Question: Aan welke eisen moet een ontwikkeladviestraject voldoen?

Answer:
Het ontwikkeladviestraject omvat gerichte interventies die resulteren in een ontwikkelplan voor de korte- en langere termijn volgens het format 1.2.

Van het ontwikkeladviestraject wordt een gespreksverslag gemaakt volgens het format 1.1.

Het ontwikkeladviestraject omvat minimaal de volgende activiteiten:

	Registratie van het traject door de loopbaanadviseur op de website <link> Nadat de loopbaanadviseur de registratie heeft gedaan, wordt de deelnemer per mail verzocht de registratie te bevestigen. Na die bevestiging ontvangt de loopbaanadviseur een registratiecode. Deze code moet door de loopbaanadviseur worden bewaard, omdat deze bij de subsidieaanvraag moet worden verstrekt.
	De loopbaanadviseur stelt de identiteit van de deelnemer vast door een kopie te maken van een wettig identiteitsbewijs. Deze kopie wordt bewaard in de administratie.
	Ondertekening door de deelnemer van het formulier ‘Toestemmingsverklaring verwerking persoonsgegevens deelnemer’ (format 1.4).
	Het door de deelnemer uiterlijk voorafgaand aan het laatste gesprek invullen van een arbeidsmarktscan of ondernemersscan. Deze arbeidsmarktscan of ondernemersscan moet voor de deelnemer worden ingekocht door de loopbaanadviseur
	De loopbaanadviseur voert gesprekken met de deelnemer met een tijdsbeslag van in totaal minimaal vier uren.
	De loopbaanadviseur stelt een gespreksverslag op conform format 1.1 en de deelnemer en loopbaanadviseur ondertekenen dit.
	De deelnemer stelt alleen of samen met de loopbaanadviseur het ontwikkelplan op conform format 1.2 en de deelnemer en loopbaanadviseur ondertekenen dit.
	Het ontwikkeladviestraject wordt afgesloten met een door de deelnemer en de loopbaanadviseur ingevulde en ondertekende prestatieverklaring conform format 1.3.

Question: Aan welke kwaliteitseisen moet een loopbaanadviseur voldoen?

Answer:
Een ontwikkeladviestraject kan worden uitgevoerd door een loopbaanadviseur die de juiste opleiding en ervaring heeft. Uitgangspunt hierbij is:

a. een mens- of organisatiegerichte opleiding heeft afgerond op minimaal hbo-niveau, of minimaal een hbo-opleiding in een andere richting heeft afgerond en aanvullende mens- of organisatiegerichte cursussen en trainingen heeft afgerond;

b. minimaal drie jaar relevante werkervaring heeft;

c. verklaart zich te houden aan de gedragscode in bijlage II van de regeling.

Een loopbaanadviseur wordt geacht aan de eisen in het eerste lid, onderdelen a en c, te hebben voldaan, wanneer hij is geregistreerd bij Noloc als Noloc Erkend CMI Register Loopbaanprofessional of Noloc Erkend Loopbaanprofessional.

Een loopbaanadviseur wordt geacht aan de eisen in het eerste lid, onderdelen a en b, te hebben voldaan als hij is gecertificeerd door CMI als CMI-gecertificeerde loopbaanprofessional (RL).

Question: Als ik voornamelijk reïntegratietrajecten doe, kan ik mij dan beter aanmelden voor registratie als loopbaanprofessional of als jobcoach?

Answer: Wanneer je voornamelijk reïntegratietrajecten doet, kun je er voor kiezen om je erkenning voor ‘Noloc erkend loopbaanprofessional’ te halen. Binnen jobcoachorganisaties hebben de coaches die nauwelijks ‘coaching on the job’ doen, een goed alternatief om zich toch te laten registreren als zij het gevoel hebben niet te kunnen voldoen aan de eisen die de portfolio-opdracht voor het jobcaochregister stelt.

Question: De deelnemer is ziek maar wil wel graag meedoen met het ontwikkeladvies. Kan dat?

Answer: Ja.

Question: De deelnemer ontvangt een uitkering (WW/DWI/sociale dienst) maar wil wel graag meedoen met het ontwikkeladvies. Kan dat?

Answer: Ja.

Question: Heeft Noloc de BJN (en haar beroepsregister) overgenomen?

Answer: Nee, de beroepsvereniging BJN is niet door Noloc overgenomen. BJN heeft zich per 31/12/2016 opgeheven en haar leden de mogelijkheid geboden om zich, op eigen initiatief, aan te melden als lid van Noloc en zich te registreren in een beroepsregister van Noloc. Noloc heeft in 2016 speciale bijeenkomsten voor jobcoaches georganiseerd en het beroepsregister voor jobcoaches ingericht.

Question: Hoe gaat het nieuwe beroepsprofiel er uit zien?

Answer: In de basis blijft de huidige opbouw en structuur gehandhaafd. Elke bouwsteen (opleiding, ervaring, kennisgebieden, taken, competenties en professionele attitude) wordt kritisch bekeken of deze nog voldoet aan de eisen van deze tijd.

Question: Hoe gaat het proces van initiële certificering eruit zien?

Answer: Voor de eerste certificering dien je een schriftelijk dossier in. Daarna volgt een mondeling gesprek.

Question: Hoe gaat het proces van recertificering eruit zien?

Answer: Voor de recertificering dien je een schriftelijk dossier in, dat beoordeeld zal worden

Question: Hoe heet het nieuwe keurmerk?

Answer: Het nieuwe keurmerk wordt Register Loopbaanprofessional (RL)

Question: Hoe kan ik aantonen dat ik aan de kwaliteitseis a. het hebben afgerond van een relevante opleiding voldoe?

Answer:
Een loopbaanadviseur moet over de vereiste opleidingen en kennis beschikken om het loopbaantraject naar behoren te kunnen uitvoeren. Dit zijn in ieder geval opleidingen en trainingen die als relevant worden aangemerkt bij de erkenning door Noloc voor Noloc erkend loopbaanprofessional. Desgevraagd toont de loopbaanadviseur aan dat hij aan de opleidingseisen bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, heeft voldaan door het overleggen van diploma’s en certificaten.

Een Noloc erkende loopbaanprofessional heeft een afgeronde hbo-opleiding (EQF6) op het gebied van mens- & organisatiegerichte vakken. Denk daarbij aan de volgende opleidingen AMA, HRM, P&A, A&O, psychologie en organisatiekunde. Een Noloc erkende loopbaanprofessional die een andere hbo-opleiding heeft afgerond, heeft minimaal 98 uur opleidingen, cursussen of trainingen gevolgd waarin hij kennis heeft verworven over loopbanen en arbeidsmarkt en loopbaanmethoden en – instrumenten. Hij kan deze loopbaanmethoden ook toepassen en beheerst de competenties van de coach en adviseur. Zie voor een uitgebreide beschrijving het toetsingskader.

Question: Hoe kan ik aantonen dat ik aan de kwaliteitseis b. minimaal drie jaar relevante werkervaring voldoe?

Answer: De door Noloc erkende adviseurs en alle niet-geregistreerde adviseurs, moeten kunnen aantonen dat zij minimaal drie jaar relevante werkervaring hebben. Bij het beoordelen daarvan, worden de volgende aspecten meegewogen. De adviseur heeft de afgelopen drie jaren gemiddeld vijfentwintig cliënten of meer begeleid in individuele trajecten. De drie jaar relevante werkervaring kan de loopbaanadviseur desgevraagd aantonen door middel van bijvoorbeeld zijn LinkedIn profiel, zijn zakelijke website, zijn CV, het verstrekken van referenties of een schriftelijke verklaring over de relevante werkervaring. Een andere manier om relevante werkervaring aan te tonen is door middel van facturen aan cliënten en hun werkgevers.

Question: Hoe kom ik aan een uniek nummer voor een ontwikkeladviestraject?

Answer:
Voordat de loopbaanadviseur start met het traject, moet hij het traject registreren op de website <link> Daarbij moet hij de naam, het e-mailadres en de geboortedatum van de deelnemer opgeven. Na de registratie gaat er een mail naar de deelnemer, die de registratie moet bevestigen. Na deze bevestiging krijgt de loopbaanadviseur een registratiecode. Deze code is bedoeld om bij te houden hoeveel lopende trajecten er zijn aangemeld.

Registratie (om een uniek nummer voor een ontwikkeladviestraject aan te vragen) verloopt via <link>  Dit kon vanaf 1 augustus 2020 tot 2 september 2020. En dit kan weer vanaf 1 december 2020.

Question: Hoe lang is de bewaarplicht van de administratie rondom deelname aan het Ontwikkeladvies?

Answer: In de toelichting artikel 12 van de regeling is opgenomen: “De administratie moet, kort gezegd, zo zijn ingericht dat daaruit te allen tijde de rechten en verplichtingen kunnen worden gekend en moet gedurende zeven jaren worden bewaard.

Question: Hoe lang is de certificering geldig?

Answer: De certificering is 4 jaar geldig. Na 4 jaar dien je je te recertificeren.

Question: Hoe lang is mijn huidige Noloc erkenning nog geldig?

Answer:
Indien je huidige Noloc erkenning op 1/1/2021 nog geldig is, wordt deze omgezet naar een nieuw certificaat met dezelfde geldigheid plus een jaar.
Indien je huidige CMI certificering op 1/1/2021 nog geldig is, wordt deze omgezet naar een nieuw certificaat met dezelfde geldigheid plus een jaar, met een maximum van 31/12/2024.

Question: Hoe moet ik het toetsingkader voor de jobcoach lezen en wat moet ik inleveren?

Answer: Het toetsingskader beschrijft een vijftal rubrieken waaraan de aanvraag voor het ‘Noloc erkend jobcoach’ register aan moet voldoen. Je kunt deze rubrieken doorlopen om na te gaan of je Beroepsgerichte CV en Portfolio de vereiste informatie bevatten.

Question: Hoe moet ik het toetsingskader voor de loopbaanprofessional lezen en wat moet ik inleveren?

Answer: Het toetsingskader beschrijft een vijftal rubrieken waaraan de aanvraag voor het ‘Noloc erkend loopbaanprofessional’ register aan moet voldoen. Je kunt deze rubrieken doorlopen om na te gaan of je Beroepsgerichte CV en casus de vereiste informatie bevatten.

Question: Hoe uitgebreid moet het ontwikkelplan zijn?

Answer:
Als resultaat van de gesprekken stelt de deelnemer zelf of samen met de loopbaanadviseur een ontwikkelplan op conform format 1.2. Hierin worden kort en bondig een aantal acties beschreven die de deelnemer op de korte of de lange termijn kan inzetten om te werken aan zijn wendbaarheid en duurzame inzetbaarheid. Tevens wordt in het ontwikkelplan beschreven waar de deelnemer terecht kan om (financiële) ondersteuning te krijgen bij de uitvoering van zijn ontwikkelplan.

Punten die in elk geval aan de orde moeten komen in het ontwikkelplan zijn:

	Wie neemt welke acties op de korte en de lange termijn om beter voorbereid te zijn op de toekomst?
	Wanneer en hoe kan er actie worden ondernomen?
	Mogelijkheden om persoonlijke ontwikkelvraagstukken en huidige beperkingen in bijvoorbeeld energieniveau, financiële sfeer, de persoonlijke of gezinssfeer, leren en taalvaardigheid aan te pakken.
	Indien van toepassing: suggesties voor het inzetten van andere experts om bovenstaande belemmeringen te verhelpen.

Question: Hoe wordt het nieuwe keurmerk ingevoerd?

Answer: In de periode tot 1 januari 2021 werken een Regiegroep en verschillende Werkgroepen het nieuwe keurmerk en de organisatie ervan uit. Noloc en CMI leden worden van dit proces op de hoogte gehouden door Nieuwsberichten. In deze FAQ zijn antwoorden op frequent voorkomende vragen te vinden. Deze worden de komende tijd regelmatig uitgebreid en aangevuld.

Question: Hoe wordt onafhankelijkheid gewaarborgd?

Answer: Binnen de Noloc organisatie wordt een ‘Bureau voor Certificering’ ingericht. Dit bureau ontwikkelt en onderhoudt het beroepsprofiel en de certificeringsnorm. Daarnaast wordt een Raad van Toezicht ingesteld die toeziet op de toetsing(sprocedures) en de samenwerking tussen het Bureau en het Bestuur van Noloc.

