Een van de boeken die mij het meest hebben geraakt is ‘Brieven aan mijn kleinzoon’ van Abel Herzberg. Hierin vertelt hij onder meer aan zijn kleinzoon over het joodse leven in Oost-Europa en de familieleden voor de tweede wereldoorlog. Al lezende realiseer je dat er binnen vijf jaar in Europa naast zes miljoen mensen ook een rijke traditie van Joodse cultuur is verdwenen.

In Misschien Esther gaat de kleindochter zelf op zoek naar dit Joodse verleden en haar verdwenen (over)grootouders in Polen, Rusland, Duitsland en Oostenrijk. Claar van Lieshout en Nico van der Sijde hebben hier al twee uitstekende recensies over geschreven die een goed beeld van het boek geven.

Ik vond het een ontroerend boek waar de schrijfster in korte hoofdstukken vertelt over de sporen die ze vindt van haar lang geleden verdwenen familieleden. En over haar grootmoeder Margaritha die ze wel gekend heeft maar die al geestelijk verdwenen was. Eigenlijk wilde ze niets over deze grootmoeder schrijven ‘omdat ik haar heldere momenten niet heb meegemaakt’. Ze besluit uiteindelijk alleen te schrijven over haar jaren voordat de waanzin toesloeg.
Beeldend schrijven kan Katja Petrowskaja. Een voorbeeld. Zij is op zoek in een archief om meer te weten te komen over een oom die de Duitse ambassadeur in Rusland heeft beschoten in 1932.
(..)‘Misschien ben ik de eerste die deze ordners leest. Er liggen overal gele snippers. Elke dag als ik naar huis ga, blijven er op mijn tafel kleine papiersnippers met gotische letters uit de lente van 1932 achter. Duitsland verkruimelt, wordt steeds onbegrijpelijker. De snippers blijven aan mijn kleren hangen, in de toetsen van mijn computer, ik draag dat jaar naar mijn omgeving uit, verspreid het, schud die gouden voorraad uit in de lucht, midden in Berlijn, in de herfst, en neem hem mee naar huis.(..)
(…)‘Ik lees langzaam (…) hoe langzamer ik ben hoe langer die niet bijzonder stabiele maar nog steeds mooie maanden duren, april, mei, juni 1932, steeds meer zon, nog steeds vóór Hitler.’(..)
Als je van taal houdt en geniet van de grote scala aan mogelijkheden die taal biedt om beelden te scheppen en gevoelens uit te drukken, dan is dit boek een genot. Waarom ik dan toch geen vijf sterren geef? Eerlijk gezegd kreeg ik door deze korte stukken niet goed een totaalbeeld van haar familie. Ik vind dat jammer. Een stamboom achterin had kunnen helpen.