Seks, Drugs, Rock ‘n Roll en Bob Dylan - eind jaren 90.

HET VERHAAL
Ben, de verteller (de schrijver zelf? Is Ben een afkorting van Benedict?) besluit, bij gebrek aan beter, het verhaal te vertellen van zijn vroegere leraar Robert Beck, docent muziek en geschiedenis op een lyceum in München. Hij volgt Robert een zomer lang wanneer deze op 37-jarige leeftijd lijdt aan de beginnende, doch heftige symptomen van een identiteits-/midlifecrisis. Hij ziet de ouderdom als een grote ramp naderen.

Vanaf zijn prille jeugd, wilde Robert gitarist worden. Hij maakte deel uit van de band Kopfgeburt samen met zijn vriend Charlie Aguobe (een boomlange Afro-Duitser, een loser pur sang, knettergek en hypochonder bovendien). Hij schreef ook zelf teksten bij zijn muziek, maar voelde zich in deze groep toch niet op zijn plaats, wilde een andere richting van de muziek op met de band. De bandleider, Holger Gersch, is het duidelijk niet met hem eens en gooit hem uit de groep. Deze mislukking die hij nooit heeft kunnen verwerken was van beslissende invloed op zijn leven. Beck besloot dan toch maar leraar te worden, op advies van zijn vader, die dat ook was. En zelfs ook nog op hetzelfde lyceum… Overigens, vond Beck zelf ook wel dat er iets miste in zijn muziek. In zijn teksten… Juist dat ondefinieerbare “iets” dat een melodie of een tekst tot een hit maakt.

Zoals hij in heel zijn leven iets miste. Hij is 37 jaar en nog steeds vrijgezel. Zijn relaties duren niet langer dan drie, vier maanden. Bindingsangst? Momenteel is daar nu Lara Zachanowski, een studente die serveerster is in het café Macchiato en dreigt naar Rome te gaan verhuizen om daar de modeacademie te gaan volgen. Zij is eigenlijk niet zijn genre. Maar ze is wel mooi en jong. Houdt hij genoeg van haar om haar te volgen naar Rome?
Zijn werk als leraar bevredigt hem niet. Hij voelt dat hij een soort lesboer is geworden; hij bereidt zijn lessen slecht of niet voor; kijkt proefwerken langzaam na. Maar, hij heeft toch wel goede ideeën. Bijvoorbeeld Het Literair café waardoor hij onverwacht wat dichter bij een van de mooiste meisjes van de klas komt, Anna Lind…. De vleesgeworden droom van elke leerling en docent. Maar ze ziet hem niet staan. Vindt zij hem te oud? De rector biedt Beck aan decaan te worden. Maar doet hij dat? Wil hij wel zijn hele leven in het onderwijs blijven?

Beck voelt zich middelmatig. Hij is alleen en voelt zich alleen. Eigenlijk al heel zijn leven. Hij kan zelfs niet terugkijken op een gelukkige jeugd. Zijn Franse moeder liep weg toen hij nog heel klein was en hij wordt alleen opgevoed door zijn autoritaire, gierige vader die weinig flexibel is.

Maar dan heeft Beck, bij toeval, een één-op-één gesprek met een van zijn leerlingen, Rauli Kantas, een jonge Litouwer die laat horen beter gitaar te spelen dan Jimi Hendrix. Ook zijn stem mag er zijn. Een muzikaal wonderkind die dat zelf niet weet en ook later niet echt beseft. Hij schrijft aan de lopende band melodieën en teksten op “geeltjes” die hij in een geheim doosje opbergt voor later. Ook voor Anna, zijn medeklasgenoot, schrijft hij een prachtig nummer “Finding Anna”. Anna vindt hem te jong…. Wat een tragiek!

Beck besluit deze jonge knaap te gaan begeleiden en zijn manager te worden. Ze zouden een ideaal team vormen. Een soort revanche op zijn eigen mislukte leven als musicus. Zijn nostalgische wens om eens beroemd te worden kan nu in vervulling gaan. Kan hij zo de verloren tijd inhalen? Maar Rauli is pas zeventien jaar, een puber en heeft het moeilijk thuis. Ze zijn arm, hij woont met zijn vader en broer. Ook zonder moeder net als Beck. En dan…. Hij blijkt toch niet de verlegen jongen te zijn die schuchter in de klas zat en alle pesterijen maar over zich heen liet komen. Hij leidt een dubbelleven.