Question: Hoe zeg ik mijn lidmaatschap op?

Answer: Het lidmaatschap loopt per kalenderjaar en dient desgewenst vóór december te worden opgezegd. Je kunt je lidmaatschap opzeggen via een e-mail of brief aan het secretariaat van Noloc. Wanneer je een bevestiging hebt ontvangen dat dit is verwerkt, weet je dat je lidmaatschap aan het einde van het kalenderjaar wordt beëindigd.

Question: Hoe zijn de NOW2.0 en NL leert door aan elkaar gekoppeld?

Answer:
Antwoord op deze vraag vind je via deze link: <link>

Start online scholingsactiviteiten:
Vanaf later in het najaar van 2020 is het mogelijk gratis online scholingsactiviteiten te volgen. Opleiders kunnen de kosten van deze (online) scholingsactiviteiten dekken via de subsidieregeling NL leert door. Aan de uitwerking van deze regeling wordt nog gewerkt.

Question: Hoe zit dat met de arbeidsmarktscan?

Answer:
Een (digitaal af te nemen gevalideerde) arbeidsmarktscan maakt verplicht deel uit van de nieuwe regeling. De loopbaanadviseur koopt deze arbeidsmarktscan extern in voor de deelnemer en bewijsstukken (factuur en betaalbewijs) maken onderdeel uit van de administratie.

Nieuw is dat speciaal voor ondernemers die deelnemen aan het ontwikkeladvies een ondernemersscan als alternatief voor de arbeidsmarktscan ingezet mag worden.

Criteria arbeidsmarktscan:

Met de arbeidsmarktscan wordt een profiel gemaakt van de deelnemer. Dit profiel wordt gematcht met kansrijke arbeidsmarktopties;
De arbeidsmarktscan geeft een resultaat van kansrijke opties op de arbeidsmarkt (bijvoorbeeld in tekortsectoren) waar een mogelijke competentiematch is, waarbij de kansrijkheid van deze opties voor de kandidaat wordt aangegeven;
De scan is digitaal en heeft een digitale terugkoppeling die gebruiksvriendelijk is voor loopbaanadviseur en deelnemer;
De scan moet zijn gevalideerd door een externe, onafhankelijke partij en wordt reeds minimaal drie jaar in de praktijk toegepast.

Speciale aanbiedingen voor Noloc-leden door arbeidsmarktscan-providers kunnen Noloc-leden vinden onder deze link. (wel eerst inloggen)

Nieuw is dat speciaal voor ondernemers die deelnemen aan het ontwikkeladvies een ondernemersscan als alternatief voor de arbeidsmarktscan ingezet mag worden.

Question: Hoe zit dat met de ondernemersscan?

Answer:
Vanuit de praktijk is het signaal gekomen dat een arbeidsmarktscan niet voor iedere deelnemer bruikbaar is. Dat geldt bijvoorbeeld voor zelfstandig ondernemers die een ontwikkeladviestraject willen volgen. Een arbeidsmarktscan richt zich op de arbeidsmarktpositie van de deelnemer en de kansen op de arbeidsmarkt. Voor een zelfstandig ondernemer is echter in eerste instantie van belang of de eigen onderneming levensvatbaar is, welke andere kansen de markt biedt voor de eigen onderneming en pas daarná wat eventuele mogelijkheden zijn om in loondienst te gaan werken.

Een ondernemersscan kan hier uitkomst in bieden. Een ondernemersscan is namelijk beter ingericht op de situatie van de ondernemer en brengt ook de levensvatbaarheid van de onderneming en kansen voor de ondernemer over het voortzetten van de onderneming in beeld. Door een ondernemersscan als alternatief verplicht onderdeel, wordt ervoor gezorgd dat het ontwikkeladviestraject beter bruikbaar wordt voor zelfstandig ondernemers.

Daarom is de ondernemersscan toegevoegd als alternatief voor de arbeidsmarktscan. Afhankelijk van de persoonlijke situatie van de deelnemer kan bepaald worden of er een arbeidsmarktscan of een ondernemersscan wordt ingezet. Onveranderd blijft dat de inzet van een scan een verplicht onderdeel is van het ontwikkeladviestraject.

Klik hier voor een overzicht van een aantal aanbieders van de ondernemersscan (wel eerst inloggen).

Question: Hoe zit het met BTW en het ontwikkeladvies?

Answer:
De subsidieregeling, die wordt gehanteerd, kun je zien als een vergoeding voor tegenprestatie. Dit betekent dat, als je ondernemer bent voor de BTW, er BTW moet worden afgedragen over het totaal ontvangen bedrag. Afhankelijk van jouw situatie als loopbaanadviseur draag je wel of geen BTW af. De meeste leden van Noloc en andere partijen die de subsidie ontvangen werken als ondernemer of vragen de subsidie aan voor een onderneming en dienen 21% van de € 700 van een ontwikkeladvies af te dragen (zijnde €121,49).

N.B. Het is niet toegestaan om deelnemers de af te dragen btw in rekening brengen. Het ontwikkeladvies is voor deelnemers geheel gratis.

Question: Hoelang is de recertificering geldig?

Answer: Na recertificering is je certificaat weer 4 jaar geldig.

Question: Hoeveel uur moet een ontwikkeladviestraject duren?

Answer: Het adviestraject bestaat uit meerdere adviesgesprekken, die in totaal opgeteld minimaal 4 uur duren.

Question: Ik ben Noloc Register Jobcoach, wat gaat er voor mij veranderen?

Answer: Tot 1 januari 2021 blijft het keurmerk Noloc Register Jobcoach bestaan en verandert er niets aan het proces van registratie en herregistratie. Onderzoek naar een mogelijke nieuwe vorm van certificering loopt.

Question: Ik ben loopbaanadviseur in loondienst, kan ik dan ook gebruik maken van de subsidieregeling?

Answer:
Ja. Naast de loopbaanadviseur kan ook de rechtspersoon die een loopbaanadviseur in dienst heeft, subsidie aanvragen voor een door zijn werknemer (de loopbaanadviseur) uitgevoerd ontwikkeladviestraject.

Het is ook toegestaan dat een rechtspersoon subsidies aanvraagt voor trajecten die zijn uitgevoerd door een interne loopbaanadviseur, die bij hem in dienst is, ten behoeve van werkenden die voor dezelfde rechtspersoon werkzaam zijn.

Question: Ik heb al een loopbaanadviestraject lopen, maar wil dit graag uitbreiden met enkele gesprekken. Mag ik hiervoor een beroep doen op de subsidie voor ontwikkeladvies?

Answer: Nee. Het ontwikkeladvies is een zelfstandig adviesproduct dat geen onderdeel kan zijn van een lopend loopbaantraject. Een loopbaantraject kan wel een noodzakelijk en gewenst vervolg blijken op een ontwikkeladviestraject. Het dient dan echter afzonderlijk als follow-up op een afgerond ontwikkeltraject te worden ingezet.

Question: Ik heb een jobcoach opleiding afgerond aan een van de erkende jobcoachopleidingen, nadat zij door de BJN erkend waren. Moet ik dan voor mijn erkenning toch nog de portfolio-opdracht maken en indienen?

Answer: Nee dat hoeft niet. Wanneer je een erkende jobcoachopleiding succesvol hebt afgerond (na 1 juli 2013 of in geval van capabel na 1 juli 2016) ben je vrijgesteld voor rubriek 2,3 en 4 van het toetsingskader voor jobcoaches. Bij je aanvraag voor de erkenning is meesturen van je behaalde diploma voldoende.

Question: Ik wil in een beroepsregister van Noloc komen. Wat moet ik daarvoor doen?

Answer: Alles over dit onderwerp is te vinden onder "beroepsregistratie" op de hoofdpagina van onze website.

Question: Ik zou de arbeidsmarktscan liever halverwege doen. Mag dat ook?

Answer: Ja, dat mag. Het is wel verplicht om de deelnemer uiterlijk voorafgaand aan het laatste gesprek de arbeidsmarktscan in te laten vullen.

Question: Is er een overgangsregeling voor BJN-gecertificeerden?

Answer: Nee, alle jobcoaches moeten zich zelf als lid bij Noloc aanmelden en zich opnieuw laten registreren volgens het toetsingskader van Noloc.

Question: Is er een subsidieplafond?

Answer: Er is een subsidieplafond van 35 miljoen euro. De subsidieaanvragen worden behandeld op volgorde van ontvangst, waarbij alleen volledige subsidieaanvragen in behandeling worden genomen.

Question: Is het mogelijk om de ontvangen registratiecode te gebruiken voor een andere deelnemer?

Answer:
Ja dat is mogelijk. Ook voor de trajecten die vanaf 1 augustus lopen. Het is niet nodig om bij een eventuele verandering van deelnemer, vooraf administratief iets te wijzigen. Je kunt de al ontvangen registratiecode gewoon gebruiken voor een nieuwe kandidaat i.p.v. diegene die je eerst hebt aangemeld. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand zijn, wanneer je geregistreerde kandidaat voor de start van het traject verhuist of aangeeft geen advies meer nodig te hebben. Het is namelijk mogelijk om na afloop van het ontwikkeladviestraject, bij de declaratie via het aanvraagportaal van Uitvoering van Beleid van het ministerie van SZW (<link> de gegevens van de andere deelnemer in te vullen. In het Ontwikkeladviesportaal hoeft dat niet aangepast te worden, het traject kan blijven bestaan. Het is namelijk van belang om de code te houden:  die geeft immers recht op subsidie na het werk dat verricht is.

Hoe zit het precies als een deelnemer voor de start van het traject van loopbaanadviseur wisselt? Kan de ‘nieuwe’ loopbaanadviseur het registratienummer van de deelnemer aanhouden?

Dat hangt er van af. De deelnemer kan vragen om het registratienummer en deze aan de nieuwe loopbaanadviseur geven. De nieuwe loopbaanadviseur zal dan de subsidieaanvraag kunnen doen (en heeft daar de ‘oude’ loopbaanadviseur verder niet bij nodig). Haakt de deelnemer definitief af, dan kan de registratiecode ook gebruikt worden voor een andere (nieuwe) deelnemer die niet geregistreerd staat. Van belang is dat er maar een maal een aanvraag gedaan kan en mag worden met de registratiecode.

Question: Jobcoach - Ik was gecertificeerd jobcoach via de BJN, wat nu?

Answer: Met de opheffing van BJN is ook de certificering via BJN opgeheven. Om in aanmerking te komen voor de titel Noloc Erkend Jobcoach moet je je bij Noloc opnieuw aanmelden als lid en je opnieuw laten registreren. Alle informatie over de Noloc beroepsregistratie vind je op onze website onder het blok “Beroepsregistratie”.

Question: Jobcoach - Waar kan ik op de site de informatie voor jobcoaches vinden?

Answer: De website ondergaat momenteel een aantal wijzigingen en onderdelen worden nog aangevuld. Wanneer je op het blokje ‘ik ben lid’ klikt, vind je informatie voor jobcoaches. Klik je op het blokje ‘beroepsregistratie’ dan vind je informatie over de registratie-eisen voor het behalen van je ‘Noloc erkend jobcoach’ status. Alle informatie die je verder via de website kunt vinden en voor loopbaanprofessionals geldt, geldt ook voor jobcoachleden.

Question: Jobcoach - Waarom betaal ik als jobcoach in 2017 meer contributie aan Noloc dan in 2016?

Answer: Zoals ook in het aanmeldformulier voor jobcoaches in 2016 vermeld, hebben jobcoaches per 1 januari 2017 geen ‘status aparte’ meer bij Noloc. Zij kunnen van alle lidmaatschapsfaciliteiten gebruik maken: ten opzichte van 2016 nu ook van alle digitale vakbladen van Kloosterhof, deelname aan kwaliteitskringen en per 1 februari ook mogelijke inschrijving in een beroepsregister van Noloc (verplicht binnen uiterlijk 3 jaar na aanvang van je lidmaatschap). Heb je je als jobcoach in 2016 nog niet bij Noloc aangemeld? Dan kan je dat in 2017 uiteraard alsnog doen. Hiervoor meld je je aan via de website. Jobcoaches krijgen in 2017 50% korting op het inschrijfgeld.

Question: Jobcoach - Wanneer hoef ik geen portfolio in te leveren?

