka je malé těleso obíhající kolem Slunce nebo jiné hvězdy (tam se zatím tato tělesa jen předpokládají, dosud nebyla objevena žádná planetka u jiné hvězdy), vzhledem k malé hmotnosti většinou nepravidelného tvaru. Ve sluneční soustavě se taková tělesa nacházejí zejména v prostoru mezi Marsem a Jupiterem, v tzv. hlavním pásu. Řada z nich se však nachází i za dráhou Neptunu, kdežto jiné mohou křížit dráhu Země a dostávat se ke Slunci blíže než naše planeta.
 Za planetky se považují obvykle tělesa větší než 100 m. Menší se nazývají meteoroidy. Vede se diskuse o tom, zda mezi planetky také počítat malá tělesa obíhající ve vnější části sluneční soustavy (za drahou Jupitera) či nikoli.
 Historie
 První planetka byla objevena 1. ledna 1801 na palermské hvězdárně Giuseppem Piazzim a dostala jméno Ceres. V současnosti (k 18. květnu 2019) je známo 541 128 katalogizovaných planetek s dobře určenou drahou, z toho 21 922 je pojmenováno, jejich počet však neustále rychle roste.
 Kdysi byla tato tělesa považována za planety. Když se zjistilo, že se jedná o tělesa ve srovnání se známými planetami velmi malá, začaly být nazývány v angličtině minor planets, česky malé planety, z čehož vzniklo jejich dnešní české označení planetky. Lze se setkat též s původně zavedeným pojmenováním asteroid nebo i se staršími českými, dnes již zastaralými a prakticky nepoužívanými názvy planetoida nebo planetoid. Tato pojmenování měla svůj původ ve vzhledu těchto těles (asteroid - hvězdě podobné, planetoid - podobné planetě).
 V srpnu 2006 byl rezolucí Astronomického kongresu Mezinárodní astronomické unie (IAU) v Praze definován pojem planeta a v souvislosti s tím i nový pojem trpasličí planeta. Do této nové kategorie byla přesunuta i jedna z planetek a to (1) Ceres, jedno transneptunické těleso (136199) Eris a bývalá planeta (134340) Pluto.
 V lednu 2016 byl OSN oficiálně uznán 30. červen (coby připomínka nejvýznačnějšího dopadu kosmického tělesa na Zem v moderní době - Tunguské události 30. června 1908) jako mezinárodní den asteroidů. Jeho smyslem je poukázat na možné hrozby, ale i příležitosti, která tato malá tělesa představují.
 Vznik a formování planetek
 Podle nejstarší teorie planetky vznikly rozpadem nějaké velké planety, která podle Boodeovy řady měla existovat mezi Marsem a Jupiterem. Celková hmotnost všech planetek (objevených i předpokládaných dosud neobjevených) však není taková, aby odpovídala i té nejmenší planetě – šlo by o těleso ještě menší než náš Měsíc.
 Podle současné teorie se jedná o planetesimály, jejichž akrece na planetu byla předčasně ukončena zřejmě gravitačním vlivem Jupiteru.
 Dělení planetek podle oběžných drah
 Z hlediska charakteru oběžných drah se planetky dělí do celé řady skupin.
 Objekty ve vnitřní sluneční soustavě
 V oblasti omezené přibližně dráhou planety Jupiter se nacházejí objekty, které patří mezi planetky v užším slova smyslu, tj. tělesa, která nevykazují, ani zřejmě v minulosti nevykazovala kometární aktivitu.
