De tweede roman van Anne Eekhout verscheen begin deze maand bij de Arbeiderspers. Op een nacht heeft een interessant en filosofisch uitgangspunt, maar weet daarmee niet te overtuigen. Het idee komt niet zo goed uit de verf als gekund had.

In Op een nacht is James de enige gevangene in een gebouw dat hij niet kent. Wanneer hij slaapt bevindt hij zich in een wereld waar hij getrouwd is met Ana en een dochter heeft. Door zijn angsten om haar te verliezen raakt hij mentaal de weg kwijt en weet hij niet meer wat wel en niet echt is. Dan verdwijnt zijn dochter Penelope plotseling en verliest James zijn grip op de werkelijkheid steeds meer.

Idee
Het idee is zeker interessant, een man die zich opgesloten waant in een soort panopticum waar hij dag en nacht geobserveerd en gestraft wordt. Maar de uitwerking van het thema door Eekhout is minder geslaagd. De personages overtuigen niet en je identificeert je met geen van hen als lezer. De werkelijkheid blijft vaag, James blijft nog veel vager omdat het onduidelijk blijft of hij nu wel of niet gek is. We zien het verhaal vanuit het perspectief van James, Ana en Penelope maar de situatie blijft onbegrijpelijk. Door steeds te wisselen van gezichtspunt weet Eekhout de spanning vast te houden. Waar wil ze heen met haar verhaal? Wat probeert ze ons duidelijk te maken? Je komt er maar niet achter.

Herhaling
Eekhout heeft een eigen manier van schrijven, die veel herhaling met zich meebrengt. Vooral in de laatste pagina’s gaan de opsommingen vervelen. Je kunt overbodige, kunstmatig aaneengeschakelde reeksen net zo goed overslaan. Je gaat op zoek naar een ontknoping, maar die komt er niet. Buiten de opsommingen bevatten de zinnen van Eekhout over het algemeen te veel informatie: ‘Mina en Elke doen hun best elkaar betekenisvol aan te kijken zonder dat Penelope het ziet, ziet Penelope.’ Dat laatste is overbodig, lezers snappen zelf uit de context dat Penelope dat wel degelijk ziet. Al met al geldt voor Op een nacht dat het allemaal te veel is; less is more was hier beter geweest.

[Deze recensie verscheen eerder (2016) op CLEEFT]