‘De broer van Maurits de Bruijn is vermist sinds mei 1999. Dertien jaar later schrijft hij deze indrukwekkende coming of age roman.’ Dat staat op de achterflap van Broer, debuutroman van De Bruijn (1984, ook bekend als beeldend kunstenaar). Het persoonlijke staat in deze roman inderdaad boven het literaire, maar het is de vraag of dat een goed boek kan opleveren.

In Broer lezen we hoe hoofdpersoon Wolf op zoek gaat naar zijn al tien jaar vermiste broer. De vermiste wordt niet bij de naam genoemd, hij is ‘Broer’. Heel mooi, want daarmee laat de verteller precies zijn probleem zien: omdat hij een broer heeft, is hij ook iemands broer. Maar wat als je geen broer meer hebt? Wat gebeurt er met dat deel van je identiteit? Het is niet voor niets dat Wolf juist nu zijn broer gaat zoeken: de rechter zal binnen enige maanden bepalen of Broer doodverklaard wordt. Wat betekent dat voor Wolf?

Schuldvraag
De zoektocht naar Broer is een zoektocht naar zijn eigen identiteit. De leegheid, de verveling in Wolfs leven druipt van de pagina’s af; alsof hij stilstaat, niets is belangrijk, steeds lijkt hij te wachten op niets, of op dat ene onmogelijke: dat zijn broer ergens binnenkomt. De ontwikkeling in de roman is dan ook enigszins voorspelbaar: om verder te gaan met zijn leven, moet Wolf accepteren dat dat een leven zonder Broer is.
Wolf maakt een reis rond de wereld op zoek naar Broer: hij komt in Berlijn, Boedapest, Barcelona, Tel Aviv, New York. Hij vindt er oude of nieuwe minnaars, denkt na over zijn homo-zijn of joods-zijn, hij denkt na over de eeuwige schuldvraag. Want zonder het letterlijk zo te benoemen, klinkt hier toch steeds de bekende vraag door: Ben ik mijn broeders hoeder? Wiens schuld is Broers verdwijning? Had ik dit kunnen voorkomen?

Spiegelscènes
Het verhaal komt het meest tot leven in de scènes waar echt iets gebeurt, zoals in het hoofdstuk ‘Broer’. Daar ziet de lezer voor zich hoe de broers met elkaar omgingen. Wolf vertelt hoe hij bij zijn broer in bed kroop toen het onweerde. Hij vertelt hoe zijn broer eet, vecht en indruk maakt op meisjes. Net zo soepel leef je mee in de relatie tussen Wolf en Wood, een minnaar in Tel Aviv. Op Woods rug drijft Wolf de zee in, zoals hij dat ooit met z’n vader deed, zoals hij tegen zijn broer aan in bed kroop.
Zulke spiegelscènes zijn mooi geschreven en zorgen voor verbindingen in de roman. Maar De Bruijn is geen meesterverteller. Er wordt te veel uitgelegd en er is te veel drama, uitgesponnen in een stijl die neigt naar het clichématige: ‘Wanneer iemand heel dicht bij je staat en weggaat. Verdwijnt, eigenlijk. Dan komt het verdriet in kleine stukjes. Het overvalt je. Soms voel je je schuldig omdat je niet verdrietig bent geweest.’ De Bruijn gebruikt te veel overbodige woorden en verteltechnieken, zoals de ‘imaginary friend’ Omar, die weinig toevoegt aan het verhaal.
Broer is een persoonlijk verhaal dat verteld moest worden, maar literair had het sterker gekund. Het boek is nu als een film met continue voice-over. Mooi verhaal met een boeiende thematiek, sterke beelden, maar te veel uitleg.

(Deze recensie verscheen eerder op Passionate Platform.)