 planetky obíhající uvnitř dráhy Země:
 vulkanoidy – hypotetická skupina planetek, obíhajících uvnitř dráhy planety Merkur. Přestože již bylo po nich pátráno, nebyla dosud žádná objevena;
 apohely – planetky s afelem menším než 1 au, tedy taková tělesa, jejichž celá dráha leží uvnitř oběžné dráhy Země. Vzhledem k tomu je jejich maximální úhlová vzdálenost od Slunce velmi malá a proto jsou obtížně pozorovatelné. K roku 2017 bylo známo 16 takových těles. Jako první byly objeveny 2003 CP20 a 2004 JG6;
 blízkozemní planetky:
 trojáni Země – tělesa, pohybující se po komensurabilních drahách 1:1 se Zemí a nacházející se v libračních centrech L4 a L5 systému Slunce-Země. Jediný zatím zjištěný a potvrzený zástupce této skupiny je planetka 2010 TK7
 planetky koorbitální se Zemí – planetky, pohybující se po dráze velmi podobné dráze Země a blízké komensurabilitě 1:1, Vzhledem k tomu vykonávají vůči Zemi složitou dráhu připomínající podkovu; mohou se dočasně na dobu desítek až stovek let stát i dočasnými měsíci Země. Jsou známy dva případy, a to planetky (3753) Cruithne a 2002 AA29;
 Atenova skupina (též zkráceně ateni) – kříží dráhu Země, jejich dráha je z větší části uvnitř zemské dráhy, doba jejich oběhu okolo Slunce je kratší než jeden rok. Jsou pojmenovány podle planetky (2062) Aten;
 Apollonova skupina (též zkráceně apolla) – kříží dráhu Země, jejich dráha je z menší části uvnitř zemské dráhy, jejich oběh okolo Slunce trvá déle než jeden rok. Jsou pojmenovány podle planetky (1862) Apollo;
 Amorova skupina (též zkráceně amoři) – jejich dráhy se zvnějšku blíží k dráze Země, ale nekříží ji. Jsou pojmenovány podle planetky (1221) Amor;
 planetky blízké Marsu:
 křížiči dráhy Marsu – jejich dráhy kříží dráhu planety Marsu;
 Martovi trojáni – planetky v komensurabilitě 1:1 s Marsem (znám zatím jen jediný případ, planetka (5261 Eureka);
 planetky hlavního pásu – obíhají v prostoru mezi drahami Marsu a Jupiteru, zhruba ve vzdálenostech od 2 au do 4 au a z větší části se vytvořily z protoplanetárního disku v oblasti, kde v důsledku gravitačního vlivu Jupiteru se nemohlo vytvořit jediné velké těleso. Mnohé vznikly dodatečně rozpadem původně vniklých těles při jejich vzájemných srážkách. Rezonanční vliv Jupiteru způsobuje, že některé dráhy jsou „zakázané“; to vede ke vzniku mezer v hlavním pásu, nazývaných Kirkwoodovy mezery na počest jejich objevitele D. Kirkowooda, který je popsal v roce 1874.
 planetky svázané s Jupiterem:
 trojáni – hodnoty velké poloosy jejich drah leží v rozpětí od 5,05 au do 5,4 au, pohybují se tedy po přibližně stejné dráze jako Jupiter, v komensurabilitě 1:1. Dynamicky tvoří jednu skupinu, prostorově však rozdělenou do dvou samostatných celků. Jsou totiž seskupeny kolem libračních center L4 a L5 soustavy Slunce-Jupiter. Dostávají jména po hrdinech trojské války, skupina nacházející se kolem bodu L4 po hrdinech řeckého tábora, druhá skupina kolem bodu L5 podle obránců města. Prvním objeveným trojánem byl (588) Achilles;
 planetky koorbitální s Jupiterem – planetky, pohybující se po dráze velmi podobné dráze Jupiteru a blízké komensurabilitě 1:1, Vzhledem k tomu vykonávají vůči Jupiteru složitou dráhu připomínající podkovu; mohou se dočasně na dobu tisíců až desetitisíců let stát i dočasnými měsíci této planety. I když nejsou dosud známy žádné případy takových těles, některé vzdálené měsíce Jupiteru mohou být zachycenými planetkami tohoto typu.
 Objekty ve vnější sluneční soustavě
 Na rozdíl od těles ve vnitřní části sluneční soustavy je naprostá většina těchto objektů tvořena vodním ledem a dalšími těkavými látkami v pevném skupenství. Představují proto většinou neaktivní nebo málo aktivní jádra komet. Proto je někteří astronomové vůbec nepočítají k planetkám.
