Dat thrillers niet noodzakelijk vuistdikke boeken met oneindig veel plotwendingen hoeven te zijn bewijst Jan van Mersbergen met zijn korte, maar krachtige thrillerdebuut. Van Mersbergen heeft al meerdere romans en literaire prijzen op zijn palmares staan en wordt in verschillende landen vertaald. Onder het pseudoniem Frederik Baas maakt hij de overstap van roman naar thriller. Zowel het pseudoniem als de samenwerking met uitgeverij Ambo/Anthos tonen dat het om een weloverwogen keuze gaat, waarbij op een bewuste maar zeker niet krampachtige manier rekening gehouden wordt met de genrekenmerken van de roman en de thriller.

De auteur neemt rustig de tijd om het verhaal op te bouwen. Barbara’s nieuwe vriend, Robbert, is uitgever en hun vakantie in de Ardennen voert hen naar een van zijn schrijvers die na een succesvol debuut te kampen heeft met een writer’s block. Voor de 7-jarige Rens lijkt de vakantie in het water te vallen wanneer hij bij aankomst ontdekt dat de oplader van zijn tablet ontbreekt. Wat is er te doen in een piepklein dorpje dat niets meer te bieden heeft dan bossen, heuvels en riviertjes? Barbara wil haar zoon koste wat kost een leuke vakantie bezorgen. Terwijl Robbert zich verschuilt achter manuscripten, zoekt zij het gezelschap op van de schrijver – de ik-verteller van het verhaal – en zet een speurtocht op touw die zowel Rens moet entertainen als de inspiratie van de schrijver moet aanzwengelen. De schrijver neemt enthousiast deel aan de speurtocht en raakt steeds meer betrokken bij het leven van Barbara. Wat een idyllisch weekje vakantie moest worden, lijkt echter af te stevenen op een nachtmerrie.

Via dagdagelijkse, herkenbare taferelen wordt de lezer mee op sleeptouw genomen. De herkenbaarheid wordt beklemtoond door de schrijfstijl; op geen enkel moment worden moeilijke woorden en complexe stijlfiguren of tekstconstructies gebruikt. Behalve de klare taal, zijn ook de vele herhalingen opvallend. Meermaals komen de kracht van moeders, de relatie tussen auteur en uitgever en de rol van de lezer aan bod. In die herhalingen ga je al gauw een diepere betekenis zoeken. Te meer omdat dit geen klassieke whodunit is. Hoewel er veel thrillerelementen aanwezig zijn, spelen zeker in het eerste deel van het boek meer algemene vragen een rol: Waar gaat het verhaal naartoe? Waarom wordt dit verhaal verteld?

Het mysterie rond de identiteit van de ik-verteller trekt het verhaal op gang. Je ziet alles vanuit zijn standpunt, maar is hij wel te vertrouwen? Ongegeneerd vult hij de gedachten van andere personages in en geeft hij gedetailleerde verslagen van momenten waarbij hij niet aanwezig was. Bovendien schemert zijn jaloezie door in de manier waarop hij het familieleven van Barbara en Robbert al te vaak vergelijkt met perfecte film- en reclamemomenten: “Ze liepen door de weide als drie karakters in een commercial voor Zwitserse chocolade, voor roomkaas, voor luchtige crackers. Een compleet een volmaakt gezin, zo op het eerste gezicht, door hoog gras waarop de dauw al is verdampt.”

Het spel met de lezer en het schrijfproces worden expliciet benoemd. Dit voegt een extra laag aan het verhaal toe, die zeker romanlezers zal aanspreken. Zelfs de setting geeft inzicht in de opbouw van het verhaal: “Een rivier kan kilometerslang voortkabbelen en dan komt hij plots in een stroomversnelling, dan is hij ondieper en heeft het water minder ruimte, dan snelt het water over de keien.” Zo gaat het ook met ‘Dagboek uit de rivier’. Omdat actie grotendeels ontbreekt, wordt je verrast wanneer die alsnog de kop opsteekt. Het verhaal krijgt hernieuwde energie en wordt zo op een originele manier afgesloten.

De auteur laat nergens een steek vallen. Achter de eenvoud houdt zich een doelbewust radarwerk schuil dat je in een bepaalde richting stuurt, maar tegelijk voldoende vrijheid geeft om zelf ontbrekende onderdelen in te vullen. Het resultaat is niet zozeer een bloedstollende thriller als wel een gelaagd, spannend verhaal dat bij een ruim lezerspubliek in de smaak zal vallen.