Voordat je dit boek gaat lezen is het wel nuttig om je enigszins te verdiepen in de historische achtergrondinformatie over Tijl Uilenspiegel. Een personage die we van naam vrijwel allemaal kennen, al is het maar uit de kinderboeken die we vroeger gelezen hebben.

Tijl Uilenspiegel is een personage uit de Nederlands-Duitse folklore van de 14e eeuw. Volgens de sage was Uilenspiegel een deugniet die zo vrij als een vogel leefde. De grappen waren eerder platvloers in die tijd. Tijl zou in 1350 in Mölnn gestorven zijn. In 1525-1547 verscheen in Antwerpen het eerste boek over Tijl Uilenspiegel, door Michiel van Hoochstraten. Tijl Uilenspiegel raakte pas echt bekend door het boek van Charles De Coster uit 1867. In zijn verhaal is Tijl in 1527 geboren in Damme en strijdt Tijl met de geuzen mee tegen de Spanjaarden.
De geboorteplaats van Tijl is onbekend. Volgens sommige verhalen zou het Mölnn zijn, volgens andere verhalen is het weer Knesselare of Kneitlingen. In dit boek van Daniel Kehlmann wordt niet duidelijk waar de jeugd van Tijl zich afspeelt. De schrijver houdt daardoor eigenlijk rekening met het historisch feit dat de geboorteplaats onbekend is. Het graf zou van Tijl zou in Mölln of Damme liggen.
Ook met het plaatsen van Tijl Uilenspiegel in een historische tijd wordt nogal gespeeld. Daar waar sages zich in de 14 eeuw en de boeken zich in de 16e eeuw afspeelden, zet Daniel Kehlmann het personage tegen de tijd van de Dertigjarige Oorlog van de 17e eeuw. Als lezer leren we daardoor heel veel over deze periode, want wie tijdens het lezen de verschillende personages op internet zal opzoeken komt er achter dat alle gebruikte historische figuren daadwerkelijk echt bestaan hebben en alle gebeurtenissen ook echt gebeurd zijn. Het is vrijwel duidelijk dat de schrijver het personage Tijl Uilenspiegel gebruikt heeft om op een aangename en verhalende wijze de lezer meer te leren over de periode van de Dertigjarige Oorlog. In feite is uiteindelijk dat ook wat in dit boek centraal staat en niet, zoals wel verwacht, Tijl Uilenspiegel zelf.
Vroeger was een uil de naam voor een dom persoon. Met zijn grappen zorgde Tijl niet alleen voor vermaak tijdens zware perioden, zoals in tijden van de Dertigjarige Oorlog, maar hield hij daarmee mensen ook een spiegel voor om ze te laten zien hoe dom ze zijn. In de openingsscène van het verhaal van Daniel Kehlmann wordt deze rol duidelijk gemaakt, wanneer Tijl met zijn optreden de mensen laat zien wie zij werkelijk zijn.

Alhoewel er in normale hedendaags taalgebruik geschreven wordt is de schrijfstijl in het begin wel enigszins wennen. De zinnen hebben soms de neiging lang en onhandig opgebouwd te zijn, maar dit past wel in de tijdsgeest waarin het verhaal zich afspeelt. Het draagt bij aan de middeleeuwse sfeer zonder dat het echt moeilijk wordt. Ook bepaalde woorden worden tegenwoordig zelden gebruikt en verdienen het dus om even opgezocht te worden.

Het boek volgt niet de chronologische tijd. Er wordt tussen hoofdstukken continu van tijd en vertelpersoon gewisseld. Dat maakt het lezen wel iets onprettig, omdat elk hoofdstuk weer aanvoelt als het begin van een nieuw boek. Steeds weer moet er opnieuw georiënteerd worden en het kan daardoor ook lastig zijn om het chronologische overzicht op het verhaal te behouden. Van de andere kant maakt dit het boek wel weer interessant en past het ook wel binnen het chaotische karakter van Tijl Uilenspiegel. De tijdssprongen hebben de indruk verder geen toevoegende waarde te hebben, er worden bijvoorbeeld geen spanningsbogen mee gecreëerd.

In het verhaal zijn op subtiele wijze kleine tegenstrijdigheden verwerkt die geen invloed hebben op de verhaallijn. Het voelt wel alsof je continu op het verkeerde been wordt gezet en eigenlijk voel je je als lezer ook wel een beetje voor de gek gehouden. Het is precies in de sfeer van wat Tijl met zijn publiek doet. En misschien maakt de schrijver, die in de huid van Tijl is gekropen, daarmee duidelijk hoe dom mensen zijn om alles wat in boeken geschreven staat bereid zijn achteloos als waarheid aan te nemen. Zeker met dat waar Tijl Uilenspiegel voor staat is het creëren van deze kleine tegenstrijdigheden, waardoor de schrijver met de lezer speelt, een passend element in het verhaal.

Daniel Kehlman weet met dit boek de Dertigjarige Oorlog voor de lezer heel dichtbij te halen. Het lijkt zelfs bijna of we de historische personages gewoon daadwerkelijk zelf gekend hebben. Wie echter verwacht een verhaal over Tijl Uilenspiegel te gaan lezen raakt in dit boek enigszins teleurgesteld.