Dat mensen van mening kunnen verschillen is mooi en goed. Maar toen Erik van Vliet in 2009 met Het bonobo-alternatief de Schaduwprijs won, was ik vooral hogelijk verbaasd. Over mijn sterloze beoordeling in VN’s jaarlijkse thrillergids had ik namelijk nauwelijks getwijfeld. “Maar het is wel een origineel verhaal”, vertelde juryvoorzitter Charles den Tex me destijds. Tja, als dat het belangrijkste criterium is… Hoe dan ook, Erik van Vliet beloofde me een herkansing, hij was al bezig met boek twee. Koelbloedig verscheen aan het eind van 2010 en, inderdaad, Van Vliet heeft weer een originele invalshoek gekozen. Even onzinnig als de vorige keer. Maar hij gaat vooruit.

“Phapuh pheh phe? Ph ph phe!” Dat is wat Karin ’s nachts hoort als ze in bed ligt. Ook wordt er regelmatig geld van haar rekening gestolen, krijgt ze ongevraagd reptielenvoer toegestuurd en is zoon Yves tijdens zijn slaap een stuk vinger kwijtgeraakt. Een normaal mens zou gillend gek geworden zijn, maar Karin heeft het geluk troost te kunnen vinden bij hagedis Fluffie. Totdat blijkt dat het beest over meer vernietigingskracht beschikt dat Karin en Yves zich ooit konden voorstellen. Sterker nog: dan de mensheid ooit heeft kunnen bedenken. Op Erik van Vliet na dus.

Dat het verhaal van Koelbloedig tot op driekwart nauwelijks te bevatten en tot op het eind uitermate bizar is - wat wordt versterkt door fragmenten vol gezwets van winderige, naar seks hunkerende, vanuit hun anus pratende wezentjes die met allerhande vage dingen bezig zijn, gebaseerd op Hollandse bestuursregels (!) - heeft op zich zijn charme. In volle afwachting van het moment dat het muntje gaat vallen blijft de lezer zich door de korte hoofdstukken heen worstelen. Om, als het moment daar is, gedesillusioneerd maar vol bewondering voor Van Vliets schier oneindige fantasie van het papier op te kijken.

Het is jammer dat de auteur, die zo hier en daar in het boek een serieus spannende, knap vervreemdende of uitermate interessante passage neerzet, niet voor infantiliteit behoed is. Een zin als “Krompik wordt altijd opgewonden als hij aan seks denkt” zou zelfs een stuiversroman niet halen. En of het volgende past in een boek dat toch echt voor volwassen bedoeld lijkt te zijn, mag u zelf bepalen:

Ineens begreep hij het. Hij moest de envelop zelf op de bus doen.
De brievenbus heeft twee gleuven met zwarte tanden die loszitten.
De ene gleuf is voor brieven dichtbij en de andere voor ver weg. Japan is nogal ver weg.
Zo, de envelop is weg.
Gelukkig.
Opgelucht rent Yves naar het schoolplein.

Waarom dan toch die extra ster? Omdat ik blij ben dat een auteur het aandurft (ver) buiten de gebaande paden te gaan. De thrillerwereld barst immers van de voorspelbaarheid. Maar ook omdat Erik van Vliet (heel) af en toe laat zien dat hij heel scherp en helder van geest kan zijn. Origineel ook, ja. Wat dat betreft zal ook dit boek Den Tex’ goedkeuring kunnen wegdragen. Maar ik ben vooral blij dat een Schaduwprijs alleen aan debutanten kan worden uitgereikt.