Premisse: Onze gekende wereld wordt in feite geregeerd door twee stammen, de goeden, de Broederschap van het Licht en de slechten, de Broederschap van de Zuil aka. de Iwnw (spreek uit Joenoe).
De Iwnw willen Amerika straffen voor hun betoonde arrogantie na 9/11 door Manhattan van de kaart te vegen met behulp van een Zielenbom, de MaRifat, gebaseerd op Isaac Newtons alchemistische naspeuringen. Robert Reckliss, de onwetende messias van de Broederschap van het Licht, dient echter eerste een spoedcursus esoterische krachten (7 beproevingen, 7 sleutels, 7 dagen...) te volgen voordat hij samen met zijn medestanders een kans maakt de psychospirituele bom onschadelijk te maken (...1 kans om de wereld te redden).
Klinkt deze korte inhoud al wat minder spectaculair dan die op de achterflap, hij heeft dan ook niet de pretentie het boek spannender voor te stellen dan het in werkelijkheid is.
Als wollige passages als De Geestproef test je vermogen te vergeven, lief te hebben, jezelf helemaal over te geven aan de zee van goddelijke liefde waarin jullie beiden slechts twee druppels zijn, maar tegelijk zit die zee ook weer in jullie. of Hij zocht de hogere harmonieën die hem tot de geest van zijn vijand zouden laten doordringen je enigszins afschrikken, laat dit boek dan links liggen. Het staat er namelijk bol van!
De zeven proeven worden telkens op identiek dezelfde wijze afgehandeld. Robert wordt door zijn smartphone met GPS-functie naar een bepaald punt in Manhattan geleid. Hij ontvangt daar een cryptisch raadseltje aan de hand waarvan hij een sleutel moet proberen te vinden die de Iwnw (witharige mannen in zwarte pakken!) hem dan telkens trachten afhandig te maken, als praktisch examen voor de proef, zeg maar. Daarna dient Robert zijn wedervaren neer te schrijven op een blog die door zijn vrienden gelezen wordt en die aan de hand hiervan kunnen besluiten of hij al dan niet voor zijn proef geslaagd is. Waarna er telkens een stukje theoretische beschouwingen bij de proef volgt. Als inleiding op de volgende proef krijg je dan een flashback waarin het wedervaren van de bommenmaker uit de doeken wordt gedaan. Een haast kinderlijk naïeve herhaling in vorm, als een soort mantra.
Langfield neemt de lezer ook telkens als een museumgids die onwillige bezoekers rondleidt bij het handje om Robert te wijzen op het minste detail dat hij tijdens zijn tochten door New York tegenkomt. Het is alsof hij hierbij uit jaloezie/chauvinisme tracht Dan Brown naar de kroon te steken, voor wat die voor de steden Parijs (De Da Vinci code) en Rome (Het Bernini mysterie) deed, zij het dan op een erg onhandige, niet in het minst tot de verbeelding sprekende manier!
Wat is de bedoeling van telkens met nieuwe cryptische raadseltjes voor de dag te komen als je als schrijver de oplossing in de volgende zin al aanbiedt? Wat tracht Langfield te bereiken door elk probleem dat zich voordoet, voortijdig op te lossen door zijn personages X-men-achtige krachten toe te bedelen? Zoals wanneer Robert via geesteskracht het kwik in het ontstekingsmechanisme van een bom laat bevriezen. Of hoe Robert en de Iwnw -op haast groteske wijze- Terris kanker met geesteskracht op- en afzetten. Elke aanzet tot spanning wordt door Martin Langfield zelf in de kiem gesmoord.
Het kleurenspel en de lichteffecten (energievelden, je weet wel...) tijdens het eindgevecht lijken zo weggelopen uit Star Wars (gevecht keizer-Vader-Luke) of Indiana Jones (arkscène) maar dan zonder het visuele spektakel.
Alles wordt door Langfield o zo ernstig opgediend, geen greintje humor... Het vormconflict tussen al het diepzinnig esoterische gefilosofeer en de gekunstelde en gedateerde SF-enscenering zorgen voor een onverteerbare brok lectuur. De verzorgde uitgave van Luitingh met reliëfdruk maakt helaas niets goed. Net zo min als de annex die het boek meekrijgt in de vorm van de betreffende weblog op http://duister-ultimatum.blogspot.com/, een zwakke poging om er een multimediaal evenement van te maken?
Als er een Golden Raspberry Award bestond voor het slechtse boek dan stond Martin Langfields Duister ultimatum zeker op de shortlist.