 tělesa s perihelem mezi drahami Jupiteru a Neptunu:
 kentauři – jsou to tělesa, jejichž celá dráha se nachází v prostoru mezi Jupiterem a Neptunem. První objevené těleso tohoto druhu 1. listopadu 1977 se nazývá (2060) Chiron. Protože však byla pozorována i jeho kometární aktivita, má též alternativní označení jako kometa 95P/Chiron;
 damokloidy – jsou to tělesa na velmi excentrických drahách s perihelem ležícím uvnitř dráhy Neptunu a s afelem daleko za jeho drahou. Jejich oběžné dráhy se nápadně podobají drahám komet Halleyovy rodiny komet a pocházejí zřejmě z Oortova oblaku. Většina astronomů je proto považuje jednoznačně za jádra komet. Jsou pojmenovány podle objektu (5335) Damocles;
 Neptunovi trojáni – pohybují se po přibližně stejné dráze jako Neptun, v komensurabilitě 1:1 a jsou stejně jako Jupiterovi trojáni soustředěni v blízkosti libračních center soustavy Slunce-Neptun. Zatím je známo pouze několik těchto těles;
 transneptunická tělesa – mají dráhy, ležící svojí větší částí za drahou planety Neptun. Patří mezi ně i trpasličí planeta Pluto. Jsou svým charakterem velmi odlišná od ostatních planetek a proto je jim věnováno samostatné heslo.
 Potenciálně nebezpečné planetky
 V poslední době se objevuje čím dál tím víc blízkozemních planetek a hovoří se o možné srážce naší planety s nějakou takovou planetkou. V současné době sice není známá žádná planetka, která by do nás měla s jistotou narazit, nicméně existuje již seznam blížící se tisícovce objektů, u nichž toto v dlouhodobé perspektivě nelze vyloučit. Nedávno objevená planetka (99942) Apophis, má malou, avšak nenulovou pravděpodobnost srážky se Zemí 13. dubna 2036.
 Planetka 2006 BV39 prolétla 28. ledna 2006 v 07:28 UTC v minimální vzdálenosti 330 tisíc kilometrů od středu Země.
 V minulosti se však takové události vyskytly. Na Zemi bylo nalezeno několik impaktních kráterů, stop po dávných dopadech velkých těles. Z blízkých kráterů to jsou Ries a Steinheim v Německu (část přetavené hmoty byla vyvržena až do Čech, z toho vznikly vltavíny) či Morasko v Polsku u Poznaně. Předpokládá se, že 10km těleso spadlo před 65 miliony let do oblasti dnešního poloostrova Yucatán (Chicxulubský kráter) a že tento impakt měl na svědomí též vyhynutí dinosaurů. Že k dopadům v dávné minulosti docházelo, svědčí nejen impaktními krátery rozbrázděný povrch Měsíce, ale též jiných těles ve sluneční soustavě.
 Obavy ze srážky s planetkou
 Ve 21. století sílí obavy z možného budoucího střetu Země s větší planetkou. Výzkum střediska Pew Research Center a periodika Smithsonian z roku 2010 ukázal, že téměř třetina současné americké populace věří v možnost, že do roku 2050 zasáhne naši planetu velký asteroid (což bude mít nezanedbatelné následky pro celou lidskou civilizaci).
 Dělení planetek podle chemického složení
 Podle hrubé klasifikace se planetky na základě jejich spektrálních charakteristik a albeda dělí do tří, resp. čtyř základních skupin, a to:
 C-planetky – (angl. „carbonaceous“, uhlíkaté) s velmi nízkým albedem okolo 0,05, jejichž spektrální charakteristiky se podobají uhlíkatým chondritům a jsou nejrozšířenější (přibližně 75 % známých planetek);
 S-planetky – (angl. „stony“, kamenné) s albedem 0,15 až 0,25, tvořené směsí niklového železa s křemičitanovými minerály (přibližně 27 % planetek);
 M-planetky – (angl. „metallic“, kovové) s albedem 0,10 až 0,18, tvořené prakticky čistým niklovým železem (přibližně 6 % planetek);
 U-planetky – (angl. „unclassified“, nezařazené) nespadající do žádné z předchozích skupin.
 Všechny tyto skupiny se dále podrobněji dělí na podskupiny.
