Tijdens de Zomeractie van Hebban viel ik in de prijzen met het winnen van mijn eerste keus boek Nieuw-Atlantis van Francis Bacon(1561-1636).
Dit is een boekje met daarin het verhaal Nieuw-Atlantis, voorzien van een zeer uitgebreide inleiding over het leven van Bacon en hoe er op zijn werk gereageerd wordt.
Er hangt een beetje een geheimzinnige sfeer rond de naam Nieuw-Atlantis en het wordt tijd er iets meer over te weten te komen. Met dit zeer toegankelijke boekje kom je een heel eind, vooral de inleiding zet het werk van Bacon in een context waarin de bewonderaars en critici een plaats krijgen.

Francis Bacon leefde in het zestiende-eeuwse Engeland en had alles mee om een machtig man te worden, niet alleen omdat zijn vader zich door studeren had weten op te werken, maar vooral omdat hij trouwde met een een invloedrijke en intellectuele vrouw . Hij kreeg bestuurlijke macht, klom hoog op de maatschappelijke ladder, maar kwam net zo hard ten val omdat zijn rechtvaardigheid niet strookte met de toen geldende mores.
Het positieve van deze val was dat hij nu tijd had zich te wijden aan zijn schrijverschap en natuur-filosofisch onderzoek.
Helaas kwam hij te overlijden voordat hij zijn belangrijkste werk Instauration Magna kon voltooien en ook Nieuw-Atlantis kreeg hij niet af.

Bacon werd voor Nieuw-Atlantis geïnspireerd door Plato, die schreef over de 'macht van een eiland voorbij de zuilen van Hercules- zoals de Rotsen van de Straat van Gibraltar werden genoemd.’ Op het eiland woonden mensen die meer waarde hechtten aan ‘liefde voor elkaar en deugdelijkheid dan aan goud, goederen en rijkdom.'
Ook Thomas More schreef over een ideale staat in Utopia (1516), Bacon liet zich door More inspireren en gebruikte voorbeelden uit het boek in zijn Nieuw-Atlantis.

Het verhaal in Bacons boek gaat over een groep schipbreukelingen die strandt bij een onbekend eiland in de Stille Oceaan.
In plaats van argwanend bekeken te worden, krijgt de bemanning een gastvrije ontvangst. Uitgebreid wordt verteld hoe het bestuur van het welvarende eiland georganiseerd is, wat hun geschiedenis is, wat hen drijft.
Vervolgens komt er een paginalange opsomming wat er allemaal gedaan wordt op het gebied van natuurwetenschappelijk onderzoek. Je staat er versteld van wat er allemaal onderzocht wordt:
‘We maken verschillende bijzondere klokken, slingerwerken en perpetuum mobiles. We imiteren de bewegingen van bewegende wezens door geautomatiseerde mensen, beesten, vogels, vissen en slangen.’

Kortom: dit is een goed leesbaar, begrijpelijk en compact boekje waarin veel informatie te vinden is over het wereldbeeld van Bacon. Hij wordt beschouwd als ‘de vader van het empirisme’, een filosofische stroming die stelt dat kennis uit ervaring voortkomt. Wrang is dat Bacon stierf (1626) aan een longontsteking die hij opliep tijdens een wetenschappelijk experiment.