Begin dit jaar schreef ik een recensie over het boek Jolijt van schrijfster Edith Smit. Ik vond het een bijzonder debuut met een creatieve uitwerking van een universeel thema, veel humoristische plotwendingen en een fijn leesbare stijl van de schrijfster. De roman is het eerste deel van een trilogie die bestaat uit de boeken Jolijt (2017), Keet (2018) en Olijk (2019). Ik kreeg gelukkig de eer om ook het tweede deel van de reeks te lezen. Heeft Edith Smit haar eigenzinnige schrijfstijl voortgezet in haar tweede roman? En hoe zit het met de hoofdstukken: staan ze, zoals in de debuutroman, nog te veel op zichzelf of zijn ze meer met elkaar verbonden?

Hoofdpersoon van de roman is natuurlijk Keet. Deze eigenwijze negentigjarige doet altijd wat ze zelf wilt en ze is vastberaden om al haar wensen en doelen in het leven in vervulling te laten komen. Mocht de realiteit echter anders verlopen, dan verzint Keet wel wat om toch te bereiken wat ze wilt. Daardoor neemt ze het niet altijd zo nauw met de waarheid. Keet houdt namelijk een groot geheim achter en zelfs haar dochter Jolijt weet nergens wat van af. Ze doet haar best om haar moeders geheimen te ontrafelen, maar dat kan ze eigenlijk niet alleen. En als je een grote familie hebt, dan is het natuurlijk eenvoudig om hulp in te schakelen! Maar wat doe je als ook die gezinsleden iets te verbergen hebben? Kan je dan wel achter de geheimen komen of besluit je om de familiegeschiedenis met rust te laten?

'De oorlog had diepe gaten in de woningvoorraad geslagen en het zou nog tot begin jaren zestig duren voordat het huren van een huis een haalbaar doel werd. Inwonen bij ouders of andere familieleden was de gewoonste zaak van de wereld, want de wachtlijsten voor een woning waren lang. Het hielp niet eens veel al je kon aantonen dat er sprake was van een huwelijk en dat daaruit al kinderen waren voortgekomen. Wachten moest je en dat gedurende een aantal jaren'. 

De sfeer van Keet lijkt veel op die van de debuutroman Jolijt. Toch heeft Edith Smit meer spanning in het verhaal verwerkt door de focus te leggen op twee vragen. Hoe is de man van Keet aan zijn einde gekomen? En welke rol spelen de zus van Keet en haar man Salvatore in dit verhaal? De kern van het verhaal is dus duidelijker en ook de hoofdstukken staan meer met elkaar verbonden. Dit resulteert in een prettige leeservaring en het bouwt de spanning ook meer op. Hoewel Smit veel springt tussen tijden en jaren heeft ze de regie strak in haar handen. Als je als lezer denkt dat je het antwoord op de vragen hebt, word je weer naar een heel ander scenario geleid.

Het verhaal speelt zich dus af in 2018, maar door de talloze terugblikken op de jaren dertig tot de jaren zeventig van de vorige eeuw krijg je als lezer ook een beter beeld van zowel de familiegeschiedenis als de Rotterdamse geschiedenis. De historische feiten zijn op een mooie manier verbonden met de gebeurtenissen in het leven van Keet en haar familie. De geschiedenis wordt natuurlijk vanuit het oogpunt van de schrijfster geschreven, maar het blijft heel leerzaam en de meeste lezers zullen waarschijnlijk na het lezen van het boek een veel beter beeld hebben hoe het vroeger in Rotterdam ging. Door de roman verwaterd dit stukje van de Rotterdamse geschiedenis dus niet en het is belangrijk dat schrijvers de geschiedenis op hun eigen manier weer tot leven wekken. Dit heeft Edith Smith dus heel goed gedaan.

'Het is toch was, die Metoo berichten. Het lijkt wel of alle vrouwen ineens herinneringen willen delen aan grijpgrage mannen. Ik lees het met stijgende verwondering. Er is niets nieuws onder de zon. De pastoor bij wie ik vroeger zondags op schoot moest zitten, dwaalde met zijn gerimpelde handen vaak af naar mijn grote witte onderbroek, een directoire heette dat toen. Ik rende dan altijd snel weg om tikkertje-met-verlos te gaan spelen. De pastoor vergreep zich vervolgens gretig aan ander vlees, namelijk het draadjesvlees naast de spruitje'.

In principe hoef je het eerste boek Jolijt niet te lezen om Keet te kunnen volgen, want de verhalen staan los van elkaar. Daarnaast is Keet in sommige opzichten beter geschreven en het verhaal heeft meer diepgang, spanning en humor. Het is echter wel een voordeel als je de debuutroman al hebt gelezen, want bepaalde vragen uit die roman worden in Keet beantwoord en het geeft toch een beter en een vollediger beeld van de onderlinge verhoudingen. Ik ben benieuwd hoe Edith Smit het laatste deel van de reeks, Olijk, gaat uitwerken. Welke vragen zullen er in deze roman centraal staan en welke avonturen gaat de familie weer beleven?