Michael Crichton schreef in z’n leven vele duizenden pagina’s vol met meeslepend drama en filmische spanning. Een bestellerauteur pur sang, gefascineerd door de wondere wereld van (bedrijfs)politiek, technologie en wetenschap. Na zijn overlijden in 2008 ontdekte men twee manuscripten in zijn bureaulade: een matig, maar compleet piratenavontuur (Piraten, 2009) en een derde van een technothriller over microscopisch kleine mensen die proberen te overleven in het van insecten vergeven grote, boze regenwoud van Hawaï. Richard Preston, broer van de ook in Nederland zeer populaire Douglas, mocht zich buigen over de vele aantekeningen die de altijd goed geïnformeerde Crichton bij het onvoltooide manuscript had gevoegd. Hij maakte er een rond verhaal van. Het trieste resultaat heet Micro.

Het uitgangspunt van het boek dat Crichton waarschijnlijk voor ogen had, is veelbelovend. De wetenschap is zover dat ze mensen en machines tot enkele millimeters kunnen verkleinen. Dit maakt talloze revoluties mogelijk op medisch en militair gebied. Maar het biedt ook een uitgelezen kans om nader kennis te maken met de rijke insectenwereld, een ecosysteem waarvan - volgens het onvoltooide voorwoord van Crichton - de mens nog steeds enorm veel kan leren. Het spijt hem dat we het contact met de natuur zijn verloren, juist op een moment dat het van het grootste belang is deze te beschermen.

Micro gaat mank op het verhaal dat uiteindelijk rondom die verkleiningstechnologie is bedacht. Of dat op het conto van Crichton of Preston moet worden geschreven, is onduidelijk. Het is Crichton vaak verweten dat zijn fantasie en feitenkennis de aandacht voor voldoende geloofwaardige verhaallijnen en personages in de verdrukking bracht, maar deze recensent stoorde zich er in Micro pas voor het eerst vrijwel ononderbroken aan. Waarom haalt de megalomane baas van verkleiningslab Nanigen Micro Technologies zeven veelbelovende biologiestudenten naar Hawaï als hij vervolgens weer zo snel mogelijk van ze af wil? En hoe precies goed komt het de auteurs uit dat hij dit doet door ze verkleind en wel het Hawaïaanse regenwoud in te sturen? Want daar draait het boek uiteindelijk om: de strijd die de micromens moet aangaan met de geavanceerde gevechtstechnieken van spinnen, wespen, duizendpoten en mieren. Een bij vlagen zeer boeiende strijd, dat moet gezegd, hoewel de lezer er geen traan om zal laten dat de meeste personages er het leven bij laten. Daarvoor bestaan ze voor een te groot deel uit bordkarton.

Deze laatste Crichton is als een gekunstelde biologieles. Niets mis met de kennis van de leraar, wel met de manier waarop hij dit denkt over te moeten brengen. Micro is slecht geschreven (en matig vertaald), op het infantiele af soms, en zit vol met onnodige herhaling, overbodige uitleg, onlogische dialogen en vooropgezette passages die op onnatuurlijke wijze zijn ingevoegd, puur en alleen omdat de lezer iets moet weten. Wonderlijk ook dat de zeven zojuist geminimaliseerde doctoraalstudenten geen spoor van angst (of voor mijn part fascinatie) tonen terwijl ze omgeven zijn door talloze vervaarlijk uitziende joekels van insecten. In plaats daarvan beginnen ze met biowetenschappelijk verantwoord gefilosofeer over de onbarmhartigheid van Moeder Natuur en ‘dat we nog o zo weinig weten van de insectenwereld’. De film wordt vast beter. Als Preston zich maar niet met het script bemoeit.