Answer: Als je een diploma hebt van één van de erkende jobcoach opleidingen, met een datum op het diploma van na de erkenning (voor Elan, Saxion en Combo geldt een diploma na 1 juli 2013 en voor Capabel geldt een diploma na 1 juli 2016). Uit het toetsingskader: ‘indien in het bezit van dit diploma geldt een vrijstelling voor rubriek 2,3 en 4’.

Question: Jobcoach - Wat is de waarde van mijn Noloc aansluiting als jobcoach bij het UWV voor mededinging bij aanbestedingen?

Answer: Voor het mededingen in aanbestedingen voor jobcoaching, moet de organisatie waartoe men behoort een rechtspersoon zijn. Daarnaast vraagt het UWV de jobcoachorganisaties de visie- en eindtermen van de beroepsvereniging voor jobcoaches te onderschrijven. Deze visie- en eindtermen zijn nu overgenomen door Noloc. Formele aansluiting bij Noloc is echter niet verplicht.

Question: Jobcoach - Zijn er aparte kwaliteitskringen voor jobcoaches?

Answer: Die zijn er niet, maar kunnen door jobcoaches zelf georganiseerd worden als daar behoefte aan is. Jobcoaches kunnen, als ze lid zijn, altijd aansluiten bij bestaande kwaliteitskringen. Hoe een kwaliteitskring opgezet kan worden is te vinden via de website van Noloc.

Question: Kan iedereen lid worden van Noloc?

Answer: De lidmaatschapsvoorwaarden vind je in de map 'Toelatingseisen en reglementen Noloc' via ik ben noloc lid/ biblotheek.

Question: Kan ik een voorschot aan de deelnemer vragen?

Answer:
Het is niet de bedoeling dat deelnemers zelf moeten betalen voor de adviezen. Er is een registratieportaal ingericht met een maximum aantal registraties, voor alle registraties die gedaan kunnen worden is budget beschikbaar!
Zodra het maximale aantal registraties bereikt is, kunnen er geen nieuwe trajecten meer worden geregistreerd. Jij als loopbaanadviseur weet meteen aan de start van het traject al waar je aan toe bent. Sterker nog: het vragen van een voorschot aan de deelnemer kan zelfs averechts werken, omdat als bij de aanvraag blijkt dat het traject reeds uit andere middelen is betaald, er geen subsidie meer verstrekt kan worden!

Question: Kan ik ook een ontwikkeladvies aanbieden aan meerdere medewerkers in groepsvorm?

Answer: Nee. Het ontwikkeladvies is een integraal en persoonlijk advies. Dit zal resulteren in een concreet ontwikkelplan met acties die de deelnemer op korte en langere termijn kan ondernemen om het loopbaanperspectief te verbeteren.

Question: Kan ik via een inhuurcontract werken?

Answer: In de nieuwe regeling van het ontwikkel advies is een artikel 3 opgenomen met daarin een alinea over de inhuurconstructie (blz 19). '.....Het is echter mogelijk dat een zelfstandig loopbaanadviseur zich laat inhuren door een ander bedrijf of de administratieve taken die komen kijken bij het aanvragen van de subsidie uitbesteedt. In dat geval zal de loopbaanadviseur deze andere partij moeten machtigen om de subsidieaanvraag namens hem in te dienen. Bij de afspraken over verdeling van het subsidiegeld is van belang dat partijen rekening houden met de kwaliteit van het traject. Het bedrag dat de loopbaanadviseur krijgt moet in verhouding staan tot de inspanning die hij moet verrichten. Voorkomen moet worden dat een van de partijen een onevenredig hoog deel van de subsidie ontvangt. Om de kwaliteit van het adviestraject te beschermen geldt als richtlijn dat de loopbaanadviseur ten minste 80% van het subsidiebedrag voor zijn inspanningen krijgt. De reden voor deze richtlijn is om oneigenlijke inhuurconstructies tegen te gaan, waarbij een van de partijen een onevenredig hoog deel van de subsidie ontvangt. Dat zou immers invloed kunnen hebben op de kwaliteit van de adviestrajecten en moet worden voorkomen.'

Question: Kom je als deelnemer in aanmerking voor de regeling als je vorig jaar gebruik hebt gemaakt van TSOV?

Answer: Ja. Mensen die eerder gebruik hebben gemaakt van TSOV mogen voor NL leert door ontwikkeladvies weer een loopbaanadvies krijgen. Er zijn geen restricties hieraan.

Question: Komt er een aankondiging wanneer de subsidie pot bijna leeg is?

Answer: Er komt geen aankondiging wanneer de pot bijna leeg zou zijn.

Question: Komt er in 2021 weer een nieuwe tranche van gratis ontwikkeladviezen?

Answer:
Wij hebben vernomen dat er loopbaanadviseurs zijn die weer een nieuwe lijst met kandidaten aanleggen voor een mogelijke nieuwe tranche van gratis ontwikkeladviezen in 2021. Ook krijgen we signalen dat mensen wat afwachtend zijn om een loopbaanadviseur in te schakelen vanwege de verwachting van meer gratis ontwikkeladvies. Het ministerie zegt hierover het volgende: 'Op dit moment zitten er geen nieuwe tranche ontwikkeladviezen in het vat. Mogelijk wordt er gedoeld op een nieuwe regeling: een regeling voor subsidies voor samenwerkingsverbanden in sectoren om maatwerktrajecten aan te bieden. die maatwerktrajecten kunnen bestaan uit scholing, ontwikkel- of loopbanadviezen en begeleiding. Dat wordt wel een heel andere regeling met heel andere opzet dan de regeling voor ontwikkeladviezen (zo moeten samenwerkingsverbanden binnen een sector bijvoorbeeld een projectplan maken en zelf een maatwerktraject opzetten waarvoor vervolgens subsidie aangevraagd kan worden). We kunnen ons voorstellen dat hierop gedoeld wordt.'

Daarnaast is de STAP-regeling in ontwikkeling. Met de STAP-regeling komt vanaf 2022 voor iedereen met een band met de Nederlandse arbeidsmarkt een individueel ontwikkelbudget binnen handbereik. Het STAP-budget vraagt om een volledig nieuw uitvoeringssysteem waarmee het individu op eenvoudige wijze zelf publieke financiering van scholing kan gaan aanvragen. In aanvulling op het STAP-budget wordt op dit moment het Ontwikkeladvies STAP verder uitgewerkt. Bedoeling is dit ontwikkeladvies structureel beschikbaar te stellen aan mensen die meer ondersteuning nodig hebben, zoals laagopgeleiden of ouderen.

Question: Kunnen alleen Noloc leden zich certificeren?

Answer: Nee, ook niet Noloc leden kunnen zich aanmelden voor certificering.

Question: Loop ik kans om voor een doorlopen traject achteraf geen vergoeding te ontvangen?

Answer:
Deze situatie hoeft zich niet voor te doen, als de ontwikkeladviestrajecten steeds vóór aanvang van het traject door de loopbaanadviseur worden geregistreerd. Dan weet de adviseur nog voordat hij met het traject start of er nog registratiecodes beschikbaar zijn en dus of hij achteraf subsidie zal krijgen (mits aan de overige voorwaarden wordt voldaan).

Op dit punt verwijzen we ook naar de website van UVB. Daar is een overzicht <link> opgenomen van de belangrijkste verschillen tussen NL leert door en de TSOV (waar ook wordt benadrukt dat als er iemand een registratiecode heeft er zekerheid bestaat over de subsidie, mits aan alle voorwaarden wordt voldaan). En ook op de startpagina van 'NL leert door met inzet van ontwikkeladvies' staat deze opmerking opgenomen (bij Let op!).

Question: Mag iemand die afgelopen zomer al een ontwikkeladvies heeft gedaan per 1 december nogmaals registeren?

Answer: Het ministerie van SZW vindt het niet wenselijk dat mensen tweemaal gebruik kunnen maken van de regeling NL leert door met inzet van ontwikkeladvies. Er is daarom ook een check ingebouwd bij het ontwikkeladviesportaal zodat een dubbele aanvraag niet mogelijk is.

Question: Moet ik Noloc Erkend Loopbaanprofessional zijn om mee te kunnen doen?

Answer: Nee, dat hoeft niet. Wel moet je aan de gestelde kwaliteitseisen voldoen.

Question: Moet ik verplicht een administratie bijhouden?

Answer:
De subsidieaanvrager moet voor elk loopbaanadviestraject waarvoor subsidie wordt aangevraagd een administratie bijhouden, aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of voldaan is aan de voorwaarden voor subsidieverstrekking, of het ontwikkeladviestraject gegeven is en of het traject voldoet aan de inhoudelijke voorwaarden. In geval van controle op de rechtmatigheid van de

subsidie moet de subsidieaanvrager deze administratie desgevraagd overhandigen.

De exacte voorschriften zijn hier te vinden.

Question: Moeten de adviesgesprekken in verband met de coronacrisis digitaal plaatsvinden?

Answer: De vorm waarin de adviesgesprekken plaatsvinden is vrij. Gelet op de aard van de coronacrisis ligt het voor de hand om de gesprekken overwegend digitaal plaats te laten vinden en dit wordt ook toegejuicht, maar dit wordt niet als eis gesteld voor subsidieverstrekking. Als het nodig is kunnen ook fysieke gesprekken plaatsvinden; de loopbaanadviseur moet dan wel zorgen dat de richtlijnen van het RIVM in acht worden genomen.

Question: Mogen en/of moeten er nog bepaalde onderdelen in documenten afgeschermd worden, zoals BSN, foto, etc?

Answer:
De volgende stukken moeten in de administratie zitten:

de ingevulde en ondertekende toestemmingsverklaring verwerking persoonsgegevens als bedoeld in format 1.4 cf de subsidieregeling;
een kopie, scan of foto van een wettig identiteitsbewijs (voor- en achterkant) van de deelnemer;
een kopie, scan of foto van een wettig identiteitsbewijs (voor- en achterkant) van de loopbaanadviseur;

Het ministerie heeft deze gegevens nodig, anders kunnen zij geen subsidie verstrekken. Dit mogen zij (ook volgens de AVG) opvragen. Er moet dus niets afgeschermd worden.

Question: Op de registratiepagina zie ik mijn registraties van augustus niet staan, hoe komt dat?

Answer: Voor de overzichtelijkheid zijn de registraties van het vorig tijdvak en van dit tijdvak gescheiden in twee pagina’s. Standaard worden op de registratiepagina de registraties van het huidige tijdvak getoond. Onderaan de registratiepagina vindt u knoppen “Huidig tijdvak” en “Vorig tijdvak”. Met deze knoppen kunt u schakelen tussen de registraties die u in de twee tijdvakken heeft gedaan en zo kunt u ook de registraties van het vorig tijdvak vinden.

Question: Van wanneer tot wanneer loopt de regeling?

Answer:
De regeling is 1 augustus 2020 ingegaan. Op 2 september 2020 is het ontwikkeladviesportaal gesloten omdat het maximum was bereikt. Trajecten die tijdig geregistreerd waren, kunnen nog wel worden afgerond.

Per 1 december is het ontwikkeladviesportaal opnieuw geopend. Er was toen ruimte voor 55.000 nieuwe trajecten. Ook deze ruimte was al zeer snel volledig benut.

Subsidieaanvragen (dat geldt ook voor de trajecten die in augustus gestart zijn) moeten uiterlijk 30 september 2021 17.00 uur zijn ingediend om in aanmerking te komen voor subsidie op grond van deze regeling.

Question: Verloopt de certificering conform ISO 17024?

Answer: Het is het streven om de certificering in haar opzet waar mogelijk de uitgangspunten van ISO 17024 te laten volgen.

Question: Voor wie is NL leert door met inzet van scholing bedoeld en hoe werkt dat?

Answer:
Vanaf deze winter is het dankzij de subsidieregeling ‘NL leert door’ tijdelijk mogelijk om kosteloos (online) scholing te volgen. Denk bijvoorbeeld aan een korte cursus om een specifieke vaardigheid te leren of om bijscholing te volgen voor een bepaald beroep. De cursus of opleiding die de deelnemer doet kan ook een eerste stap zijn naar een ander beroep of andere loopbaan met betere kansen.

De scholing is beschikbaar voer iedereen, je hoeft geen deelnemer te zijn van het ontwikkeladvies.

