Om er maar mee binnen te vallen: nog nooit heb ik in een boek zo vaak de woorden kont, billen en achterwerk gelezen. Zou daar een prijs voor zijn, zoals bij het onnodig noemen van het woord **** in een boek zoals beschreven in een van de delen van het Transgalactisch Liftershandboek (van Douglas Adams)?

WIKILEAKS
Afijn. Codenaam Hadsadah is de debuutroman van het duo Django Mathijsen en Anaïd Haen. De titel wordt half verklaard in het boek, maar niet de verkeerde spelling Hadsadah. De codenaam moet in verband worden gezien met WikiLeaks, want dit is volgens de auteurs zelf de eerste Wikileaksthriller. Dat is in mijn herinnering niet helemaal waar, volgens mij was er in het jaar van publicatie (2010) in Nederland nog een thriller over Wikileaks verschenen. Soit. Wikileaks dus.
Tegenwoordig komt het nog wel eens ter sprake als het gaat over Julian Assange of Chelsea Manning, maar eigenlijk is het fenomeen dat zo "hot" was in 2010 een stille dood gestorven voor wat betreft de "hotheid" ervan. Hetzelfde geldt voor Echelon.
Wat dat betreft is het jammer dat de auteurs zo duidelijk aanknopen bij de actualiteit, omdat een en ander nu toch wel achterhaald is. En dat terwijl het verhaal ook verteld had kunnen worden zonder Wikileaks te noemen. Ik denk bijvoorbeeld aan de samenzweringen in Doodstil van Bies van Ede, waarin de bedreiging van afluisteren hetzelfde is, maar door geen concrete namen te noemen het verhaal tijdlozer wordt.

DUO
Zowel van Haen als van Mathijsen heb ik eerder werk gelezen. Ik meen dan ook hun schrijfstijl te kunnen herkennen. Dat is iets dat me tegenvalt in het verhaal: dat er zulke grote stijlbreuken in het verhaal zitten.
Ik heb wel vaker verhalen van schrijfduo's gelezen, maar zo'n stijlbreuk ben ik nooit eerder tegengekomen. Over het algemeen kan ik niet zien dat het door twee personen is geschreven en al helemaal niet wie welk stuk heeft geschreven. Hier dus wel. En dan blijkt Mathijsen (althans wat ik sterk vermoed door hem is geschreven) vele malen beter de pen weet te hanteren, als het gaat om een soepele schrijfstijl voor een volwassen publiek. De andere stijl is direct te herkennen aan de langere alinea's en langere zinnen. De afwisseling maakt het lezen irritant.
Opvallend is het taalgebruik van het personage "de Fin" (is dat een verwijzing naar de Fin uit de Neuromancer-cyberpunkboeken van William Gibson?). De Fin heeft, hoewel hij blijkbaar niet in zijn moedertaal spreekt maar in het Engels, dat voor de gemoedsrust van de Nederlandse lezer is vertaald naar het Nederlands, een bijzonder breedsprakige manier van praten, een bekakte toon zelfs. Hij gebruikt woorden die de andere personages nooit zouden gebruiken en waarvan ik vermoed, dat gezien de doelgroep van de schrijfstijl van Haen, de meeste lezers het nauwelijks kunnen volgen.
Omdat er aan de verschillende stijlen geen perspectiefwissel is verbonden, geeft het het boek een slordige indruk, alsof er redactionele rondes zijn overgeslagen waarin de stijl meer tot een eenheid zou hebben kunnen komen.

Wat ik me kan herinneren van de zomer van 2010 was een discussie waarin een van de schrijvers bij hoog en laag beweerde dat je als schrijver zo goed moest zijn, dat je manuscript gewoon niet geweigerd kòn worden door een uitgever. Of in andere woorden: als je manuscript werd geweigerd door een uitgever, dan had je gewoon beter moeten schrijven.
Het volgende dat gebeurde, was dat Codenaam Hadsadah in eigen beheer werd uitgegeven met als argument dat uitgevers de schrijvers uitbuiten en dat al het geld naar de schrijver hoort te gaan. Volgens een andere recensie, elders, is het manuscript door verschillende uitgevers afgewezen. Nu ik heb heb gelezen denk ik: niet ten onrechte. Het eerder genoemde verschil in schrijfstijlen is een van de redenen. Het gaat een uitgever natuurlijk niet alleen om het ontbreken van spelfouten.

