Dat zag ik dus niet aankomen: een echte policier van Robbert Welagen. Auteur van kleine, zorgvuldige vertellingen over ouwelijke, tobberige jongens die worstelen met levensangst en in het geheel niet of slechts ternauwernood waarneembaar aan de winnende hand zijn. Het spaarstandproza van Welagen spreekt mij persoonlijk niet zo aan, maar nogal wat critici lopen ermee weg en nemen een geweldige spanning waar onder, boven of naast de korte, registrerende zinnetjes (uitgebeend proza schijn je te moeten zeggen) die Welagen zo zorgvuldig neerpent. Ik was echter wel geporteerd van Porta Romana waarin Welagen zijn fascinatie voor onthechting en identiteit nu eens niet vorm gaf door over een landerige, tobbende jongeling te schrijven, maar over een man van middelbare leeftijd die als gevolg van een roofoverval aan geheugenverlies leed. Door slim te doseren en veel te suggereren wist Welagen hier met zijn korte, registrerende zinnen/uitgebeende proza inderdaad een onderstroom van gevaar en onzekerheid op te roepen die zeker effectief was. Eindelijk meende ik enigszins te begrijpen wat die critici in hem zagen.

Zijn volgende boeken spraken mij minder aan. De tobberige jongens uit zijn eerstelingen werden ouder, en hun existentieel getob verwerd meer en meer tot modieus dertigersdilemma. Nu ben ik blij dat niet iedere auteur dat op Giphartiaanse wijze overschreeuwt, maar mijn tolerantie voor precieus proza dat in deze thematiek zwelgt door er zorgvuldig omheen te cirkelen, is ook beperkt. Een beetje vitalisme brengt je een heel eind. Wat ook niet hielp was dat Welagen naar mijn gevoel in ‘Het verdwijnen van Robbert’ tapte uit het vaatje van Paul Auster (de New York trilogie) en voor ‘In goede handen’ uit dat van Thomas Lieske (‘Alles kantelt’).

En nu dan dus een politieroman. Er is veel veranderd sinds W.F. Hermans in het geniep onder pseudoniem (Fjodor Klondyke) pulpthrillers schreef. Daan en Thomas Heerma van Voss (het Heeresma Inc. van de eenentwintigste eeuw?) schreven met ‘Ultimatum’ bijvoorbeeld een aardige thriller waarmee ze zichzelf niet voor schut zetten en die ook in het geheel niets afdeed (maar ook niets toevoegde) aan hun literaire standing. De laatste roman van Peter Terrin was zowel genomineerd voor de Gouden Strop als voor literaire prijzen. Voor de collega’s en de critici hoef je het vandaag de dag dus niet meer te laten, maar kan een schrijver als Welagen, wiens overige werk zo sterk rust op sfeer en suggestie, ook een goede politieroman schrijven?

Ik ben bang van niet. Een schrijver wordt na uitreiking van een literaire prijs dood dobberend in de Amstel aangetroffen en inspecteur Mudde (een bezonken zestiger die het allemaal al wel eens heeft gezien), ondervraagt de medegenomineerden. Wat hun motief zou moeten zijn blijft in het ongewisse. Bij een literaire prijs is er, anders dan bij Miss World immers geen nummer twee die het geld en de eer overneemt als de winnaar komt te overlijden. Gaandeweg krijg je het idee dat Welagen zijn kennis van politieprocedures heeft opgedaan van televisie, en hoewel Mudde, in navolging van Columbo(?) in een oude auto (Volvo Amazon) rijdt, mist de vertelling helaas de humor en de scherpzinnigheid van die klassieker. Het is eerder alsof je een transcriptie van een Derrick-aflevering, uit pak hem beet 1979 aan het lezen bent. De meeste slachtoffers worden gedood door hun eigen partner. Zouden rechercheurs dat anno nu echt met droge ogen tegen elkaar zeggen? In een politieroman van Robbert Welagen wel. Enfin, het is maar goed dat Mudde zich op de schrijvers concentreerde en het gemene volk (zoals hotelpersoneel enzo) links liet liggen, want de oplossing lijkt inderdaad te vinden in een nog ongepubliceerd manuscript. Tja, puzzeltje gelegd, boekje toe en snel vergeten dan maar. Valt ‘De nachtwandeling’ dan misschien te genieten als satire op het literaire bedrijf? Nou nee, afgezien van wat goedmoedige plaagstootjes over schrijvers die thrillerelementen (in plaats van ‘echte psychologie’) gebruiken om spanning in hun boekies te brengen, en nieuwe uitgeverijen die met crowdfunding en een paar laptops (hallo Das Mag) gevestigde bedrijfsmodellen omver blazen, is er in de verste verte niets te bekennen wat daarvoor door zou kunnen gaan.

Wat mij betreft is dit een vreemde blindganger in het oeuvre van Welagen. Het is prima dat literaire schrijvers zich aan het thrillergenre wagen, maar als ze niet bij machte zijn om er iets nieuws aan toe te voegen, moeten ze in ieder geval het genre serieus nemen. Met alleen maar goedgeschreven redt je het vandaag de dag ook bij de spannende boeken niet meer en dit vlakke, futloze proza verdient eerlijk gezegd alleen de flauwe aanprijzing dat het tenminste het verhaal niet voor de voeten loopt. Misschien kan Welagen beter gevoelige romans over tobberige manjongens in midlifecrisis gaan schrijven. De literaire lezer is ondertussen beter af met ‘Dood van een criticus’ (Martin Walser), de thrillerliefhebber zal waarschijnlijk oneindig veel meer leesplezier halen uit ‘Kentucky Killer’ van Arne Dahl, waarin immers ook een literair criticus op onaangename wijze aan zijn einde komt.