Op dit moment bereiden de scholingsinstellingen hun subsidieaanvraag voor, die ze tussen 1 en 15 oktober kunnen indienen. Nadat deze zijn beoordeeld en goedgekeurd, kan het aanbod online worden gepresenteerd en kun jij hier gebruik van gaan maken. Je hoeft je dan alleen maar aan te melden bij een opleider die deelneemt aan de regeling. De opleider handelt verder de administratie en kosten af. Naar verwachting zal rond half november het eerste aanbod beschikbaar zijn.

N.B. Als loopbaanadviseur hoef je je deelnemers aan een ontwikkeladvies niet te helpen bij het aanvragen van scholing. Als de deelnemer aan scholing wil doen dan kan de loopbaanadviseur de deelnemer uiteraard wel steunen bij het kiezen van de juiste (bij)scholing.

Hou voor actuele informatie deze pagina in de gaten te houden:
<link>

Question: Voor wie is het nieuwe keurmerk?

Answer: Het keurmerk is bestemd voor alle loopbaanprofessionals die hun vakbekwaamheid zichtbaar willen maken. Door aan te tonen, dat zij beschikken over beroepsspecifieke kennis, vaardigheden en ervaring.

Question: Waar in het proces wordt getoetst of de loopbaanadviseur voldoet aan de kwaliteitseisen?

Answer: De loopbaanadviseur moet zelf aangeven dat hij/zij aan de eisen voldoet. Er zullen door Uitvoering van Beleid steekproeven worden gedaan om te toetsen of aan alle eisen is voldaan.

Question: Waar is de homepage button?

Answer: Klik op het logo van Noloc.

Question: Waar kan ik de subsidie aanvragen?

Answer: Voor het aanvragen van de subsidie kun je vanaf 1 oktober 2020 terecht op <link>

Question: Waar staat het nieuwe keurmerk voor?

Answer: Het nieuwe keurmerk staat voor kwaliteit, deskundigheid en ontwikkeling van de loopbaanprofessional.

Question: Waar vind ik de gedragscode en het klachtenreglement?

Answer: De gedragscode waaraan Noloc-leden zich dienen te houden en het bijbehorende klachtenreglement zijn te downloaden via ik ben noloc lid/ bibliotheek, map 'Toelatingseisen en reglementen Noloc'.

Question: Waar vind ik de gedragscode waar ik mij aan moet houden?

Answer: De gedragscode is hier te downloaden

Question: Waar vind ik het privacyreglement?

Answer: Onderaan elke pagina.

Question: Waar vind ik mijn lidnummer?

Answer: Log in op de website en ga naar 'Mijn profiel' (rechts boven, onder het zoekveld).

Question: Waarom is deze subsidieregeling in het leven geroepen?

Answer:
De coronacrisis vergt het uiterste van werkend Nederland. De afgelopen maanden zijn er reeds grote investeringen gedaan om de werkgelegenheid zo veel mogelijk op peil te houden. Ter ondersteuning van de inspanningsverplichting voor werkgevers die in aanmerking komen voor NOW 2.0 om hun werknemers te stimuleren om aan bij- of omscholing te doen, komt het kabinet met een crisispakket NL Leert Door waarvoor in totaal 50 miljoen euro beschikbaar is. Subsidie voor ontwikkeladvies maakt onderdeel uit van dit crisispakket. Het doel is om 20.000 ontwikkeladviezen mogelijk te maken. Daarnaast is er vanaf het najaar de mogelijkheid (online) scholingsactiviteiten te volgen.

Voordat mensen aan scholing beginnen, moeten mensen eerst hebben nagedacht over hoe ze hun eigen toekomst voor zich zien. Waar liggen voor hen de mogelijkheden, waar zijn vacatures of is ondernemerschap een optie, en hoe zijn zij daarop voorbereid? Voor een deel van de mensen is het vanzelfsprekend om daar mee bezig te zijn. Maar voor een ander deel is het lastiger om daar tijdig over na te denken en tot handelen over te gaan. Om hen te ondersteunen, stelt het kabinet ontwikkeladviezen kosteloos beschikbaar.

Question: Waarom is er sinds eind 2020 vertraging bij de vaststelling van aanvragen?

Answer:
Van verschillende kanten kregen we het signaal dat de termijn voor het vaststellen van het ontwikkeladvies en daarmee de uitbetaling van subsidies aardig kan oplopen. Met alle gevolgen van dien voor vooral kleine ondernemers. Hoewel het bekend is dat het ministerie voor de verwerking een termijn hanteert van maximaal 13 weken, kan dit voor jou als ondernemer grote financiële impact hebben.

We hebben het signaal opgepikt en contact opgenomen met het ministerie. Dat bevestigt dat het voor een ondernemer inderdaad een lang traject kan zijn. De vertraging is ontstaan door de jaarafsluiting bij UVB (Uitvoering Van Beleid). De verwerking van aanvragen en betalingen heeft daardoor drie weken stilgelegen. Heel vervelend als jou dit direct treft. Het ministerie laat weten dat er op dit moment weer volop aanvragen worden verwerkt en dat er alles aan wordt gedaan om veel eerder dan 13 weken aanvragen te verwerken.

We realiseren ons dat je een lange adem nodig hebt. En adviseren je dan ook om je goed te laten adviseren door je financieel adviseur, je boekhouder of accountant, hoe je (eventuele) betalingsverplichtingen slim en fiscaal verantwoord anders kunt organiseren.

Question: Waarom één keurmerk voor alle loopbaanbegeleiders?

Answer: Eén keurmerk zorgt voor duidelijkheid en éénduidigheid in de markt.

Question: Wanneer ik zowel Noloc Erkend Loopbaanprofessional als Noloc Erkend Jobcoach ben, hoe gaat dat met de herregistratie? Moet dat dan dubbel? En wordt het tijdstip van herregistratie gelijk getrokken?

Answer: Op dit moment wordt nog bekeken hoe de herregistratie van jobcoaches er uit zal gaan zien. In dat kader zal ook worden gekeken naar bovenstaande vragen. Overigens zal herregistratie van jobcoaches pas vanaf 2020 aan de orde zijn, als de eerste geregistreerde Noloc Erkende Jobcoaches hun herregistratie dienen aan te vragen.

Question: Wanneer registratie in een beroepsregister van Noloc voor mij niet mogelijk blijkt, stopt mijn lidmaatschap dan per direct?

Answer: Nee, je lidmaatschap wordt alleen van de zijde van Noloc beëindigd wanneer je meer dan 3 jaar lid bent en nog niet in het beroepsregister bent opgenomen. Hiervan krijg je in het derde jaar van je lidmaatschap bericht en de einddatum van je lidmaatschap is altijd 31 december. De maximale termijn van de aspirant-status van je lidmaatschap is namelijk 3 jaar (statutair vastgelegd). Als aspirant-lid kan je (behoudens het gebruik van een Noloc beeldmerk, benoeming in statutaire organen en stem-/kiesrecht) van alle lidmaatschapsfaciliteiten gebruik maken.

Question: Wanneer wordt het nieuwe keurmerk ingevoerd?

Answer: Op 1 januari 2021 wordt het nieuwe keurmerk ingevoerd.

Question: Wat gaat er veranderen?

Answer: Het beroepsprofiel, toetsingskader, het proces van initiële en recertificering worden opnieuw ontworpen. Waarbij het goede behouden blijft en waar nodig veranderingen worden doorgevoerd die de kwaliteit en toekomstbestendigheid van het vak en de loopbaanprofessional ten goede komen.

Question: Wat houdt de overgangsregeling naar het nieuwe keurmerk Register Loopbaanprofessional (RL) in?

Answer: Bekijk hier de overgangsregeling naar het nieuwe keurmerk Register Loopbaanprofessional (RL).

Question: Wat is er veranderd ten opzichte van de Tijdelijke Subsidieregeling Ontwikkeladvies Vijfenveertigplussers (TSOV)?

Answer:
Het subsidiebedrag is met 100 euro per ontwikkeladviestraject verhoogd naar standaard € 700,- per afgerond traject omdat een (digitaal af te nemen gevalideerde) arbeidsmarktscan of ondernemersscan verplicht deel uitmaakt van de nieuwe regeling.
De arbeidsmarktscan of ondernemersscan wordt door de deelnemer uiterlijk voorafgaand aan het laatste gesprek ingevuld. De loopbaanadviseur koopt deze arbeidsmarktscan of ondernemersscan extern in voor de deelnemer en bewijsstukken (factuur en betaalbewijs) maken onderdeel uit van de administratie.

Question: Wat is vergelijkbaar met de Tijdelijke Subsidieregeling Ontwikkeladvies Vijfenveertigplussers (TSOV)?

Answer:
In de vormgeving van de regeling is zoveel mogelijk aangesloten bij de in januari 2020 geëindigde Tijdelijke Subsidieregeling Ontwikkeladvies voor Vijfenveertigplussers. Vergelijkbaar is o.a.:

	De eisen die worden gesteld aan de gekwalificeerd loopbaanadviseur die het traject verzorgt;
	De loopbaanadviseur (dan wel door loopbaanadviseur gemachtigde) is aanvrager en doet de registratie van het traject (overigens niet via Regioplan, maar via <link>
	De inhoud waar een ontwikkeladviestraject aan moet voldoen (waar echter wel de inzet van een arbeidsmarktscan aan is toegevoegd) en het gebruik van diverse vaste formats: gespreksverslag, ontwikkelplan, prestatieverklaring en  toestemmingsverklaring;
	Na afronding van het ontwikkeladviestraject doet de loopbaanadviseur via <link> de subsidieaanvraag voor het traject (met de vooraf verkregen registratiecode).
	De subsidie betreft een standaardvergoeding;
	Na vaststelling en uitbetaling van de subsidie bestaat de mogelijkheid dat het traject alsnog nader wordt gecontroleerd;
	Onderdeel van deze controle door UVB is het opvragen bij de aanvrager van aanvullende stukken uit de projectadministratie en het benaderen van de deelnemer;
	De uitkomst van de controle kan leiden tot een herziene vaststelling en terugvordering van de subsidie.

Question: Wat kost in 2021 de aanvraag voor initiële certificering tot RL?

Answer: Dit kost 300 euro excl. BTW.

Question: Wat vervangt het nieuwe keurmerk?

Answer: Het nieuwe keurmerk vervangt de Noloc erkenning en de CMI certificering A, B en C.

Question: Wat zijn de uitgangspunten bij het ontwikkelen van een nieuw beroepsprofiel?

Answer: Toekomstbestendig en ontwikkelgericht zijn twee belangrijke elementen die meespelen bij het ontwikkelen van een vernieuwd beroepsprofiel.

Question: Welke formats moet ik gebruiken?

Answer:
Er zijn diverse vaste formats die je moet gebruiken:

	Format 1.1 gespreksverslag
	Format 1.2 ontwikkelplan
	Format 1.3 prestatieverklaring
	Format 1.4 toestemmingsverklaring

Deze zijn hier te vinden en te downloaden.

De formats zijn beschikbaar gesteld in Word. De inhoud van de formats dient logischerwijs ongewijzigd te blijven.

Question: Welke invloeden worden meegenomen bij het ontwikkelen van het nieuwe beroepsprofiel?

Answer: We kijken zowel naar ontwikkelingen en beroepsprofielen in het buitenland en kijken naar ontwikkeling in het vakgebied in Nederland.

Question: Welke ondertekening is vereist op de formulieren?

Answer:
Er wordt ruimte geboden aan partijen om zelf te bepalen welke manier van ondertekenen het handigst is (nat of digitaal).
Het is het dan ook goed mogelijk dat, in het licht van de huidige crisis, er gebruik wordt gemaakt van een digitale handtekening. Van belang is wel dat van die digitale handtekening duidelijk is dat die van de deelnemer afkomstig is. De digitale handtekening moet overeenkomen met de ‘natte’ handtekening op het ID-bewijs van zowel de coach als de deelnemer.

Denk daarbij bijvoorbeeld aan het ondertekenen, inscannen en terugsturen van het formulier naar de adviseur. Maar ook andere methoden zijn denkbaar. De loopbaanadviseur en deelnemer zijn vrij om zelf te bepalen hoe de handtekening wordt gezet.

