De Oxymoron theorie kent als hoofdpersoon Pieter De Klerk. De naam Pieter is dan ook de enige overeenkomst met andere boeken van de schrijver. De titel van dit boek, de Oxymorontheorie verwijst naar het stijlfiguur oxymoron. Dit is een soort paradox. Een paradox bevat een schijnbare tegenspraak die bij nadere beschouwing blijkt te kloppen; bij een oxymoron blijft de spanning van het betekenisverschil echter in stand. In dit boek komt de oxymorontheorie tot uiting op pagina 287.

Het verhaal begint met Johannes, die een biografie schrijft over zijn beste vriend Pieter en diens experiment. Pieter is een bewust werkloze die wil dat God aan hem bewijst dat hij bestaat. Om te zorgen dat hij een eventueel teken van God niet mist wil hij niet afgeleid worden van de vraag wat de zin is van het bestaan. Daarom besluit hij bewust niet mee te doen aan de maatschappij. Hij wil niet werken, geen waarde hechten aan geld, status en andere maatschappelijke maatstaven. Hij wil met andere woorden verlicht raken en heeft daartoe tal van boeken gelezen die hem daarbij moeten helpen. Hij brengt zijn tijd verder door met het drinken van grote hoeveelheden alcohol, masturbatie en het houden van ellenlange filosofische monologen.

Op een gegeven moment wordt Pieter benaderd door Allcorp. Ze beiden hem een baan aan waar hij zogenaamd niets voor hoeft te doen. Ondanks Pieters principes zwicht hij voor het geld en voor de andere perverse verleidingen. Hij maakt zichzelf wijs dat zijn experiment niet ten koste zal gaan van zijn deelname aan de bezigheden van Allcorp. Ondertussen wordt hij verliefd en verandert hij van mening over zijn eigen levensfilosofie. Af en toe krijgt hij een beetje zelfinzicht over zijn eigen levens motieven. Tegelijkertijd wordt langzamerhand duidelijk waar Allcorp nu eigenlijk voor staat.

Als lezer is het lastig om het filosofische dronkenmansgebral van Pieter te doorgronden. In het begin wekte Pieter met zijn alcoholgebruik, zijn monologen en zijn minachting voor de maatschappij voornamelijk irritatie bij mij op. Later verandert dat omdat Pieter voornamelijk een wat viezig, zielig en angstig mannetje blijkt. Hij lijkt zijn angsten om niet mee te kunnen in deze maatschappij, en zijn voortdurende twijfel en luiheid te verbloemen met filosofische theorieën en te verzuipen met alcohol. Verder uit hij zich door zich te verzetten tegen de maatschappij. Gelukkig zijn er dan af en toe momenten dat hij ook ziet dat hij ervoor gekozen heeft om niet te leven en om niet te genieten. En ziet hij dat anderen die wel meedraaien in de maatschappij in ieder geval de moed hadden om te genieten van hun tijd op aarde ondanks hun besef van de leegheid van het bestaan. Deze momenten zijn helaas schaars. Zo snel komt men inderdaad niet af van een levenslange programmering.

Hoewel het taalgebruik van Pieter Aspe van een zekere schoonheid getuigt, stuiten zijn perverse ranzige en gewelddadige scenes mij tegen de borst. Ik zie ook niet in hoe deze scenes functioneel zijn voor het verhaal. En als het moet getuigen van de schoonheid waar volgens de achterflap Pieter van zou houden dan slaat het boek de plank helemaal mis. De zogenaamde schoonheid waar Pieter voor lijkt te vallen hebben meer te maken met aanzien, erkenning, macht en seks.

Het verhaal zelf is ook totaal niet spannend. Het verhaal draait iedere keer weer een andere kant op en de logica ervan is niet echt te volgen. Het is geen harmonisch geheel. Op pagina 103 staat de volgende zin: “Iedere schijnwereld bevat een nieuwe waarheid en iedere waarheid geeft toegang tot een andere schijnwereld.” En dat is een goede samenvatting over het verloop van het verhaal. Als het dan nu ook nog maar interessant geweest was.