 Odkazy
 Reference
 Související články
 Asteroid – vysvětlení rozdílu slov asteroid a planetka při označování těchto těles
 Označení planetek – popis způsobu identifikace planetek a jejich pojmenovávání
 Seznam planetek – seznam podle definitivního (číselného) označení
 Seznam pojmenovaných planetek – abecední seznam podle jména planetky
 Externí odkazy
 IAU: Minor Planet Center (anglicky)
 Database of near Earth asteroids (anglicky)
 Database of asteroids (anglicky)
 The Asteroid/Comet Connection's news journal about asteroids, comets & meteors (anglicky)
 Johnston's Archive Astronomy and Space (anglicky)
 Česká a slovenská jména planetek
 Polohy a animace pohybu planetek
 Podrobný článek o planetkách
 Další článek o planetkách
 Minor planet groups/families (anglicky)
 Planetky


text:
 11.3.2010
 HU
 Az Európai Unió Hivatalos Lapja
 L 62/65
 AZ EGT VEGYES BIZOTTSÁG 159/2009 HATÁROZATA
 (2009. december 4.)
 az Európai Gazdasági Térségről szóló megállapodás 31. (egyes, a négy alapszabadságon kívül eső területeken folytatott együttműködésről szóló) jegyzőkönyvének és 37. jegyzőkönyvének módosításáról
 AZ EGT VEGYES BIZOTTSÁG,
 tekintettel az Európai Gazdasági Térségről szóló megállapodás kiigazításáról szóló jegyzőkönyvvel módosított, az Európai Gazdasági Térségről szóló megállapodásra (a továbbiakban: a megállapodás) és különösen annak 86., 98. és 101. cikkére,
 mivel:
 (1)
 A megállapodás 31. jegyzőkönyvét a 2009. július 3-i 94/2009 EGT vegyes bizottsági határozat (1) módosította.
 (2)
 A megállapodás 37. jegyzőkönyvét a 2009. július 3-i 94/2009 EGT vegyes bizottsági határozat (2) módosította.
 (3)
 Helyénvaló kiterjeszteni a megállapodás szerződő felei közötti együttműködést az európai GNSS-rendszerek biztonságával foglalkozó szakértői csoport létrehozásáról szóló, 2009. április 20-i 2009/334/EK bizottsági határozatra (3).
 (4)
 Ennek következtében a megállapodás 31. jegyzőkönyvét módosítani kell annak érdekében, hogy e kiterjesztett együttműködés lehetővé váljon.
 (5)
 A megállapodás megfelelő érvényesülése érdekében a megállapodás 37. jegyzőkönyvét ki kell bővíteni, hogy magában foglalja a 2009/334/EK határozat által létrehozott, az európai GNSS-rendszerek biztonságával foglalkozó szakértői csoportot, valamint módosítani kell a 31. mellékletet a munkacsoporttal való társulásra vonatkozó eljárások meghatározása érdekében,
 A KÖVETKEZŐKÉPPEN HATÁROZOTT:
 1. cikk
 A 31. jegyzőkönyv 1. cikkének (Kutatás és technológiafejlődés) 8a. bekezdését az alábbiak szerint kell módosítani:
 1.
 A d) és e) kiigazítás jelölése e)-re és f)-re változik.
 2.
 A szöveg a c) kiigazítás után a következő új d) kiigazítással egészül ki:
 „d)
 Eljárások az EFTA-államok társulására vonatkozóan a megállapodás 101. cikkével összhangban:
 A 2009/334/EK bizottsági határozat (4) 4. cikkének megfelelően minden EFTA-állam egy főt jelölhet az európai GNSS-rendszerek biztonságával foglalkozó szakértői csoport (Az Európai GNSS-rendszerek Biztonsági Tanácsa) ülésein teljes jogú tagként való részvétel céljából.
 Az Európai Bizottság kellő időben tájékoztatja a résztvevőket a munkacsoport üléseinek időpontjáról, és átadja részükre a vonatkozó dokumentációt.
 2. cikk
 A megállapodás 37. jegyzőkönyve (amely a 101. cikkben előírt listát tartalmazza) a következő ponttal egészül ki:
 „32.
 Az Európai GNSS-rendszerek Biztonsági Tanácsa (2009/334/EK bizottsági határozat).”
 3. cikk
 Ez a határozat azután lép hatályba, hogy az EGT Vegyes Bizottság a megállapodás 103. cikkének (1) bekezdésében előírt összes bejelentést megkapta (5).
 4. cikk
 Ezt a határozatot az Európai Unió Hivatalos Lapjának EGT-re vonatkozó részében és EGT-kiegészítésében kell közzétenni.
 Kelt Brüsszelben, 2009. december 4-én.
 az EGT Vegyes Bizottság részéről
 az elnök
 Oda Helen SLETNES
 (1) HL L 277., 2009.10.22., 50. o.