SCHRIJFSTIJL
De opbouw van deze “muzikale roadnovel” is heel speciaal! Als een ouderwetse grammofoonplaat uit de jaren 90. Met een A- en een B-kant. Totaal 7 hoofdstukken (tracks genoemd) met een Intro en een Bonus Track met een Outro. Alle hoofdstuktitels verwijzen, als een soort motto, naar muzieknummers van Bob Dylan. In enkele woorden wordt ook nog de inhoud van het hoofdstuk vermeld.
“Track 1 – “Things Have Changed” over een Litouws wonderkind, een liefdesnacht die geen liefdesnacht is en de eerste schietpartij.

Chronologisch gezien is de Intro hier het einde van het verhaal.
Een prachtige eerste zin: “Toen Beck bij Napels voor een café parkeerde, had hij acht uur rijden en zijn hele leven achter de rug.” Een forse duw in de rug om te gaan lezen en niet meer op te houden.
De Bonus Track is een soort epiloog die, al is het jaren later, nog wat onbeantwoorde vragen beantwoordt. Maar niet alle… Ook hier weer een prachtige laatste zin: “Beck zegt ze zacht voor zich uit, telkens herhaalt hij de twee woorden die alles zullen veranderen: “Finding Anna”.” Een laatste aansporing om deze “Laatste Zomer” nog eens te overdenken. Wat gaat Beck nu doen?

De zeven tracks vormen dus samen Becks Laatste Zomer. Kant A vormt een uitgebreide introductie op onze “helden”. Vanaf kant B wordt het verhaal een echte roadnovel en gaan ze echt op reis vanuit München richting Istanbul. Met z’n drieën in een oude, gammele, gele VW: onze hoofdpersoon Beck, een leraar met liefdesverdriet, zijn vriend Charlie, een bipolaire verslaafde en zijn beschermelingetje Rauli, het Litouwse liegende wonderkind). Het wordt een avontuurlijke zoektocht van zes dagen. Op zoek naar de eigen identiteit, naar volwassenheid. Hallucinerend en wel. Beck heeft tijdens een trip o.a. een prachtige ontmoeting met een onbekende, wijze man (Robert Zimmerman genaamd) in een café: “Het voorgeborchte van de hel. De wachtkamer voor verloren zielen” die hem leert: “Alleen herinneringen zijn echt belangrijk”. Charlie heeft hem eerder al verteld dat deze Robert Z. overal in de wereld advies geeft… Een duidelijk geval van “Déjà vu”.
(Beck heeft de voornaam gekregen van Bob Dylan die als Robert Zimmerman geboren werd in 1941 in Duluth - Minnesota, zoals we misschien weten. De vader van Beck was een enorme fan van Dylan. Robert helemaal niet…)

De schrijfstijl van Benedict Wells is gemakkelijk, met heel veel dialogen. Eigenlijk wil je als lezer steeds maar doorlezen. Lichtelijk verslavende lectuur! De wereld waarin Beck leeft is eigenlijk triest, verdrietig en wordt steeds onheilspellender naarmate het verhaal vordert, maar is toch niet uitzichtloos. De (spreek)taal is af en toe rauw, en ongenuanceerd. Zijn personages komen daardoor wel écht over, zijn herkenbaar. Ze nemen, net als wij, verkeerde beslissingen en zijn tot onvoorspelbare dingen in staat. Ze zijn soms grappig, een beetje gek of compleet geschift. Een enkeling is onuitstaanbaar en zelfs echt walgelijk en heel bizar is, dat dan later blijkt dat we als lezer toch wel wat begrip of medelijden kunnen opbrengen voor een dergelijke “misfit”. De verdienste van de schrijver!
Een kritische kanttekening bij het hele boek is nog wel dat Wells te veel toevalligheden, gevaarlijke situaties e.d. in zijn verhaal opneemt. Vooral tijdens de reis naar Turkije stoorde me dat. Te veel van het goede. Beginnersfoutjes van de schrijver….
Immers, er zijn ook de vele filosofische gedachten die het noteren waard zijn. Over het bestaan, dromen, spijt, muziek, vriendschap, liefde, leugens, het leraarschap. Hoe ga je om met teleurstellingen, mislukkingen, angsten? Onbegrijpelijk dat Benedict Wells begin twintig was toen hij deze roman schreef! Wat een wijsheid! Wat een talent!
Zijn tweede boek “Het einde van de eenzaamheid” was zo mogelijk nog beter en heb ik gewaardeerd met *****. Een van mijn favoriete boeken. Zie https://www.hebban.nl/recensies/wil-over-het-einde-van-de-eenzaamheid
“Becks laatste zomer” is zeker een geslaagd debuut!

Zeist, 9 januari 2019