Geschreven door cultuurhistoricus Jacob Slavenburg samen met John van Schaik, kenner van de middeleeuwse mystiek en tevens hoofdredacteur van Bres magazine. Het is het tweede deel van de trilogie. Het derde deel is net pas verschenen: “Bronnen van de westerse esoterie”, het eerste deel, verscheen in 2010 en heeft de titel: :Westerse esoterie en oosterse wijsheid”.
Het boek is verdeeld in vier delen met per deel een, zoals door de schrijvers zelf geformuleerd: “uitgebreid notenapparaat”. Ik tref veel moeilijke en lastig te onthouden begrippen waar ik graag wat meer verklaring over had teruggevonden in deze noten. De vier delen zijn onderverdeeld in tijd: Aspecten in de Oudheid, de Middeleeuwen, de Verlichting en de Nieuwe Tijd. In Aspecten in de Middeleeuwen worden er mystieke hoogtepunten benoemd in vier delen. Deel twee en drie lees ik meerdere keren, maar ik snap er weinig van. Wel raak ik volledig in de ban van de verhalen over de tempeliers en de vrijmetselaars, ik wil er meer over weten, de onderste steen boven krijgen en tegelijkertijd besef ik ten volle dat het altijd een mysterie zal blijven. In het deel Aspecten in de Verlichting, waarin verteld wordt over diverse esoterische netwerken, volgt het besluit met de mededeling dat rozenkruisers en alchemisten in die tijd geen geheime genootschappen waren, maar deel uitmaakten van de intellectuele, culturele, politieke en wetenschappelijke gemeenschap. Leuk om te weten, maar ik mis de uitleg waarom er nu een soort geheimzinnigheid omheen hangt. Overigens vind ik in dit deel een schat aan geschiedkundige informatie, het verbindt geschiedenis met esoterie.
Namen zoals: Jan Baptista van Helmont, Constantijn Huygens, Descartes, Rembrandt en zelfs Willem van Oranje (“met Willem van Oranje begint de godsdienstvrijheid”) worden genoemd.
Vervolgens smul ik van hoofdstuk 10 (deel vier, Nieuwe Tijd) over de gouden dageraad, maar raak daar al snel de weg kwijt. Het bevat een reeks magische inwijdingsrituelen die uitgaan van de vier basis elementen, de kabbala, astrologie, alchemie, tarot en geomantrie (heilige plaatsen). Al snel wordt het mij te lastig om met mijn volledige aandacht door te lezen en moet ik echt af en toe weer opnieuw beginnen om alles te blijven volgen.
Het boek inspireert tot verdere verdieping van thema’s. Enige kennis van esoterie maakt het makkelijker leesbaar. Verwacht geen echte onthullingen, ik heb ze niet gevonden. Het geeft inzicht dat de verschillende leren weinig van elkaar afwijken en in essentie dezelfde zijn. En de allerbelangrijkste “onthulling” is dat alles te maken heeft met de geestelijke ontwikkeling van de mens.