OOG VOOR DETAIL
Met bijna 300 pagina's, in een klein lettertype met smalle marges, kan Codenaam Hadsadah een dik boek genoemd worden, een kloeke roman. Toch gebeurt er niet zo heel erg veel, de plot is niet al te ingewikkeld (je wordt als lezer niet op het verkeerde spoor gezet, de hoofdpersonen gaan nergens de verkeerde kant uit) en de ontwikkeling van de personages ontbreekt grotendeels.
Heel veel woorden zijn gaan zitten in details die er niet toe doen, die geen sfeer maken, noch de personages tekenen, en die later niet terugkomen als een soort herkenningspunt of thema. Het vertraagt het verhaal enorm. Een voorbeeld is het haakwerk op de eerste pagina, je zou denken dat Rebecca een liefhebber van haken is, maar er wordt nooit meer op teruggegrepen.
Het komt al niet snel op gang, de eerste 50 pagina's gaan erover hoe vreselijk het is wat er is gebeurd met Esther. Er wordt niet gezinspeeld op elementen die de naam thriller zouden rechtvaardigen. En wat er wel wordt geschreven in het kader van het plot, is niet alleen een geweer van Tsjechov, maar zelfs een die met de loop op je gericht is: deze aanwijzingen kunnen niet worden gemist en het is jammer dat het nog vele, vele pagina's duurt voor bij de hoofdpersoon het kwartje valt.
Juist op het punt dat Rebecca en Nick zich moeten haasten om de held uit te hangen, worden pagina's besteed aan de breedsprakige Fin en het volkomen zinloos (in alle opzichten) doden van een dier. Op bepaalde punten lijkt het meer of de schrijver wil zeggen "kijk hoe goed ik mijn research heb gedaan?" (hoewel het bij mijn weten niet zozeer research is, als wel vakkennis van de betreffende schrijver).
Het boek zit ook vol gekeuvel en gebabbel, niet slecht voor een huisvrouwenroman, maar het ondermijnt elke vorm van spanning. Dat geldt ook voor de "cameo" van Gemma Vlugzout, een personage dat in eerdere verhalen van Haen voorkomt - ze heeft in dit boek helemaal niets te zoeken. En de details over verschillende auto's... nergens voor nodig als die auto verder geen rol speelt.

HUMOR
In een verhaal is humor een goede manier om na een hoogtepunt van spanning deze voor de lezer te breken. In Codenaam Hadsadah zit denk ik veel humor. Ik zeg "denk ik" omdat ik bij sommige dingen denk dat het de bedoeling is dat het niet als humor bedoeld was, zoals schoenen die herhaaldelijk uitvallen. De tampons zijn een running gag, denk ik. Andersom vind ik de "humor" van de vertaalde Engelse termen tenenkrommend.
Het probleem met de humor is eigenlijk dat het de spanning niet afwisselt of neutraliseert, maar dat er in de eerste plaats geen spanning is om de humor te rechtvaardigen. Moet het boek dan worden gelezen als een dijenkletser? Daarvoor is het denk ik niet leuk genoeg, althans, ik ben nog niemand tegengekomen die dit boek als "humoristisch" heeft beoordeeld en de schrijvers zelf presenteren het ook als een thriller.
De anale fixatie die blijkt uit het veelvuldig gebruik van de woorden kont, billen en achterwerk, werk evenmin mee aan een volwassen thriller.

