Chris Polanen schreef met Waterjager een indrukwekkende, spannende roman, die aan alle genres voorbij gaat..

Je kunt het ook een sciencefictionroman noemen, of preciezer, een toekomstroman. Klimaatverandering en de daarop gerichte milieu-akkoorden zijn dagelijks onderwerp van gesprek en daarbij spreekt de stijging van de zeespiegel het meest tot de verbeelding. Niet alleen Nederland, ook Suriname en met name Paramaribo zal daardoor worden getroffen. Chris Polanen, geboren en getogen in Paramaribo maar tegenwoordig wonend in Amsterdam, toont hoe de wereld in Paramaribo er dan uit kan gaan zien: een op zichzelf staande gemeenschap, verlaten door een centrale overheid, een plaats waar avonturiers hun geluk komen zoeken, goudzoekers, vissers, drugshandelaren en prostituees. Jean Christophe, kortweg JC genoemd, heeft zich samen met zijn vader opgeworpen als de heersers die chaos en anarchie binnen de perken proberen te houden. Ze heffen belasting, beschermen vrouwen… Wanneer zijn vader is gestorven, gaat JC daarmee door. Met dit kleurrijk getekende decor begint de roman.
Het tweede hoofdstuk voert Joshua ten tonele, de jongere broer van JC, die op zijn dertiende samen met zijn moeder naar Nederland is gekomen, naar de totaal andere cultuur van grijze luchten en sneeuw, van stijfheid en geslotenheid. Joshua vormt met JC de twee verhaallijnen, die al snel samenkomen op het toneel van het ondergelopen Paramaribo wanneer Joshua naar zijn broer reist. Twee verhaallijnen die door elkaar heen gaan lopen, elkaar overlappen, aanvullen, waarbij de invalshoek van Joshua, besmet met de Nederlandse, Westerse manier van kijken, de belangrijkste blijft. JC is dan wel de waterjager uit de titel, maar Joshua is de hoofdpersoon.
Deze wereld wordt heel realistisch weergegeven, gevuld met boeiende personages die hun relaties onderzoeken, invullen, uitvechten. En daarbij gaat Polanen verder dan de fysieke werkelijkheid, want Waterjager is ook een Zuid-Amerikaanse roman die ons huis van geesten, of de geesten van ons huis onderzoekt.
Tegelijkertijd is het helemaal geen toekomstroman, maar een metafoor voor het leven, waarin de tijd alles wegspoelt. Het merendeel van wat we meemaken zakt weg in ons onderbewuste, slechts een beperkt aantal herinneringen blijven concreet boven het wateroppervlak uitsteken, een aantal andere worden soms een beetje zichtbaar vlak onder de oppervlakte, vloeibaar, beweeglijk, ongrijpbaar. Chris Polanen lijkt samen met zijn hoofdpersoon Joshua naar die herinneringen op zoek; op zoek naar een plek om je thuis te voelen, zoals de voorkant van het boek expliciet maakt. Ook in dat opzicht reikt de roman de lezer wat aan.
Flapteksten willen de werkelijkheid van een boek nog wel eens mooier voordoen dan hij is, maar soms klopt hij helemaal en dat is hier het geval, want in deze roman “schept Polanen een exotische, droomachtige wereld en neemt hij de lezer mee in een wervelend verhaal over broederliefde, ontheemding en verlangen.”
Waterjager is dus een heleboel, waar nog een heleboel over vertelt kan worden, maar bovenal is het een prachtig verhaal dat je moet lezen.

(Paul van Leeuwenkamp)