De titel ‘Zielsveel’ wekt interesse. Gaat het over liefde? Zo ja, in welke vorm? In dit boek verkent Johan Bordewijk verschillende relaties die veelal problematisch overkomen, waar liefde ontbreekt of juist een drijfveer is.

Het lijkt een roman, maar dat is het niet. Dat verklaart waarom de flaptekst bestaat uit een analyse van het boek in plaats van een beschrijving van het verhaal. Dat maakt het ook verwarrend als het eerste verhaal, dat ruim de helft van het boek in beslag neemt, plotseling stopt.

Het eerste deel is waar het boek zijn titel aan heeft ontleend. Op een zakenreis ontmoet Simon Anne met wie hij meteen een bijzondere band heeft. Hun aantrekkingskracht dwingt hen hun toen nog onschuldige relatie te onderzoeken, uit te proberen waar het toe leidt. Ze blijven elkaar zien en delen intieme momenten die niet altijd seksueel van aard zijn. Het wordt een pijnlijke, maar ook liefdevolle affaire als blijkt dat Simons dochter kanker heeft.

Dit eerste deel begint stroef. Bordewijks schrijfstijl is kordaat, om het zeer toepasselijke woord uit het citaat van Thomas Verbogt dat op de cover prijkt te lenen. Het is jammer dat deze bondige schrijfstijl met staccato zinnen de tekst niet altijd vloeiend laat verlopen. Het is moeilijk in te komen, maar gelukkig laat hij gaandeweg zijn zinnen iets verlengen. Uit de langere zinnen blijkt dat Johan een begenadigd schrijver is die diepgang weet aan te brengen in zijn verhaal. Jammer is dat het verhaal niet overal goed is uitgewerkt. Het abrupte einde laat de lezer daarbij in dubio achter. Hij had zeker de rest van het boek nodig om dit een waardig verhaal te maken.

Toch is het verhaal ook vermakelijk. Je leest het niet voor een originele plot en vlot verhaal, je leest het voor de hevige emoties van Simon en zijn minnares Anne die zelfs de lezer de adem laten inhouden. En voor zinnen als: 'Haar aanwezigheid schoot wortel en klampte zich vast in de fundamenten van zijn leven' (p. 23) en 'Een vrouw die de vezels van zijn lichaam tot in alle uithoeken liet trillen. Wanneer hij overdag goed luisterde, hoorde hij ze nazingen' (p. 101).

En dan de overige delen: in II Shakespeare wil wandelen, over een demente vrouw die maar niet begrepen wordt door haar kinderen en alle frustraties door haar achteruitgang, en III Ella loeit, over vijf oversekste, ordinaire en dramatische stellen die op een roeivakantie gaan, gaat het helemaal fout. Hij verlaat de subtiliteit en de diepgang en gaat over op twee novellen die zijn opgebouwd uit onsamenhangende korte verhalen. De vele wisselingen in perspectieven zijn verwarrend. Hij wil veel in weinig pagina's. Op de fantastische manier waarop Bordewijk personages met weinig woorden kan laten leven na zijn deze verhalen zonder doel en aanzienlijk minder goed geschreven.

‘Zielsveel’ is ten dele intrigerend: het begon stroef, werd erg mooi en eindigde helaas benedenmaats.

Deze recensie verscheen eerder op www.alexhoogendoorn.nl.