 (2) Lásd az 1. lábjegyzetet.
 (3) HL L 101., 2009.4.21., 22. o.
 (4) A Bizottság 2009. április 20-i 2009/334/EK határozata (HL L 101., 2009.4.21., 22. o.).”
 (5) Alkotmányos követelmények fennállását nem jelezték.


text:
 9.12.2017
 ET
 Euroopa Liidu Teataja
 L 326/37
 Ühelt poolt Euroopa Liidu ja selle liikmesriikide ning teiselt poolt Mongoolia vahelisele partnerluse ja koostöö raamlepingule Horvaatia Vabariigi Euroopa Liiduga ühinemise arvesse võtmiseks lisatud
 PROTOKOLL
 BELGIA KUNINGRIIK,
 BULGAARIA VABARIIK,
 TŠEHHI VABARIIK,
 TAANI KUNINGRIIK,
 SAKSAMAA LIITVABARIIK,
 EESTI VABARIIK,
 IIRIMAA,
 KREEKA VABARIIK,
 HISPAANIA KUNINGRIIK,
 PRANTSUSE VABARIIK,
 HORVAATIA VABARIIK,
 ITAALIA VABARIIK,
 KÜPROSE VABARIIK,
 LÄTI VABARIIK,
 LEEDU VABARIIK,
 LUKSEMBURGI SUURHERTSOGIRIIK,
 UNGARI,
 MALTA VABARIIK,
 MADALMAADE KUNINGRIIK,
 AUSTRIA VABARIIK,
 POOLA VABARIIK,
 PORTUGALI VABARIIK,
 RUMEENIA,
 SLOVEENIA VABARIIK,
 SLOVAKI VABARIIK,
 SOOME VABARIIK,
 ROOTSI KUNINGRIIK,
 SUURBRITANNIA JA PÕHJA-IIRI ÜHENDKUNINGRIIK,
 kes on Euroopa Liidu lepingu ja Euroopa Liidu toimimise lepingu osalised, edaspidi „liikmesriigid“, ning
 EUROOPA LIIT,
 ühelt poolt ning
 MONGOOLIA VALITSUS, edaspidi „Mongoolia“,
 teiselt poolt,
 käesolevas protokollis ühiselt edaspidi „protokolliosalised“,
 VÕTTES ARVESSE Horvaatia Vabariigi ühinemist Euroopa Liiduga 1. juulil 2013,
 ARVESTADES, et ühelt poolt Euroopa Liidu ja selle liikmesriikide ning teiselt poolt Mongoolia vaheline partnerluse ja koostöö raamleping (edaspidi „leping“) kirjutati alla 30. aprillil 2013 Ulaanbaataris,
 ARVESTADES, et leping Horvaatia Vabariigi ühinemise kohta Euroopa Liiduga, edaspidi „ühinemisleping“, kirjutati alla 9. detsembril 2011 Brüsselis,
 ARVESTADES, et vastavalt ühinemisakti artikli 6 lõikele 2 lepitakse Horvaatia Vabariigi lepinguga ühinemine kokku kõnealuse lepingu protokolli sõlmimise teel,
 ON KOKKU LEPPINUD JÄRGMISES:
 Artikkel 1
 Horvaatia Vabariik ühineb ühelt poolt Euroopa Liidu ja selle liikmesriikide ning teiselt poolt Mongoolia vahelise partnerluse ja koostöö raamlepinguga, mis kirjutati alla 30. aprillil 2013 Ulaanbaataris, ning võtab vastu lepingu teksti ja võtab kõnealust teksti arvesse sarnaselt teiste Euroopa Liidu liikmesriikidega.
 Artikkel 2
 Mõistliku aja jooksul pärast käesoleva protokolli parafeerimist edastab Euroopa Liit oma liikmesriikidele ja Mongooliale lepingu horvaadikeelse teksti. Lepingu horvaadikeelne tekst on autentne samadel tingimustel kui lepingu bulgaaria-, eesti-, hispaania-, hollandi-, inglis-, itaalia-, kreeka-, leedu-, läti-, malta-, poola-, portugali-, prantsus-, rootsi-, rumeenia-, saksa-, slovaki-, sloveeni-, soome-, taani-, tšehhi- ja ungarikeelsed tekstid, eeldusel et käesolev protokoll jõustub.
