De proloog geeft het verslag dat Ocke Smidszoon in de gevangenis heeft geschreven over zijn confrontatie met de Schaduw, die rondreist met een circusgezelschap en gedurende de voorstelling iets duisters en bedreigends uitvoert met de in trance gebrachte bezoekers. Ocke is dan nog een kind, driekwart mens en éénkwart elf, en hij slaat de voorstelling stiekem gade vanonder het tentzeil. Wanneer de Schaduw hem ontdekt, weet Ocke hem te weerstaan, in tegenstelling tot de andere aanwezigen, die na de voorstelling definitief veranderd lijken. Door deze gebeurtenis slaat hij los en uiteindelijk wordt hij tot de strop veroordeeld. Hij besluit zijn verslag met de vraag wat er nu eigenlijk in de tent gebeurde.
Het vervolg van deze trilogie, op bladzijde 31 beginnend met Het Eerste Boek, zal daar het antwoord op geven. Daarbij speelt Baldin, de hoofdpersoon in het vervolg, een belangrijke rol. Baldin, voor de helft een elf, is schrijversleerling bij monniken op de Valkborg, gelegen in het keizerrijk. Hij vindt het verslag van Ocke en door zijn grote talent voor talen weet hij het ook te lezen. Het is het begin van zijn strijd met de Schaduw, waaraan hij voortdurend op het nippertje weet te ontsnappen, zowel dankzij de hulp van de magiër Omaric als door zijn eigen magische talenten. In het keizerrijk is het gebruik van magie echter verboden, omdat het in het verleden desastreuze gevolgen heeft gehad, waaronder het losscheuren van een deel van de aarde tot een afzonderlijke maan, die de planeet op geregelde tijden teistert met aardbevingen. Samen met Omaric reist Baldin via dromen van dieren door de wereld (een magie die we van Peter Schaap al kennen), tot bij de reuzen, en leert hij meer over zijn talenten.
Vlak voor Baldin’s vlucht met Omaric is er een diplomatiek conflict ontstaan, waarbij wordt besloten een gezelschap naar de grens van het keizerrijk te sturen. Baldin zou er deel van uit maken, samen met enkele medestudenten, de oppermonnik en wat soldaten. Zij trekken door de middeleeuws aandoende wereld en weten de problemen die zij tegenkomen te overwinnen. Ook zij worden bedreigd door de Schaduw, want het conflict blijkt een list.
Het verhaal volgt afwisselend de wederwaardigheden van de twee gezelschappen en aan het eind van dit eerste deel, wanneer de tweede maan de wereld het dichtst is genaderd en de aardbevingen het hevigste zijn, moeten beide groepen de eerste serieuze confrontatie met de Schaduw aangaan. Dat lukt uiteraard, zonder dat alles al duidelijk wordt of de Schaduw wordt verslagen. Daar zijn de volgende twee delen voor nodig, beginnend met het voor najaar 2001 aangekondigde ‘Schaduw & dwergenstaal’.
Schaduw & Elfenvuur is de elfde roman van Peter Schaap, een handvol kinderboeken niet meegerekend. Op zijn vier prehistorische fantasies na, kenmerken deze boeken zich vooral door een wat rommelige stijl en verhaalopbouw. De verhaalwendingen overtuigen niet, lijken op dat moment in het verhaal door de auteur te zijn bedacht, terwijl het ook anders had kunnen gaan. Dit in tegenstelling tot de groten in het genre als Hobb, Williams of Martin, waarbij die wendingen verrassen en tegelijkertijd het gevoel geven dat het niet anders kan. De romans van Peter Schaap geven het gevoel dat ze niet echt doorleefd zijn. Bijvoorbeeld op bladzijde 277, waar Omaric twee keer wordt aangeduid als “de bewusteloze”. Op dat moment in het verhaal hoort niemand aan Omaric te denken als “de bewusteloze”, alsof het een onpersoonlijk ding is. Baldin niet, die al dagenlang met Omaric op stap is en grote gevaren met hem heeft doorstaan, de lezer niet, voor wie hetzelfde hoort te gelden. En zeker de schrijver niet! Dat de schrijver dat wel doet, want het is méér dan een ongelukkige formulering, toont dat hij de personages niet eens voor zichzelf écht tot leven heeft kunnen brengen.
En daarom is ‘Schaduw & Elfenvuur’ opnieuw niet goed en hoop ik op een nieuwe prehistorische fantasy van Peter Schaap, een subgenre waarin hij er wel in slaagt te overtuigen.