Ha Jin is een in China geboren schrijver die in 1989 tijdens de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede in de Verenigde Staten verbleef om te promoveren na zijn studie Amerikaanse Literatuur in China.
Zijn boek "Wachten" is bekroond met de National Book Award en de PEN/Faulkner Award en werd genomineerd voor de Pulitzer Prize.

Op aanraden van Lulu Wang heb ik dit boek aangeschaft, op zoek naar hedendaagse Chinese literatuur met historische kenmerken.

"Wachten" vertelt het verhaal van Lin Kong, legerarts in het ziekenhuis van Wujia. Zijn echtgenote Shuyu Liu woont op het platteland in Gansdorp en eenmaal per jaar keert Lin Kong terug naar zijn geboortestreek om zijn vrouw en dochter te bezoeken.

Gedurende zijn verblijf in Wujia krijgt hij contact met Manna Wu, een verpleegster op zijn afdeling. Het gaat hier om een verboden liefde, omdat mannen met een hogere rang geen relatie mogen hebben met een ondergeschikte in lagere rang.
Het opbloeien van deze relatie doet Lin Kong beseffen dat hij niet verder kan gaan zonder zijn huidige huwelijk op te zeggen. Dit gaat echter niet zonder slag of stoot: volgens de regels van de communistische partij moeten er achttien jaar verstrijken voordat hier medewerking aan wordt verleend.
Het jaarlijkse bezoek aan zijn echtgenote wordt daarom in de loop der tijd alleen maar een bezoek om toestemming voor de scheiding te bewerkstelligen .

In de tussentijd probeert Lin Kong allerlei alternatieven te bedenken om Manna Wu aan andere mannen te koppelen: zijn neef en een hooggeplaatste communistische Volksofficier.

Het verhaal speelt zich af in eind jaren zestig van de vorige eeuw en duurt tot begin jaren tachtig. Het geeft een goed tijdsbeeld van het toenmalige China, doorspekt met culturele gewoonten, regels (volgens Mao), contrast tussen platte land en grote stad en de geleidelijke ontwikkeling naar een moderner China.

Ha Jin weet door het gehele boek heen het liefdesverhaal op te kleuren met uitgebreide beschrijvingen over de natuur: een extra toevoeging, welke nergens in de weg staat, maar tegenwicht biedt tegen de sombere wereld van het China in die tijd.

"Het maanlicht werd gefilterd door de kale takken en verspreidde spikkelachtige lichtplekken op de met sneeuw bedekte grond. Enkele vogels vlogen op in de duisternis, met zoevende, fosforescerende vleugels. Voor haar dwarrelden en kronkelden slierten sneeuwstof die door de wind werden opgeblazen. De sneeuw kraakte onder haar voeten, en de wind huilde als een baby ".

"...en dat het gras de essentie van hemel en aarde, yin en yang, het materiële en het spirituele verenigde, en dat het een samenbundeling was van lichaam en geest, leven en dood, en een lofprijzing op de oneindigheid en de weelde van het leven. Kortom: het was een heel progressief symbool, bezield door de proletarische geest!".

Tevens is er, zonder daarbij de hoofdmoot te vormen, behoorlijk wat kritiek aanwezig op de communistische filosofie, de culturele traditie en specifiek op het Chinese communisme:

"Wat kunnen ouders toch egoïstisch zijn. Maar waarom moet het dan een zoon zijn? Kan een meisje niet evengoed als herinnering aan haar ouders fungeren? Wat een krankzinnige, stomme traditie die vereist dat elk paar een jongetje moet krijgen om de familielijn voort te zetten".

"Hij walgde een beetje van de manier waarop hij die reactionaire mannen had benijd, die juist veroordeeld zouden moeten worden als sociale parasieten".

Als eenmaal de scheiding, na achttien jaar, is uitgesproken tussen Lin Kong en Shuyu Liu, bouwt Lin Kong zijn leven verder op met Manna Wu. Hij trouwt met haar, vormt een gezin en probeert een liefhebbende echtgenoot te zijn.
Dit gaat echter niet over rozen, omdat een seksueel exces (in de lijn van het tegenwoordige #metoo) danig parten speelt in de relatie.

In plaats van samen verder te gaan, lief te hebben en nader tot elkaar te komen ontstaat er twijfel, liefdeloosheid en ontstaan er bij Lin Kong existentiële levensvragen, waarop hij geen antwoord heeft.....

"Hij beseft dat het lange wachten haar behoorlijk moest hebben veranderd - van een aardige jonge vrouw in een hopeloze driftkop...Misschien was ze juist door die onbeantwoorde liefde zo verbitterd geraakt. Of misschien kwam het door de pijn en de vertwijfeling van het lange wachten dat haar vriendelijke aard was verdwenen, haar hoop was afgesleten, haar gezondheid was verwoest, haar hart was vergiftigd en zij ten dode was opgeschreven".

Doordat Lin Kong en Manna Wu moeizaam kunnen omgaan met hun relatie (waarvan gehoopt was na het lange wachten dat het geweldig zou zijn...) en omdat Lin Kong zich geen raad meer weet en zich steeds meer slachtoffer voelt, wordt Lin Kong geleidelijk aan weer naar Shyyu Liu gedreven, waar hij rust en stabiliteit vindt!
Hij vraagt Shuyu Liu uiteindelijk te wachten op hem en daarmee is de cirkel rond: wachten op een scheiding, wachten op rust en uiteindelijk wachten op terugkeer naar zijn ex-vrouw.

Weemoed naar het verleden en geborgenheid en zelfreflectie op het eigen leven vormen voor Lin Kong de basis om uiteindelijk te belanden waar hij wil zijn: De geschiedenis draait zich om, WACHTEN !!

" En zo zitten we allemaal gevangen in ons eigen lijden".

"Wachten" is een intense, mooie roman met een rijke thematiek. De schrijfstijl van Ha Jin is sober met hier en daar uitspattingen in taal en bloemrijke beschrijvingen.
Een boek dat na afloop stof geeft tot nadenken!