Aan het eind van zijn boek schrijft Andrew Gross dat hij dit verhaal ontdekte, tijdens zijn onderzoek voor een van zijn eerdere bestsellers. Zitten slapen dan; want dit verhaal is één van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Gross verandert de werkelijkheid in geromantiseerde fictie.

Welke echte gebeurtenissen hij gebruikte, was mij na het lezen van de eerste paar bladzijden al duidelijk. Die gebeurtenissen zijn namelijk verfilmd. Ook zijn er meerdere boeken over geschreven. "Saboteur" is gebaseerd op wat er in Noorwegen, in Telemark, gebeurde tijdens de Nazi-bezetting.

Zoals Gross schrijft, is dit verhaal in 1976 verfilmd met Kirk Douglas, als "Heroes of Telemark". Verder baseerde Gross zich ook op non-fictie, waaronder nota bene de autobiografie van verzetsheld Kurt Haukelid (1989); "The Real Heroes of Telemark" van Ray Maers (2003), "The making of the atomic Bomb (1986) van Richard Rhodes en diverse artikelen uit kranten en tijdschriften.

Gross heeft alle namen veranderd; fictieve personages en situaties toegevoegd. Gebruikmakend van eerdere non-fictie boeken en verzamelde artikelen, beweert hij toch zo dicht mogelijk bij het ware verhaal te blijven.

Maar ja: hij voegt verzonnen personages toe, verandert het een en ander, pept het op met een vleugje verzonnen romance en schrijft dus fictie. Nu kan er niemand meer kijken in het hoofd van toenmalige Nazis of vermoorde familieleden van de helden. De narigheid van concentratiekampen, martelingen en andere ellende blijft de lezer hier bespaard. Laten we wel wezen: dat verkoopt niet zo lekker en Gross schrijft natuurlijk wel voor de bestsellers-markt en zijn bankrekening.

Dit boek is een geromantiseerd jongens-boek-voor-volwassen-avontuur. Lichte kost voor mensen die iets niet al te spannend en inspannend wensen zonder veel narigheid, afzien, echte ellende. Een eenvoudig, recht-toe-recht-aan verhaaltje van goed versus kwaad, met zwart-witte karakters.

Gross dist dit op: verzetsheld Nordstrum en z'n mannen klaren de klus in bezet Noorwegen in 1943. Er zijn natuurlijk mislukkingen en tegenslag. Er vallen doden en slachtoffers, maar de hydro-installatie wordt gesaboteerd en de veerboot die het water vervoert, nodig voor de productie van Nazi-atoombommen, wordt opgeblazen. Kans dat meisje ook nog held krijgt. Non-entertainment, uit te lezen binnen 24 uur en boeiend en spannend is het niet.

Voegt dit verhaal ook maar iets toe?
Aan de bankrekening van Gross wel.

Ik kreeg er een nare smaak van in mijn mond. Dit is een opgepoetste "Hollywood" versie geproduceerd voor de bestseller-markt en lezers die alles licht-verteerbaar wensen. Je reinste pulp-fictie, waarvoor ware gebeurtenissen en echte mensen zijn misbruikt.

Dan prefereer ik non-fictie versies. Dan lees ik liever goed gedocumenteerde en onderzochte verhalen, of biografieën, of auto-biografieën van de mensen die hun leven echt op het spel hebben gezet, gepakt zijn, geleefd en geleden hebben onder bezetting, rekening moesten houden met repressailles. In dit geval, zijn die boeken er.

Helaas is het onmogelijk géén ster te geven voor Gross' moeite en het spekken van zijn bankrekening. Mijn aanbeveling: kies alsjeblieft voor de auto-biografie van Kurt Haukelid, of de boeken van Ray Mears en Richard Rhodes en maak met "De Saboteur" de barbeque of openhaard aan.