Op 1 maart 2021 heeft het ministerie in aanvulling hierop laten weten dat het ook geoorloofd is om de documenten digitaal te ondertekenen via een online dienstverlener die je faciliteert om op een veilige manier een digitale handtekening te zetten (vaak wel tegen kosten). Het ministerie heeft aangegeven dat het in essentie geen probleem is om op een dergelijke manier te ondertekenen, maar dat zij niet goed zicht hebben op aanbieders die veilig zijn. Als je daar zelf goed op let dan is het geoorloofd deze wijze van digitaal ondertekenen als alternatief te gebruiken.

Daarnaast heeft het ministerie ons laten weten dat het, gegeven de bijzondere omstandigheden, ook prima is als de deelnemers in plaats van de prestatieverklaring aanvullend per e-mail bevestigt dat het traject heeft plaatsgevonden en kort de feiten benoemt (eigen gegevens, start- en einddatum traject, dat er minimaal 4 uur gesprekken zijn geweest en dat alle aspecten die op de prestatieverklaring vermeldt staan aan bod zijn gekomen tijdens het traject). Als het e-mailadres aansluit bij het adres op de prestatieverklaring dan is dat voor nu ook prima. Uiteindelijk kan het ministerie dan bij een controle nog contact opnemen met de deelnemer om een en ander te bevestigen.

Question: Welke voordelen zitten er aan het lidmaatschap van Noloc? Wat zijn de kosten?

Answer: Een overzicht van de inhoud en de kosten van het lidmaatschap is te vinden via deze link .

Question: Wie beheert het Register Loopbaanprofessional?

Answer: Noloc beheert het Register Loopbaanprofessional.

Question: Wie komt voor de subsidieregeling in aanmerking?

Answer: Iedereen vanaf 18 jaar tot de pensioengerechtigde leeftijd met een band met de Nederlandse arbeidsmarkt in aanmerking voor een ontwikkeladvies. Dat zijn dus zowel mensen die (nog) aan het werk zijn, inclusief zzp’ers en zelfstandig ondernemers, als mensen die geen werk meer hebben. Feitelijk moet je een BSN-nummer hebben om in aanmerking te komen.

Question: Wie voert de certificering uit?

Answer: De certificering wordt uitgevoerd door een Certificerende Instelling.

Question: Wie zijn de initiatiefnemers?

Answer: De besturen van Noloc en CMI bundelen hun krachten en maken zich sterk voor één keurmerk voor alle loopbaanbegeleiders.

Question: Wordt supervisie een onderdeel bij recertificering?

Answer: Ja, een vorm van supervisie zal onderdeel worden van recertificering. Zodra dit verder is uitgewerkt, kun je dit hier lezen.


Question: Bij het bloedprikken wordt mij niet meer gevraagd naar het tijdstip van lithiuminname. Is dat niet belangrijk?

Answer: Als de laborant er niet naar vraagt, kun je het beste zelf melden hoe laat je lithium hebt ingenomen en vragen of hij dat op het afnameformulier wil noteren. Om een goede indruk te krijgen van de waarde is het namelijk belangrijk te weten hoeveel tijd is verstreken tussen inname van lithium en de bloedafname.

Question: Binnen hoeveel tijd kun je een volgende manie verwachten als je geen medicatie slikt?

Answer: Of en wanneer je een volgende manie kunt verwachten zonder medicijnen verschilt van persoon tot persoon. Bij sommige mensen met een bipolaire stoornis komt dat nooit terug. Bij anderen kan het na enkele dagen, maar ook na vele jaren toch nog gebeuren.

Question: Een paar maanden geleden ben ik van Camcolit overgestapt op Priadel. Mijn lithiumspiegel is sindsdien erg hoog en mijn schildklier is trager gaan werken. Houden deze veranderingen verband met de wisseling van merk?

Answer: Camcolit bevat dezelfde stof als Priadel en heeft dezelfde halfwaardetijd. Dat wil zeggen dat het op dezelfde manier wordt afgebroken en verwerkt in hetlichaam. Dat je lithiumspiegel opeens zo hoog is, is daarom eigenlijk niet goed te verklaren door de verandering van het merk. Het is verstandig ook naar andere oorzaken van de hoge lithiumspiegel te zoeken. Dat je schildklier trager werkt, kan eigenlijk niet door de omzetting komen. De werkzame stof, lithium, is bij beide merken hetzelfde. Lithium kan soms wel zorgen voor een trager werkende schildklier, maar dat geldt dus voor beide merken.

Question: Een van mijn passies is trailrunning, liefst in de bergen. Waar moet ik rekening mee houden als lithiumgebruiker?

Answer: Af en toe flink sporten is doorgaans geen probleem bij lithium. Drink het vocht dat je hebt verloren meteen na het sporten weer bij. Door transpiratie verlies je veel zout. De nieren reageren daarop door lithium vast te houden en zo kan weleens een hoge lithiumspiegel ontstaan. Daarom is het ook van belang dat je wat zout tot je neemt, bijvoorbeeld in de vorm van een kopje bouillon. Als je heel extreem tekeer zou gaan en je maakt je erg veel zorgen, is het niet zo’n bezwaar om de avond voor de sportprestatie een halve dosis lithium in te nemen. nnBij intensieve bergsport op grote hoogte zou jenpreventief gebruik van Diamox kunnen overwegen. Dat middel vergroot de excretienvan lithium door de nieren. Het verlaagt de lithiumspiegel dus.nn

Question: Heeft de overgang invloed op een bipolaire stoornis of op de werking van lithium?

Answer: Er is maar weinig onderzoek gedaan naar het verband met hormoonveranderingen. De onderzoeken die wel zijn gedaan, leveren niet veel op. Lithium heeft geen invloed op de gevoeligheid voor hormonen en heeft evenmin effect op bijvoorbeeld overgangsklachten. In de periode van de overgang komen stemmingswisselingen meer voor en het lijkt erop alsof sommige vrouwen daardoor ook gevoeliger zijn voor manische of depressieve fasen. Wat je daar aan moet doen, is echter niet zo duidelijk. Omdat sommige vrouwen misschien iets kwetsbaarder zijn, is het van belang dat de lithium goed is ingesteld, waardoor je zeker weet dat dit middel je voldoende bescherming biedt. Dus een extra spiegelcontrole kan wel verstandig zijn. Mogelijk ontstaan door hormoonveranderingen ook wat veranderingen in de vocht- en zouthuishouding en dan kan het zeker verstandig zijn wat vaker de lithiumspiegel te laten controleren.

Question: Heeft het zin om speciale voedingssupplementen te gebruiken om de nierfunctie te ondersteunen?

Answer: Je nieren zijn vooral gebaat bij een gezonde leefstijl: voldoende bewegen, overgewicht voorkomen, niet roken en goede behandeling van ziekten als diabetes en hoge bloeddruk. Als je toch voedingssupplementen overweegt, kun je het beste vooraf door je apotheek of je behandelend arts laten controleren of die producten invloed hebben op de medicijnen die je arts heeft voorgeschreven.

Question: Heeft het zin om tijdelijk je lithium te verhogen als het een tijdje minder met je gaat?

Answer: Soms kan een hoge lithiumspiegel net een extra effect geven. Dit kan nodig zijn bij een toename van manische of depressieve klachten. Je moet dat echter altijd alleen maar doen na overleg met je behandelend arts. Deze kan inschatten of het verstandig is de dosis te verhogen en met hoeveel dat eventueel kan. Bij een verhoging van de dosis kan de lithiumspiegel ook te hoog uitkomen. Daarom is het verstandig de lithiumspiegel na de verhoging extra te controleren. Laat dus bloed prikken om zeker te weten dat de spiegel niet te hoog is.

Question: Heeft iedereen zijn eigen optimale lithiumspiegel?

Answer: De optimale lithiumspiegel verschilt van persoon tot persoon. Gemiddeld doen de meeste mensen met een bipolaire stoornis het goed op een spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l. Er zijn echter ook lithiumgebruikers die pas stabiel worden op een hogere waarde, bijvoorbeeld rond 1,0 mmol/l. Sommige anderen functioneren goed op een waarde tussen 0,4 en 0,6 mmol/l.

Question: Heeft lithium invloed op parkinsonverschijnselen?

Answer: Lithium veroorzaakt soms stramheid en trillen en het kan parkinsonsymptomen verergeren. Als dat gebeurt, wordt de dosis van lithium iets aangepast. Als iemand lithium echt nodig heeft, kan het ook zijn dat de parkinsonmedicijnen moeten worden aangepast.

Question: Helpt lithium ook bij een depressie?

Answer: Lithium kan helpen als de depressie voorkomt in het kader van een bipolaire stoornis. Bij een (niet-bipolaire) unipolaire depressie wordt soms ook lithium voorgeschreven als een antidepressivum alleen niet het gewenste effect heeft.

Question: Het gaat al dertig jaar goed met mij. Is het nodig lithium te blijven slikken? Ik heb overigens geen last van het gebruik van lithium, maar gebruik het liefst zo min mogelijk medicatie.

Answer: De vraag of het nog nodig is om lithium te blijven gebruiken, rijst vroeg of laat bij iedereen. Probeer dan een goede afweging te maken tussen voordelen, nadelen en risico’s. Hoe goed heeft het gewerkt? Hoeveel last heb je van het medicijn? Hoe vervelend vind je het om een medicijn te slikken? Zijn er complicaties? Hoe groot schat je de kans in dat je weer manisch of depressief wordt? Hoe vervelend zou het zijn om manisch te worden, wat zijn daarvan de consequenties? Oftewel: wat heb je te verliezen?Voor iedereen pakt die afweging anders uit. Dat kun je het beste bespreken met de psychiater bij wie je in behandeling bent. Om dit op een rij te zetten is ook een keuzehulp ontwikkeld.

Question: Het lukt me niet altijd om het tablet precies op het breuklijntje doormidden te breken. Kan dat kwaad?

Answer: Lithiumtabletten zijn tamelijk groot. Als de tablet niet precies in het midden wordt gebroken, zal dat maar weinig meer of minder lithium betekenen. Zo’n kleine verandering geeft geen problemen.

Question: Hoe gevaarlijk is lithium eigenlijk?

Answer: Als je lithium zorgvuldig gebruikt en regelmatig de juiste controles laat uitvoeren, zijn de risico’s zeer klein. Complicaties komen weinig voor. Het is belangrijk dat je op de hoogte bent van de risico’s en hoe je complicaties kunt voorkomen. Dat heb je namelijk voor een belangrijk deel zelf in de hand.  nnnnnn

Question: Hoe hoog is het lithiumgehalte van iemand die geen lithium slikt?

Answer: Wie geen lithium slikt, heeft zo weinig lithium in zijn lichaam, dat het nauwelijks meetbaar is. Als je dus bloed zou prikken en je doet een lithiumbepaling, zoals bij een gebruiker van het medicijn lithium, is de waarde nul.

Question: Hoe lang duurt het voordat je goed ingesteld bent en dus weet welke bijwerkingen blijvend zijn?

Answer: Doorgaans is iemand vrij vlot ingesteld op de juiste lithiumdosis. Steeds kan na ongeveer vijf dagen bloed worden afgenomen om de lithiumspiegel te bepalen. Na twee tot drie keer bloedprikken is de juiste bloedspiegel meestal wel bereikt. De meeste bijwerkingen ervaar je in de eerste weken, soms manifesteren ze zich echter pas na langere tijd. Door de lithiumdosis een beetje aan te passen zijn veel bijwerkingen te verminderen.

Question: Hoe lang moet je lithium gebruiken, wil je er baat bij hebben?

Answer: Voor de behandeling van een manie kan lithium binnen enkele dagen helpen. Lithium wordt vooral gebruikt om manieën en depressies te voorkomen. Bij sommige mensen komen direct nooit meer manieën of depressies voor, bij anderen doven de stemmingwisselingen geleidelijker uit.

Question: Hoe te handelen bij een lithiumvergiftiging die geleidelijk is ontstaan?

Answer: Hoe te handelen is erg afhankelijk van hoe hoog de lithiumspiegel is, of je er klachten van hebt en van de oorzaak van de hogere lithiumspiegel. Vaak is het genoeg om tijdelijk iets minder lithium in te nemen, een keer over te slaan, wat extra te drinken of wat bouillon te nemen. Doe dit altijd in overleg met de voorschrijvend arts en laat daarna de lithiumspiegel extra controleren, zodat je zeker weet dat het weer goed is ingesteld.

Question: Hoe vaak moet de lithiumspiegel worden gecontroleerd?

