Dit boek speelt zich af in 1956 en richt zich op de na-oorlogse spionage vanuit de Sowjet-Unie en met een actueel tintje in de vorm van de Suez-crisis. Het verhaal draait echter vooral om de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Hoewel er nauwelijks gevechtshandelingen in voorkomen, is het daarom vooral een oorlogsroman. Het wordt echter als een thriller verkocht en dan valt het boek wat tegen: het is zelden ècht spannend.

Het is een wat ingewikkeld boek:
Ten eerste omdat er wordt ingespeeld op ware gebeurtenissen, waardoor je als lezer toch al een breed beeld van de situatie in de Tweede Wereldoorlog moet hebben. Wat dat betreft kon ik goed terugvallen op het boek "Bernard - Een verborgen geschiedenis" door Annejet van der Zijl, wat o.a. ingaat op de situatie van IG Farben. Daarentegen miste ik de kennis over de Suez-crisis om daarvan de achtergronden te begrijpen en dan vooral de rol van Israël en de Sowjets in het geheel. Het wordt niet (min of meer) uitgelegd hoe dat in elkaar steekt, en dat is jammer, want zou het oorlogsverhaal meer achtergrond hebben gegeven. Het is immers niet dat je zomaar even bent bijgespijkerd over de achtergronden van de wereldpolitiek in 1956, vanuit Belgisch oogpunt.
Ten tweede zijn er talloze personages in het boek die allemaal wat schetsmatig worden neergezet, pionnen op het speelveld van het chantageverhaal. Dat wekt verwarring op, omdat er uiteraard sprake is van spionage, contra-spionage, mensen met dekmantels en valse identiteiten, daarbovenop nog een resem instanties, bedrijven en organisaties.

Het verhaal wordt vanuit twee van die personages verteld: hoofdpersoon Victor van Ranswijk, en, kortstondig, de detective Jan Verbruggen, en hier en daar een intermezzo van andere nevenpersonages. Die tijdelijke wisseling van perspectief snap ik niet, hoewel juist dat stuk met Verbruggen uitermate spannend is.

Ik heb de indruk dat de schrijver de sfeer van 1956 vooral uit de triviale handelingen probeert te halen: roken en drinken als de tegenwoordig wat abnormale omgangsvormen die toen normaler waren. Daar bovenop komt de nadruk op het uiterlijke: wat iedereen aan pakken aanheeft, handschoenen hoeden. Voor het sfeerbeeld dat met de auto's wordt gegeven, moet je toch een beetje een kenner zijn (hoewel de VW Kever en de 2CV bekend mogen zijn). Uiteindelijk blijft het tijdsbeeld vaag, vooral omdat er ondanks de politieke kantjes aan het verhaal weinig aan de politiek van die tijd wordt gerefereerd, het wordt niet duidelijk hoe dreigend de Suez-crisis is voor België of de gewonen man.

Het hele boek lijkt mij een soort imitatie-roman, een soort ode of zo aan een mij onbekende schrijver van spionageromans van "vroeger" (uit het begin van de Koude Oorlog). Daar moet je maar net van houden, voor moderne begrippen is het verhaal nogal traag opgebouwd, er wordt veel tijd besteed aan trivialiteiten waarvan je later denkt "waar was dat goed voor?" en andersom worden er veel zaken niet beantwoord, of niet afdoende. Nu weet ik wel dat wanneer het om spionage gaat er talloze complottheoriën mogelijk zijn, waarin de Sowjets een dusdanig grote vinger in de pap hebben dat alles uiteindelijk wel verklaard kan worden, maar dat wantrouwen blijkt niet echt uit de tekst. Van Ranswijk lijkt het allemaal wat lichtjes op te vatten, hij is een mannetje dat het heeft gemaakt en de chantage is meer een nare bijkomstigheid. Het geheel lig ergens tussen gemoedelijk en gezapig wat dat betreft.
Het ouderwetsche blijkt ook uit de afstand die tot de personages wordt bewaard, je krijgt als lezer nooit een volledig beeld van de personages, zelfs niet van Van Ranswijk.

Tegen het einde werd het bij mij net iets te snel duidelijk wie het kwade genie achter de chantage was, terwijl dat pas veel later bij Van Ranswijk bekend werd, waardoor de spanning er voor een deel af is. Het boek eindigt daar, terwijl er nog voldoende losse draden zijn. Niet dat ik verwacht dat Van Ranswijk op het einde nog gevolgd wordt, maar degenen die hem chanteerden en volgden verdwijnen volledig uit beeld. Hun frustratie of berusting wordt niet uitgewerkt, en daarmee is de dreiging voor Van Ranswijk niet uit de lucht gehaald.

Het viel me op dat de voornaam van Burgliss steeds anders werd gespeld: Thimoty, Timothy, Thimothy... omdat het steeds weer anders is, vroeg ik me af of dat een reden had, of er een logica achter zit (die ik niet kon vinden) of dat er op de redactie iemand niet heeft op zitten letten. Als het al een reden heeft, werd de vraag die daarmee werd gesteld niet beantwoord in het boek.
Ook vond ik het aan het einde vreemd dat er werd geschreven dat de afstand tussen Hamburg en Antwerpen 1500 km zou zijn...