 Artikkel 3
 Käesolev protokoll on lepingu lahutamatu osa.
 Artikkel 4
 1. Euroopa Liit, Euroopa Liidu Nõukogu liikmesriikide nimel ja Mongoolia kiidavad käesoleva protokolli heaks oma menetluste kohaselt. Protokolliosalised teavitavad üksteist selleks vajalike menetluste lõpuleviimisest. Heakskiitmiskirjad antakse hoiule Euroopa Liidu Nõukogu peasekretariaati.
 2. Käesolev protokoll jõustub viimase heakskiitmiskirja hoiuleandmise kuupäevale järgneva kuu esimesel päeval, kuid mitte enne lepingu jõustumist.
 Artikkel 5
 Käesolev protokoll koostatakse kahes eksemplaris bulgaaria, eesti, hispaania, hollandi, horvaadi, inglise, itaalia, kreeka, leedu, läti, malta, poola, portugali, prantsuse, rootsi, rumeenia, saksa, slovaki, sloveeni, soome, taani, tšehhi, ungari ja mongoli keeles, kusjuures kõik nimetatud tekstid on võrdselt autentsed.
 SELLE KINNITUSEKS on täievolilised esindajad käesolevale protokollile alla kirjutanud.
 Съставено в Брюксел на тридесет и първи октомври през две хиляди и шестнадесета година.
 Hecho en Bruselas, el treinta y uno de octubre de dos mil dieciséis.
 V Bruselu dne třicátého prvního října dva tisíce šestnáct.
 Udfærdiget i Bruxelles den enogtredivte oktober to tusind og seksten.
 Geschehen zu Brüssel am einunddreißigsten Oktober zweitausendsechzehn.
 Kahe tuhande kuueteistkümnenda aasta oktoobrikuu kolmekümne esimesel päeval Brüsselis.
 Έγινε στις Βρυξέλλες, στις τριάντα μία Οκτωβρίου δύο χιλιάδες δεκαέξι.
 Done at Brussels on the thirty-first day of October in the year two thousand and sixteen.
 Fait à Bruxelles, le trente-et-un octobre deux mille seize.
 Sastavljeno u Bruxellesu trideset prvog listopada godine dvije tisuće šesnaeste.
 Fatto a Bruxelles, addì trentuno ottobre duemilasedici.
 Briselē, divi tūkstoši sešpadsmitā gada trīsdesmit pirmajā oktobrī.
 Priimta du tūkstančiai šešioliktų metų spalio trisdešimt pirmą dieną Briuselyje.
 Kelt Brüsszelben, a kétezer-tizenhatodik év október havának harmincegyedik napján.
 Magħmul fi Brussell, fil-wieħed u tletin jum ta’ Ottubru fis-sena elfejn u sittax.
 Gedaan te Brussel, eenendertig oktober tweeduizend zestien.
 Sporządzono w Brukseli dnia trzydziestego pierwszego października roku dwa tysiące szesnastego.
 Feito em Bruxelas, em trinta e um de outubro de dois mil e dezasseis.
 Întocmit la Bruxelles la treizeci și unu octombrie două mii șaisprezece.
 V Bruseli tridsiateho prvého októbra dvetisícšestnásť.
 V Bruslju, dne enaintridesetega oktobra leta dva tisoč šestnajst.
 Tehty Brysselissä kolmantenakymmenentenäensimmäisenä päivänä lokakuuta vuonna kaksituhattakuusitoista.
 Som skedde i Bryssel den trettioförsta oktober år tjugohundrasexton.
 Хоёр мянга арван зургаан оны аравдугаар сарын гучин нэгний өдөр Брюссель хотноо үйлдэв.
