Een spierballenboek, dat is Tijdmeters van David Mitchell in ieder geval: bij lezing – al dan niet in bed – worden de biceps als vanzelf door de zeshonderd pagina's dikke pil getraind. Maar ook de inhoud is een behoorlijke krachtproef te noemen, zowel van de schrijver die dit alles heeft opgetekend, als voor de lezer die urenlang vermaakt wordt met deze bundeling van zes magistrale hoofdstukken menselijk zwoegen.

Mitchell brengt vanaf het begin zijn hoofdpersoon Holly Sykes in stelling; de delen die in verschillende tijdzones zijn geplaatst, hebben allen direct of indirect met haar te maken. Als de vijftienjarige Holly in het eerste hoofdstuk van huis wegloopt, komt ze steeds meer in contact met de personages achter de stemmen die ze altijd al in haar hoofd hoort. In deze verheven dimensie wordt naar onsterfelijkheid gestreefd door twee, elkaar naar het leven staande partijen: de Chronometristen en de Anachoreten. Holly krijgt achtereenvolgens te maken met de liefde van de opportunistische student Hugo Lamb, de ambitieuze oorlogsfotograaf Ed Brubeck en de twijfelende schrijver Crispin Hershey. In het zesde verhaal zien we Holly in het Ierland van 2043 waar het einde van de beschaving werkelijkheid begint te worden.

Tijdmeters is een wervelende roman waarin de schrijver op meesterlijke wijze de wederwaardigheden verbindt van de personen onderling én in confrontatie met de hier en daar opduikende fantasy-perikelen. Juist die samenhang weet Mitchell, in de eerste vier hoofdstukken, op te trekken tot een prachtig bouwwerk dat de over het algemeen zoekende menselijke ziel plaatst tegenover de grenzeloze invloed en overheersing van krachtige superpowers. De goed uitgewerkte karakters vormen een spanningsveld met die ongrijpbare wereld der bezoekende geesten.

Maar na vier indrukwekkende verhaallijnen in even zoveel sterke hoofdstukken besluit Mitchell om in het vijfde deel zijn fantasy-drive te laten prevaleren. De ultieme strijd tussen de Chronometristen en Anachoreten wordt in een fantasmagorie uitgevochten waarbij, zoals gebruikelijk in het genre, alle sluizen worden opengezet en de schrijver zichzelf vogelvrij verklaart. Het gebrek aan diepgang door de opeenstapeling van special effects ('Lichaamloos vul ik een neurbola met psychovoltage en kinetiseer die naar onze aanvallers') maken dit deel tot een moeizame exercitie waarbij de vinger precies op de zere plek van het fantasy-genre wordt gelegd: de bloedeloze vindingrijkheid en de drang tot verklaren kennen geen grenzen en zijn de opmaat tot slaapverwekkende fictie. Of zou het antwoord op Holly's vragen afdoende zijn: 'Vaak is magie iets normaals waar wij nog niet aan gewend zijn'?

Gelukkig is het afsluitende deel opnieuw van een onnavolgbare kwaliteit. Een diepmenselijk inzicht in het Europa van de toekomst waarin geweld, honger, milieurampen en vluchtelingenproblematiek reëele bedreigingen zijn. Mitchell weet hier op inventieve wijze een virtuoos slot te vormen waarin Holly, inmiddels ziek en bejaard, haar nageslacht in veiligheid brengt en zich neerlegt bij de gedachte: 'Waar de ene reis begint, moet een andere reis eindigen, of zoiets'.

@Dizzie/André van Dijk