Answer: De lithiumspiegel moet minimaal een keer per halfjaar worden gecontroleerd. Alleen als de dosis heel stabiel is ingesteld en er zijn geen stemmingswisselingen, is dit voldoende. Het is verstandig dat vaker te doen als de dosis verandert, als je stemming instabiel is, als je ziek wordt of als je extra medicijnen moet gebruiken. Voor de zekerheid wordt vaak gekozen voor een driemaandelijkse controle.

Question: Hoe wordt een bipolaire stoornis vastgesteld?

Answer: Doorgaans stelt men zo’n diagnose door zorgvuldig met jou en met eventuele anderen (familieleden of andere betrokkenen) na te gaan hoe je stemming in de loop van de jaren is verlopen. Hebben zich manische perioden voorgedaan? Hoe lang duurden die? Welke symptomen vertoonde je toen? Hebben zich depressieve perioden voorgedaan? Komt een bipolaire stoornis ook in de familie voor? Deze en tal van andere vragen worden geïnventariseerd. Om een bipolaire stoornis vast te stellen is het in elk geval nodig dat zich ooit een (hypo)manie heeft voorgedaan.

Question: Hoeveel kwaad kan het als ik een paar keer per jaar doorzak met vrienden?

Answer: Als je al een gevoeligheid hebt om manisch of depressief te worden, kan het gebruik van alcohol en drugs tot meer problemen leiden. Van overmatig alcoholgebruik kun je relatief uitgedroogd raken, waardoor de lithiumspiegel kan stijgen. Daar zou je rekening mee kunnen houden. Regelmatig veel alcohol drinken is eigenlijk nooit verstandig en dus ook niet in combinatie met lithium.

Question: Hoeveel moet je drinken als je lithium slikt?

Answer: Doorgaans is 1,5 tot 2 liter per dag ruim voldoende. Meestal drink je vanzelf voldoende omdat je dorstgevoel je daartoe aanzet.

Question: Hoeveel tabletten lithium moet ik slikken?

Answer: De lithiumspiegel in het bloed is idealiter tussen 0,6 en 0,8 mmol/l. Hoe hoog de dosering lithium is om die waarde te bereiken, verschilt van persoon tot persoon. Deze variatie wordt o.a. bepaald door lengte, gewicht, leeftijd, werking van de nieren, vochtinname en gevoeligheid voor het middel. Hoeveel tabletten, de dosis, iemand moet gebruiken wordt geheel bepaald door de lithiumspiegel. De lithiumspiegel in het bloed wordt meestal tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ingesteld. Het verschilt erg per persoon hoeveel tabletten je moet gebruiken om tot deze bloedspiegel te komen. Sommige, vaak jongere, personen gebruiken 3 tabletten van 400 mg om goed ingesteld te zijn. Andere, vaak oudere, personen verkrijgen met een halve tablet van 400 mg al een goede concentratie in het bloed. Verschillende factoren zijn hierop van invloed, zoals lengte, gewicht, leeftijd, werking van de nieren en de vocht- en zouthuishouding. Het is dus belangrijk met enige regelmaat bloed te laten afnemen om de lithiumspiegel te bepalen, omdat veel van deze factoren veranderen in de tijd.

Question: Hoeveel tijd moet er zitten tussen de inname van lithium en het bloedprikken?

Answer: De uitslag van een lithiumbepaling is alleen betrouwbaar als er ongeveer 12 uur zit tussen de inname van lithium en het bloedprikken

Question: Ik ben huiverig voor het gebruik van quetiapine. Het zou in het buitenland zelfs verboden zijn?

Answer: Quetiapine (merknaam Seroquel) is een antipsychoticum dat veel aan mensen met een bipolaire stoornis wordt voorgeschreven. Het heeft geen interactie met lithium en kan dus tegelijkertijd worden gebruikt. Net als ieder ander medicijn kan het bijwerkingen hebben, dat wel. Dat het in het buitenland verboden zou zijn is ons niet bekend.

Question: Ik ben onlangs begonnen met een lithiumbehandeling (1000 mg per dag, bloedspiegel 0,73 mmol/l). Ik ben heel moe en heb heel zware benen. Is het een kwestie van volhouden?

Answer: Een zwaar gevoel in de benen kan inderdaad optreden bij het gebruik van lithium. Vaak verminderen deze klachten na verloop van tijd. Eventueel kun je proberen op een lithiumspiegel rond de 0,6 mmol/l uit te komen. Soms heb je dan minder last van bijwerkingen.

Question: Ik ga op reis en passeer verschillende tijdzones. Hoe doe ik dat met het innemen van lithium?

Answer: Mensen met een bipolaire stoornis zijn kwetsbaar voor plotse tijdsverschillen en kunnen bijvoorbeeld manische symptomen krijgen na een nacht zonder slaap. Dit staat los van het gebruik van lithium. Het is goed dat je enkele dagen voor vertrek je slaap-waakritme begint op te schuiven richting het land waar je naartoe gaat. Het tijdstip van lithiuminname verhuis je mee. Eenmaal op de plaats van bestemming duurt het een paar dagen voor je aan het nieuwe ritme gewend bent. Plan die dagen niet te vol.nnDe laatste dagen van je verblijf kun je beginnen jenslaap-waakritme geleidelijk te verschuiven naar Nederlandse tijd. Het tijdstip van inname van lithium verhuis je in hetzelfde tempo mee.nDit is echter niet heel belangrijk. Als je in elk geval maar één keer per dagnde lithium inneemt, het tijdstip waarop je dat doet is van minder belang

Question: Ik ga op wereldreis. Bestaat er een lijst met laboratoria waarop ik kan zien waar ik mijn bloedspiegel kan laten meten?

Answer: Lithium is geen ingewikkelde bepaling. Daarvoor kun je terecht bij ieder min of meer standaard ziekenhuislaboratorium.

Question: Ik ga wandelen in Nepal. We komen op een hoogte van 5000 meter. Hoe zit het met gebruik van hoogteziektepillen in combinatie met lithium?

Answer: Acetazolamide (‘hoogteziektepil’) zorgt ervoor dat de nieren iets meer natrium uitscheiden en waarschijnlijk meer lithium. Dat kan betekenen dat de lithiumspiegel daalt. Verblijf op grote hoogte kan de klaring van lithium iets verminderen, waardoor de spiegel weer wat stijgt. Het ene effect heft het andere dus min of meer op. Als je het medicijn maar een paar dagen gebruikt en de lithiumspiegel daardoor in die tijd lager is dan normaal, is dat geen reden de dosis aan te passen. Blijf wel alert op intoxicatieverschijnselen door het verblijf op grote hoogte. Uit voorzorg kun je de lithiumdosis iets aanpassen als dat voor de stemmingsstoornis mogelijk is.

Question: Ik heb een bipolaire stoornis en heb veel baat bij lithium. Ik herken bij mijn zoon verschijnselen die in die richting wijzen. Hij is onder behandeling van een psychiater, maar wil geen lithium. Hoe kan ik hem overhalen dat wel te doen?

Answer: Een bipolaire stoornis is vaak erfelijk. Ook het effect van medicijnen wordt vaak overgedragen. Dat je er zo goed op reageert, maakt de kans dat je zoon er baat bij heeft groter. Misschien vindt je zoon dat een goed  argument. Het is wel belangrijk dat hij geheel achter het gebruik van lithium staat. Dan zal hij ook nauwkeuriger zijn in het gebruik van lithium en helpt het waarschijnlijk ook beter.

Question: Ik heb koorts en moet steeds braken. Wat kan ik het beste eten?

Answer: Wat je wel en niet kunt eten wordt niet bepaald door de hoeveelheid lithium die je gebruikt. Houd er wel rekening mee dat je lithiumspiegel kan stijgen door koorts en braken.

Question: Ik heb last van een afgevlakt gevoel. Mag de medicatie verder naar beneden worden gebracht? Mijn bloedspiegel is nu 0,6 mmol/l.

Answer: Het vlakke gevoel is niet altijd dosisafhankelijk, dus is het niet zeker of dit verbetert als je de lithiumdosis verlaagt. Lithium biedt voor de meeste mensen de beste bescherming als de spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ligt. Als je de spiegel verder verlaagt, neem je dus wel iets meer risico.

Question: Ik heb last van haaruitval. Kan dit door de lithium komen?

Answer: Dit probleem komt weleens voor, vooral bij vrouwen. Helaas hebben we daar geen goede oplossing voor.

Question: Ik heb weleens gehoord dat lithium een lichaamseigen stof is. Klopt dit?

Answer: In het lichaam komt maar heel weinig, nauwelijks meetbaar, lithium voor.

Question: Ik moet vaak uit bed om te plassen ’s nachts. Daardoor kom ik slaap tekort. Wat kan ik daaraan doen?

Answer: Soms leidt het gebruik van lithium tot veel plassen. Als je ’s nachts regelmatig naar de wc moet, is dat heel vervelend. Het helpt weleens als je je lithium eerder op de dag inneemt, in plaats van net voor het slapengaan. Op die manier heb je niet ’s nachts de hoogste lithiumspiegel. Als dit niet helpt en je moet echt te vaak naar de wc, kan een verwijzing naar de internist-nefroloog verstandig zijn. Deze kan onderzoek doen naar zogeheten diabetes insipidus. Dit betekent dat de nieren door het gebruik van lithium meer moeite hebben de urine te concentreren. Daardoor moet je meer plassen en meer drinken. Vaak weet de nefroloog dat wel te verbeteren.

Question: Ik stap over van Camcolit naar Priadel. Zijn extra bloedbepalingen nodig?

Answer: Het is niet waarschijnlijk dat de bloedspiegels zullen veranderen na het overstappen, omdat Camcolit en Priadel even snel worden afgebroken. Met andere woorden: hun halfwaardetijd is hetzelfde. Bij zo’n verandering is het altijd verstandig voor de zekerheid je lithiumspiegel een keer extra te laten bepalen, maar de kans dat er problemen door ontstaan is dus niet erg groot.

Question: Ik wil graag afvallen met dieetpillen. Geeft dat problemen met lithium?

Answer: Wees voorzichtig met dieetpillen en afslankmiddelen. Het is niet altijd duidelijk welke stoffen daarin zitten. Als ze bijvoorbeeld laxeermiddel bevatten kan dat tot vocht- en zoutverlies leiden. Hierdoor kan de lithiumspiegel te hoog worden en dat kan gevaarlijk zijn

Question: Ik wil graag afvallen. Moet ik ergens op letten?

Answer: Door diëten kan het vocht- en zoutevenwicht verstoord raken. Dat kan gevolgen hebben voor je lithiumspiegel. Vooral voor een hoge lithiumspiegel moet je oppassen. Het is raadzaam je lithiumspiegel vaker te laten controleren als je met een drastisch dieet bezig bent of veel kilo’s afvalt.

Question: Ik wil stoppen met lithium. Hoe doe ik dat?

Answer: Voordat je dat doet is het verstandig dat eerst met je behandelaar te bespreken. Dan komen alle voordelen, nadelen en risico’s aan de orde. Wellicht zijn er alternatieven voorhanden. Met die informatie kun je een goede afweging maken. Breng een bezoekje aan <link> om je op de afspraak voor te bereiden. Als je echt met lithium stopt, is het verstandig dit langzaam af te bouwen. Plotseling staken geeft een veel groter risico op een manie of depressie. Trek er minimaal enkele weken voor uit.

Question: Is de lithium die in medicatie zit hetzelfde als de lithium in batterijen?

Answer: Lithium wordt gedolven in lithiummijnen en kan zowel voor batterijen als voor medicijnen worden gebruikt.

Question: Is er een richtlijn hoe je lithium het beste kunt afbouwen?

Answer: Voor het afbouwen van lithium bestaan geen standaardschema’s. Het is wel bekend dat het geleidelijk moet gebeuren om terugval te voorkomen. Hoe langzaam ‘geleidelijk’ is, is echter niet bekend. In de praktijk doen de meeste mensen er enkele weken tot maanden over en verminderen ze de dosis bijvoorbeeld elke drie à vier weken met 200 mg. Let tijdens de afbouw vooral goed op tekenen van een beginnende manie of depressie.

Question: Is er meer bekend over vermoeidheid en apathie bij lithiumgebruik?