 За държавите-членки
 Por los Estados miembros
 Za členské státy
 For medlemsstaterne
 Für die Mitgliedstaaten
 Liikmesriikide nimel
 Για τα κράτη μέλη
 For the Member States
 Pour les États membres
 Za države članice
 Per gli Stati membri
 Dalībvalstu vārdā –
 Valstybių narių vardu
 A tagállamok részéről
 Għall-Istati Membri
 Voor de lidstaten
 W imieniu Państw Członkowskich
 Pelos Estados-Membros
 Pentru statele membre
 Za členské štáty
 Za države članice
 Jäsenvaltioiden puolesta
 För medlemsstaterna
 Гишүүн улсыг тѳлѳѳлж
 За Европейския съюз
 Рог la Unión Europea
 Za Evropskou unii
 For Den Europæiske Union
 Für die Europäische Union
 Euroopa Liidu nimel
 Για την Ευρωπαϊκή Ένωση
 For the European Union
 Pour l'Union européenne
 Za Europsku uniju
 Per l'Unione europea
 Eiropas Savienības vārdā –
 Europos Sąjungos vardu
 Az Európai Unió részéről
 Għall-Unjoni Ewropea
 Voor de Europese Unie
 W imieniu Unii Europejskiej
 Pela União Europeia
 Pentru Uniunea Europeană
 Za Európsku úniu
 Za Evropsko unijo
 Euroopan unionin puolesta
 För Europeiska unionen
 Европын Холбоог тѳлѳѳлж
 За Монголия
 Por Mongolia
 Za Mongolsko
 For Mongoliet
 Für die Mongolei
 Mongoolia nimel
 Για τη Μογγολία
 For Mongolia
 Pour la Mongolie
 Za Mongoliju
 Per la Mongolia
 Mongolijas vārdā –
 Mongolijos vardu
 Mongólia Részéről
 Għall-Mongolja
 Voor Mongolië
 W imieniu Mongolii
 Pela Mongólia
 Pentru Mongolia
 Za Mongolsko
 Za Mongolijo
 Mongolian Puolesta
 För Mongoliet
 Монгол Улсыг тѳлѳѳлж


text:
Apie kaimą Šakių rajone žr. Liaušiai (Šakiai).
 Liaušiai – kaimas Ukmergės rajono savivaldybės rytuose, šalia kelio , 15 km į pietryčius nuo Ukmergės. Šešuolių seniūnijos centras. Veikia paštas (LT-20018), biblioteka, kultūros namai, buvusi Liaušių pradinė mokykla ir nedidelis stadionas, 2 parduotuvės, medicinos punktas, degalinė. Dirba 3 medienos perdirbimo įmonės (tarp jų „Betula“, „Highlife“), veterinarijos įmonė. Stovi Lietuvos šimtmečio paminklas (atidengtas 2018 m. balandį, autorius – kraštietis Vaidas Ramoška).
 Etimologija
 Kaimo pavadinimas yra asmenvardinis vietovardis. Jis padarytas iš nebevartojamo asmenvardžio Liaušis, kuris kilęs iš dvikamienių asmenvardžio trumpinio – dėmens Liau-, išplėsto priebalsine priesaga -š-. Dėmuo Liau-, kurio atitikmenų esama kitose indoeuropiečių kalbose, siejamas su žodžiu „liau-ti“ (nustoti, baigti).
 Geografija
 Senoji gyvenvietė išsidėsčiusi į pietvakarius nuo centrinės sankryžos su plentu (ties autobusų stotele), pakeliui į Bareišius, iki pradinės mokyklos pastato. Sovietmečiu buvo pastatyta daug mūrinių namų toliau į vakarus nuo senosios gyvenvietės abipus pagrindinės (dabartinė Mokyklos) gatvės, taip pat į pietus link Pilionių (maisto prekių parduotuvė, paštas ir kt.) ir į šiaurę link Virkščių (siloso bokštas, fermos, žemės ūkio paskirties pastatai).
 2010 m. spalio 28 d. Ukmergės savivaldybės tarybos nutarimu Nr. 7-236 Liaušių kaime 9 gatvėms suteikti pavadinimai: Beržų, Gėlių, Jaunimo, Lakštingalų, Liepų (kelias link Pilionių), Mokyklos (pagrindinė gatvė, kelias link Bareišių), Molėtų (kelias ), Pakalnės, Paškonių (kelias link Paškonių).
 Istorija
 Pirmą kartą paminėti 1744 m. 1950–1992 m. Liaušiai buvo Butkūnų kolūkio centrinė gyvenvietė. 1952 m. įkurta biblioteka. 1967 m. pastatytas mokyklos pastatas, 1968 m. atidaryta mokykla, XXI a. tapusi Šešuolių mokyklos skyriumi, o vėliau uždaryta. 1975 m. įrengta asfaltbetonio aikštelė prie mokyklos.
 |}
 Gyventojai
 Šaltiniai
 Ukmergės rajono savivaldybės gyvenvietės