'Ik wil gaan spreken van gedaanten
die in nieuwe werden veranderd'
Ovidius, Metamorphosen

Eindhoven 1997

Over een aantal dagen zal de verhuiswagen voorrijden. Diederik en Ireen Coppello hebben besloten het huis waar ze vijftig jaar hebben gewoond, te verruilen voor een appartement. Al die jaren is er weinig weggegooid en spullen die overbodig waren geworden verhuisden steevast naar de zolder, maar nu ze kleiner gaan wonen is de tijd gekomen om drastisch op te ruimen.

Tussen alle spullen staat ook de doos, vol met spulletjes van Heleen. De inhoud gaat stuk voor stuk door haar handen en ze begint te lezen in het schrift dat haar dochter heeft volgeschreven.
Dit brengt haar tweeëndertig jaar terug in de tijd - naar begin maart 1965 - en ze belandt midden in de gedachtewereld van een zeventienjarige. Er is zelfs sprake van herkenning.

'Die verdomde doos. Mijn hart bonkt. Brok in mijn keel. Steken in mijn buik. Ik moet de tranen wegdrukken. Mijn ogen gloeien van het lezen van al die krabbels. Na decennia doodse stilte klinkt in mijn hoofd een heldere meisjesstem. Ik huiver als ik het lees, in dikke vette rode letters. Ze had me nodig, maar ik kon geen troost bieden. [...] Konden we maar weer praten.'

Eindhoven 1965

Het eindexamen van het gymnasium is al over een maand of twee en Heleen, die haar schoolwerk heel serieus neemt, heeft een aantal vakken waar ze nog de nodige aandacht aan wil besteden. Er is ook nog een schoolreis naar Parijs in het vooruitzicht, waar ze niet direct op zit te wachten.
Dit maakt haar wat minder vrolijk, maar gelukkig is daar Rob, haar hoop in bange dagen, twintig jaar, een paar keer gedoubleerd en zodoende haar klasgenoot. Met haar vriendin Margriet kan ze heerlijk kletsen, maar ze weet ook dat het een kwebbelkous is die lastig iets voor zich kan houden.

Rob kan het niet verkroppen dat Heleen tijdens een avondje uit ten dans wordt gevraagd door de docent Nederlands, die toevallig ook in 'De Poort' is en broedt een nogal onhandig plannetje uit om Heleen voor zich te winnen. Een plannetje waartegen ze zich probeert te wapenen en wat hun vriendschap verre van goed doet.

'Jezus, het was hem menens. Ik zweeg, mijn mond viel open, ik werd draaierig in mijn buik, mijn pols klopte razendsnel. Keelpijn. Pure angst. Hij ging gewoon door, zijn blauwe ogen de onschuld zelf:
[...] "Rot op Rob, doe me een lol. Je raaskalt. Ik wil met niemand naar bed. Ik wil niks met jou. Ik wil mijn eindexamen halen. Punt. Uit. Flikker op man."

Toch heeft haar knappe voorkomen ook aantrekkingskracht op andere mannen. Meer dan ze kan bevroeden.

Het zijn eenzame tijden voor Heleen. Haar vader is regelmatig op zakenreis, haar moeder heeft het druk met haar bridgeclubje en eigenlijk is er van een warme band met haar broertje ook geen sprake. In het gezin ervaart ze weinig belangstelling over en weer, en de gezinsleden leiden hun eigen leventje. Steeds vaker vraagt ze zich af waarom ze een bos rood haar heeft en groene ogen, maar daarover praten lijkt steeds weggewimpeld te worden. Van echt praten is sowieso weinig sprake - arme meid, mijn hart breekt.

En wat de schoolreis betreft? Dat loopt uit op een deceptie en sombertjes keert ze huiswaarts. Vol vragen waar ze het antwoord niet op weet en ook niet hoeft te verwachten.

Conclusie

Het boek is op twee niveaus te lezen; genieten van een mooie tijdloze roman, maar zeer zeker ook als een realistische bildungsroman.
Het verhaal is opgebouwd in twee lagen, waarbij het perspectief regelmatig wisselt van Heleen naar Ireen, van 1965 naar 1997, van dochter naar moeder.
De plot wordt vloeiend opgebouwd en er worden successievelijk antwoorden gegeven in de stukjes waarin de moeder van Heleen aan het woord is. Bladzijde voor bladzijde word je meegesleept in de gebeurtenissen in het leventje van de hoofdpersoon.

Verrassend is het om te ervaren dat een mannelijke en oudere (sorry, René) auteur zó geloofwaardig in de huid weet te kruipen van een bijna achttienjarig meisje en eigenlijk heb ik hem er niet op kunnen betrappen dat hij op enig moment uit zijn rol is gevallen.
De zestiger jaren zijn door de auteur weliswaar bewust meegemaakt, maar hij heeft de tijdgeest op een heel consequente manier doorgevoerd in het verhaal.

Er is sprake van veel, heel veel intertekstualiteit, wat het verhaal zijn diepgang geeft. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de vele klassieke werken waar een gymnasiast mee geconfronteerd wordt tijdens de studie en de muziek uit de zestiger jaren.
Voor de lezer die de roaring sixties zelf heeft meegemaakt is er veel herkenning, maar de jongere lezers zullen zeker ook getroffen worden door het wel en wee van Heleen.
Een heel fijn geschreven verhaal van een auteur die, qua stijl, met dit boek een andere weg in is geslagen.

De cover is oogstrelend mooi. Door Herman Tjepkema is dit schilderij - 'Portret van Nora Kim' - in olieverf geschilderd op een doek van 150 cm bij 100 cm.

Op YouTube is een indrukwekkende boektrailer te vinden:
https://www.youtube.com/watch?v=lLNpgYOzkD8

Woensdag 18 april 2018 praat Michel Oskam in het boekenprogramma 'Boeken met Michel' bij Omroep NOOS van 19.00 uur tot 20.00 uur met Rene van Rooij over 'Het korte leven van Heleen'.
Luister live op www.omroepnoos.nl

Auteur

Van Rooij (1947) is jurist en auteur
Eerder schreef hij:
- 'Pa, ik heb een patatkraam gekocht', biografie over Ad Scheepbouwer.
- 'De overname'
- 'De benoeming'
- 'De handshake'

Het korte leven van Heleen
Auteur: René van Rooij
Uitvoering: Hardcover, genaaid
Pagina's: 214
ISBN: 9789463383868
Uitgeverij Aspekt BV
Verschenen: 12 april 2018