Answer: Enorme vermoeidheid komt niet vaak voor bij het gebruik van lithium. Wel kun je wat minder energie hebben. Het komt ook voor dat je je wat minder goed kunt concentreren. Vermoeidheid kan echter ook een nasleep zijn van een manie of depressie. Dan heeft het dus niets met lithium te maken. Als het wel aan lithium ligt, biedt een kleine dosisverlaging soms soelaas. Het is wel van belang dat de lithiumspiegel op peil blijft

Question: Is het verantwoord om magnesium in te nemen als je lithium gebruikt?

Answer: Voor zover bekend levert de combinatie magnesium en lithium geen problemen op.

Question: Is lithium schadelijk bij gebruik op lange termijn?

Answer: Op langere termijn kunnen de nieren iets minder gaan functioneren, maar dit leidt zelden tot ernstige problemen. Ernstige problemen ontstaan vaak pas als zich ook andere aandoeningen voordoen die slecht zijn voor de nieren. Denk aan suikerziekte of hoge bloeddruk. Soms gaat de schildklier iets minder werken door lithiumgebruik, maar dat is doorgaans goed te corrigeren. Andere langetermijneffecten komen zelden voor.

Question: Is lithium verslavend?

Answer: Lithium is niet verslavend.

Question: Kan de huisarts de controles doen?

Answer: Lithium is een tamelijk gecompliceerd medicijn waarmee de meeste huisartsen niet veel ervaring hebben. Belangrijk is dat je zelf kritisch bent en je bloedwaarden (ook van de nierfunctie) zelf bijhoudt. Wij vinden het belangrijk dat je huisarts of jijzelf bij twijfel of een veranderde situatie gemakkelijk kan overleggen met een psychiater die ervaring heeft op dit gebied. Dat is een belangrijke voorwaarde om lithiumcontroles door de huisarts te laten verrichten.

Question: Kan door gebruik van lithium hypo- of hyperthyreoïdie ontstaan?

Answer: Door lithium kan de schildklier trager gaan werken (hypothyreoïdie). Waarschijnlijk komt dat bij wel 20 procent van de lithiumgebruikers voor. Ook hyperthyreoïdie (te hard werkende schildklier) komt weleens voor, maar dit is veel zeldzamer.

Question: Kan een Herbalife-shake die ik aanleng met halfvolle melk de werking van lithium beïnvloeden of bijwerkingen veroorzaken?

Answer: In dit soort producten zitten vooral proteïnen, vitaminen en mineralen, net als in normale voeding. Dit geeft geen interacties met lithium of een grotere kans op bijwerkingen zolang je normale hoeveelheden nuttigt.

Question: Kan het kwaad kaliumchloride te gebruiken in combinatie met lithium?

Answer: Er is geen bezwaar tegen het gebruik van kaliumchloride tenzij er sprake is van nierfunctiestoornissen (nierfunctie < 30%). Wel kan extra kaliumgebruik soms problematisch zijn in combinatie met bloeddrukmedicijnen zoals ACE-remmers (enalapril, perindopril, enz.), ARB’s (valsartan, losartan), spironolacton, triamtereen of amiloride.

Question: Kan ik bij een migraineaanval de combinatie van naproxen en Primperan slikken?

Answer: Primperan levert geen probleem op in combinatie met lithium.nNaproxen is een pijnstiller, een zogeheten NSAID. Andere voorbeelden van NSAID’s zijn diclofenac en merken als Voltaren, Ibuprofen en Aleve. Door dit soort medicijnen kan de lithiumspiegel stijgen. Het is niet goed te voorspellen hoeveel de lithiumspiegel stijgt en daarom is het verstandig die extra te laten controleren. Nu zal één tabletje naproxen waarschijnlijk niet veel problemen opleveren, maar als je altijd al een wat hoge lithiumspiegel hebt, wees dan bedacht op symptomen van een al te hoge lithiumspiegel. Heb je er last van, neem dan contact op met een arts.

Question: Kan lithium leverschade veroorzaken?

Answer: Lithium kan niet voor leverschade zorgen. De meeste medicijnen worden door de lever afgebroken, maar lithium juist niet. Lithium wordt door de nieren geklaard en je plast het dus grotendeels uit.

Question: Kan lithium psoriasis vergereren?

Answer: Als je gevoelig bent voor de huidziekte psoriasis, kan lithium dat inderdaad verergeren. Overleg met de arts die lithium voorschrijft wat je kunt doen. Voor psoriasis is het meestal verstandig een dermatoloog te raadplegen.

Question: Klopt het dat oudere patiënten een lagere dosis lithium nodig hebben?

Answer: Op hogere leeftijd functioneren de nieren meestal wat minder, waardoor vaak een lagere dosis lithium nodig is om een bloedspiegel te bereiken van 0,6-0,8 mmol/l. Het lijkt erop dat veel ouderen aan een bloedspiegel van 0,4-0,6 mmol/l genoeg hebben om de stemming stabiel te houden. Vaak wordt dit daarom aangehouden indien mogelijk.nn

Question: Kun je bloeddrukverlagers slikken als je lithium gebruikt?

Answer: Plastabletten (diuretica)en sommige andere bloeddrukverlagende medicijnen, zoals de zogeheten ACE-remmers, kunnen de lithiumspiegel verhogen. Als je dit soort medicijnen bij lithium voorgeschreven krijgt, is het verstandig je lithiumspiegel een aantal keren extra te laten controleren. Het kan nodig zijn de lithiumdosis aan te passen.

Question: Kun je een verslechterende nierfunctie herstellen door de dosis van lithium te verlagen?

Answer: Een heel geleidelijke, milde achteruitgang van de nierfunctie is meestal geen reden iets aan de dosering te wijzigen. Wel is het goed de lithiumspiegel niet hoger in te stellen dan nodig is. Als er ruimte voor is,lijkt het voor de nieren wel goed de dosis lithium iets te verlagen. Een te lage lithiumspiegel is echter niet verstandig omdat het middel dan minder bescherming biedt. Overleg altijd met je voorschrijvend arts als je dit overweegt.

Question: Kun je lithium gebruiken als je maar één nier hebt?

Answer: Als de nierfunctie goed is, zou dat geen probleem moeten opleveren. Het is wel aanleiding om de nierfunctie nog nauwkeuriger te monitoren dan normaal al gebeurt.

Question: Kunnen mijn gebitsproblemen worden veroorzaakt door het gebruik van lithium?

Answer: Je gebit kan achteruitgaan door het gebruik van medicijnen waarvan je een droge mond krijgt. Dat kan bij lithium het geval zijn. Veel mensen krijgen door lithium wat meer dorst. Je moet oppassen met het drinken cvan (suikerhoudende frisdrank, omdat dit natuurlijk ook niet goed is voor je gebit. Een tip om dit te voorkomen: spoel je mond steeds met water als je frisdrank hebt gedronken.

Question: Kunnen ondanks lithiumgebruik psychoses ontstaan?

Answer: Lithium kan het risico op een manische of een depressieve episode flink verkleinen. Het biedt echter niet voor iedereen honderd procent bescherming. Het kan dus voorkomen dat lithium  onvoldoende effectief is en dat toch een manie, depressie of zelfs een psychose ontstaat.

Question: Leidt lithiumgebruik tot problemen met de nieren?

Answer: De nierfunctie neemt enigszins af naarmate je ouder wordt. Na jarenlang lithiumgebruik gebeurt dit meestal iets sneller. Dit leidt eigenlijk zelden tot ernstige problemen. De kans op nierproblemen is groter als je, naast het gebruik van lithium, ook nog last krijgt van bijvoorbeeld suikerziekte of een hoge bloeddruk. Dat zijn aandoeningen die een flinke belasting voor de nieren kunnen vormen. Een danig verminderde nierfunctie komt bij chronisch lithiumgebruik bij 10-15 procent voor, ernstig nierfalen waarvoor nierdialyse nodig is bij maar ongeveer 0,5 procent.nnHet is belangrijk met enige regelmaat de nierfunctie te controleren als je lithium gebruikt. De eventuele achteruitgang van de nierfunctie gaat doorgaans zeer langzaam. Door het regelmatig te controleren, zie je eventuele problemen ver tevoren aankomen en heb je ruim de gelegenheid met je arts te bespreken wat in dat geval verstandig is om te doen. Om het risico op nierschade te verkleinen is het verder belangrijk een verstandige levensstijl aan te houden met gezond eten, voldoende lichaamsbeweging, enz.

Question: Mag je duiken als je lithium gebruikt?

Answer: Een bipolaire stoornis is een reden je af te wijzen bij een duikkeuring. Door de hoge druk onder water, het gasmengsel dat gebruikt wordt en de diepte ben je kwetsbaar voor concentratieproblemen. Men is bang voor inschattingsproblemen die onder water fataal kunnen zijn en beschouwt een manisch-depressieve patiënt gevoeliger dan gemiddeld voor concentratieproblemen. Dit heeft niet zozeer te maken met het gebruik van lithium, maar vooral met de aandoening. Tijdens het duiken kan wel uitdroging ontstaan waardoor de lithiumspiegel te hoog zou kunnen worden. Ten slotte zouden hartritmestoornissen kunnen ontstaan als je duikt met lithium. Al met al zijn de eisen voor een duikbrevet erg streng en komt iemand die lithium gebruikt waarschijnlijk niet door de medische keuring, hoe klein het risico ook zou zijn.

Question: Mijn bloedspiegel was afgelopen week 0,82 mmol/l. Hoe kan ik die verlagen?

Answer: Een waarde van 0,82 mmol/l hoeft niet per se verlaagd te worden. Wat extra vocht- en zoutinname is vaak al genoeg om de spiegel iets te verlagen.

Question: Mijn handen trillen. Mag de medicatie verder naar beneden worden gebracht? Mijn bloedspiegel is nu 0,6 mmol/l.

Answer: Lithium biedt voor de meeste mensen de beste bescherming als de spiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ligt. Als de spiegel lager is, vermindert het beschermende effect van lithium. als de spiegel dus al 0,6 mmol/l bedraagt, is er weinig ruimte om de dosis verder te verlagen. Sommige lithiumgebruikers vinden dit soort bijwerkingen zo vervelend dat zij de eventuele mindere bescherming voor lief nemen. Dit is een individuele afweging. Is de spiegel beduidend hoger dan 0,6 mmol/l dan kan een dosisveragening vaak goed helpen tegen trillende handen. Soms wordt propanolol gebruikt om het trillen te verminderen.

Question: Mijn lithiumspiegel fluctueert nogal: van 0,85, via 0,99 naar 1,2 mmol/l. Kan dat kwaad?

Answer: Zolang de lithiumwaarden binnen de normale grenzen blijven, kan het geen kwaad dat je lithiumspiegel enigszins wisselt. De oorzaak kan van alles zijn: je eet- en drinkpatroon, je vocht- en zouthuishouding, andere medicijnen, enz. Je moet wel voorkomen dat de waarde steeds hoger wordt. Dat kan namelijk wijzen op een mindere nierfunctie. Een waarde van 1,2 mmol/l is wel aan de hoge kant. Van belang is dat je bedacht bent op verschijnselen die kunnen wijzen op een al te hoge lithiumspiegel.

Question: Mijn lithiumspiegel schommelt. Wat is de optimale waarde?

Answer: Een lithiumspiegel tussen 0,6 en 0,8 mmol/l geeft gemiddeld de beste preventieve (beschermende) werking. Als je desondanks veel psychische klachten hebt, wordt soms een hogere waarde aangehouden, tot maximaal 1,2 mmol/l. Als je veel last hebt van bijwerkingen wordt weleens geprobeerd of de stemming ook met een wat lagere spiegel stabiel blijft. Bij ouderen wordt soms  een lagere spiegel aangehouden, meestal tussen 0,4 en 0,6 mmol/l.

Question: Mijn man heeft regelmatig last van wegrakingen. Komt dit door de lithium?

Answer: Niet geheel duidelijk is wat met ‘wegrakingen’ wordt bedoeld. ‘Flauwvallen’ komt eigenlijk zelden of nooit voor door het gebruik van lithium. We zien dit nog weleens bij bepaalde andere (psychiatrische) medicijnen. Als epileptische aanvallen worden bedoeld: ook dat komt eigenlijk niet voor door lithium.

Question: Moet ik veel zout eten? Lithium is toch al een zout?

