Een tijd geleden alweer, nadat ik ademloos Austerlitz en De ringen van Saturnus had gelezen, besloot ik alles van Sebald te lezen. En nu ik dan eindelijk zijn debuut Duizelingen gelezen heb, moet ik Sebald maar eens in zijn geheel HERlezen.

Sebald, in 1944 geboren, schrijft altijd op melancholische toon over gemis, het verloren verleden, de rijkdom en ontoereikendheid van het geheugen, en ondoorgrondelijke en verstrijkende tijd. Zijn verhalen zijn steeds combinaties van reisboeken, plakboeken (er staan allerlei geheimzinnige foto's en plaatjes in waar je eindeloos naar kijken kunt), mijmerboeken, dagboeken, essays en romans. Een plot is er eigenlijk niet, wel een verteller die, al meanderend in de intrigerende maar onduidelijke schaduwen van zijn en andermans geheugen, mijmert over de ongrijpbaarheid van zijn persoonlijke verleden. Een verleden dat hem heeft gemaakt tot wie hij is, maar ook een verleden vol raadsels en leemten, en ook nog vol verdrongen leed (vaak verbonden aan de schimmige jaren van WO II). Mijmeren over het verleden leidt bij Sebald ook altijd tot de conclusie dat de mens nooit echt WEET wie hij is. Zijn ik-figuren combineren herinneringen met foto's, tekeningen, getuigenissen van anderen, boeken over het verleden, en zo staat steeds een mooi en vernuftig mozaiek. Maar het raadsel wordt door al dit vernuft alleen maar vergroot en verdiept.

Tja, ik hou daar wel van. Ook omdat ik erg van Sebalds stijl houd. Zo schrijft hij in Duizelingen mooi over een lange treinreis uit zijn verre verleden, waar hij gefascineerd werd door twee mooie dames die helemaal opgaan in hun boek. Maar ja, die treinreis eindigt, en wel als volgt: 'Reeds liepen we de duisternis van het station binnen en werden we allemaal in schaduwen veranderd'. Mooie zin, vind ik, en voor Sebald karakteristiek: alles - ook die treinreis, ook die mooie lezeressen- wordt bij hem uiteindelijk een schaduw, een schim. Maar tegelijk is alles ook een voorwerp van eindeloze beschouwing, niet alleen op het moment zelf maar ook vele jaren later nog: 'Wat is het verband, vroeg ik mij af, zo herinner ik mij, en vraag ik mij nu weer af,tussen die twee mooie lezeressen en de reusachtige constructie van dit stationsgebouw uit het jaar 1932, dat alles overtroefde wat er tot dan toe in Europa aan stations was gebouwd; tussen de zogenaamde stenen getuigen van het verleden en dat wat zich als een vaag verlangen via onze lichamen voortplant om ze te bevolken, de stoffige landstreken en de overstroomde velden van de toekomst' . De ik herinnert zich een mijmering uit het verleden die tot een mijmering in het hier en nu wordt: een mijmering over het zo raadselachtige verband tussen gebouwen, mensen, herinneringen, de loop van de geschiedenis. Een schrijver voor langzame lezers, die Sebald, want dit soort zinnen moet je volgens mij een paar keer opnieuw lezen. Niet omdat ze zo moeilijk zijn, maar wel omdat je ze even voluit moet laten resoneren in je hoofd. Hele aandachtige en beschouwelijke zinnen zijn het, die naar mijn smaak aandachtig en dus langzaam gelezen moeten worden. Althans, zo doe ik het, en met veel plezier.