Na 1945 leek de integratie van de Joden in de Europese samenleving succesvol afgerond. Helaas moeten wij constateren dat deze ontwikkeling zich de laatste jaren opnieuw gekeerd heeft en helaas niet ten goede. Joden worden opnieuw met regelmaat slachtoffer van antisemitisch geweld.

Het heropleven van het antisemitisme in Europa is een onverwachte ontwikkeling, een terugkeer naar een duister verleden. Een verband met het antizionisme wordt snel gelegd, maar is dit terecht?

Sommige auteurs gaan uit van een eeuwig antisemitisme, dat tegemoet zou komen aan een aangeboren menselijke behoefte een zondebok aan te kunnen wijzen. In dit geval de Joden.
Het antisemitisme zou een exponent zijn van het verschijnsel rassenhaat en als zodanig niet meer dan een variatie op een algemeen menselijk patroon.

Prof. Dr. Klaas Smelik is het hiermee niet eens. Volgens de auteur van ‘Antisemitisme’ is het productiever om het antisemitisme als historisch verschijnsel te benaderen, hoe irrationeel en inconsistent dat ook is. Productiever ook om niet alles op één hoop te gooien, maar een onderscheid te maken tussen de verschillende vormen van Jodenhaat en hun politieke, religieuze en maatschappelijke functie. Jodenhaat doet zich nooit toevallig voor.

Visie van de recensent
Prof. Dr. Klaas Smelik levert met ‘Antisemitisme’ een af. Smelik concentreert zich op de verschillende vormen van Jodenhaat, anti-judaïsme, antisemitisme en antizionisme en laat daarbij emoties achterwege. Hij acht deze in het kader van zijn werk en studie, overbodig. Hij licht ook toe dat deze begrippen gedeeltelijk en mogelijk in elkaars verlengde liggen.

“De uitlatingen over de Joden in het Nieuwe Testament van waarschijnlijk joods-christelijke auteurs zoals Matteüs en Johannes lieten al weinig aan duidelijkheid te wensen over.”
Het boek ademt aan alle kanten de enorm uitgebreide kennis die deze hoogleraar heeft van de geschiedenis en godsdiensten. Naast het delen van zijn grote kennis, toont Smelik zich ook nog eens een waar visionair. Ik zou het liever niet hoeven zeggen, maar veel van zijn eerdere voorspellingen zijn bewaarheid geworden. Zo heeft Smelik in vroegtijdig stadium gewaarschuwd voor het feit dat het antisemitisme opnieuw de kop op zou steken.

“De beschuldigingen dat Joden christenkinderen zouden martelen en kruisigen, keerde meer dan zevenhonderd jaar later terug, maar nu niet langer gekoppeld aan Lotenfeest, maar aan Pasen.”

Bovendien heeft de auteur gewaarschuwd voor de verguizing van de Joden en de Joodse staat. Jodenhaat en antisemitisme grijpen in elkaar. Smelik ziet een taak voor de overheid om erger te voorkomen aangezien hij van mening is dat mensen die dergelijke sterke haatgevoelens koesteren niet uit zichzelf zullen stoppen. Ook educatie zal niet (voldoende) zoden aan de dijk zetten. Een educatief proces toont pas resultaten op de langere termijn. Educatie zal bovendien moeten worden ondersteund door een consequente en strenge bestraffing van alle uitlatingen van antisemitisme.

“Waarschijnlijk via Alfred Rosenberg heeft Adolf Hitler reeds in het begin van de jaren twintig van de vorige eeuw De Protocollen van de Wijzen van Zion leren kennen.”

‘Antisemitisme’ is een uiterst informatief document geworden dat iedereen die professioneel te maken heeft met dergelijke uitwassen in de samenleving, danwel daar interesse in heeft gelezen zou moeten worden. Zelfs de meest belezen personen zullen in het boek van Smelink enorm veel nieuwe feiten en inzichten aantreffen.

Zoals zijn uitleg over de ontwikkeling van het anti-judaïsme dat in de negentiende eeuw overgaat in antisemitisme en het ontstaan van het zionisme versus het antizionisme. Smelink toont aan dat dit in het Midden-Oosten een steeds agressievere vorm aanneemt en soms nauwelijks valt te onderscheiden van het antisemitisme. Tenslotte beschrijft de auteur de huidige situatie in Europa en in de Arabische landen.

“Het jodendom en het christendom mochten zich in het Huis van de Islam niet uitbreiden. Zending onder islameten daarom ten strengste verboden, terwijl het omgekeerde (bekering tot de islam) juist wel werd aangemoedigd.”

Smelink deelt zijn uitgebreide kennis op objectieve wijze. Een heel, heel belangwekkend en onthullend boek, waar ik in elk geval veel van heb opgestoken. Ik raad iedereen aan die meer over deze thema’s wil weten, ‘Antisemitisme’ te lezen!

Over de auteur
Prof. dr. Klaas A.D. Smelik (Hilversum, °1950) studeert theologie, semitische talen, oude geschiedenis en archeologie in Utrecht, Amsterdam en Leiden. In 1977 promoveert hij aan de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift over koning Saul. Van 1978 tot 1990 is hij verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit Utrecht voor Oude Testament, Hebreeuws en Aramees. Van 1990 tot 2005 is hij hoogleraar aan de Universitaire Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid in Brussel voor Hebreeuws, Oude Testament en Judaïca; van 1995 tot 2003 is hij daarnaast gasthoogleraar aan de Letterenfaculteit van de Katholieke Universiteit Leuven voor Oude Nabije Oosten en Jodendom. Van 2005 tot 2015 was hij professor Hebreeuws en Joodse Studies aan de Universiteit Gent. Behalve ereprofessor van de Universiteit Gent is hij directeur van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum te Middelburg.

Naast diverse theologische en historische studies en de integrale editie van de nagelaten geschriften van Etty Hillesum, die onder zijn redactie verscheen, publiceert Smelink tevens zes kinderboeken over de Bijbel en drie detectives die in het oude Egypte spelen. In 2011 verschijnt zijn boek 'De zeven levens van de Protocollen van de Wijzen van Zion' in een Vlaamse en een Nederlandse editie en van zijn boek 'Herleefde Tijd' over de Joodse geschiedenis verschijnt in dat jaar een tweede druk. In 2012 komt bij Acco 'Geschreven Leven' uit, een inleiding tot de Joodse godsdienst. In 2014 publiceert Smelink 'Tussen hoop en catastrofe', een boek over het Midden-Oostenconflict en samen met Janny van der Molen 'Ik zou lang willen leven', een boek over Etty Hillesum.

Uitvoering
Uitgever: Maklu
Paperback, 382 pagina’s
ISBN10 :9044132873
ISBN13 :9789044132878

Over Hanneke Tinor-Centi
Hanneke Tinor-Centi (1960), communicatiemanager, tekstschrijver, boekrecensent en blogger.
http://hanneketinorcenti.nl