ONGELOOFWAARDIG
Er zijn verschillende dingen in het boek die ik ongeloofwaardig vind:
- een agent doet de ondervragingen bij een moordonderzoek, ik zou denken dat daarvoor een rechercheur ingeschakeld zou moeten worden, zoals Baantjer en De Waal dat beschrijven (en vele anderen, maar Baantjer zat zelf in het vak). Hier had ik echt het idee: ze hebben geen idee waar ze over schrijven.
- Leo is beneden zijn stand getrouwd met Esther Noorlander, maar de familie Noorlander heeft wèl een grafkelder, wat gezien de gebruikte toponiemen waterrijke (Broekdorp, Haagdrecht, enz.) een kostbare zaak is. Welke stand heeft de familie Noorlander dan, en hoe hoog in de hiërarchie zit Leo dan? Hij is immers niet van koninklijke bloede.
- Degene die verkracht wordt (op op zijn minst een poging daartoe) is dat heel snel vergeten en het doet haar ook niets. Van wat ik heb gelezen over slachtoffers van (een poging tot) verkrachting is dat niet zoals het in werkelijkheid is. Misschien is er een "tough grrrl" die het zo van zich af kan zetten, maar dit personage is dat beslist niet (althans niet geloofwaardig).
- Iemand die bezig is met "hacken", maar nog nooit van Echelon heeft gehoord. Overigens blijkt uit de nonchalante omgang met computers en dergelijke ook niet dat dit personage enige hackerskills heeft. Hooguit een Cookbook-hacker. Af en toe komt het idee "digibeet" eerder naar voren, wat niet past bij de eigenaar van een ICT-bedrijf en het label "computerexpert" dat ze op de kaft heeft gekregen. Ik denk dat dit wel het teleurstellendste van het boek was.
- Niemand schijnt in staat te zijn een vreemde te herkennen, zoals in het ziekenhuis. Zelfs niet als die persoon een duidelijke afwijking heeft (loopt mank).
- De watertoren is van binnen wel èrg ruim in vergelijking met de watertorens die ik van binnen heb gezien (en waarvoor ik herbestemmingsontwerpen heb gemaakt).
- Als Rebecca en Nick vluchten, doen ze al hun kostbare spullen in de auto, die al vol zit met dingen die Nick nodig heeft voor een goede vlucht. Als ze afscheid nemen van de auto, pakken ze helemaal niets daarvan mee voor hun verdere vlucht, terwijl daar wel de tijd en de mogelijkheden voor waren.

SEKS EN RELATIES
Er komt nogal wat seks in het verhaal voor. Ik vraag me af of de naam "erotische thriller" niet meer op zijn plaats was geweest. De plaats van de seks is ambivalent: enerzijds spreekt Rebecca van het platte "neuken", anderzijds houdt ze het op het preutse "zijn geslacht". Het is precies die onevenwichtigheid in register (niet alleen voor de seks trouwens) die de tekst parten speelt.
De SM-scènes (of eigenlijk: martelscènes) zijn nogal overbodig, terwijl als er werkelijke liefde lijkt op te bloeien tussen de hoofdpersonen, de camera decent wordt weggedraaid. Ik krijg in bepaalde passages het idee dat het eerder een folie à deux is van de schrijvers in plaats van een zinvolle toevoeging aan het verhaal.
De thriller raakt veelvuldig ondergesneeuwd in relatieperikelen. Dat is jammer, want ook dat haalt de vaart uit het verhaal en het leidt ontzettend af van de elementen die spanning zouden moeten oproepen. Zo vraag ik me af of Martin niet gewoon uit het verhaal had kunnen worden geschrapt als een "darling" die "gekilled" moet worden.

PLOT
De plot van de thriller is vrij simpel: Esther valt bij haar zusje met de deur in huis, gewond en geboeid. Het blijkt dat zij iets te verbergen had en verschillende personen of organisaties zitten achter haar aan. Rebecca gaat op onderzoek uit, of eigenlijk: zonder veel te doen raakt ze betrokken bij de zaak. Ze gaat om de een of andere reden wèl kijken bij verdachte Nick. Die neemt haar verder op sleeptouw, waarbij ze om tampons blijft zeuren. Her en der vallen doden, waar Rebecca zich al snel overheen zet. Een machtige organisatie blijkt de touwtjes van de wereld in handen te hebben, waar Nick alles van weet, waardoor elke "plothole" gedicht kan worden.

Uiteindelijk is het het steeds nèt niet. Nèt geen thriller, nèt geen erotische roman, nèt geen humoristische roman en de schrijfstijl is het ook niet. De plot laat nèt teveel gaten open. Ik heb verschillende keren overwogen het verhaal terzijde te leggen. Nèt geen twee sterren.