Answer: Alleen als je veel vocht verliest door zweten, diarree of koorts, is het goed het tekort aan vocht en het zout aan te vullen. Tegelijk met het vocht verlies je altijd wat zout. De nieren reageren daarop en houden het aanwezige zout zoveel mogelijk binnen. Omdat lithium ook een zout is, stijgt de lithiumspiegel daardoor. Dit voorkom je  door wat extra zout te nemen bijvoorbeeld in de vorm van een kopje bouillon. Let wel: doe dit alleen in bijzondere situaties, zoals bij hevig transpireren en in het geval van koorts of diarree.

Question: Omdat mijn nierfunctie verslechtert, heb ik het advies gekregen mijn lithiumspiegel te verlagen van 0,8 naar 0,6 mmol/l. Moet ik rekening houden met bijwerkingen?

Answer: Bij een verlaging van de dosis is niet te verwachten dat er bijwerkingen ontstaan. Het kan wel zo zijn dat lithium minder effectief is als de spiegel te laag wordt. Voor de meeste mensen is een spiegel van rond de 0,6 mmol/l echter wel goed. Zo belast je je nieren wat minder en blijft het effect van lithium op je stemming behouden.

Question: Ontstaat er een vitamine B12-tekort als je lithium slikt?

Answer: Door het gebruik van lithium kun je geen vitamine B12-tekort krijgen. Uit onderzoek is wel gebleken dat een tekort aan vitamine B12 tot depressieve klachten kan leiden.

Question: Op welk tijdstip kan ik mijn lithium het beste innemen?

Answer: Voor het effect op de stemming maakt het niet uit hoe laat je lithium inneemt. Om praktische redenen wordt meestal aangeraden lithium ’s avonds in te nemen. Omdat er 12 uur tussen de laatste inname en bloedprikken voor de lithiumspiegel moet zitten, is ’s avonds innemen het gemakkelijkste. Soms wordt gekozen voor de helft ’s ochtends en de andere helft ’s avonds, maar dan is er een wat grotere kans dat je een dosis vergeet.

Question: Vanwege trombose in mijn been slik ik behalve lithium acenocoumarol. Hebben deze middelen invloed op elkaar?

Answer: Acenocoumarol is goed met lithium te combineren. Interactie of negatieve beïnvloeding van de werking is niet bekend.

Question: Vergiftig je jezelf als je op een festival één of twee XTC-pilletjes neemt?

Answer: Als je al een gevoeligheid hebt om manisch of depressief te worden, kan het gebruik van alcohol en drugs tot meer problemen leiden. Van XTC kun je relatief uitgedroogd raken, waardoor de lithiumspiegel kan stijgen. Het is goed daar rekening mee te houden. Regelmatig drugs gebruiken is eigenlijk nooit verstandig en dus ook niet in combinatie met lithium.

Question: Veroorzaakt lithium slaperigheid?

Answer: Lithium veroorzaakt geen slaperigheid.

Question: Verslechtert je (kortetermijn)geheugen na een tijd lithium slikken en zo ja is er iets aan te doen?

Answer: Het geheugen wordt niet aangetast door lithium. Integendeel, lithium geeft soms enige verbetering bij mensen met geheugenproblemen (maar dat is niet wetenschappelijk aangetoond). Bij mensen met  een bipolaire stoornis komen soms concentratieproblemen voor. Het is wel mogelijk dat een zwakkere concentratie doet denken aan geheugenproblemen. Informatie lijkt dan echter eerder niet ‘door te dringen’. Als je informatie niet goed in je opneemt, kun je het ook niet goed onthouden.

Question: Waaraan kun je een lithiumvergiftiging herkennen?

Answer: ·       Sterk beven van handen of kaaknn·       Misselijkheid, braken, diarreenn·       Spierzwaktenn·       Zwaar gevoel in je armen en benennn·       Spiertrekkingennn·       Onzekere ‘dronkemansloop’nn·       Je praat alsof je dronken bentnn·       Sufheidnn·       Je voelt je uitermate sloom en lusteloos

Question: Waarvoor wordt lithium gebruikt?

Answer: Lithium wordt vooral gebruikt om de stemming te stabiliseren en wordt daarom voorgeschreven bij een manisch-depressieve stoornis. Tegenwoordig wordt dit meestal bipolaire stoornis genoemd. Het kan een manie en een bipolaire depressie bestrijden en het kan voorkomen dat een manie of bipolaire depressie optreedt. Ook kan lithium worden toegevoegd aan antidepressiva om een depressie te behandelen. Een enkele keer wordt lithium ook ingezet bij stemmingswisselingen die zijn ontstaan door hersenbeschadigingen. Verder wordt lithium weleens voorgeschreven aan patiënten met clusterhoofdpijn.

Question: Wat is de beste werkwijze als je behalve lithium een ander medicijn moet gaan gebruiken?

Answer: Als je een nieuw medicijn gaat gebruiken is het belangrijk dat je navraagt of een interactie met lithium bekend is. Bij twijfel is het altijd goed om een keer extra je lithiumspiegel te laten controleren. Van een aantal veelgebruikte medicijnen is bekend dat het de lithiumspiegel kan verhogen. Als je met zo’n medicijn begint, is het verstandig een paar keer extra je lithium te laten controleren. Van maar een paar medicijnen is bekend dat het de lithiumspiegel kan verlagen. Ook dan is het verstandig een keer extra lithium te controleren. Als je erop bedacht bent dat een medicijn de lithiumspiegel kan veranderen, is het doorgaans goed mogelijk lithium met andere medicijnen te combineren.

Question: Wat is een 12-uursspiegel?

Answer: Lithium geeft gemiddeld de meeste bescherming als de concentratie in het bloed, de bloedspiegel, tussen 0,6 en 0,8 mmol/l ligt. Het is belangrijk te weten dat deze waarden gebaseerd zijn op een 12-uursspiegel. Dit wil zeggen dat er ongeveer 12 uur zit tussen het innemen van lithium en het bloedprikken. Het meest praktisch is daarom dat je ’s avonds lithium inneemt en ’s ochtends bloed laat prikken.

Question: Wat is het verband tussen een bipolaire stoornis en schildklierontsteking?

Answer: Bij een bipolaire stoornis komt een schildklierontsteking vaker dan gemiddeld voor. Dit is een autoimmuunaandoening waarbij de schildklier te langzaam werkt. Dat heeft niet zozeer met het medicijn lithium te maken als wel met de aandoening waarvoor lithium wordt voorgeschreven.

Question: Wat is het verschil tussen Camcolit en Priadel?

Answer: Beide middelen bevatten dezelfde werkzame stof en ze hebben hetzelfde effect. Ze worden bovendien even snel door het lichaam uitgescheiden. Het enige verschil is dat het omhulsel van de tablet een andere samenstelling heeft. Een enkele keer verdraagt iemand het ene merk iets beter dan het andere door dit verschil in omhulsel.

Question: Wat is lithium orotate?

Answer: Lithium orotate zijn tabletten met een heel lage dosis lithium. Geclaimd wordt dat dit soort lage doseringen goed is voor tal van klachten en stoornissen. Daar is tot op heden echter weinig bewijs voor. Om de stemming stabiel te houden bij mensen met een bipolaire stoornis zijn veel hogere doses lithium nodig. Dat is alleen beschikbaar in de vorm van lithiumcarbonaat.

Question: Wat moet er allemaal gebeuren voordat je aan lithium begint?

Answer: Eerst wordt met je doorgenomen of je gezond bent en welke medicijnen je gebruikt. Ook andere lichamelijke aspecten passeren de revue. Ook wordt doorgaans je bloeddruk gemeten. Verder wordt bloed afgenomen om een aantal bepalingen te doen. Zo weet je hoe bijvoorbeeld de nieren en de schildklier functioneren. Ben je ouder dan zestig jaar, dan wordt meestal ook een ‘hartfilmpje’, ECG, gemaakt.

Question: Wat valt er te zeggen over de combinatie lithium en alcohol?

Answer: Een geringe hoeveelheid alcohol is doorgaans nietnzo’n probleem. Het voornaamste risico van te veel alcohol is datnhet de vochthuishouding verandert. Door alcohol raak je relatief uitgedroogd.nDat kan ertoe leiden dat de lithiumspiegel te hoog wordt en een te hogenlithiumspiegel kan gevaarlijk zijn.nnDoor regelmatig veel alcohol te drinken kan jenlithiumspiegel minder constant zijn en soms te hoog of te laag uitkomen. Datnkan tot complicaties leiden en ervoor zorgen dat je stemming niet stabielnblijft. Al met al kun je dus het beste hooguit met matenalcohol drinken als je lithium gebruikt.

Question: Wat wordt precies bedoeld met voldoende zoutinname bij gebruik van lithium?

Answer: Belangrijk is dat een lithiumgebruiker ‘gewoon’ eet en drinkt. Dat wil zeggen niet overdreven veel zout – dat is voor niemand goed – maar ook zeker niet zoutloos of zoutarm. Alleen in het geval van overmatig vocht- (en zout)verlies door bijvoorbeeld braken, diarree en hoge koorts, is het verstandig het vocht aan te vullen en wat zout in te nemen. Dat kan door bijvoorbeeld een kopje bouillon te drinken. Dit is nog belangrijker als er tekenen zijn dat de lithiumspiegel te hoog is.

Question: Wat zijn ‘bijwerkingen’ precies en hoe vaak komen ze voor?

Answer: Bijwerkingen zijn vervelende effecten die soms voorkomen bij gebruik van een medicijn. Dorst is een voorbeeld van een bijwerking van lithium. Bij verantwoord gebruik komen ernstige bijwerkingen door het gebruik van lithium weinig  voor. De meest voorkomende bijwerkingen van lithium vind je op de website alles over lithium.nl.

Question: Welke antibiotica kan ik met lithium gebruiken?

Answer: Ieder antibioticum kan met lithium worden gecombineerd, maar het lijkt erop dat sommige antibiotica de lithiumspiegel kunnen verhogen. Het is niet duidelijk of dit met de antibiotica te maken heeft of met de ziekte waarvoor je antibiotica gebruikt. Je gebruikt antibiotica vaak omdat je een aandoening hebt met bijvoorbeeld koorts en dat kan op zichzelf al leiden tot een hogere lithiumspiegel. Verder gaat het  gebruik van antibiotica soms gepaard met diarree en ook dit kan zorgen voor een  hogere lithiumspiegel. Het is in ieder geval goed de lithiumspiegel extra te controleren bij gebruik van deze antibiotica.

Question: Welke waarden worden er bepaald en wat is het belang ervan?

Answer: Drie waarden moeten in ieder geval met enigenregelmaat worden gecontroleerd. nnDe lithiumspiegelnwordt bepaald om te controleren of die niet te laag is, want dan biedt hij tenweinig bescherming. Hij mag ook niet te hoog zijn , want dat kan leiden tot bijwerkingennof schadelijke effecten.nnDe nierfunctie.nMDRD/GFR en kreatinine zijn waarden die daarover iets zeggen. We zien vaak datnde nierfunctie langzaam iets achteruitgaat bij lithiumgebruik, maar doornregelmatige controles heb je doorgaans ruim de tijd om met een deskundige te besprekennwat verstandig is om dan te doen. nnDe schildklierfunctienkan achteruitgaan door lithiumgebruik. Als dit tijdig wordt vastgesteld, is datngoed te corrigeren. nnHet is overigens verstandig jaarlijks eennuitgebreider onderzoek te doen. Ook is het goed om zelf je waarden bij tenhouden. Vraag daarom om een kopie van de uitslag.

Question: Word je dik van lithium?

Answer: Dit verschilt zeer per persoon. Sommige lithiumgebruikers komen wel iets in gewicht aan. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Denk er in elk geval aan dat de schildklier wordt gecontroleerd. Een te langzaam werkende schildklier, wat nogal eens voorkomt bij het gebruik van lithium, kan zorgen voor gewichtstoename. Dit is meestal vrij eenvoudig te corrigeren met schildkliertabletjes. Ook moet je erop letten dat je je dorst niet altijd lest met suikerhoudende dranken. Dit kan er ook voor zorgen dat je zwaarder wordt.

Question: Zijn er medicijnen die voorkomen dat mijn nieren achteruitgaan?

Answer: Met de leeftijd gaat de nierfunctie altijd wat achteruit. Er bestaan geen medicijnen die dat voorkomen. Een gezonde leefstijl helpt wel. Dat betekent: voldoende bewegen, overwicht voorkomen en niet roken