“Like Sherlock – but lazier”
Zo wordt Garvie Smith, hoofdpersoon in de naar hem vernoemde Young Adult-detectiveserie, bij de lezer geïntroduceerd. Dat gebeurt op de kaft van Kid Got Shot, het tweede deel van de serie welke is geschreven door de Britse auteur Simon Mason. Het eerste deel, Running Girl, was een groot succes in eigen land. Het niveau van het gemiddelde Sherlock Holmesverhaal wordt in dit boek echter geen moment gehaald.
Simon Mason (1962) is een Britse auteur en redacteur die al redelijk wat fictie op zijn naam heeft staan, zowel voor jongeren als voor volwassenen. Hij schrijft zeer Brits, met veel dialect en spreektaal. Het Nederlandse taalgebied bereikte hij, misschien mede daardoor, nog niet.
Hoofdpersoon Garvie Smith is een hoogbegaafde, zestienjarige jongen van gemengd bloed. Hij heeft het hoogste IQ ooit bij een Brits kind gemeten en een fotografisch geheugen. Hij woont echter in een grauwe buurt in een saaie stad, waar hij bij voorkeur met zijn vrienden op een kinderspeelplaats rondhangt om te roken, te drinken en te blowen. Ook spijbelt en liegt hij bij de vleet en beledigt en manipuleert hij iedereen in zijn omgeving. Wel is hij meer gesteld op zijn moeder dan je zou denken en staat hij klaar voor zijn vrienden. Het probleem is alleen dat hij zich rot verveelt.
Maar dan gebeurt het dat, slechts twee maanden na het moordmysterie uit het eerste deel, opnieuw een klasgenoot van Garvie wordt vermoord. Het betreft Pyotor Gimpel, een Poolse, autistische jongen. Deze was dwangmatig ordelijk, had geen vrienden en was onafscheidelijk van zijn viool. En nu wordt uitgerekend deze jongen, midden in de nacht, in een verlaten pakhuis op een vervallen industrieterrein doodgeschoten. Er wordt meteen een verdachte gearresteerd, maar er blijven nog veel vragen over en bovendien is Pyotors viool verdwenen. Voor Garvie alle reden om zich, ondanks zijn examens, bovenop dit mysterie te storten en zich aan de plaatselijke politie op te dringen. Dit tot wanhoop van (voormalig) inspecteur Singh, een vriendelijke Sikh, wiens carrière door de waardevolle maar onbehouwen bemoeienis van Garvie heuvelafwaarts blijft gaan.
Zo’n enfant terrible kan best leuk zijn als personage, maar Garvie gaat op de zenuwen werken. Hij blijft zijn eigen zin maar doordrijven, ongeacht hoeveel hij daarvoor moet liegen, examens verprutsen of als een olifant door de porseleinkast daveren. Zo wordt zijn eigenwijsheid irritant in plaats van het bewijs voor een standvastig karakter of een superieure intelligentie. Bovendien is zijn situatie niet erg geloofwaardig. Alsof in deze tijd zo’n briljant kind geen betere keuzes zou krijgen in het leven. Alsof niemand zijn gebrek aan uitdaging zou begrijpen.
Een ander storend punt aan dit boek is de straffe popularisering van sterke drank en bovenal sigaretten als zijnde bijzonder cool voor jongeren. Er worden zelfs merknamen genoemd, waarbij het (daadwerkelijk bestaande) sigarettenmerk van Garvie tientallen malen voorbijkomt. Daarmee is dit boek één grote rookadvertentie en dat dus primair gericht op tieners.
Ondertussen houdt het verhaal ook niet over als detective. Mason kon niet kiezen tussen een whodunit en een whydunit, zodat het boek nu tussen beiden in zweeft. Met als gevolg dat de vraag wie het gedaan heeft pas in het laatste kwart van het verhaal serieus gaat spelen en het waarom niet al te diepgaand wordt uitgewerkt.
Hier staat tegenover dat de auteur een vlotte schrijfstijl heeft en het met enige regelmaat leuk weet te zeggen. DI Singh is een sympathiek personage die in een interessante confrontatie met zichzelf verzeild raakt. En in weerwil van de matige plotontwikkeling zorgen verrassende verhaalwendingen ervoor dat je toch nieuwsgierig genoeg blijft om door te lezen.
In de boeken van Arthur Conan Doyle worden de avonturen van Sherlock Holmes echter verteld door Watson en niet door Holmes zelf. En dat is met goede rede, zoals uit Kid Got Shot blijkt. De Watson wordt hier node gemist. Wat er omgaat in personages als Sherlock Holmes en Garvie Smith kan beter onderdeel van het mysterie blijven.